Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 5:16

Διότι η ελπίδα του ασεβούς είναι σαν τη σκόνη που παρασύρεται από τον άνεμο, και σαν τη λεπτή πάχνη που σκορπίζεται από τη θύελλα, και διαλύεται όπως ο καπνός από τον αέρα, και ξεχνιέται όπως η ανάμνηση ενός επισκέπτη που έμεινε μόνο μία ημέρα. Οι δίκαιοι όμως ζουν αιώνια, και η ανταμοιβή τους βρίσκεται στον Κύριο, και η μέριμνα γι' αυτούς ανήκει στον Ύψιστο. Γι' αυτό θα λάβουν το ένδοξο βασίλειο και το διάδημα της ομορφιάς από το χέρι του Κυρίου, διότι θα τους σκεπάσει με το δεξί του χέρι και θα τους υπερασπιστεί με τον βραχίονά του.

Τότε, αδελφέ μου, θα λάβεις το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα της ωραιότητας από το χέρι του Κυρίου, και στο εξής θα συμβασιλεύεις με τον Χριστό. Τότε θα κληρονομήσεις εκείνα τα αγαθά, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν. Τότε πλέον θα είσαι αμέριμνος, χωρίς να κυριεύεσαι πια από κανέναν απολύτως φόβο.

Ποια χαρά άραγε θα μας υποδεχθεί όταν χωριστούμε και σταθούμε στα δεξιά του Βασιλιά; Πώς πρέπει να αισθανόμαστε, όταν μας ασπάζονται όλοι οι Άγιοι εκεί; Σε ασπάζεται ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ, ο Μωυσής, ο Νώε, ο Ιώβ, ο Δαβίδ και οι άγιοι Προφήτες και Απόστολοι και Μάρτυρες και όλοι οι Άγιοι και οι Δίκαιοι, αυτοί που κατά τη διάρκεια του βίου τους ευαρέστησαν τον Θεό· και όσους επιθυμούσες να δεις τώρα, αυτοί έρχονται εκεί προς εσένα, και αγκαλιάζοντάς σε, σε ασπάζονται, αγαλλιώντας για τη σωτηρία σου. Πώς πρέπει να νιώθουμε τότε; Τι ανεκλάλητη χαρά πρέπει να έχουμε, όταν ο Βασιλιάς πει σε όσους βρίσκονται στα δεξιά του, λέγοντας με ιλαρότητα: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Τότε, αδελφέ μου, θα λάβεις το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους από το χέρι του Κυρίου, και στο εξής θα συμβασιλεύεις μαζί Του.

Πώς άραγε πρέπει να είμαστε εμείς εκείνη την ώρα, εάν βρούμε χάρη ενώπιόν Του; Και ποια χαρά θα μας υποδεχθεί, όταν ξεχωριστούμε εκ δεξιών του Βασιλέως; Πώς πρέπει να είμαστε, όταν μας ασπάζονται όλοι οι άγιοι; Εκεί σε ασπάζονται ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ, ο Νώε, ο Ιώβ, ο Δαβίδ, και οι άγιοι προφήτες και απόστολοι και μάρτυρες και όλοι οι δίκαιοι που ευαρέστησαν τον Θεό κατά την επίγεια ζωή της σάρκας τους, και όλοι εκείνοι των οποίων τον βίο ακούς και θαυμάζεις, και που θα ήθελες τώρα να τους αντικρίσεις, αυτοί οι ίδιοι έρχονται εκεί προς εσένα, και αγκαλιάζοντάς σε, σε κρατούν σφιχτά κοντά τους, αγαλλιώντας για τη σωτηρία σου. Πώς λοιπόν πρέπει να είμαστε εμείς τότε; Και τι λογής ανεκλάλητη χαρά θα είναι εκείνη που θα νιώσουμε, όταν ο Βασιλεύς πει σε όσους βρίσκονται εκ δεξιών Του με ιλαρότητα: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου»; Τότε, αδελφέ μου, θα λάβεις το στέμμα της λαμπρότητας και το διάδημα του κάλλους από το χέρι του Κυρίου, και στο εξής θα συμβασιλεύσεις με τον Χριστό· τότε θα κληρονομήσεις πλήρως εκείνα τα αγαθά, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που Τον αγαπούν· τότε πλέον θα είσαι αμέριμνος, χωρίς να κυριεύεσαι πια από κανέναν απολύτως φόβο.

«Γι' αυτό θα λάβουν το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα της ωραιότητας από το χέρι του Κυρίου· διότι με το δεξί Του χέρι θα τους σκεπάσει, και με τον βραχίονά Του θα τους υπερασπιστεί.» «Ο δίκαιος, εάν συμβεί να πεθάνει, θα βρίσκεται σε ανάπαυση. Χάρη και έλεος υπάρχει στους εκλεκτούς Του, και προνοητική επισκοπή στους οσίους Του.» «Η θυσία του δίκαιου άνδρα είναι δεκτή.» «Ο αγαθός άνθρωπος από τον αγαθό θησαυρό της καρδιάς του βγάζει τα αγαθά.» Το ραβδί του δικαίου είναι προτιμότερο από την τιμή του κακού. Θεωρώντας ως μοναδικό πλούτο την απόκτηση της αρετής, ως μοναδική ευγένεια την οικειότητα με τον Θεό, ως μοναδικό αξίωμα και εξουσία την κυριαρχία στον εαυτό του και το να παραμένει αδούλωτος στα ανθρώπινα πάθη· δυσανασχετώντας μεν για την παράταση του υλικού βίου, σπεύδοντας δε, όπως ακριβώς εκείνοι που ταλαιπωρούνται στο πέλαγος, να καταλήξει στο λιμάνι της αναστάσεως.

Είθε να αξιωθούμε εγκαίρως την απόλαυσή του και την άφθαρτη τρυφή. Επειδή δε, αφού συγκρίναμε παραδείσους με παράδεισο, όπως προείπαμε, και απολαύσαμε με τον λόγο λίγα από τα μεγάλα, ας εξέλθουμε πλέον πορευόμενοι προς τα βασίλεια και, σαν μέσα από εικόνες και τύπους, ας κατοπτεύσουμε από εδώ τα όσα βρίσκονται εκεί. Κοίταξε τον επίγειο βασιλιά και τη δόξα του και τη λαμπρή βασιλεία, τη λαμπερή πορφύρα, τις φωτεινότατες κατοικίες, τους ταξιάρχους, τα στρατόπεδα, τους υιούς, τους φίλους, τους δούλους, τους εχθρούς, τον θρόνο, τον βασιλιά, την κρίση, την τάξη, τους παρέδρους, τους εγγύς, αυτούς που βρίσκονται σε απόσταση, αυτούς που βρίσκονται πολύ μακριά, τους υπόλογους, τους μη υπόλογους, τους κληρονόμους, το διάδημα, για το οποίο κάνει μνεία ο Σολομών θέλοντας να υποδηλώσει μέσω του πρόσκαιρου το αθάνατο, όταν λέει «θα λάβουν το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους από το χέρι του Κυρίου». Και αν ο λόγος δεν μπορεί εύκολα να απαριθμήσει αυτά, παρότι είναι ρητά και αισθητά, επειδή και αυτή ακόμη η πρόσκαιρη βασιλεία κατέχει πάρα πολλούς κρυφούς θησαυρούς, πώς θα μπορέσει ο λόγος να φανερώσει εκείνη την άρρητη βασιλεία και τον ανείπωτο πλούτο;

Διότι ποιο έθνος, ποιος αμαρτωλός, κακούργος, πλεονέκτης και παραβάτης δεν θα μετανοήσει τότε και δεν θα θρηνήσει πικρά, βλέποντας εκείνη την περίλαμπρη φωτεινότητα των δικαίων που θα έχουν εξισωθεί με τους αγγέλους και με τον Βασιλιά Χριστό, καθώς και τη βασιλεία των ουρανών και το «διάδημα του κάλλους» και τη μετοχή στο ανέσπερο φως και την αθάνατη ζωή, αλλά από την άλλη βλέποντας την κατήφεια των αμαρτωλών και τη δίκαιη αποστροφή του δικαιότατου Κριτή και τον θλιβερό χωρισμό και την τοποθέτηση στα αριστερά και τη φοβερή απόφαση; «Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του· και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά». Δες λοιπόν το σαφέστατο γνώρισμα αυτού του πολύ οικείου παραδείγματος· διότι τα πρόβατα είναι αγαπητά στον ποιμένα, καθώς είναι σκυφτά και ήμερα, προσφέροντας πρόσοδο μέσω του μαλλιού και του γάλακτος, και πολύ εύλογα ο Καλός Ποιμένας παρομοιάζει τους δικαίους με πρόβατα· ενώ χαρακτηριστικό των εριφίων είναι να χοροπηδούν, να παίζουν και να μην προσφέρουν τίποτα αγαθό, και δικαίως ο Καλός Ποιμένας παρομοίασε τους αμαρτωλούς με ερίφια. «Τότε θα πει ο Βασιλιάς σε αυτούς που θα βρίσκονται στα δεξιά του» (επειδή ακριβώς φέρουν τον καρπό της δικαιοσύνης)· «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Όσους όμως μετανοούν ειλικρινά, τους δέχεται όπως την πόρνη και τον ληστή και τον άσωτο. Και αυτά τα αναφέραμε ως λίγα από τα πολλά, επειδή είπαμε προηγουμένως ότι έχουμε πάρα πολλές μαρτυρίες και για τους αμαρτωλούς και για τους δικαίους, όπως ακριβώς και για τη σωτήρια σάρκωση του Θεού Λόγου. Και αν ίσως κάποιος επιθυμεί να ακούσει και για τους δικαίους, είναι ολοφάνερο ότι «θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους» και «θα λάβουν το λαμπρό βασίλειο και το διάδημα της ομορφιάς από το χέρι του Κυρίου» και «ο Θεός ετοίμασε γι' αυτούς εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και δεν τα φαντάστηκε ανθρώπου καρδιά». Και σου αρκούν αυτά, και μην αναζητάς περισσότερες μαρτυρίες γι' αυτά, επειδή δεν θέλουμε να μακρηγορούμε για το θέμα αυτό· διότι μας καλεί ο λόγος να επανέλθουμε στο προκείμενο.

Η σημερινή όμως ημέρα των Αγίων Πάντων αρκεί για την ωφέλεια των συνετών, εάν θυμηθούμε ότι και οι ίδιοι οι άγιοι ήταν κάποτε άνθρωποι, που ζούσαν σε αυτόν τον βίο και στο σώμα και υπόκειντο στις ανάγκες της φύσης. Δες πώς περιφρόνησαν και τη σάρκα και όλες τις επίγειες απολαύσεις, για να κερδίσουν μόνο τον Χριστό, και δες με πόσους αόρατους και ορατούς εχθρούς πάλεψαν και τι είδους και πόσα βασανιστήρια υπέστησαν, για να κληρονομήσουν την άνω βασιλεία. Και την κληρονόμησαν, και αφού στεφανώθηκαν επάξια από τον Θεό και φόρεσαν «το διάδημα του κάλλους», ευφραίνονται ασυγκρίτως συμβασιλεύοντας με τον Χριστό. Και ποια απολογία άραγε θα βρούμε εμείς, που, ενώ βρισκόμαστε σε ηρεμία και γαλήνη της Ορθοδοξίας με τη χάρη του Θεού, αμελούμε τη δική μας σωτηρία και τον χρόνο που μας δόθηκε για μετάνοια τον καταναλώνουμε μάλλον σε ανοησία, τον οποίο μετά από λίγο, όσο κι αν τον αναζητήσουμε επίμονα, δεν θα τον βρούμε;

Ας μισήσουμε με όλη μας την ψυχή τα άξια μίσους και ας αγαπήσουμε με όλη μας την ψυχή τα άξια αγάπης. Και τότε και εμάς θα αγαπήσει ο Θεός, τότε και οι άνθρωποι θα μας τιμήσουν και θα μας αγαπήσουν, ακόμη και αν δεν το θέλουμε, όπως ακριβώς όταν σφάλλουμε μας ατιμάζουν, ακόμη και αν δεν το θέλουμε. Και όταν προσελκύσουμε ανθρώπους προς τον ένθεο ζήλο και τον ενάρετο βίο, τότε και ο ουράνιος Πατέρας μας θα δοξαστεί μέσα από τα καλά μας έργα, τότε και αυτός θα μας αντιδοξάσει ως φιλόστοργος και συνάμα πλουσιοπάροχος Πατέρας. «Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος», διότι «αυτούς που με δοξάζουν θα τους δοξάσω» και «εγώ αγαπώ εκείνους που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν» χάρη και θα λάμψουν περισσότερο από τον ήλιο κατά την ημέρα εκείνη και θα συναχθούν με τιμή από τους αγίους αγγέλους από τα πέρατα της γης και «θα λάβουν» το στεφάνι της δικαιοσύνης «και το διάδημα του κάλλους από τα χέρια του Κυρίου» και θα εισέλθουν στον ουράνιο νυμφώνα μαζί με τον νυμφίο Χριστό και θα αντικρίσουν εκεί πρωτόγνωρα θεάματα και θα ακούσουν εκεί φωνές αγαλλιάσεως και θα τερφθούν εκεί με ανεκλάλητη τέρψη και θα κληρονομήσουν εκεί την αιώνια ζωή. Ω, ποιος από εμάς είναι άξιος να φθάσει εκεί; Ω, ποιος είναι άξιος να μετάσχει σε εκείνη τη μακάρια κληρονομία; Μακάρι όλοι μας να αναδειχθούμε άξιοι αυτής, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία της τρισάγιας Μονάδας, και στον μόνο Θεό ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες· αμήν.

Κεφαλαιώδες εγκώμιο του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, προς τον εν αγίοις πατέρα ημών Γεννάδιο, αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως, και περί της εγκυκλίου επιστολής του, και για ποιο λόγο το τίμιο λείψανό του δεν ανακομίστηκε στη Βασιλεύουσα. Ευλόγησε, πάτερ. Ο Γεννάδιος, ο γενναίος υπέρμαχος της ευσέβειας, ο Γεννάδιος, το ένδοξο στήριγμα της Εκκλησίας, ο Γεννάδιος, το σεμνό κλέος των ιεραρχών, το στήριγμα των ορθοδόξων, το αγλάισμα της ιεραρχίας, ο υποφήτης της χάριτος, ο μύστης των ευσεβών δογμάτων, ο φύλακας και θεσμοθέτης των εκκλησιαστικών κανόνων, ο φωστήρας εκείνων που κείτονται στο σκοτάδι της ασέβειας, ο λαμπαδούχος όλης της οικουμένης, ο ποιμενάρχης και πρωτοπρόεδρος της βασιλίδος μεγαλοπόλεως και οικουμενικός «μύστης της χάριτος», μας συγκάλεσε όλους σήμερα σε πνευματική ευωχία, για να δοξάσουμε τον Κύριο που τον εδόξασε, ο Οποίος τον μετέστησε από τούτη την πρόσκαιρη και πολύπονη ζωή στην αθάνατη ζωή, διότι «οι δίκαιοι ζουν εις τον αιώνα, και η ανταμοιβή τους βρίσκεται στον Κύριο και η φροντίδα γι' αυτούς παρά τω Υψίστω» και επειδή, αφού έλαβαν από Αυτόν, όπως έχει γραφτεί, «το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους», συμβασιλεύουν μαζί Του.

Και παρόλο που τα άκουσαν όλα αυτά, λέει, ούτε τα γνώρισαν ούτε κατανόησαν τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν, αλλά πορεύονται ακόμη μέσα στο σκοτάδι· γι' αυτό και ο Θεός των θεών θα διακρίνει θεούς και θα αποχωρίσει τέτοιους θεούς από τους πνευματικούς θεούς, όπως ειπώθηκε προηγουμένως. Εκείνους δε, στους οποίους ο Χριστός είπε ότι θα εμφανιστεί και θα παραμείνει μαζί με τον Πατέρα μέσω της τήρησης των εντολών, ποιος είναι ικανός να περιγράψει γι' αυτούς με πόση δόξα αξιώθηκαν από τον Θεό, πόση δύναμη έλαβαν ενάντια στα πάθη και τους δαίμονες, πόσης τιμής, ανθρώπινης και θείας, και πρόσκαιρης και αιώνιας, έχουν γίνει μέτοχοι; Με λόγια κανείς δεν μπορεί να τα παραστήσει αυτά, παρά μόνο αν λυθούν τα εσωτερικά φτερά, παρά μόνο αν καταλυθεί η επίγεια σκηνή της κατοικίας μας, παρά μόνο αν φανερωθεί η αχειροποίητη, εκείνη η αιώνια οικία που βρίσκεται στους ουρανούς, σύμφωνα με τον θείο Παύλο, παρά μόνο αν δει κανείς το βασίλειο της ευπρέπειας και το διάδημα του κάλλους να δίδεται από το χέρι του Κυρίου· με λόγια κανείς δεν μπορεί να τα παραστήσει αυτά.

Εμένα δοξάσατε, και θα προσθέσω ότι βασιλεύσατε κιόλας, επειδή κυριαρχείτε επί των παθών όπως επί των εθνών, και στεφανώνεστε στη νοητή σας κεφαλή με το διάδημα της ωραιότητας των αρετών. Ανεβαίνετε με σταδιακές προσθήκες στα ύψη της απάθειας και συναγωνίζεστε ο ένας τον άλλον στον δρόμο της ευσέβειας, αποβάλλοντας τις εμπαθείς προσκολλήσεις, αποτινάζοντας από τα πόδια σας τη σκόνη της φιλοκοσμίας, παίρνοντας φτερά από τον έρωτα της κατά Θεόν αγάπης, πετώντας σαν πνευματικά περιστέρια προς τα υπερουράνια φρονήματα, βλέποντας ψηλά και ελκυόμενοι προς τα άνω, όπου βρίσκεται η κεφαλή μας, ο Χριστός, όπου βρίσκεται η ανταπόδοσή μας, όπου είναι ο θησαυρός μας, όπου έχει οικοδομηθεί η άφθαρτη κατοικία μας, όπου έχει καθοριστεί η κληρονομία μας.