Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΙΑ ΣΟΛΟΜΩΝΤΟΣ 9:2

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του, ούτε την αΐδια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά και πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του για εμάς. Γι' αυτό και, όπως προείπα, δεν είπε: «Είμαι κτίσμα» ή «Έγινα κτίσμα», αλλά μόνο: «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, έχοντας κτιστή την ουσία τους, ανήκουν στα γενητά, και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Αντιθέτως, η λέξη «έκτισε», όταν αναφέρεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει σχετικά με εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος. Και δεν είναι πάντοτε εκείνο που λέγεται ότι κτίζεται και εκ φύσεως και κατ' ουσίαν κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν μιλάει για τα κτίσματα λέγοντας: «Γέμισε η γη από την κτίση σου» και: «Η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει». Ενώ στην Αποκάλυψη λέει: «Και πέθανε το τρίτο μέρος των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, τα οποία είχαν ψυχές». Όπως λέει και ο Παύλος: «Κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτε δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία». Και στη Σοφία (του Σολομώντος) είναι γραμμένο: «Και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να εξουσιάζει τα κτίσματα που έγιναν από εσένα». Και ότι αυτά, επειδή είναι κτίσματα, λέει ότι κτίζονται, μπορούμε πάλι να το ακούσουμε με αυτόν τον τρόπο από τον Κύριο, ο οποίος λέει: «Από την αρχή Εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του ούτε την αιώνια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του προς εμάς. Γι' αυτό, όπως προείπα, δεν είπε «είμαι κτίσμα» ή «έγινα κτίσμα», αλλά μόνο «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, εφόσον έχουν κτιστή ουσία, ανήκουν στα γενητά και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Όμως, η λέξη «έκτισε», όταν λέγεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει ως προς εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος· και δεν σημαίνει απολύτως ότι αυτό που λέγεται πως κτίζεται, είναι ήδη και κατά τη φύση και κατά την ουσία κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν λέει αφενός για τα κτίσματα: «γέμισε η γη από την κτίση σου» και «η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει»· και στην Αποκάλυψη λέει: «και πέθανε το ένα τρίτο των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, όσα είχαν ψυχή», καθώς και ο Παύλος λέει: «κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτα δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία», και στη Σοφία είναι γραμμένο: «και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να δεσπόζει στα κτίσματα που δημιουργήθηκαν από εσένα». Και το ότι η Γραφή λέει γι' αυτά ότι είναι κτίσματα και ότι κτίζονται, κατ' αυτόν τον τρόπο πάλι μπορεί κανείς να ακούσει τον Κύριο να λέει: «από την αρχή όμως εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Τα χέρια σου με εποίησαν και με έπλασαν. Και αυτό το ρητό έχει την ίδια έννοια με το προαναφερθέν. Διότι, λέει ο Ιώβ, θείο Πνεύμα είναι αυτό που με εποίησε. Και διευκρινίζοντας ποιο είναι το άλλο χέρι, ο Σολομών λέει: Θεέ των πατέρων και Κύριε του ελέους σου, εσύ που εποίησες τα πάντα με τον λόγο σου, και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο. Ο Χριστός δε είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού, η οποία αποτελεί δημιουργικό χέρι σύμφωνα με τον λόγο της τροπολογίας. Εξάλλου, ανέθεσε ολόκληρη τη φύση μας και στην ενέργεια του Πνεύματος, και ο λόγος το αναφέρει ως ανακαινιστικό της δημιουργίας προς την αφθαρσία: Εάν αφαιρέσεις το πνεύμα τους, θα εκλείψουν και θα επιστρέψουν στο χώμα τους· θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου, και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης. Βεβαίως, δεν αποστέλλει ο ίδιος τον εαυτό του· αλλά ονομάζει αποστολή τη συγκατάβασή του για το έργο, και όχι τη μετάβαση από τόπο σε τόπο.

ΟΕ΄. Ποιος είναι αυτός που δημιούργησε τα πάντα διά του λόγου, και με τη σοφία έπλασε τον άνθρωπο, και οδήγησε σε ενότητα τα διεστώτα, και ανέμειξε τον χου με το πνεύμα, και συνέθεσε ένα ον ορατό και αόρατο, πρόσκαιρο και αθάνατο, επίγειο και ουράνιο, που αγγίζει τον Θεό και δεν Τον συλλαμβάνει πλήρως, που πλησιάζει και απομακρύνεται;

«Θυμήσου ότι με έπλασες από πηλό, και στη γη με επιστρέφεις πάλι.» «Εντούτοις τα πάντα είναι ματαιότητα, κάθε ζωντανός άνθρωπος· πράγματι ο άνθρωπος πορεύεται ως εικόνα, όμως μάταια ταράζεται.» «Θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους, και θα εκλείψουν, και στο χώμα τους θα επιστρέψουν.» «Τα πάντα προήλθαν από το χώμα, και τα πάντα θα επιστρέψουν στη γη.» «Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο για την αφθαρσία, και τον έφτιαξε κατ' εικόνα της δικής Του αιωνιότητας.» «Εσύ που δημιούργησες τα πάντα με τον λόγο Σου και με τη σοφία Σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να κυριαρχεί στα κτίσματα που δημιουργήθηκαν από Εσένα, και να κυβερνά τον κόσμο με οσιότητα και δικαιοσύνη, και να κρίνει με ευθύτητα.» «Είμαι και εγώ θνητός άνθρωπος, ίσος προς όλους και απόγονος του χωματένιου πρωτοπλάστου, και στην κοιλιά της μητέρας μου διαπλάστηκα ως σάρκα, συμπηγνυόμενος στο αίμα σε διάστημα δέκα μηνών, από σπέρμα ανδρός και από ηδονή που συνόδευσε τον ύπνο.»

Όσα έλαβαν αρχή μέσα στον χρόνο, είναι απολύτως αναγκαίο να λάβουν και τέλος μέσα στον χρόνο. Αν κάτι έχει χρονική αρχή, μην αμφιβάλλεις για το τέλος του. Ποιος είναι αυτός που με σοφία κατασκεύασε τον άνθρωπο, και συνένωσε σε ένα τα διεστώτα, και ανέμειξε το χώμα με το πνεύμα, και συνέθεσε ένα ον ορατό και αόρατο, πρόσκαιρο και αθάνατο, επίγειο και ουράνιο, που αγγίζει τον Θεό αλλά δεν τον συλλαμβάνει πλήρως, που τον πλησιάζει και απομακρύνεται;

Ύψιστε Θεέ, ο Πλάστης των πάντων, που με τον Λόγο δημιούργησες τα σύμπαντα και με τη σοφία Σου έπλασες τον άνθρωπο, Εσύ, ως ο μόνος φιλάνθρωπος, ως οικτίρμων χάρισε την ειρήνη Σου στον λαό Σου, προστατεύοντας τους πιστούς βασιλείς, φρουρώντας και σκεπάζοντας το ποίμνιο μαζί με τον ποιμένα του ατάραχο, ώστε ο καθένας να αναφωνεί: «Η στείρα γεννά τη Θεοτόκο και τροφό της ζωής μας».