Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 7:24

Και ο γιος του και συνάμα διάδοχός του, ο Σολομών, παρουσιάζοντας το ίδιο νόημα με διαφορετική προσωνυμία, λέγοντας «σοφία» αντί για «Λόγο», εκθέτει τα εξής ωσάν από το δικό της πρόσωπο: «Εγώ, η σοφία, εγκαταστάθηκα στη βουλή, και εγώ επικαλέσθηκα τη γνώση και την έννοια». Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του· προ του αιώνος με εθεμελίωσε, στην αρχή προτού ποιήσει τη γη, προτού εδραιωθούν τα όρη· και προ πάντων των βουνών με γεννά. Όταν ετοίμαζε τον ουρανό, ήμουν παρούσα μαζί του». Στον ίδιο πάλι ανήκουν και τα εξής: «Ο Θεός με τη σοφία εθεμελίωσε τη γη, και ετοίμασε τους ουρανούς με φρόνηση». Ακόμη, λέγεται ότι είναι δικά του και τα εξής: «Όσα είναι κρυφά και φανερά τα γνώρισα· διότι με δίδαξε η σοφία, η τεχνίτρια των πάντων». Έπειτα προσθέτει: «Το τι είναι όμως η σοφία και πώς δημιουργήθηκε, θα το αναγγείλω και δεν θα σας αποκρύψω μυστήρια, αλλά θα την εξιχνιάσω από την αρχή της γένεσής της». Και στη συνέχεια διασαφηνίζει τα εξής: «Διότι αυτή είναι πνεύμα νοερό, άγιο, μονογενές, πολυμερές, λεπτό, ευκίνητο, τρανό, αμόλυντο, παντοδύναμο, παντεπόπτη, που διεισδύει μέσα από όλα τα νοερά, καθαρά και λεπτότατα πνεύματα. Διότι η σοφία είναι πιο κινητική από κάθε κίνηση. Διέρχεται δε και εισχωρεί μέσα από τα πάντα εξαιτίας της καθαρότητάς της. Επειδή είναι ατμίδα της δυνάμεως του Θεού και καθαρή απόρροια της δόξας του Παντοκράτορος. Για τον λόγο αυτόν, τίποτε το μολυσμένο δεν παρεισφρέει μέσα της».

ΙΓʹ. Πώς και ο Κλήμης παρομοίως αποδεικνύει ότι τα όσα ορθώς έχουν ειπωθεί από τους Έλληνες τυγχάνει να συμφωνούν με τα δόγματα των Εβραίων· Από τον Ε' Στρωματέα του Κλήμεντος. «Στη συνέχεια πρέπει να προσθέσουμε και να παραστήσουμε πλέον σαφέστερα την κλοπή που έκαναν οι Έλληνες από τη βάρβαρη φιλοσοφία. Διότι οι Στωικοί ισχυρίζονται ότι ο Θεός είναι σώμα και, κατά την ουσία του, πνεύμα, όπως ακριβώς βέβαια και η ψυχή. Όλα αυτά θα τα βρεις ολοφάνερα μέσα στις Γραφές. Διότι μην εκλαμβάνεις τώρα τις αλληγορίες τους σύμφωνα με όσα παραδίδει η γνωστική αλήθεια, όπου, ενώ παρουσιάζουν κάτι άλλο, όπως οι έμπειροι παλαιστές, κάτι άλλο υποδηλώνουν. Αλλά αυτοί μεν ισχυρίζονται ότι ο Θεός διαπερνά ολόκληρη την ουσία (ύλη), εμείς όμως τον αποκαλούμε μόνο Δημιουργό, και μάλιστα Δημιουργό μέσω του Λόγου. Τους παραπλάνησε δε το χωρίο που αναφέρεται στη Σοφία: "διαπερνά δε και εισχωρεί μέσα στα πάντα λόγω της καθαρότητάς της", επειδή δεν κατανόησαν ότι αυτά λέγονται για την πρωτόκτιστη από τον Θεό σοφία. Ναι, λένε· αλλά οι φιλόσοφοι θέτουν ως βάση την ύλη μέσα στις αρχές, τόσο οι Στωικοί και ο Πλάτων και ο Πυθαγόρας, αλλά και ο Αριστοτέλης ο Περιπατητικός, και όχι μόνο μία αρχή.»

Και ο μεν θείος Ιεζεκιήλ λέγει: «Με ανέλαβε το Πνεύμα και με οδήγησε στη γη των Χαλδαίων σε όραμα, εν Πνεύματι Θεού». Ο δε ενδέκατος από τους προφήτες, ο Ζαχαρίας, λέει: «Και τους λόγους σου εξαπέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με το Πνεύμα Του». Και ο Μιχαίας: «Ο οίκος του Ιακώβ παρόξυνε το Πνεύμα του Κυρίου». Ο δε Αγγαίος: «Διότι εγώ είμαι μαζί σας, λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ, και το Πνεύμα μου βρίσκεται ανάμεσά σας». Και στον Ιώβ έχει γραφτεί: «Το Πνεύμα του Κυρίου είναι που με δημιούργησε, και η πνοή του Παντοκράτορα είναι που με διδάσκει». Ενώ στη Σοφία: «Διότι υπάρχει σε αυτήν Πνεύμα άγιο νοερό, απαύγασμα αιώνιου φωτός». Και πάλι: «Διότι το άφθαρτο Πνεύμα σου υπάρχει στα πάντα». Και στους Κριτές: «Ήλθε σε αυτόν το Πνεύμα του Κυρίου και έκρινε τον Ισραήλ». Και: «Ήλθε στον Ιεφθάε το Πνεύμα του Κυρίου». Και: «Όρμησε το Πνεύμα του Κυρίου πάνω στον Σαμψών». Στους δε Αριθμούς: «Θα πάρω από το Πνεύμα που είναι πάνω σου και θα το θέσω πάνω σε αυτούς»· και: «Είθε να γινόταν όλος ο λαός του Κυρίου προφήτες, όταν δώσει ο Κύριος το Πνεύμα Του σε αυτούς». Ενώ στη Γένεση: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες». Αλλά μέχρι πότε θα προσπαθούμε να αριθμήσουμε τα αναρίθμητα;

Γι' αυτό και ο μεν Παύλος ονόμασε τον Υιό «απαύγασμα της δόξας και χαρακτήρα της υποστάσεως» του Πατρός, ο δε σοφός Σολομών, κηρύττοντας από παλιά το Άγιο Πνεύμα και τη σοφία του Θεού, δηλαδή τον Χριστό, διακήρυττε ξεκάθαρα: «Υπάρχει», λέει, «σε αυτήν Πνεύμα νοερό, άγιο, απαύγασμα αιώνιου φωτός και εικόνα της αγαθότητας» του Θεού.

Διαπερνά δε και χωρεί μέσα σε όλα λόγω της καθαρότητάς της· διότι είναι ατμίδα της δυνάμεως του Θεού και καθαρή απόρροια της δόξας του Παντοκράτορα». Πρόσεξε συνετά, άνθρωπε, τα γνωρίσματα του πνεύματος της σοφίας του Θεού και μην τα προσπερνάς, ούτε να θέλεις να ακούς επιφανειακά αυτά τα εξαίσια και ουρανομήκη γνωρίσματα του Αγίου Πνεύματος· διότι, λέγοντας ότι «υπάρχει σε αυτήν πνεύμα νοερό, άγιο», απαρίθμησε με σαφήνεια και τα θεία γνωρίσματά του.

Μονογενές, λέει, δηλαδή ασύγχυτο· πολυμερές, δηλαδή που δεν έχει αρχή ή τέλος ημερών· λεπτό, δηλαδή ασώματο· ευκίνητο, δηλαδή αυτοκίνητο και απολύτως εύτακτο, τρανό, δηλαδή ακατάληπτο και που γεμίζει τα πάντα· αμόλυντο, δηλαδή που δεν επιδέχεται κανέναν ρύπο· σαφές, δηλαδή γνωστό σε όλη την κτίση ότι είναι Θεός· απήμαντο, δηλαδή αβλαβές, επειδή ο Θεός είναι απαθής· φιλάγαθο, επειδή κάθε τι αγαθό είναι φίλιο στον Θεό· οξύ, επειδή εποπτεύει τα πάντα· ακώλυτο, επειδή είναι απολύτως βασιλικό και παντουργό, ασώματο και αυτεξούσιο· ευεργετικό, επειδή είναι πλουσιοπάροχο, ως θείο και φιλάνθρωπο, ως πλάστης των ανθρώπων και συγκρατητής· βέβαιο, αναμφίβολο, επειδή είναι Θεός, ίσος με τον Πατέρα και τον Υιό, χωρίς να υπολείπεται σε τίποτα· αμέριστο, δηλαδή αχώριστο από τη θεία ουσία και από τον Υιό· παντοδύναμο, επειδή στον Θεό όλα είναι δυνατά και τα σύμπαντα είναι δούλα Του· παντεπίσκοπο, επειδή ο Θεός επιβλέπει τα πάντα και χωρεί μέσα από όλους τους ανθρώπους, επειδή δεσπόζει και στους ανθρώπους και σε όλα τα κτίσματά Του· νοερό, καθαρό, λεπτότατο, δηλαδή ασώματο, άχραντο, ακατάληπτο. «Διήκει δε και χωρεί μέσα από όλα λόγω της καθαρότητάς του», δηλαδή γεμίζει τα πάντα και συγκρατεί τα πάντα ως απολύτως καθαρό· «διότι είναι ατμίδα της δυνάμεως του Θεού και καθαρή απόρροια της δόξας του Παντοκράτορος».

Και αυτά μεν τα γνωρίσματα του Αγίου Πνεύματος τα αποσαφήνισε εδώ σαφώς ο σοφός, σε άλλο σημείο όμως όχι αυτά, αλλά τα εξής: «Υπάρχει», λέει, «μέσα της πνεύμα νοερό, άγιο, απαύγασμα αΐδιου φωτός και εικόνα της αγαθότητας του Θεού».