Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 5:15

Διότι η ελπίδα του ασεβούς είναι σαν τη σκόνη που παρασύρεται από τον άνεμο, και σαν τη λεπτή πάχνη που σκορπίζεται από τη θύελλα, και διαλύεται όπως ο καπνός από τον αέρα, και ξεχνιέται όπως η ανάμνηση ενός επισκέπτη που έμεινε μόνο μία ημέρα. Οι δίκαιοι όμως ζουν αιώνια, και η ανταμοιβή τους βρίσκεται στον Κύριο, και η μέριμνα γι' αυτούς ανήκει στον Ύψιστο. Γι' αυτό θα λάβουν το ένδοξο βασίλειο και το διάδημα της ομορφιάς από το χέρι του Κυρίου, διότι θα τους σκεπάσει με το δεξί του χέρι και θα τους υπερασπιστεί με τον βραχίονά του.

Διότι, ακόμη και αν ενώπιον των ανθρώπων τιμωρηθούν, η ελπίδα τους είναι πλήρης αθανασίας. Και αφού παιδαγωγηθούν για λίγο, θα δεχθούν μεγάλες ευεργεσίες· διότι ο Θεός τους δοκίμασε και τους βρήκε άξιους του εαυτού Του. Σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι τους δοκίμασε, και σαν θυσία ολοκαυτώματος τους αποδέχθηκε, και κατά τον καιρό της θείας επισκέψεως θα αναλάμψουν.» «Οι δίκαιοι ζουν αιώνια, και στον Κύριο βρίσκεται ο μισθός τους, και η μέριμνα γι' αυτούς προέρχεται από τον Ύψιστο.

Εκείνος που αρέσκει στους ανθρώπους, είναι φυσικό να έχει τους επαίνους τους ως ανταμοιβή· από τον Θεό όμως δεν πρόκειται να λάβει απολύτως τίποτα. Πολλοί, λέει, θέλησαν να πράξουν το δίκαιο. Διότι πρόβαλαν την πρόθεση να ασκητέψουν, αλλά δεν μπόρεσαν να την εκτελέσουν. Γι' αυτόν τον λόγο ο Θεός τους άφησε να χαθούν, επειδή από ανθρωπαρέσκεια φορούν σάκκινα ενδύματα, περπατούν ανυπόδητοι, και αφήνουν μακριά τα μαλλιά της κεφαλής τους, επιδεικνύοντας στους ανθρώπους τα κατορθώματά τους, επειδή θέλουν να ονομάζονται άγιοι και να τους αποδίδουν όλοι τιμές ως ευλαβείς. Βλέπεις, λοιπόν, το εξωτερικό τους σχήμα και νομίζεις ότι τα πράττουν όλα κατά Θεόν. Αγνοείς όμως τι κρύβει η καρδιά τους. Ο Θεός, όμως, που ερευνά καρδιές και νεφρούς, γνωρίζει την προαίρεσή τους και τους αφήνει να εγκαταλειφθούν και να εκπέσουν, ώστε να γίνουν φανερές οι προθέσεις τους. Διότι όσοι μεταβαίνουν στον ενάρετο βίο από ανθρωπαρέσκεια, αυτοί είναι που περιπίπτουν και σε σφάλματα. Όσοι όμως θέλουν να ασκητέψουν ορθά κατά Θεόν, δεν εγκαταλείπονται ποτέ από τον Θεό, καθώς είπε ο προφήτης: Νέος ήμουν και πράγματι γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο. Διότι οι δίκαιοι ζουν αιώνια, και η ανταμοιβή τους βρίσκεται στον Κύριο, και η ελπίδα τους είναι στον Ύψιστο. Πολλοί μοναχοί, λοιπόν, αφού έσφαλαν, στράφηκαν στον γάμο, παρερμηνεύοντας το ρητό του Αποστόλου: Αν δεν μπορούν να εγκρατευθούν, ας νυμφευθούν.

Είναι λοιπόν δούλος του Χριστού εκείνος που αγαπά τη δικαιοσύνη, και όπως είναι αδύνατον να είναι δίκαιος εκείνος που δεν είναι δούλος του Χριστού, έτσι πάλι είναι αδύνατον να μην είναι δίκαιος εκείνος που είναι δούλος του Χριστού. «Οι δε ψυχές των δικαίων βρίσκονται στο χέρι του Θεού και δεν πρόκειται να τις αγγίξει βάσανο» και «οι δίκαιοι ζουν αιώνια, και στον Κύριο βρίσκεται η ανταμοιβή τους και η φροντίδα τους προέρχεται από τον Ύψιστο» και «ο δίκαιος, ακόμη και αν πεθάνει, θα βρίσκεται σε ανάπαυση» και «ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα» και τα εξής.

Κεφαλαιώδες εγκώμιο του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, προς τον εν αγίοις πατέρα ημών Γεννάδιο, αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως, και περί της εγκυκλίου επιστολής του, και για ποιο λόγο το τίμιο λείψανό του δεν ανακομίστηκε στη Βασιλεύουσα. Ευλόγησε, πάτερ. Ο Γεννάδιος, ο γενναίος υπέρμαχος της ευσέβειας, ο Γεννάδιος, το ένδοξο στήριγμα της Εκκλησίας, ο Γεννάδιος, το σεμνό κλέος των ιεραρχών, το στήριγμα των ορθοδόξων, το αγλάισμα της ιεραρχίας, ο υποφήτης της χάριτος, ο μύστης των ευσεβών δογμάτων, ο φύλακας και θεσμοθέτης των εκκλησιαστικών κανόνων, ο φωστήρας εκείνων που κείτονται στο σκοτάδι της ασέβειας, ο λαμπαδούχος όλης της οικουμένης, ο ποιμενάρχης και πρωτοπρόεδρος της βασιλίδος μεγαλοπόλεως και οικουμενικός «μύστης της χάριτος», μας συγκάλεσε όλους σήμερα σε πνευματική ευωχία, για να δοξάσουμε τον Κύριο που τον εδόξασε, ο Οποίος τον μετέστησε από τούτη την πρόσκαιρη και πολύπονη ζωή στην αθάνατη ζωή, διότι «οι δίκαιοι ζουν εις τον αιώνα, και η ανταμοιβή τους βρίσκεται στον Κύριο και η φροντίδα γι' αυτούς παρά τω Υψίστω» και επειδή, αφού έλαβαν από Αυτόν, όπως έχει γραφτεί, «το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους», συμβασιλεύουν μαζί Του.

Πράγματι, «οι δίκαιοι ζουν στον αιώνα και ο μισθός τους είναι στον Κύριο, και η φροντίδα γι' αυτούς προέρχεται από τον Ύψιστο», σύμφωνα με τη σοφή παροιμία. Εγώ δε, άγιε ιεράρχη του Θεού και μεγάλε θαυματουργέ Νικόλαε, από τη θεόβρυτη πηγή των πολλών σου θαυμάτων συνέλεξα και ερανίστηκα συνοπτικά αυτά τα λίγα, καθώς ούτε περισσότερα μπόρεσα να βρω και να αντλήσω από την εν λόγω πηγή, ούτε έχω την ικανότητα να μιλήσω γι' αυτά με πιο λαμπρό ή χαριτωμένο τρόπο. Εσύ όμως, ως όντως πατέρας φιλόστοργος, φιλότεκνος και φιλάγαθος, αποδέξου ως καλό δώρο το έργο μου, έστω και αν δεν το έχεις ανάγκη. Διότι γνωρίζουμε ότι δεν έχεις ανάγκη τα δικά μας, όντας πλούσιος και έχοντας αποκτήσει ως κατοικία την ουράνια βασιλεία. Γι' αυτό, αποδεχόμενος μάλλον την προαίρεση, θαύμασε ότι, αν και δεν το έχεις ανάγκη, εμείς προαιρούμαστε να σου προσφέρουμε σύμφωνα με τις δυνατότητες της δικής μας πτωχείας, ω πανάγιε. Και τι λοιπόν δεν θα είχαμε κάνει, εάν και εσύ είχες ανάγκη και εμείς είχαμε την ευχέρεια; Διότι η υπόθεση των εγκωμίων σου «καταγάγει τα νικητήρια έναντι κάθε λόγου». Όμως συχνά ο πόθος ελκύει στο να επιθυμεί κανείς και τα ανέφικτα. Αυτό ίσως έπαθα και εγώ, και τολμώ να προσθέσω μικρά εγκώμια σε εσένα τον μεγάλο προς το τέλος του λόγου, διότι και η ζωή σου είναι ξακουστή και η κοίμησή σου χαροποιά.

Αλλά ακούμε τι λες: εάν ο θάνατος, όταν αναφέρεται στα μνημόσυνα των κεκοιμημένων, προξενεί λύπη, όπως εσείς λέτε, άρα και στις μνήμες των Αγίων ο ίδιος θάνατος αναφερόμενος, προξενεί λύπη. Προς αυτά δε εμείς απαντούμε ότι άλλο πράγμα είναι οι μνήμες των Αγίων και άλλο των αμαρτωλών· διότι σε εκείνες, των Αγίων δηλαδή, αν και αναφέρεται ο θάνατος, επειδή οι Άγιοι είναι ενωμένοι διά της χάριτος με τον Θεό, ο οποίος είναι η αληθινή ζωή, μολονότι έχουν πεθάνει, ζουν εντούτοις εν Θεώ και μέσα στη χάρη του Θεού, και υφίστανται μόνο τον κατά φύσιν θάνατο, όχι τον παρά φύσιν και γνωμικό· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «Οι δίκαιοι ζουν εις τον αιώνα»· στα δε μνημόσυνα των θεωρούμενων ως αμαρτωλών, ο θάνατος αναφέρεται ως νικητής, επειδή αυτοί, θεωρούμενοι αμαρτωλοί, λογίζονται χωρισμένοι από τον Θεό, εφόσον δεν νίκησαν από εδώ την αμαρτία, η οποία είναι χωρισμός από τον Θεό· γι' αυτό και υφίστανται τον παρά φύσιν και γνωμικό θάνατο.

Εγκώμιο προς τον όσιο και θεοφόρο πατέρα μας Σίμωνα τον μυροβλύτη «Δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι». Ευλόγησον πάτερ. Μολονότι ο θάνατος βασίλευσε σχεδόν από την αρχή, και βασιλεύει από τα ίδια τα προοίμια της ανθρώπινης πλάσης σε όλη την ανθρώπινη φύση, εντούτοις οι «δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι».

Βέβαια, δεν υπάρχει έθνος, δεν βρίσκεται τάξη, δεν θεωρείται καμία ηλικία ανθρώπων, που να μην γεύτηκε από το κεντρί του θανάτου την πιο πικρή και θανατηφόρα πληγή της ζωής. Αλλά οι «δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι». Όλοι, και Ασσύριοι, και Χαλδαίοι, και Έλληνες, και Αιγύπτιοι, και Πέρσες, και Άραβες, και κάθε γένος ανθρώπων, από τη γέννηση έφτασαν στην ανάπτυξη· αλλά μετά τα βαθιά γηρατειά, κατέληξαν στον αναπόδραστο όρο του θανάτου. Αλλά οι «δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι». Και βασιλιάδες, και απλοί άνθρωποι· και εξουσιαστές, και εξουσιαζόμενοι· και πλούσιοι, και φτωχοί· και κύριοι, και δούλοι· όλοι εξίσου προσκύνησαν την κυριαρχία του θανάτου. Αλλά οι «δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι». Και, τέλος πάντων· και βρέφη, και παιδιά, και έφηβοι και νέοι, και άνδρες, και προχωρημένοι στην ηλικία, είτε αμέσως στην είσοδο της ζωής βρήκαν την έξοδο του θανάτου, είτε στη νεότητα, είτε στα γηρατειά, συγκεντρώθηκαν στις αποθήκες του τάφου. Αλλά οι «δίκαιοι εις τον αιώνα ζώσι». Δεν υπάρχει ανάγκη να απαριθμώ όλη τη λαμπρότατη χορεία των μακάριων ανδρών, για να βγάλω το συμπέρασμα του λόγου μου. Γι' αυτό αφήνω την πνευματοκίνητη και προφητική εκλογή του νόμου. Προσπερνώ τη δωδεκάριθμη χορεία των Αποστόλων.

Όλους, λέγω, αυτούς τους αφήνω, και έναν μόνο παρουσιάζω ενώπιον των οφθαλμών όλων, και για την επιβεβαίωση του λόγου μου, και για την απόδειξη της προτάσεώς μου. Δηλαδή, αυτόν τον ιεροπρεπή και σεβάσμιο άνδρα· αυτόν τον λαμπρό φωστήρα της οικουμένης, τον όσιο πατέρα μας Σίμωνα· το μέγα καύχημα των οσίων· τον άδυτο αστέρα του Αγίου Όρους· τον χρυσαυγή λύχνο της εγκρατείας· τον διδάσκαλο της παρθενίας· τον κυβερνήτη και κτίτορα αυτού του σεβασμίου Μοναστηριού, το οποίο φέρει και το όνομά του· τον περιβόητο για την αρετή του· το κλέος του Άθωνα· τον Σίμωνα τον Μυροβλύτη, ο οποίος, αν και πέρασε μέσα από τις πύλες του θανάτου, διότι έχει οριστεί στους ανθρώπους μια φορά να πεθάνουν, πέρασε για να φθάσει στη ζωή, και να ζει ως δίκαιος στους ατελεύτητους αιώνες, «διότι οι δίκαιοι ζουν εις τον αιώνα».

Εκείνον τον Ιούδα μιμείται εκείνος που μεταλαμβάνει αναξίως. Γι' αυτό, αδελφοί και πατέρες, όταν ετοιμαζόμαστε να μεταλάβουμε τα Άχραντα Μυστήρια, ας δοκιμάζουμε προηγουμένως τον εαυτό μας. Ας απορρίπτουμε τα φορτία των αμαρτιών μας διά της μετανοίας και της εξομολογήσεως. Ας καθαριστούμε διά της ελεημοσύνης, «διότι», λέγει ο Κύριος, «δώστε ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και όλα θα είναι καθαρά για εσάς». Ας ξεπλύνουμε την ψυχή μας με τις πηγές των δακρύων μας, ώστε και ο γεννηθείς στο σπήλαιο Ιησούς Χριστός και Θεός μας, διά πρεσβειών της Δεσποίνης ημών Θεοτόκου και του οσίου πατρός ημών Σίμωνος, στην μεν παρούσα ζωή να μας αξιώσει επί έτη πολλά να εορτάζουμε τα ένδοξα γενέθλιά Του και την πανήγυρη του οσίου πατρός μας Σίμωνος, στη δε μέλλουσα να μας αξιώσει μαζί με όλους τους δικαίους να ζήσουμε την αιώνια και ατελεύτητη ζωή, την οποία ζουν οι δίκαιοι —«διότι οι δίκαιοι ζουν εις τον αιώνα»— προς δόξαν του ανάρχου Του Πατρός και του ομοουσίου Του Πνεύματος. Αμήν.