Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 4:8

Στα προοίμια γίνεται προτροπή του δικαίου προς τη θεοσέβεια και έλεγχος του ασεβούς βλάσφημου. «Διότι μη ζηλεύεις», λέγει, «τους αντιχρίστους, οι οποίοι αποτελούν τον θάνατο»· εξηγεί πώς οι ασεβείς έφτασαν στο σημείο να σταυρώσουν τον Κύριο της δόξης, έχοντας προτιμήσει τον παρόντα αιώνα· ότι καταδίωξαν και θανάτωσαν και τους αποστόλους· ότι θα υπάρξουν μερικοί που θα περιφρονούν τον νόμο του Κυρίου, και μερικοί που θα υποτάσσονται σε αυτόν· και ότι ο Θεός δεν θα φεισθεί ούτε το πλήθος εκείνων που ασεβούν προς τον Χριστό. Διότι ο Θεός μεριμνά έστω και για έναν δίκαιο που πιστεύει στον Χριστό, ακόμη και αν αυτός πεθάνει νέος. «Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο». Και αν ακόμη ο ασεβής περιφρόνησε το τέλος εκείνου που πιστεύει στον Χριστό, εντούτοις αυτοί εκλέγονται από τον Χριστό. Οι ασεβείς θα παραδοθούν σε ατιμωτική πτώση, και θα καταβληθούν με βαριά καταδίκη οι διώκτες των δούλων του Χριστού κατά την ημέρα της κρίσεως, βλέποντας τη δόξα Εκείνου και των δούλων Του, ενώ τους εαυτούς τους θα τους δουν στην κόλαση.

Αυτοί δε πρέπει να έχουν την κατάλληλη ηλικία, έχοντας αποκτήσει μεγάλη πείρα με την πάροδο του χρόνου, και να φανερώνουν τη σταθερότητα του ήθους τους από τα λευκά μαλλιά που έχουν ανθίσει επάνω τους. Διότι δόξα των πρεσβυτέρων είναι τα λευκά μαλλιά. Εάν όμως κάπου βρεθεί και σε νεαρή ηλικία φρόνημα πρεσβυτέρου, δεν πρέπει να περιφρονείται αυτό το δώρο, αλλά να δίνεται πίστη στον λόγο που λέει: «Τα λευκά μαλλιά στους ανθρώπους είναι η φρόνηση». Διότι, πράγματι, για την ανάδειξη του πρεσβυτέρου συμβάλλει περισσότερο η ωριμότητα της φρονήσεως παρά η λευκότητα των μαλλιών.

Διότι σε τίποτα δεν διαφέρει από το νήπιο ως προς την ηλικία εκείνος που νηπιάζει στον νου. Η αληθινή πολιότητα, αντίθετα, στους ανθρώπους είναι η φρόνηση. Διότι, πράγματι, για την ανάδειξη του πρεσβυτέρου βαρύνει περισσότερο το πρεσβυτικό γνώρισμα της φρόνησης παρά η λευκότητα των τριχών. Εάν, λοιπόν, κάποιος είναι, κατά τον σοφό Δανιήλ, νέος στο σώμα αλλά πολιός στη φρόνηση, είναι δικαιότερο να προτιμάται από εκείνους που προβάλλουν τη σωματική πολιότητα, αλλά έχουν ακόλαστη προαίρεση. Διότι και ο Δανιήλ, αν και ήταν μικρό παιδί και νεότατος κατά την αισθητή ηλικία, επειδή διέθετε τη νοητή πολιότητα της φρόνησης, έλαβε το χάρισμα του πρεσβυτερίου.

Υπόμεινε λοιπόν τον Κύριο, εκλεκτέ του Θεού, ώστε αυτοί που σε θλίβουν τώρα να εκπλαγούν με την παράδοξη σωτηρία σου. Καθώς είναι γραμμένο: Ο δίκαιος, αν προλάβει να πεθάνει, θα βρει ανάπαυση. Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό αγαπήθηκε, και καθώς ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχθηκε, μήπως η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του ή ο δόλος εξαπατήσει την ψυχή του. Διότι η γοητεία της φαυλότητας επισκοτίζει τα καλά και η ζάλη της επιθυμίας διαστρέφει τον άκακο νου. Αν και έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε έργο μακρών ετών. Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο· γι' αυτό έσπευσε να τον πάρει μέσα από την πονηρία. Οι δε άνθρωποι, αν και τα είδαν, δεν τα κατανόησαν, ούτε έβαλαν στο μυαλό τους κάτι τέτοιο, ότι δηλαδή υπάρχει χάρη και έλεος στους εκλεκτούς του, και προστασία στους οσίους του. Θα κατακρίνει λοιπόν ο δίκαιος που πέθανε τους ασεβείς που ζουν, και η νεότητα που έφτασε σύντομα στην τελειότητα το πολυετές γήρας του αδίκου. Διότι θα δουν το τέλος του σοφού και δεν θα κατανοήσουν τι αποφάσισε γι' αυτόν και για ποιο λόγο τον έθεσε σε ασφάλεια ο Κύριος.

Ποιος υπήρξε τόσο ώριμος στη σύνεση ακόμη και πριν ασπρίσουν τα μαλλιά του; Επειδή με αυτό το γνώρισμα ορίζει το γήρας και ο Σολομών. Και ποιος υπήρξε τόσο σεβαστός είτε στους ηλικιωμένους είτε στους νέους, όχι μόνο μεταξύ των συγχρόνων μας, αλλά και μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν κατά πολύ; Ποιος είχε λιγότερη ανάγκη από λόγια εξαιτίας του ήθους του;

Διότι αυτοί που πράττουν αυτά, κατά τη γνώμη μου, ακόμη και αν φθάσουν στο εκατοστό έτος της ηλικίας τους, είναι νέοι· όπως ακριβώς οι νέοι, ακόμη και αν είναι μικρά παιδιά, εφόσον διαθέτουν σωφροσύνη, είναι ανώτεροι από τους γέροντες. Και αυτός ο λόγος δεν είναι δικός μου, αλλά και η Γραφή γνωρίζει αυτή τη διάκριση· διότι λέγει, τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.

Ότι και τους αποστόλους κατεδίωξαν και θανάτωσαν. Ότι θα υπάρξουν κάποιοι που θα περιφρονήσουν τον νόμο του Κυρίου, και κάποιοι που θα υποταχθούν σε αυτόν. Ότι ο Θεός δεν θα λυπηθεί ούτε το πλήθος εκείνων που ασεβούν προς τον Χριστό. Διότι ο Θεός μεριμνά για έναν δίκαιο που πιστεύει στον Χριστό, έστω κι αν πεθάνει νέος. Επειδή τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια. Ακόμη κι αν ο ασεβής περιφρόνησε τον θάνατο εκείνου που πιστεύει στον Χριστό, εντούτοις εκείνοι εκλέγονται από τον Χριστό. Οι ασεβείς θα παραδοθούν σε ατιμωτική πτώση, και οι διώκτες των δούλων του Χριστού θα καταβληθούν με μεγάλη καταδίκη, όταν, κατά την κρίση, αντικρίσουν τη δόξα Εκείνου και τη δική τους, και δουν τους εαυτούς τους στην κόλαση.

ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. — Περί γερόντων και ηλικιωμένων ανδρών· και πώς πρέπει να τιμώνται. «Να σηκώνεσαι μπροστά στον ασπρομάλλη, και να τιμάς το πρόσωπο του πρεσβυτέρου.» «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει, τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν.» «Στα πολλά χρόνια υπάρχει η σοφία, και στον μακρύ βίο η γνώση.» «Εγώ μεν είμαι νεότερος στην ηλικία, ενώ εσείς μεγαλύτεροι· γι' αυτό σιώπησα επειδή φοβήθηκα να σας αναγγείλω τη δική μου γνώση.» «Στεφάνι καυχήσεως είναι τα γηρατειά· και βρίσκονται στους δρόμους της δικαιοσύνης.» «Δόξα των πρεσβυτέρων είναι τα λευκά μαλλιά.» «Τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά λευκά μαλλιά για τον άνθρωπο είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος.» «Να στέκεσαι ανάμεσα σε πλήθος πρεσβυτέρων· και αν κάποιος είναι σοφός, να προσκολληθείς σε αυτόν.» «Μην παραβλέπεις τις διηγήσεις των γερόντων· διότι και αυτοί έμαθαν από τους πατέρες τους.» —«Μην ατιμάζεις άνθρωπο στα γηρατειά του.» «Στεφάνι των γερόντων είναι η πολυπειρία· και το καύχημά τους ο φόβος του Κυρίου.» «Μίλησε, πρεσβύτερε· διότι σου ταιριάζει.» «Πόσο ωραία είναι η κρίση στους ασπρομάλληδες, και στους πρεσβυτέρους το να γνωρίζουν να δίνουν συμβουλές.» Κάθε τι που διακρίνεται για την παλαιότητά του, είναι αξιοσέβαστο.

«Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει με ευθύτητα, που μισεί την ανομία και την αδικία, και τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες· που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη αίματος· που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου.» «Άνθρωπο δεν θα καταδυναστεύσει, θα επιστρέψει το ενέχυρο εκείνου που του οφείλει, και δεν θα αρπάξει τίποτα με τη βία, θα δώσει τον άρτο του στον πεινασμένο και θα ντύσει τον γυμνό, και τα χρήματά του δεν θα τα δώσει με τόκο και δεν θα λάβει πλεόνασμα, και θα αποστρέψει το χέρι του από την αδικία, θα κρίνει δίκαια ανάμεσα στον εαυτό του και τον πλησίον του, και πορεύεται σύμφωνα με τα προστάγματά μου, και έχει τηρήσει τις εντολές μου για να τις εφαρμόσει· αυτός είναι δίκαιος, θα ζήσει αληθινά, λέγει ο Κύριος.» «Τιμημένα γηρατειά δεν είναι η μακροζωία, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.» «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους παλαιούς: "Οφθαλμό αντί οφθαλμού, και δόντι αντί δοντιού". Εγώ όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο. Και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου στο δικαστήριο και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το πανωφόρι· και όποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο.»

Μεγάλη δύναμη έχει η ενεργός πίστη· και αυτό το μαρτυρούν στην μεν Παλαιά Διαθήκη όλοι οι άγιοι, κατορθώνοντας τα αδύνατα για τους υπόλοιπους ανθρώπους· στη δε Καινή Διαθήκη, περισσότερο από όλους ο Χριστός το βεβαιώνει, λέγοντας άλλοτε στη Χαναναία: «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου»· άλλοτε στην αιμορροούσα: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έχει σώσει, πήγαινε ειρηνικά»· άλλοτε σε κάποιον που αμφέβαλλε: «Αν μπορείς να πιστέψεις, όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει»· και τώρα στον αρχισυνάγωγο: «Μην φοβάσαι, μόνο πίστευε και θα σωθείς»· και στον εκατόνταρχο: «Πήγαινε και ας γίνει σε σένα όπως ακριβώς πίστεψες». Γι' αυτά λοιπόν να πιστεύετε στον Θεό χωρίς ενδοιασμούς, και δεν θα φοβηθείτε κανέναν τρόμο· να πιστεύετε κάνοντας αγαθοεργίες· διότι η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή· και μάλιστα περισσότερο από όλους εσείς που διακρίνεστε για τη σύνεσή σας, και βρίσκεστε σε προχωρημένη ηλικία, και λάμπετε από τα αξιώματά σας· μέχρι πότε εμείς οι γέροντες θα έχουμε παιδικά φρονήματα; «Τιμημένο γήρας δεν είναι το να ζει κανείς πολλά χρόνια, και αληθινή ηλικία του γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος».

{"chunk_id":"","translation":"Και επιβεβαιώνει τον λόγο μου ο σοφότατος Σολομών: «τίμια γηρατειά», λέει, «δεν είναι τα πολυχρόνια, ούτε με τον αριθμό των ετών μετριούνται». Δεν θα λάβει, λέει, κάποιος τίμια γηρατειά επειδή είναι πολυχρόνιος και λόγω του πλήθους των ετών· διότι πολλοί γέροντες και μακρόβιοι είναι στερημένοι τιμής, και δεν ονομάζεται τίμιος όποιος γερνά μέσα στις αμαρτίες ή στις κακοπιστίες. «Διότι τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια», αλλά ακόμη κι αν κάποιος έχει ζήσει λίγα χρόνια και βρίσκεται στην ακμή της ηλικίας του και επιδεικνύει έργα ευάρεστα στον Θεό, η νεότητά του λογίζεται ως τίμια γηρατειά. «Πολιά (λευκά μαλλιά) δε, είναι η φρόνηση του ανθρώπου», δηλαδή η φρόνηση που σκέφτεται τα του Θεού και, ακόμη και χωρίς λευκά μαλλιά, είναι ικανή να αναπληρώσει τη θέση τους, «και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος». Αυτή είναι η ηλικία του γήρατος, λέει, ο ακηλίδωτος βίος. Διότι υπάρχει και σώφρων νέος και ακόλαστος γέροντας· και στου μεν πρώτου φαίνε [***"}