Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 4:9

Διότι σε τίποτα δεν διαφέρει από το νήπιο ως προς την ηλικία εκείνος που νηπιάζει στον νου. Η αληθινή πολιότητα, αντίθετα, στους ανθρώπους είναι η φρόνηση. Διότι, πράγματι, για την ανάδειξη του πρεσβυτέρου βαρύνει περισσότερο το πρεσβυτικό γνώρισμα της φρόνησης παρά η λευκότητα των τριχών. Εάν, λοιπόν, κάποιος είναι, κατά τον σοφό Δανιήλ, νέος στο σώμα αλλά πολιός στη φρόνηση, είναι δικαιότερο να προτιμάται από εκείνους που προβάλλουν τη σωματική πολιότητα, αλλά έχουν ακόλαστη προαίρεση. Διότι και ο Δανιήλ, αν και ήταν μικρό παιδί και νεότατος κατά την αισθητή ηλικία, επειδή διέθετε τη νοητή πολιότητα της φρόνησης, έλαβε το χάρισμα του πρεσβυτερίου.

Υπόμεινε λοιπόν τον Κύριο, εκλεκτέ του Θεού, ώστε αυτοί που σε θλίβουν τώρα να εκπλαγούν με την παράδοξη σωτηρία σου. Καθώς είναι γραμμένο: Ο δίκαιος, αν προλάβει να πεθάνει, θα βρει ανάπαυση. Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό αγαπήθηκε, και καθώς ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχθηκε, μήπως η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του ή ο δόλος εξαπατήσει την ψυχή του. Διότι η γοητεία της φαυλότητας επισκοτίζει τα καλά και η ζάλη της επιθυμίας διαστρέφει τον άκακο νου. Αν και έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε έργο μακρών ετών. Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο· γι' αυτό έσπευσε να τον πάρει μέσα από την πονηρία. Οι δε άνθρωποι, αν και τα είδαν, δεν τα κατανόησαν, ούτε έβαλαν στο μυαλό τους κάτι τέτοιο, ότι δηλαδή υπάρχει χάρη και έλεος στους εκλεκτούς του, και προστασία στους οσίους του. Θα κατακρίνει λοιπόν ο δίκαιος που πέθανε τους ασεβείς που ζουν, και η νεότητα που έφτασε σύντομα στην τελειότητα το πολυετές γήρας του αδίκου. Διότι θα δουν το τέλος του σοφού και δεν θα κατανοήσουν τι αποφάσισε γι' αυτόν και για ποιο λόγο τον έθεσε σε ασφάλεια ο Κύριος.

Ας δούμε όμως και άλλες θεωρήσεις. Προσκάλεσέ μου τον μακάριο και σοφότατο Σολομώντα για τον έλεγχο αυτού του Ιερακά. Έλα, μακαριότατε των προφητών, «εσύ που έλαβες από τον Κύριο πλατύτητα καρδιάς και σοφία, σαν την άμμο στην ακρογιαλιά της θάλασσας», τι άραγε θα φρονούσες για τα παιδιά; Και λέει: «Διότι τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, ούτε μετριέται με τον αριθμό των ετών. Αλλά γκρίζα μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος. Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό, αγαπήθηκε, και ενώ ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς, μετατέθηκε. Αρπάχτηκε, μήπως και η κακία αλλοιώσει τη σύνεσή του, ή ο δόλος απατήσει την ψυχή του. Διότι η βασκανία της φαυλότητας σκοτεινιάζει τα καλά, και ο ρεμβασμός της επιθυμίας διαφθείρει τον άκακο νου». Και το ότι λοιπόν μιλάει για παιδιά, το προσθέτει αμέσως παρακάτω λέγοντας: «Αν και έφτασε στην τελειότητα σε σύντομο χρόνο, εκπλήρωσε μακρούς χρόνους», για να πει ότι, πεθαίνοντας νέος, εκπλήρωσε μακρούς χρόνους. «Διότι η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, γι' αυτό και έσπευσε να τον πάρει από το μέσον της πονηρίας». Και στον Ιερεμία λέει ο Κύριος: «Προτού σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνώριζα, και προτού βγεις από τη μήτρα, σε αγίασα». 5. Ας δούμε όμως τον ίδιο τον Σωτήρα, το αψευδές στόμα, Αυτόν που γνωρίζει τα πάντα· έλα, Κύριε, βοήθησε τη διάνοιά μας και έλεγξε τον Ιερακά και την προπέτειά του. «Τον πλησίασαν», λέει, «τα παιδιά, για να επιθέσει τα χέρια Του πάνω τους και να τα ευλογήσει. Οι μαθητές όμως τα απομάκρυναν και τα εμπόδιζαν.

Ποιος υπήρξε τόσο ώριμος στη σύνεση ακόμη και πριν ασπρίσουν τα μαλλιά του; Επειδή με αυτό το γνώρισμα ορίζει το γήρας και ο Σολομών. Και ποιος υπήρξε τόσο σεβαστός είτε στους ηλικιωμένους είτε στους νέους, όχι μόνο μεταξύ των συγχρόνων μας, αλλά και μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν κατά πολύ; Ποιος είχε λιγότερη ανάγκη από λόγια εξαιτίας του ήθους του;

Όσοι βρίσκεστε σε γάμο μην παραδίδετε εντελώς τον εαυτό σας στον κόσμο αυτόν· διότι και για χάρη σας αυτός ο νεοπαγής και όντως υπερκόσμιος κόσμος, εννοώ τη Θεομήτορα, εμφανίστηκε σήμερα ως καρπός συζυγίας. Όσοι βρίσκεστε στο γήρας να επιδεικνύετε σεβάσμιο φρόνημα, και μην συμπεριφέρεστε νεανικά εις βάρος του εαυτού σας με λογισμούς και λόγια και πράξεις, έχοντας σαρκικό φρόνημα και ζώντας κατά σάρκα. Οι νέοι να μιμείστε τέτοιους γέροντες και αυτούς να σέβεστε και σε αυτούς να υπακούτε, και να μην αγνοείτε τι σημαίνει τίμιο γήρας και πώς η νεότητα δεν υπολείπεται του σεμνού γήρατος. Αν όμως το αγνοείτε, ρωτήστε τον σοφό Σολομώντα· διότι θα ακούσετε ότι, «για τους ανθρώπους πολιά σημαίνει φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος». Όσοι έχετε αποκτήσει κάτι περισσότερο από αυτά τα γήινα και παροδικά και ασταθή, που συχνά μεταφέρονται από τους μεν στους δε, με τη μετάδοση αυτών εξασφαλίστε για τον εαυτό σας την αιώνια ζωή· «διότι για κανέναν δεν προκύπτει αλλιώς η ζωή από το περίσσευμα των υπαρχόντων του». Όσοι στερείστε τα αναγκαία, να πλουτίζετε με την υπομονή και την ευχαριστία προς τον Θεό, ώστε να συγκαταλεχθείτε στους πτωχούς που μακαρίζονται από Εκείνον και να κληρονομήσετε τη βασιλεία των ουρανών. Οι άρχοντες «κρίνετε με δίκαιη κρίση», και μην χρησιμοποιείτε τη δύναμή σας εναντίον των υφισταμένων σας, διότι αυτό δεν είναι δίκαιο, αλλά να επιδεικνύετε προς αυτούς πατρική διάθεση, αναλογιζόμενοι ότι είστε ομογενείς και ομόδουλοι με αυτούς.

Αυτόν, έχοντάς τον προΐδει ο Δαβίδ, τον μακάρισε και τον ανύμνησε λέγοντας: «μακάριος ο άνθρωπος, ο οποίος δεν πορεύθηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών και δεν στάθηκε σε δρόμο αμαρτωλών». Διότι ποτέ δεν αποδέχθηκε στον νου του τίποτε από τα μη θεοσεβή, ούτε προχώρησε σε κάποια πράξη που δεν ήταν θεάρεστη, αλλά, αφού διαφύλαξε στον εαυτό του αμόλυντη τη θεία χάρη από το κατά Χριστόν βάπτισμα, διατήρησε το θέλημά του σύμφωνο με τον νόμο του Κυρίου, όντας σαν ένα βιβλίο του Θεού και κάποια θεοχάρακτη πινακίδα και πλάκα ή πίνακας γραμμένος με το δάχτυλο του Θεού και εκτεθειμένος σε όλους για κοινό όφελος. Διότι, σύμφωνα με τον Ησαΐα, «πριν γνωρίσει το κακό, εξέλεξε το αγαθό», και μέσα στον ίδιο τον ανθό της νεότητάς του ασπάστηκε το κάλλος της παρθενίας. Και ήταν όλος αφοσιωμένος σε αυτή την κτήση, πράττοντας τα πάντα ώστε να παραμένει παρθένος και στο σώμα και στην ψυχή, και μέσω αυτού να έχει το πολίτευμά του στους ουρανούς, και να συμπορεύεται ισάξια με τους ασώματους αγγέλους, παρότι έφερε σώμα. Και σε αυτό είχε ως συμμάχους όλες τις άλλες αρετές, και πριν από τις άλλες τη σπουδή της σοφίας, ώστε, έχοντας τελειωθεί με τη σύνεση και την καθαρότητα, μέσα σε λίγο χρόνο να φέρει την επαινετή πολιά στη νεότητά του· διότι «πολιά», σύμφωνα με τον Σολομώντα, «είναι για τους ανθρώπους η σύνεση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος».

Διότι αυτοί που πράττουν αυτά, κατά τη γνώμη μου, ακόμη και αν φθάσουν στο εκατοστό έτος της ηλικίας τους, είναι νέοι· όπως ακριβώς οι νέοι, ακόμη και αν είναι μικρά παιδιά, εφόσον διαθέτουν σωφροσύνη, είναι ανώτεροι από τους γέροντες. Και αυτός ο λόγος δεν είναι δικός μου, αλλά και η Γραφή γνωρίζει αυτή τη διάκριση· διότι λέγει, τίμιο γήρας δεν είναι το πολυχρόνιο, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.

ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. — Περί γερόντων και ηλικιωμένων ανδρών· και πώς πρέπει να τιμώνται. «Να σηκώνεσαι μπροστά στον ασπρομάλλη, και να τιμάς το πρόσωπο του πρεσβυτέρου.» «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει, τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν.» «Στα πολλά χρόνια υπάρχει η σοφία, και στον μακρύ βίο η γνώση.» «Εγώ μεν είμαι νεότερος στην ηλικία, ενώ εσείς μεγαλύτεροι· γι' αυτό σιώπησα επειδή φοβήθηκα να σας αναγγείλω τη δική μου γνώση.» «Στεφάνι καυχήσεως είναι τα γηρατειά· και βρίσκονται στους δρόμους της δικαιοσύνης.» «Δόξα των πρεσβυτέρων είναι τα λευκά μαλλιά.» «Τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά λευκά μαλλιά για τον άνθρωπο είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος.» «Να στέκεσαι ανάμεσα σε πλήθος πρεσβυτέρων· και αν κάποιος είναι σοφός, να προσκολληθείς σε αυτόν.» «Μην παραβλέπεις τις διηγήσεις των γερόντων· διότι και αυτοί έμαθαν από τους πατέρες τους.» —«Μην ατιμάζεις άνθρωπο στα γηρατειά του.» «Στεφάνι των γερόντων είναι η πολυπειρία· και το καύχημά τους ο φόβος του Κυρίου.» «Μίλησε, πρεσβύτερε· διότι σου ταιριάζει.» «Πόσο ωραία είναι η κρίση στους ασπρομάλληδες, και στους πρεσβυτέρους το να γνωρίζουν να δίνουν συμβουλές.» Κάθε τι που διακρίνεται για την παλαιότητά του, είναι αξιοσέβαστο.

«Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει με ευθύτητα, που μισεί την ανομία και την αδικία, και τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες· που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη αίματος· που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου.» «Άνθρωπο δεν θα καταδυναστεύσει, θα επιστρέψει το ενέχυρο εκείνου που του οφείλει, και δεν θα αρπάξει τίποτα με τη βία, θα δώσει τον άρτο του στον πεινασμένο και θα ντύσει τον γυμνό, και τα χρήματά του δεν θα τα δώσει με τόκο και δεν θα λάβει πλεόνασμα, και θα αποστρέψει το χέρι του από την αδικία, θα κρίνει δίκαια ανάμεσα στον εαυτό του και τον πλησίον του, και πορεύεται σύμφωνα με τα προστάγματά μου, και έχει τηρήσει τις εντολές μου για να τις εφαρμόσει· αυτός είναι δίκαιος, θα ζήσει αληθινά, λέγει ο Κύριος.» «Τιμημένα γηρατειά δεν είναι η μακροζωία, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.» «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους παλαιούς: "Οφθαλμό αντί οφθαλμού, και δόντι αντί δοντιού". Εγώ όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο. Και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου στο δικαστήριο και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το πανωφόρι· και όποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο.»

Μεγάλη δύναμη έχει η ενεργός πίστη· και αυτό το μαρτυρούν στην μεν Παλαιά Διαθήκη όλοι οι άγιοι, κατορθώνοντας τα αδύνατα για τους υπόλοιπους ανθρώπους· στη δε Καινή Διαθήκη, περισσότερο από όλους ο Χριστός το βεβαιώνει, λέγοντας άλλοτε στη Χαναναία: «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου»· άλλοτε στην αιμορροούσα: «Έχε θάρρος, θυγατέρα, η πίστη σου σε έχει σώσει, πήγαινε ειρηνικά»· άλλοτε σε κάποιον που αμφέβαλλε: «Αν μπορείς να πιστέψεις, όλα είναι δυνατά σε εκείνον που πιστεύει»· και τώρα στον αρχισυνάγωγο: «Μην φοβάσαι, μόνο πίστευε και θα σωθείς»· και στον εκατόνταρχο: «Πήγαινε και ας γίνει σε σένα όπως ακριβώς πίστεψες». Γι' αυτά λοιπόν να πιστεύετε στον Θεό χωρίς ενδοιασμούς, και δεν θα φοβηθείτε κανέναν τρόμο· να πιστεύετε κάνοντας αγαθοεργίες· διότι η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή· και μάλιστα περισσότερο από όλους εσείς που διακρίνεστε για τη σύνεσή σας, και βρίσκεστε σε προχωρημένη ηλικία, και λάμπετε από τα αξιώματά σας· μέχρι πότε εμείς οι γέροντες θα έχουμε παιδικά φρονήματα; «Τιμημένο γήρας δεν είναι το να ζει κανείς πολλά χρόνια, και αληθινή ηλικία του γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος».

{"chunk_id":"","translation":"Και επιβεβαιώνει τον λόγο μου ο σοφότατος Σολομών: «τίμια γηρατειά», λέει, «δεν είναι τα πολυχρόνια, ούτε με τον αριθμό των ετών μετριούνται». Δεν θα λάβει, λέει, κάποιος τίμια γηρατειά επειδή είναι πολυχρόνιος και λόγω του πλήθους των ετών· διότι πολλοί γέροντες και μακρόβιοι είναι στερημένοι τιμής, και δεν ονομάζεται τίμιος όποιος γερνά μέσα στις αμαρτίες ή στις κακοπιστίες. «Διότι τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια», αλλά ακόμη κι αν κάποιος έχει ζήσει λίγα χρόνια και βρίσκεται στην ακμή της ηλικίας του και επιδεικνύει έργα ευάρεστα στον Θεό, η νεότητά του λογίζεται ως τίμια γηρατειά. «Πολιά (λευκά μαλλιά) δε, είναι η φρόνηση του ανθρώπου», δηλαδή η φρόνηση που σκέφτεται τα του Θεού και, ακόμη και χωρίς λευκά μαλλιά, είναι ικανή να αναπληρώσει τη θέση τους, «και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος». Αυτή είναι η ηλικία του γήρατος, λέει, ο ακηλίδωτος βίος. Διότι υπάρχει και σώφρων νέος και ακόλαστος γέροντας· και στου μεν πρώτου φαίνε [***"}

Χαίρε, θεσπέσιε πάτερ Διομήδη, διότι, αφού διαφύλαξες το «κατ' εικόνα» αλώβητο, υπέταξες τη σάρκα στο πνεύμα και, γενόμενος συμπαθής, αναδείχθηκες ανυπόκριτος επίγειος άγγελος και επουράνιος άνθρωπος. Εξού και ο θείος προστάτης σου και πρόεδρος της Λευκουπόλεως, ο μέγας Τριφύλλιος, από νεαρή ηλικία σε ανύψωσε επάξια στον βαθμό του διακόνου και του ιερέα, διότι σεβάσμιο γήρας δεν είναι απλώς η μεγάλη ηλικία, αλλά ο ακηλίδωτος βίος.