Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 7:27

Ποια είναι η σοφία, ο Υιός του Θεού; Και πώς ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας. Διότι και εγώ, όντας άνθρωπος ομοιοπαθής με εσάς, έχω διδαχθεί κατ' εντολήν του Θεού. Περί του Χριστού, της σοφίας του Θεού. Διότι τη γνώση των πάντων απέκτησα από αυτήν. Επειδή στο χέρι Του βρισκόμαστε και εμείς και οι λόγοι μας. Ποια είναι η σοφία, και πώς ήλθε στους ανθρώπους; Διότι, ενώ είναι μία, τα πάντα δύναται, και παραμένοντας στον εαυτό της, τα πάντα ανακαινίζει. «Τη σοφία», λέει, «αφού την αγάπησα από τη νεότητά μου, όλα τα αγαθά από αυτήν απέκτησα», σαρκικά και πνευματικά.

Εξομολογήσου τις αμαρτίες σου στον Θεό, και θα γίνουν για εσένα ολοκαυτώματα. Εάν προσευχηθείς, ο Θεός δέχεται την προσευχή σου σαν θυσία μόσχου. Εάν προσπέσεις με ειλικρίνεια, θεωρεί την προθυμία σου ανώτερη από θυσία ταύρου. Ω της μέγιστης μετάνοιας! Ω των θαυμασίων που κρύβει μέσα της! Διότι, αν και είναι μία, τα πάντα μπορεί. Η γη δίνει καρπούς και τα ποίμνια μαλλί, η δε μετάνοια στέκεται ως γη και ως στερέωμα, επειδή γίνεται για τους αμαρτωλούς προσφορά αντί για καρπούς και πτηνά. Προς τι να αγοράσεις πρόβατο; Η μετάνοια είναι το ποίμνιο της Εκκλησίας. Προς τι να αγοράσεις πτηνό; Η μετάνοια είναι ουρανός, η οποία αντί για προσφορά πτηνών πείθει τον Θεό. Προς τι να ετοιμάσεις σιμιγδάλι; Αυτή θα σε εξιλεώσει με κόπο χωρίς καπνό.

Διότι, εάν κάποιος εξακολουθεί να διάκειται εμπαθώς απέναντι σε τέτοια πράγματα, θα βρισκόταν έξω από αυτόν τον χορό και δεν θα είχε καμία σχέση με τον δικό μας λόγο. Εάν όμως έχει το φρόνημά του στραμμένο στα άνω και συνοδοιπορεί στα ύψη με τον Θεό, είναι οπωσδήποτε ανώτερος από αυτά, επιδιώκοντας την αρετή με όλη του τη δύναμη. Διότι τίποτα σε αυτή τη ζωή δεν είναι πολυτιμότερο από αυτήν· επειδή καθιστά τους ανθρώπους φίλους του Θεού. Όλος ο χρυσός μπροστά της είναι σαν λίγη άμμος, και σαν πηλός θα λογαριαστεί ο άργυρος απέναντί της. Η κακουχία δεν τη μάρανε, και η ασθένεια δεν την αμαύρωσε· και ο φοβερός για όλους θάνατος καταφρονείται από εκείνους που έχουν κατορθώσει την αρετή. Διότι με παρρησία θα ανακράξουν μαζί με εκείνον που λέει: «Έχω την επιθυμία να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό». Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αυτά και τα παρόμοια με αυτά ήταν τα πολυύμνητα κατορθώματα της θεοσέβειας των θεοφιλών ανδρών προ του Μωυσή (διότι από τον βίο του ενός αρμόζει να συμπεραίνουμε και τον βίο των υπολοίπων), χάρη στα οποία αξιώθηκαν να ονομαστούν φίλοι του Θεού και προφήτες. Εφόσον λοιπόν ήταν τέτοιοι, ποια ανάγκη υπήρχε πλέον για τα παραγγέλματα του Μωυσή, τα οποία είχαν παραδοθεί σε φαύλους και μοχθηρούς ανθρώπους; Επομένως, μέσω όλων αυτών, ο λόγος του Χριστού, έχοντας διακηρύξει σε όλα τα έθνη τον αρχαιότατο τρόπο της θεοσέβειας των προπατόρων, έχει αποδείξει φανερά ότι η Καινή Διαθήκη δεν είναι άλλη από εκείνη την αρχαιότατη ευσεβή πολιτεία προ των χρόνων του Μωυσή, ώστε αυτή να είναι ταυτόχρονα και παλαιά και νέα: παλαιότατη μεν εξαιτίας αυτών που έχουν αποδειχθεί, νέα δε πάλι επειδή, αφού κατά τους μακρούς ενδιάμεσους χρόνους σαν να είχε κρυφτεί από τους ανθρώπους, αναβίωσε και πάλι μέσω της διδασκαλίας του Σωτήρα μας. Κατά τη διάρκεια, λοιπόν, αυτού του αναφερόμενου ενδιάμεσου χρόνου, και για όσο διάστημα συνέβαινε ο τρόπος της Καινής Διαθήκης να παραμένει άγνωστος στους ανθρώπους και, τρόπον τινά, να αδρανεί, ο νόμος του Μωυσή που εισήλθε στο μεταξύ, σαν κάποιος επίτροπος και οικονόμος νηπίων και ατελών ψυχών, ή και ως ιατρός σε ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων που είχε καταπονηθεί από δεινή και αιγυπτιακή νόσο –δηλαδή στους ίδιους τους απογόνους του Αβραάμ, οι οποίοι δεν ήταν σε θέση να επιτύχουν τα ίδια κατορθώματα με τους προπάτορές τους– παρέδωσε τον κατώτερο και ατελή βίο.

Ζ΄. ΠΩΣ Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΜΩΥΣΗΣ ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ ΣΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥΣ ΒΙΟΥΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΠΟΥ ΕΖΗΣΑΝ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Ο μέγας θεολόγος Μωυσής, λοιπόν, όντας Εβραίος εξ Εβραίων, όσο ίσως κανείς άλλος, και γνωρίζοντας άριστα τις πατρικές παραδόσεις, παρέδωσε σε ανεξίτηλη μνήμη, σαν σε προοίμιο των ιερών νόμων, τους βίους των Εβραίων προπατόρων, τα αγαθά για τα οποία αυτοί αξιώθηκαν από τον Θεό, καθώς και, αντιθέτως, τον τρόπο ζωής και τις τιμωρίες άλλων, άθεων και ασεβών. Θεώρησε ότι αυτό θα αποτελούσε αναγκαίο μάθημα για εκείνους που επρόκειτο να διδαχθούν τους νόμους του, τόσο για την αποφυγή του τρόπου ζωής των φαύλων, όσο και ως προτροπή προς τον βίο των ευσεβών. Έπρεπε, εξάλλου, να μην αγνοούν ότι, προηγουμένως, και πριν από τους γραπτούς νόμους του, πολλοί ήδη από τους προπάτορες είχαν κοσμηθεί με την αρετή της θεοσέβειας χάρη στους ορθούς λογισμούς τους. Αυτοί, αφού αναδείχθηκαν φίλοι του Θεού και προφήτες, έτυχαν αιώνιας μνήμης ενώπιόν Του, και από αυτούς δεν ήταν ξένοι ως προς το γένος εκείνοι, για τους οποίους θέσπισε τους νόμους.

Ποια είναι η σοφία; Ο Υιός του Θεού. Και πώς ο Λόγος έγινε σάρκα και σκήνωσε ανάμεσά μας. Διότι και εγώ, όντας άνθρωπος ομοιοπαθής με εσάς, έχω παιδαγωγηθεί κατ' εντολήν του Θεού. Περί του Χριστού: χάρη στη σοφία του Θεού, διότι τη γνώση των πάντων την απέκτησα από αυτήν. Διότι στο χέρι Του βρισκόμαστε και εμείς και οι λόγοι μας. Ποια είναι η σοφία, και πώς ήλθε στους ανθρώπους. Διότι, ενώ είναι μία, τα πάντα δύναται, και παραμένοντας στον εαυτό της ανακαινίζει τα πάντα. Τη σοφία, λέγει, επειδή την αγάπησα από τη νεότητά μου, απέκτησα από αυτήν όλα τα αγαθά, σαρκικά και πνευματικά. Διότι, έχοντας γνωρίσει το μέγεθος της σοφίας, ικέτευσα τον Κύριο, ώστε να μου δοθεί το Άγιο Πνεύμα που με φωτίζει περί αυτής. Και εστάλη, για να συμπαρασταθεί στους κόπους μου.

Με όλα αυτά τα εδέσματα και τα καρυκεύματα, λοιπόν, ω άνδρες, η σύναξή μας και το συμπόσιο ολοκληρώνεται με εύοσμα κρασιά, έχοντας ως συνδαιτυμόνες αθανάτους προερχόμενους από θνητούς, και τις ουράνιες δυνάμεις εκ των νόων, και ως μελωδούς και ψάλτες, με κιθάρα και με αυλούς των οργάνων του Πνεύματος, τον Δαβίδ, τον Σολομώντα και τον θεόληπτο Κοσμά. Τον μεν πρώτο, να ψάλλει θεσπέσια με κιθάρα και ήχο και να λέει τα εξής: «Αυτή είναι η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν», και «διότι ετοίμασε τράπεζα ενώπιόν μας, άλειψε με έλαιο τα κεφάλια μας και το ποτήριό Του μας μεθά σαν το πλέον άριστο»· τον δε δεύτερο, με σάλπιγγα και με τους αυλούς του Πνεύματος να αναφωνεί και να λέει: «Η σοφία του Θεού, αν και είναι μία, τα πάντα δύναται και, παραμένοντας στον εαυτό της, τα πάντα ανακαινίζει, και μεταβαίνοντας από γενιά σε γενιά σε όσιες ψυχές, δημιουργεί φίλους του Θεού και προφήτες»· τον δε τρίτο, να μελωδεί γλυκύφωνα και να λέει τα εξής: «Μυσταγωγώντας τους φίλους της, η όντως σοφία του Θεού ετοιμάζει την ψυχοτρόφο τράπεζα, και κερνά στους πιστούς κρατήρα αμβροσίας. Ας προσέλθουμε με ευσέβεια και ας αναφωνήσουμε.»

Αν όμως αντιλαμβάνεσαι το Πνεύμα να ενεργεί, να κινείται και να μιλά στα βάθη της ψυχής σου, και να σε παρακινεί να κηρύξεις σε μεγάλη εκκλησία τη σωτηρία και την αλήθεια του Θεού, μην εμποδίσεις τα χείλη σου εξαιτίας του φθόνου των ιουδαιοφρόνων ανδρών· αλλά, αφού καθίσεις, γράψε σε πινακίδα, όπως λέει ο Ησαΐας, αυτά που σου λέει το Πνεύμα· διότι αυτά θα διατηρηθούν για τις μελλοντικές ημέρες και εις τον αιώνα, σύμφωνα με εκείνον που τα είπε. Διότι αυτοί που κυοφορούν τον φθόνο είναι λαός απειθής, γιοι ψεύτικοι, που δεν έχουν πίστη, οι οποίοι δεν θέλουν να ακούνε ότι το Ευαγγέλιο συνεχίζει να ενεργεί και να αναδεικνύει φίλους του Θεού και προφήτες. Αντίθετα, λένε στους προφήτες και στους διδασκάλους της Εκκλησίας: Μην μας αναγγέλλετε τη σοφία του Θεού. Σε εκείνους που βλέπουν τα οράματα της φυσικής θεωρίας λένε: Μη μας μιλάτε, αλλά να μας λέτε και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη, την οποία αγαπά ο κόσμος, και απομακρύνετε από εμάς το λόγιο του Ισραήλ.

Προχωρώ λοιπόν στην ίδια τη διήγηση, για ένα γεγονός άξιο διήγησης που συνέβη στη δική μας γενιά. Αυτό το διηγήθηκε ένας ιερός άνδρας, ο οποίος είχε διδαχθεί από την παιδική του ηλικία να λέει και να πράττει τα θεία. Αλλά ας μην παρασύρει ούτε αυτό στην απιστία τους αναγνώστες, θεωρώντας αδύνατο να έχει γίνει ένα τέτοιο θαύμα στη δική μας γενιά· διότι η χάρη του Πατρός, μεταβαίνοντας από γενιά σε γενιά σε όσιες ψυχές, αναδεικνύει φίλους του Θεού και προφήτες, όπως δίδαξε ο Σολομών.