Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 4:11

Διότι αυτός είναι ο σκοπός του Θεού, το να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φθάσουν στην επίγνωση της αλήθειας. Γι' αυτόν τον λόγο, στους μεν αμαρτωλούς πολλές φορές χαρίζει μακροζωία, δίνοντάς τους αφορμή για μετάνοια, ώστε να επιστρέψουν έστω και στο βαθύ γήρας, όπως οι εργάτες της ενδέκατης ώρας· τους δε δικαίους πολλές φορές τους αρπάζει ενώ είναι ολιγόχρονοι, για να μην, όπως λέει ο Σολομών, διαφθείρει η κακία τη σύνεσή τους ή απατήσει ο δόλος την ψυχή τους, καθώς, φθάνοντας στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, συμπλήρωσαν μακρά έτη. Διότι η ψυχή τους ήταν αρεστή στον Κύριο.

Υπόμεινε λοιπόν τον Κύριο, εκλεκτέ του Θεού, ώστε αυτοί που σε θλίβουν τώρα να εκπλαγούν με την παράδοξη σωτηρία σου. Καθώς είναι γραμμένο: Ο δίκαιος, αν προλάβει να πεθάνει, θα βρει ανάπαυση. Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό αγαπήθηκε, και καθώς ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχθηκε, μήπως η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του ή ο δόλος εξαπατήσει την ψυχή του. Διότι η γοητεία της φαυλότητας επισκοτίζει τα καλά και η ζάλη της επιθυμίας διαστρέφει τον άκακο νου. Αν και έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε έργο μακρών ετών. Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο· γι' αυτό έσπευσε να τον πάρει μέσα από την πονηρία. Οι δε άνθρωποι, αν και τα είδαν, δεν τα κατανόησαν, ούτε έβαλαν στο μυαλό τους κάτι τέτοιο, ότι δηλαδή υπάρχει χάρη και έλεος στους εκλεκτούς του, και προστασία στους οσίους του. Θα κατακρίνει λοιπόν ο δίκαιος που πέθανε τους ασεβείς που ζουν, και η νεότητα που έφτασε σύντομα στην τελειότητα το πολυετές γήρας του αδίκου. Διότι θα δουν το τέλος του σοφού και δεν θα κατανοήσουν τι αποφάσισε γι' αυτόν και για ποιο λόγο τον έθεσε σε ασφάλεια ο Κύριος.

Ας ντραπούμε λοιπόν, και ας γίνουμε συνετοί, και ας μην προξενούμε τόσο μεγάλη βλάβη και στους εαυτούς μας και σε όσους μας βλέπουν. Για ποιον λόγο, πες μου, θρηνείς έτσι αυτόν που αναχώρησε; Επειδή ήταν κακός; Επομένως, γι' αυτό πρέπει να ευχαριστείς, επειδή ανακόπηκε η κακία του. Ήταν όμως χρηστός και επιεικής; Και γι' αυτό πρέπει να χαίρεσαι, επειδή αναρπάχθηκε γρήγορα, προτού η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του, και αναχώρησε σε τόπο όπου πλέον βρίσκεται σε ασφάλεια, και δεν υπάρχει καμία υποψία ότι πρόκειται να μεταβληθεί. Μήπως ήταν νέος; Και γι' αυτό δόξασε Εκείνον που τον παρέλαβε, διότι τον κάλεσε γρήγορα στην καλύτερη κληρονομιά. Μήπως είχε γεράσει; Και γι' αυτό να ευχαριστήσεις, και να δοξάσεις πάλι Εκείνον που τον παρέλαβε.

Και ο καθένας φιλοσοφεί με τόση ευκολία, σαν να πρόκειται αμέσως να αποταχθεί ολοκληρωτικά την κακία· και εσωτερικά μεν φιλοσοφεί με τα λόγια, εξωτερικά όμως θεομαχεί με τα έργα. Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο. Για ποιον λόγο, πες μου, θρηνείς με τόσα δάκρυα αυτόν που αναχώρησε; Επειδή ήταν πονηρός; Τότε λοιπόν γι' αυτόν τον λόγο πρέπει να ευχαριστείς, διότι ανακόπηκε η κακία του. Μήπως όμως ήταν αγαθός και επιεικής; Και γι' αυτό πάλι πρέπει να χαίρεσαι, διότι αρπάχθηκε γρήγορα, πριν προλάβει η κακία να του αλλοιώσει τη σύνεση. Μήπως ήταν νέος; Και γι' αυτό να ευχαριστήσεις, και να δοξάσεις πάλι Εκείνον που τον παρέλαβε. Διότι, όπως ακριβώς εκείνους που καλούνται σε κάποιο αξίωμα πολλοί τους κατευοδώνουν με επαίνους, έτσι πρέπει και όσους από τους αγίους αναχωρούν, εφόσον προσκλήθηκαν σε μεγαλύτερη τιμή, να τους κατευοδώνουμε με πολλούς επαίνους.

Και για άλλον μεν οικονόμησε να παραμείνει περισσότερο χρόνο στην ένωση με τη σάρκα, για άλλον δε διέταξε να ελευθερωθεί ταχύτερα από τα δεσμά του σώματος, σύμφωνα με τους άρρητους λόγους της σοφίας και της δικαιοσύνης Του. Αυτόν που ζει ενάρετα και διδάσκει το αγαθό με τα έργα του, ή εκείνον που αμαρτάνει μεν, αλλά πρόκειται να επιστρέψει, ευδόκησε να ζήσει περισσότερο, ώστε ο πρώτος να δημιουργήσει πολλούς μιμητές της θεοφιλούς του διαγωγής, και ο δεύτερος, αφού μετανοήσει, να απολαύσει την αιώνια ζωή, την οποία ο φιλάνθρωπος Θεός επιθυμεί να αξιωθούν όλοι οι άνθρωποι, κινούμενος προς τούτο από τη δική Του αγαθότητα. Αντιθέτως, διέταξε να ελευθερωθεί ταχύτερα από τα δεσμά του σώματος εκείνος ίσως που εξ αρχής φέρεται αχαλίνωτα προς τον κρημνό της απώλειας, ή εκείνος που έζησε προηγουμένως ενάρετα, αλλά διανοήθηκε να παρεκκλίνει πάλι προς το βάραθρο της κακίας, προκειμένου να μην εκπέσει της μακάριας ζωής έχοντας αλλοιώσει από την κακία τη σύνεσή του, σύμφωνα με το λόγιο του Σολομώντα.

Διότι άλλος μεν αρπάζεται πρόωρα από τη ζωή, αν και προσκολλάται σε κάθε δικαιοσύνη, ώστε, σύμφωνα με τον Σολομώντα, να μην αλλοιωθεί η σύνεσή του. Διότι λέει: «Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό, αγαπήθηκε· και ενώ ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς μετατέθηκε, αρπάχτηκε για να μην αλλοιώσει η κακία τη σύνεσή του ή για να μην απατήσει ο δόλος την ψυχή του... Διότι, αφού έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε μακρά έτη· επειδή η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, γι' αυτό και βιάστηκε να τον πάρει από το μέσο της πονηρίας». Άλλοι πάλι υποβάλλονται σε θλίψεις και πειρασμούς, δοκιμάζονται με ύβρεις και βάσανα, ώστε η απόδειξη της ανδρείας και της δικαιοσύνης τους να φανεί λαμπρότερη ανάμεσα στους ανθρώπους, όπως ακριβώς έλεγε και ο Κύριος προς τον Ιώβ: «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα διαφορετικά, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;». Γι' αυτό και για αυτούς ο σοφός Σολομών λέει τα εξής: «Διότι, ακόμη κι αν τιμωρηθούν στα μάτια των ανθρώπων, η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία· και αφού παιδαγωγηθούν λίγο, θα ευεργετηθούν με μεγάλα αγαθά, επειδή ο Θεός τους δοκίμασε και τους βρήκε άξιους του εαυτού Του· σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι τους δοκίμασε και σαν ολοκαύτωμα θυσίας τους προσδέχτηκε». Άλλος δε, παραδομένος σε χέρια παρανόμων, κατασφάζεται και ο δίκαιος υπομένει πικρό θάνατο, ώστε, βλέποντάς το οι ασεβείς και οι αμαρτωλοί, να φρίξουν και, αποκτώντας συναίσθηση της δικής τους κακίας, να σταματήσουν· «Διότι, αν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;».