Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 5:10

Και τώρα εμείς σε επικαλούμαστε, και δεν εισακούεις, και ζητούμε από εσένα, και δεν βρίσκουμε έλεος. Διότι εκείνοι που μίσησαν τη σοφία και δεν επέλεξαν τον λόγο του Κυρίου, ούτε θέλησαν να προσέξουν τις βουλές του Θεού, τέτοιους καρπούς θερίζουμε από τα δικά μας σπέρματα, και χορταίνουμε από τη δική μας ανοησία. Διότι μας τύφλωσε η απάτη του βίου, και δεν γνωρίσαμε τα μυστήρια του Θεού, ούτε ελπίσαμε καθόλου πως υπάρχει μισθός για την οσιότητα· και για τον λόγο αυτόν χορτάσαμε από τα μονοπάτια της ανομίας. Διαβήκαμε δε μονοπάτια αδιάβατα, δηλαδή της θείας επισκοπής· ενώ την οδό του Κυρίου δεν τη γνωρίσαμε. Και ποιος είναι ο πλούτος που συγκεντρώθηκε σε εμάς με αλαζονεία; Παρήλθαν όλα εκείνα σαν σκιά και σαν μήνυμα που προσπερνά, και σαν πλοίο που διασχίζει τα κυματώδη ύδατα, το οποίο, όταν περάσει, δεν μπορεί κανείς να βρει το ίχνος του, ούτε το μονοπάτι της τρόπιδάς του μέσα στα κύματα.

Τι μας ωφέλησε η υπερηφάνεια; Και τι μας προσέφερε ο πλούτος μαζί με την αλαζονεία; Παρήλθαν όλα εκείνα σαν σκιά, και σαν είδηση που προσπερνά γρήγορα· σαν πλοίο που διασχίζει τα κυματισμένα νερά, το οποίο, αφού περάσει, δεν μπορείς να βρεις κανένα ίχνος του, ούτε το μονοπάτι της καρίνας του μέσα στα κύματα· ή σαν το πουλί που πετάει στον αέρα, του οποίου δεν βρίσκεται κανένα σημάδι της πορείας του, αλλά, καθώς ο ελαφρός αέρας μαστιζόταν από το χτύπημα των φτερών του και σχιζόταν με τη βία της ορμής των κινούμενων φτερών του, διασχίστηκε, και μετά από αυτό δεν βρέθηκε κανένα σημάδι από το πέρασμά του μέσα σε αυτόν· ή σαν το βέλος που ρίχτηκε προς τον στόχο, όπου ο αέρας που σχίστηκε ενώθηκε αμέσως πάλι, ώστε να αγνοείται η πορεία του. Έτσι κι εμείς, μόλις γεννηθήκαμε, εκλείψαμε, και κανένα σημάδι αρετής δεν έχουμε να επιδείξουμε, αλλά καταναλωθήκαμε μέσα στην κακία μας.

Τέτοιος είναι ο βίος μας, αδελφοί, εμάς που ζούμε πρόσκαιρα· τέτοιο είναι το επίγειο παιχνίδι: το να ερχόμαστε στην ύπαρξη από την ανυπαρξία, και αφού υπάρξουμε να διαλυόμαστε. Είμαστε όνειρο που δεν διαρκεί, οπτασία που δεν μπορεί να κρατηθεί, πτήση πουλιού που περνά, πλοίο στη θάλασσα που δεν αφήνει ίχνος, σκόνη, ατμός, πρωινή δροσιά, άνθος που στην ώρα του φυτρώνει και στην ώρα του μαραίνεται. «Ο άνθρωπος, σαν το χόρτο είναι οι ημέρες του, σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει»· ορθά ο θείος Δαβίδ φιλοσόφησε για την αδυναμία μας, και πάλι με εκείνα τα λόγια: «Ανάγγειλέ μου την ολιγότητα των ημερών μου»· και ορίζει τις ανθρώπινες ημέρες με το μέτρο της σπιθαμής.

«Όλα εκείνα παρήλθαν σαν σκιά, και σαν είδηση που περνά γρήγορα, σαν πλοίο που διασχίζει κυματισμένο νερό, του οποίου, αφού περάσει, δεν είναι δυνατόν να βρεθεί κανένα ίχνος, ούτε το μονοπάτι της πορείας του μέσα στα κύματα· ή σαν το πουλί που πετά μέσα στον αέρα, και δεν βρίσκεται κανένα σημάδι της πορείας του.» «Κάθε σάρκα παλιώνει σαν ένδυμα, όπως το χλωρό φύλλο πάνω σε ένα πυκνόφυλλο δέντρο, άλλα πέφτουν και άλλα φυτρώνουν. Έτσι είναι η γενεά της σάρκας και του αίματος.» «Όλοι οι άνθρωποι είναι χώμα και στάχτη.» «Ξένοι και παρεπίδημοι είμαστε πάνω στη γη.» «Ο αριθμός των ημερών του ανθρώπου είναι το πολύ εκατό έτη· σαν σταγόνα νερού από τη θάλασσα και σαν κόκκος άμμου, τόσο λίγα είναι τα έτη του μέσα στις ημέρες της αιωνιότητας.» «Τίποτα δεν φέραμε στον κόσμο, και είναι φανερό ότι τίποτα δεν μπορούμε να πάρουμε μαζί μας.» «Ποια είναι η ζωή μας; Διότι είναι ατμός που εμφανίζεται για λίγο και έπειτα εξαφανίζεται.» Ο βίος έχει ονομαστεί οδός, εξαιτίας της σπουδής καθενός από αυτούς που έχουν γεννηθεί προς το τέλος του. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που κοιμούνται μέσα στα πλοία, οδηγούνται αυτόματα από τον άνεμο στα λιμάνια, ακόμη και αν οι ίδιοι δεν το αντιλαμβάνονται, αλλά η πορεία του πλοίου σπεύδει προς το τέλος της· έτσι και εμείς, καθώς ο χρόνος της ζωής μας παραρρέει, σαν με μια συνεχή και ακατάπαυστη κίνηση, κατεπειγόμαστε ο καθένας προς το δικό του τέλος μέσα από τον αδιόρατο δρόμο της ζωής μας. Για παράδειγμα, κοιμάσαι; Και όμως ο χρόνος σε προσπερνά. Είσαι ξύπνιος, και ο νους σου είναι απασχολημένος; Αλλά και πάλι η ζωή αναλώνεται, έστω και αν αυτό διαφεύγει από την αντίληψή σου.

Νεκρώθηκα ως προς αυτόν τον ταλαίπωρο βίο, ο οποίος πηγαινοέρχεται σαν τον Εύριπο, χωρίς να προσφέρει τίποτα το βέβαιο, ούτε καν για μία ημέρα. Τέτοιος είναι ο βίος μας, αδελφοί· τέτοιο είναι το επίγειο παίγνιο, να ερχόμαστε στην ύπαρξη από την ανυπαρξία, και αφού υπάρξουμε, να διαλυόμαστε. Είμαστε ένα όνειρο άστατο, ένα φάσμα που δεν κρατιέται, πέταγμα πουλιού που περνά, πλοίο πάνω στη θάλασσα που δεν αφήνει ίχνος· σκόνη, ατμός, πρωινή δροσιά, άνθος που φυτρώνει στον καιρό του και στον καιρό του μαραίνεται· «Ο άνθρωπος, σαν το χορτάρι είναι οι ημέρες του, σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει». Ορθά ο θείος Δαβίδ φιλοσόφησε περί της αδυναμίας μας και με εκείνα τα λόγια: «Την ολιγότητα των ημερών μου ανάγγειλέ μου»· και καθορίζει τις ανθρώπινες ημέρες στο μέτρο της παλάμης.

Όλα εκείνα παρήλθαν σαν σκιά, και σαν είδηση που περνά γρήγορα, και σαν πλοίο που διασχίζει κυματισμένα νερά, του οποίου, αφού περάσει, δεν μπορεί να βρεθεί κανένα ίχνος, ούτε το μονοπάτι της καρίνας του μέσα στα κύματα· ή σαν το πουλί που διασχίζει πετώντας τον αέρα, για το οποίο δεν βρίσκεται κανένα σημάδι της πορείας του. Όλα εκείνα παρήλθαν, αφήνοντας σε εμάς ως κληρονομιά αυτό το πυρ, το οποίο παραμένει για όλους τους αιώνες.

Διότι, όπως ακριβώς κάποιος που έχει σφάλει με οποιονδήποτε τρόπο, αν του προτεινόταν η επιλογή των τιμωριών, προτιμούσε, αντί για τις σημερινές ελαφρύτερες, όπως ίσως κάποια μέτρια ραπίσματα, τις πιο επώδυνες για το μέλλον, όπως στρεβλώσεις, ξέσεις και αποκοπές μελών, θα κρινόταν δικαίως ως ο πλέον άφρων και παράλογος· έτσι και αυτός που επιλέγει, αντί των τωρινών δυσχερειών, τις μελλοντικές οδύνες στον αιώνα της ανταπόδοσης, όταν το πυρ θα δοκιμάσει το έργο του καθενός για το τι λογής είναι, είναι ο πλέον ανόητος και άθλιος. Παρομοίως και εκείνος που αγάπησε την απάτη των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού· διότι και αυτός έχει όντως τυφλωθεί, και προσκολλημένος σε μια σκιά, ή στο ίχνος ενός πλοίου στα νερά, νομίζει ότι κατέχει κάτι, ενώ δεν κατέχει τίποτα.

Παρήλθε ο πλούτος σαν ιστός αράχνης και σαν σκιά και σαν το χορτάρι που βλασταίνει στη στέγη· σαν πλοίο που διέσχισε τα βαθιά νερά δεν είναι δυνατόν να βρεθεί το ίχνος του· ανώφελο λοιπόν είναι να κραυγάζω εδώ: Ελέησον, Κύριε. Ο πλούτος και ο βίος παρήλθαν· όπως η άχνη από τη θύελλα και ο καπνός που παρασύρεται από τον άνεμο δεν φαίνεται πια, έτσι και το πνεύμα μου, αφού εξήλθε ξαφνικά από εμένα, διασκορπίστηκε τώρα σαν αραιός αέρας.