Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 7:21

Διότι η δημιουργός των πάντων σοφία, δηλαδή ο Υιός, εκείνο που σκευωρήθηκε από διαβολική μοχθηρία, εννοώ τον κατά σάρκα θάνατό Του, το ανέδειξε σε οδό σωτηρίας και θύρα ζωής για εμάς, και οι ελπίδες του διαβόλου ανατράπηκαν, και μόλις κατάλαβε με το πάθημά του ότι του είναι σκληρό να θεομαχεί. Μου φαίνεται δε ότι και ο θεσπέσιος μελωδός συμφωνεί με αυτούς τους λόγους, και κάτι τέτοιο υποδηλώνει, όταν λέει, μιλώντας για τον Χριστό και τον διάβολο: «Στην παγίδα του θα τον ταπεινώσει»· διότι ο διάβολος έστησε τον θάνατο ως παγίδα για τον Χριστό, αλλά ταπεινώθηκε μέσα στην ίδια του την παγίδα. Διότι ο θάνατος καταλύθηκε με τον θάνατο του Χριστού, και καταργήθηκε ο τύραννος που δεν περίμενε ότι θα πέσει. Και δεν θα ήταν δύσκολο να προσθέσω μακροσκελή λόγο για αυτά, αλλά εκείνο που εξετάζαμε, αυτό πάλι θα πούμε. Αν ο θάνατος του Χριστού δεν ήταν κυρίως και αληθώς έργο των ιουδαϊκών θελημάτων και καρπός των δικών τους ανόσιων τολμημάτων, αλλά ήταν θεία απόφαση, όπως νομίζουν μερικοί, που αναπόφευκτα οδηγούσε σε αυτό· πώς λοιπόν δεν θα έπρεπε να εκπληρωθεί αναγκαστικά η απόφαση οπωσδήποτε μέσω ανθρώπων και όχι διαφορετικά; Έπειτα πώς, πες μου, θα τιμωρούνταν δίκαια κάποιοι που απλώς υπηρέτησαν τις αναπότρεπτες αποφάσεις του Θεού; Και πώς είναι άθλιος και θα ήταν καλύτερα γι' αυτόν «αν δεν είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος» μέσω του οποίου παραδόθηκε ο Χριστός;

Εκπλήσσονται λοιπόν οι Ιουδαίοι, προσέχοντας τον Σωτήρα Χριστό όχι ακόμη ως Θεό κατά φύση, αλλά ως απλό άνθρωπο, και θαυμάζουν το γεγονός ότι πλουτεί σε σοφία, παρόλο που δεν έχει αυτό που την προκαλεί, δηλαδή την εξάσκηση στις αναγνώσεις, επειδή γνωρίζει γράμματα χωρίς να τα έχει διδαχθεί. Επομένως, και αυτή η κατηγορία, μαζί με τις άλλες, αποτελεί γνώρισμα της ιουδαϊκής ανοησίας. Διότι, διαφορετικά, δεν θα τους φαινόταν καθόλου παράδοξο το ότι δεν έχει ανάγκη από γράμματα η δημιουργική των πάντων Σοφία, δηλαδή ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος βρισκόταν ανάμεσά τους κρυμμένος με ανθρώπινη μορφή.

«Και μίλησε για τα κτήνη και για τα πτηνά και για τα ερπετά και για τα ψάρια· και έρχονταν όλοι οι λαοί για να ακούσουν τη σοφία του Σολομώντα, καθώς και από όλους τους βασιλιάδες της γης, όσοι είχαν ακούσει για τη σοφία του». Ορμώμενος από αυτό, και εκείνος που απέδωσε στο πρόσωπό του την πανάρετη σοφία ανέφερε: «Διότι αυτός μου έδωσε αψευδή γνώση των όντων, ώστε να γνωρίζω τη σύσταση του κόσμου και την ενέργεια των στοιχείων, την αρχή, το τέλος και το μέσο των χρόνων, τις αλλαγές των τροπών και τις μεταβολές των εποχών, τους κύκλους του έτους και τις θέσεις των αστέρων, τις φύσεις των ζώων και την αγριότητα των θηρίων, την ορμή των πνευμάτων και τους διαλογισμούς των ανθρώπων, τις διαφορές των φυτών και τις δυνάμεις των ριζών· όσα είναι κρυφά και αφανή τα γνώρισα. Διότι με δίδαξε η σοφία, η δημιουργός των πάντων». Πάλι δε, ο ίδιος ο Σολομών, εξετάζοντας από φυσικής πλευράς τη ρευστή ουσία των σωμάτων, λέει στον Εκκλησιαστή: «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης. Ποιο είναι το όφελος για τον άνθρωπο σε όλο τον μόχθο του, με τον οποίο μοχθεί κάτω από τον ήλιο;» Και προσθέτει: «Τι είναι αυτό που έγινε; Είναι αυτό που πρόκειται να γίνει· και τι είναι αυτό που δημιουργήθηκε; Είναι αυτό που πρόκειται να δημιουργηθεί. Και δεν υπάρχει τίποτε νέο κάτω από τον ήλιο». Διότι αυτά και τα παρόμοια με αυτά είχαν ερευνηθεί από αυτόν σχετικά με τη σωματική ουσία. Προχωρώντας δε, θα μπορούσες να διαπιστώσεις ότι και οι άλλοι σοφοί των Εβραίων δεν στερούνταν παρόμοιας επιστήμης.

Και ο γιος του και συνάμα διάδοχός του, ο Σολομών, παρουσιάζοντας το ίδιο νόημα με διαφορετική προσωνυμία, λέγοντας «σοφία» αντί για «Λόγο», εκθέτει τα εξής ωσάν από το δικό της πρόσωπο: «Εγώ, η σοφία, εγκαταστάθηκα στη βουλή, και εγώ επικαλέσθηκα τη γνώση και την έννοια». Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του· προ του αιώνος με εθεμελίωσε, στην αρχή προτού ποιήσει τη γη, προτού εδραιωθούν τα όρη· και προ πάντων των βουνών με γεννά. Όταν ετοίμαζε τον ουρανό, ήμουν παρούσα μαζί του». Στον ίδιο πάλι ανήκουν και τα εξής: «Ο Θεός με τη σοφία εθεμελίωσε τη γη, και ετοίμασε τους ουρανούς με φρόνηση». Ακόμη, λέγεται ότι είναι δικά του και τα εξής: «Όσα είναι κρυφά και φανερά τα γνώρισα· διότι με δίδαξε η σοφία, η τεχνίτρια των πάντων». Έπειτα προσθέτει: «Το τι είναι όμως η σοφία και πώς δημιουργήθηκε, θα το αναγγείλω και δεν θα σας αποκρύψω μυστήρια, αλλά θα την εξιχνιάσω από την αρχή της γένεσής της». Και στη συνέχεια διασαφηνίζει τα εξής: «Διότι αυτή είναι πνεύμα νοερό, άγιο, μονογενές, πολυμερές, λεπτό, ευκίνητο, τρανό, αμόλυντο, παντοδύναμο, παντεπόπτη, που διεισδύει μέσα από όλα τα νοερά, καθαρά και λεπτότατα πνεύματα. Διότι η σοφία είναι πιο κινητική από κάθε κίνηση. Διέρχεται δε και εισχωρεί μέσα από τα πάντα εξαιτίας της καθαρότητάς της. Επειδή είναι ατμίδα της δυνάμεως του Θεού και καθαρή απόρροια της δόξας του Παντοκράτορος. Για τον λόγο αυτόν, τίποτε το μολυσμένο δεν παρεισφρέει μέσα της».

Όλα αυτά, λοιπόν, όσα συμπεριέλαβε ο λόγος και όσα ανθρώπινα επιτηδεύματα παρέλειψε, από τον Αδάμ μέχρι και τους τελευταίους ανθρώπους, κανείς δεν βρήκε τίποτα χωρίς τον Θεό· διότι κάθε φρόνηση, κατά τη σοφή παροιμία, και επιστήμη των εργασιών, τα δίδαξε η σοφία που είναι η φρόνηση των πάντων. Όταν όμως η άπειρη σοφία και δύναμη του Θεού και Πατρός ευδόκησε να έρθει σε εμάς, γενόμενη σαν κι εμάς, με την ευδοκία του Πατρός και τη συνεργία του Παναγίου Πνεύματος, δίδαξε σε όλους έμπρακτα μία τέχνη των τεχνών και επιστήμη των επιστημών, η οποία ονομάζεται οδός σωτηρίας που εισάγει στη βασιλεία, της οποίας η αρχή αποτελεί υπόθεση ειλικρινούς μετανοίας.