Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 7:17

Ο δικός μας σοφός λέει: Αυτός μου έδωσε αψευδή γνώση των όντων, ώστε να γνωρίζω τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και το μέσο των χρόνων, τις αλλαγές των τροπών και τις μεταβολές των εποχών, τους κύκλους των ετών και τις θέσεις των αστέρων.

Ποιος είναι αυτός που λέγει: «Μου έδωσε να γνωρίζω τις θέσεις των άστρων»; Και γιατί από τα πολλά άστρα του ζωδιακού κύκλου, ονόμασε την Πλειάδα; Διότι αυτή ανήκει στον ζωδιακό. Ή από τα βόρεια, τον Αρκτούρο; Και από τους λεγόμενους πλανήτες, οι οποίοι κινούνται από τη δύση προς την ανατολή, ονόμασε μόνο τον Έσπερο. Εάν κάποιος μπορεί, ας ακούσει: ποια είναι η Πλειάδα; Και τίνος οίκος είναι και τίνος περιοχή; Διότι ο Έσπερος έχει ως οίκο του το άστρο των Πλειάδων, και δεν έχουν ληφθεί τυχαία αυτά τα ονόματα: «Εκείνος που δημιουργεί τις Πλειάδες και τον Έσπερο και τον Αρκτούρο και τα Ταμεία του νότου».

Όσοι δε νικήθηκαν από τα πάθη, άλλοι μεν παρέμειναν στη μέθη του πάθους, άλλοι όμως, αφού καθάρισαν τον νου, εμβλέπουν μεν στον κόσμο των ορατών, κατανοούν δε τις υποστάσεις και τις ουσίες των νοητών. Διότι τα μεν ορατά έχουν ανάγκη ενατενίσεως· γι' αυτό λέγει «Εμβλέπουν». Τα δε νοητά χρειάζονται διεξοδικό λόγο· γι' αυτό ελέχθη «Κατανοούν». Πλην όμως, πρέπει πρώτα να εμβλέψει κανείς στα έργα του Κυρίου, και έπειτα να προχωρήσει στο να τα κατανοήσει. Τέτοιος ήταν εκείνος που έλεγε για τον εαυτό του: «Διότι Αυτός μου έδωσε αψευδή γνώση των όντων, ώστε να γνωρίζω τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και τη μεσότητα των χρόνων, τις αλλαγές των τροπών και τις μεταβολές των καιρών, τους κύκλους των ετών και τις θέσεις των αστέρων, τις φύσεις των ζώων και τις ορμές των θηρίων, τη βία των πνευμάτων και τους διαλογισμούς των ανθρώπων, τις διαφορές των φυτών και τις δυνάμεις των ριζών».

«Και μίλησε για τα κτήνη και για τα πτηνά και για τα ερπετά και για τα ψάρια· και έρχονταν όλοι οι λαοί για να ακούσουν τη σοφία του Σολομώντα, καθώς και από όλους τους βασιλιάδες της γης, όσοι είχαν ακούσει για τη σοφία του». Ορμώμενος από αυτό, και εκείνος που απέδωσε στο πρόσωπό του την πανάρετη σοφία ανέφερε: «Διότι αυτός μου έδωσε αψευδή γνώση των όντων, ώστε να γνωρίζω τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και το μέσο των χρόνων, τις αλλαγές των τροπών και τις μεταβολές των εποχών, τους κύκλους του έτους και τις θέσεις των αστέρων, τις φύσεις των ζώων και την αγριότητα των θηρίων, την ορμή των πνευμάτων και τους διαλογισμούς των ανθρώπων, τις διαφορές των φυτών και τις δυνάμεις των ριζών· όσα είναι κρυφά και αφανή τα γνώρισα. Διότι με δίδαξε η σοφία, η δημιουργός των πάντων». Πάλι δε, ο ίδιος ο Σολομών, εξετάζοντας από φυσικής πλευράς τη ρευστή ουσία των σωμάτων, λέει στον Εκκλησιαστή: «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης. Ποιο είναι το όφελος για τον άνθρωπο σε όλο τον μόχθο του, με τον οποίο μοχθεί κάτω από τον ήλιο;» Και προσθέτει: «Τι είναι αυτό που έγινε; Είναι αυτό που πρόκειται να γίνει· και τι είναι αυτό που δημιουργήθηκε; Είναι αυτό που πρόκειται να δημιουργηθεί. Και δεν υπάρχει τίποτε νέο κάτω από τον ήλιο». Διότι αυτά και τα παρόμοια με αυτά είχαν ερευνηθεί από αυτόν σχετικά με τη σωματική ουσία. Προχωρώντας δε, θα μπορούσες να διαπιστώσεις ότι και οι άλλοι σοφοί των Εβραίων δεν στερούνταν παρόμοιας επιστήμης.

Εάν δε εκείνος, που έφτασε μέχρι τον τρίτο ουρανό και άκουσε άρρητα ρήματα, εξέφρασε τέτοια λόγια, ποιος από όσους είναι σαν εμένα θα μπορούσε έστω και λίγο να αντικρίσει κατάματα τις αβύσσους τόσο μεγάλων μυστηρίων, και θα μπορέσει να πει κάτι με ορθή κρίση ή να σκεφτεί κάτι αντάξιο των όσων λέγονται, εάν δεν το παραχωρήσει ο ίδιος ο χορηγός της σοφίας, ο διορθωτής των ασόφων; Διότι στο χέρι του βρισκόμαστε και εμείς και τα λόγια μας, καθώς και κάθε φρόνηση και σύνεση προέρχεται από αυτόν, όπως και η βαθιά γνώση της συνέσεως. Και αυτός μας έδωσε την αψευδή γνώση των όντων, για να γνωρίζουμε τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και το μέσο των χρόνων, τις εναλλαγές των τροπών και τις μεταβολές των εποχών, και ότι διέταξε τα πάντα με μέτρο και σταθμό. Διότι η μεγάλη ισχύς ανήκει πάντοτε σε αυτόν, και στο κράτος του βραχίονά του ποιος θα αντισταθεί; Επειδή ολόκληρος ο κόσμος ενώπιόν του είναι σαν τη μικρή κλίση της ζυγαριάς και σαν τη σταγόνα της πρωινής δροσιάς που πέφτει στη γη. Ελεεί δε τους πάντες, επειδή τα πάντα μπορεί, και παραβλέπει τα αμαρτήματα των ανθρώπων καλώντας τους προς μετάνοια. Διότι δεν βδελύσσεται τίποτα, ούτε αποστρέφεται όσους προστρέχουν σε αυτόν, ο μόνος αγαθός και φιλόψυχος Δεσπότης. Ας είναι ευλογημένο το άγιο όνομα της δόξας του, το υπερύμνητο και υπερυψωμένο στους αιώνες. Αμήν.

Όλα αυτά, λοιπόν, όσα συμπεριέλαβε ο λόγος και όσα ανθρώπινα επιτηδεύματα παρέλειψε, από τον Αδάμ μέχρι και τους τελευταίους ανθρώπους, κανείς δεν βρήκε τίποτα χωρίς τον Θεό· διότι κάθε φρόνηση, κατά τη σοφή παροιμία, και επιστήμη των εργασιών, τα δίδαξε η σοφία που είναι η φρόνηση των πάντων. Όταν όμως η άπειρη σοφία και δύναμη του Θεού και Πατρός ευδόκησε να έρθει σε εμάς, γενόμενη σαν κι εμάς, με την ευδοκία του Πατρός και τη συνεργία του Παναγίου Πνεύματος, δίδαξε σε όλους έμπρακτα μία τέχνη των τεχνών και επιστήμη των επιστημών, η οποία ονομάζεται οδός σωτηρίας που εισάγει στη βασιλεία, της οποίας η αρχή αποτελεί υπόθεση ειλικρινούς μετανοίας.