Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 4:14

Διότι αυτός είναι ο σκοπός του Θεού, το να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φθάσουν στην επίγνωση της αλήθειας. Γι' αυτόν τον λόγο, στους μεν αμαρτωλούς πολλές φορές χαρίζει μακροζωία, δίνοντάς τους αφορμή για μετάνοια, ώστε να επιστρέψουν έστω και στο βαθύ γήρας, όπως οι εργάτες της ενδέκατης ώρας· τους δε δικαίους πολλές φορές τους αρπάζει ενώ είναι ολιγόχρονοι, για να μην, όπως λέει ο Σολομών, διαφθείρει η κακία τη σύνεσή τους ή απατήσει ο δόλος την ψυχή τους, καθώς, φθάνοντας στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, συμπλήρωσαν μακρά έτη. Διότι η ψυχή τους ήταν αρεστή στον Κύριο.

Υπόμεινε λοιπόν τον Κύριο, εκλεκτέ του Θεού, ώστε αυτοί που σε θλίβουν τώρα να εκπλαγούν με την παράδοξη σωτηρία σου. Καθώς είναι γραμμένο: Ο δίκαιος, αν προλάβει να πεθάνει, θα βρει ανάπαυση. Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό αγαπήθηκε, και καθώς ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχθηκε, μήπως η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του ή ο δόλος εξαπατήσει την ψυχή του. Διότι η γοητεία της φαυλότητας επισκοτίζει τα καλά και η ζάλη της επιθυμίας διαστρέφει τον άκακο νου. Αν και έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε έργο μακρών ετών. Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο· γι' αυτό έσπευσε να τον πάρει μέσα από την πονηρία. Οι δε άνθρωποι, αν και τα είδαν, δεν τα κατανόησαν, ούτε έβαλαν στο μυαλό τους κάτι τέτοιο, ότι δηλαδή υπάρχει χάρη και έλεος στους εκλεκτούς του, και προστασία στους οσίους του. Θα κατακρίνει λοιπόν ο δίκαιος που πέθανε τους ασεβείς που ζουν, και η νεότητα που έφτασε σύντομα στην τελειότητα το πολυετές γήρας του αδίκου. Διότι θα δουν το τέλος του σοφού και δεν θα κατανοήσουν τι αποφάσισε γι' αυτόν και για ποιο λόγο τον έθεσε σε ασφάλεια ο Κύριος.

Ας δούμε όμως και άλλες θεωρήσεις. Προσκάλεσέ μου τον μακάριο και σοφότατο Σολομώντα για τον έλεγχο αυτού του Ιερακά. Έλα, μακαριότατε των προφητών, «εσύ που έλαβες από τον Κύριο πλατύτητα καρδιάς και σοφία, σαν την άμμο στην ακρογιαλιά της θάλασσας», τι άραγε θα φρονούσες για τα παιδιά; Και λέει: «Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά γκρίζα μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό, αγαπήθηκε, και ενώ ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχτηκε, μήπως και η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του, ή ο δόλος απατήσει την ψυχή του. Διότι η βασκανία της φαυλότητας σκοτεινιάζει τα καλά, και ο ρεμβασμός της επιθυμίας διαφθείρει τον άκακο νου». Και το ότι λοιπόν μιλάει για παιδιά, το προσθέτει αμέσως παρακάτω λέγοντας: «Αν και έφτασε στην τελειότητα σε σύντομο χρόνο, εκπλήρωσε μακρούς χρόνους», για να πει ότι, πεθαίνοντας νέος, εκπλήρωσε μακρούς χρόνους. «Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, γι' αυτό και έσπευσε να τον πάρει από το μέσον της πονηρίας». Και στον Ιερεμία λέει ο Κύριος: «Προτού σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνώριζα, και προτού βγεις από τη μήτρα, σε αγίασα». 5. Ας δούμε όμως τον ίδιο τον Σωτήρα, το αψευδές στόμα, Αυτόν που γνωρίζει τα πάντα· έλα, Κύριε, βοήθησε τη διάνοιά μας και έλεγξε τον Ιερακά και την προπέτειά του. «Τον πλησίασαν», λέει, «τα παιδιά, για να επιθέσει τα χέρια Του πάνω τους και να τα ευλογήσει. Οι μαθητές όμως τα απομάκρυναν και τα εμπόδιζαν.

«Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο· γι' αυτό και βιάστηκε να τον απομακρύνει από το μέσο της πονηρίας.» «Μην απέχεις από αυτούς που κλαίνε, και πένθησε μαζί με όσους πενθούν.» «Μη χαίρεσαι για κανέναν νεκρό· να θυμάσαι ότι όλοι πεθαίνουμε.» «Η μουσική σε καιρό πένθους είναι άκαιρη διήγηση. Για τον νεκρό κλάψε· διότι του έλειψε το φως. Το πένθος για τον νεκρό διαρκεί επτά ημέρες.» «Παιδί μου, χύσε δάκρυα για τον νεκρό, και τήρησε το πένθος σύμφωνα με την τάξη του για μία και δύο ημέρες, για να αποφύγεις την κατάκριση· και έπειτα παρηγορήσου από τη λύπη σου.»

Αρκεί λοιπόν αυτό το θαύμα, αντί πολλών, για να μας διδάξει την ένθεη παρρησία του οσίου προς τον Θεό, όπως ακριβώς ένα μόνο ποτήρι από όλο το κρασί φανερώνει την ποιότητα του ποτού σε όσους το επιθυμούν, ή όπως από λίγες βολές διακρίνεται ο στόχος του τοξότη. Επειδή δε, σύμφωνα με τη σοφή ρήση, η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, «αν και έφθασε στην τελειότητα σε σύντομο χρονικό διάστημα, εκπλήρωσε έργο μακρών ετών», και ενώ ήταν ακόμη νέος φθάνει στη δύση του βίου, έχοντας τερματίσει τον δρόμο και έχοντας τηρήσει την πίστη, γενόμενος άξιος του στεφάνου της δικαιοσύνης. Φθάνει λοιπόν στο τέλος του βίου του στις είκοσι οκτώ του μηνός Οκτωβρίου και αξιώνεται ενός τιμίου τέλους, όντας τίμιος, και «ο κλήρος του βρίσκεται ανάμεσα στους αγίους»· και η μεν αγία και καθαρότατη ψυχή του αναβιβάζεται εντίμως από τους άγιους αγγέλους προς τον Θεό και τους αιώνιους θαλάμους, στο ανέσπερο φως και στη χορεία των δικαίων, το δε άμεμπτο και ακηλίδωτο σώμα του κηδεύεται με τιμές από αξιότιμους άνδρες στα ανατολικά του χωριού της Λευκομιάδος, στο σπήλαιο της ασκήσεώς του, και γίνεται θεοπρεπώς ανεξάντλητη πηγή θαυμάτων και αλεξίκακο φάρμακο για «κάθε νόσο και κάθε ασθένεια» σε όσους προσέρχονται με πίστη.

Διότι άλλος μεν αρπάζεται πρόωρα από τη ζωή, αν και προσκολλάται σε κάθε δικαιοσύνη, ώστε, σύμφωνα με τον Σολομώντα, να μην αλλοιωθεί η σύνεσή του. Διότι λέει: «Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό, αγαπήθηκε· και ενώ ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς μετατέθηκε, αρπάχτηκε για να μην αλλοιώσει η κακία τη σύνεσή του ή για να μην απατήσει ο δόλος την ψυχή του... Διότι, αφού έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε μακρά έτη· επειδή η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, γι' αυτό και βιάστηκε να τον πάρει από το μέσο της πονηρίας». Άλλοι πάλι υποβάλλονται σε θλίψεις και πειρασμούς, δοκιμάζονται με ύβρεις και βάσανα, ώστε η απόδειξη της ανδρείας και της δικαιοσύνης τους να φανεί λαμπρότερη ανάμεσα στους ανθρώπους, όπως ακριβώς έλεγε και ο Κύριος προς τον Ιώβ: «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα διαφορετικά, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;». Γι' αυτό και για αυτούς ο σοφός Σολομών λέει τα εξής: «Διότι, ακόμη κι αν τιμωρηθούν στα μάτια των ανθρώπων, η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία· και αφού παιδαγωγηθούν λίγο, θα ευεργετηθούν με μεγάλα αγαθά, επειδή ο Θεός τους δοκίμασε και τους βρήκε άξιους του εαυτού Του· σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι τους δοκίμασε και σαν ολοκαύτωμα θυσίας τους προσδέχτηκε». Άλλος δε, παραδομένος σε χέρια παρανόμων, κατασφάζεται και ο δίκαιος υπομένει πικρό θάνατο, ώστε, βλέποντάς το οι ασεβείς και οι αμαρτωλοί, να φρίξουν και, αποκτώντας συναίσθηση της δικής τους κακίας, να σταματήσουν· «Διότι, αν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;».

Εύλογα, λοιπόν, έχει γραφτεί στη Σοφία του σοφού Σολομώντα για εμάς: «Οι λαοί», λέει, «αν και είδαν δεν κατανόησαν» ότι «ο δίκαιος που πέθανε θα κατακρίνει τους ζωντανούς ασεβείς, και η νεότητα που έφτασε στην τελειότητα θα κατακρίνει το μακροχρόνιο γήρας του αδίκου», και επειδή αγνόησαν «ποια ήταν η απόφαση του Κυρίου γι' αυτόν και για ποιο σκοπό τον διασφάλισε, θα δουν το τέλος του σοφού μέσα σε συμφορές και θα τον περιφρονήσουν· αυτούς όμως ο Κύριος θα τους περιγελάσει.» Αλλά αρκετά με αυτά. Γιατί, όμως, αντέδρασες, αν και είσαι σοφός, στη φράση «το κακό δεν είναι κακό», για την οποία έχω αναπτύξει φιλοσοφικό στοχασμό στον λόγο μου περί Προνοίας; Διότι, αφού δεν υπάρχει κακό σε όλα τα δημιουργήματα του Θεού, πού βρίσκεται το κακό; Συνεπώς, κανένα κακό δεν υπάρχει σε όλα τα δημιουργήματα του Θεού, ώστε το κακό να θεωρείται ως κακό, αλλά τα πάντα είναι λίαν καλά· και ο μάρτυρας στους ουρανούς είναι αξιόπιστος. Εάν, λοιπόν, τα πάντα είναι από τη φύση τους καλά, αφού δεν υπάρχει κακό ανάμεσα στα όντα, το κακό δεν είναι κακό, αλλά κακό είναι αυτό που κινείται ενάντια στη δική του φύση. Άρα, από τη φύση τους τα πάντα είναι καλά και πουθενά δεν υπάρχει το κακό, ούτε το κακό είναι κακό.