Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 1:6

Και πάλι, μέσω του Ζαχαρία, ακούγεται η φωνή του Θεού που λέει: «Πλην όμως, τους λόγους μου και τους νόμους μου να δέχεστε, όσα εγώ προστάζω μέσω του Πνεύματός μου στους δούλους μου, τους προφήτες». Όταν μάλιστα ο προφήτης, επιτιμώντας τον λαό, έλεγε λίγο πιο κάτω: «Και κατέστησαν την καρδιά τους απειθή, για να μην υπακούουν στον νόμο μου και στους λόγους τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ μέσω του Πνεύματός του, δια χειρός των προγενέστερων προφητών». Και αυτά τα λίγα τα αναφέραμε, αφού τα σταχυολογήσαμε από την Παλαιά Διαθήκη.

Βεβαίως, όταν ο Κύριος λέει: «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας», συνεισέρχεται και το Πνεύμα, όχι διαφορετικά παρά όπως ο Υιός για να κατοικήσει μέσα μας, καθώς γράφει ο Παύλος στους Εφεσίους: «Να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, να κραταιωθείτε με δύναμη διά του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, ώστε να κατοικήσει ο Χριστός». Και εφόσον ο Υιός είναι μέσα μας, είναι επίσης και ο Πατέρας, διότι ο Υιός λέει: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε μένα». Γι' αυτό και, όταν ο Λόγος έρχεται στους προφήτες, αυτοί προφητεύουν διά του ίδιου του Αγίου Πνεύματος. Όταν λοιπόν η Γραφή λέει: «Και έγινε Λόγος Κυρίου» προς τον τάδε προφήτη, αποδεικνύεται ότι αυτός προφητεύει εν Αγίω Πνεύματι. Διότι στο βιβλίο του Ζαχαρία είναι γραμμένο: «Πλην όμως, να δέχεστε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι διά του Πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες»· ενώ και λίγο πιο κάτω, ελέγχοντας τον λαό, έλεγε: «Και έκαναν την καρδιά τους σκληρή, ώστε να μην υπακούουν στους νόμους μου και στους λόγους, τους οποίους απέστειλε ο Κύριος Παντοκράτωρ διά του Πνεύματός του μέσω των παλαιότερων προφητών του»· ο δε Πέτρος στις Πράξεις των Αποστόλων έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης λαλούσε τα όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν ο Πέτρος έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφτεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι μέσω του Πνεύματός μου στους προφήτες». Και λίγο πιο κάτω, επιπλήττοντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, για να μην υπακούουν στους νόμους μου και στους λόγους, τους οποίους εξαπέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ μέσω του Πνεύματός του, δια χειρός των προγενέστερων προφητών». Και ενώ ο Χριστός λαλούσε δια του Παύλου, όπως ο ίδιος είπε: «Αφού ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσα μου;», παρ' όλα αυτά δεν έπαυε να έχει το Πνεύμα που του χορηγούσε την ικανότητα να λαλεί. Διότι έτσι γράφει ο ίδιος: «Σύμφωνα με την επιχορηγία του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα». Και πάλι, ενώ ο Χριστός λαλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το Άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις». Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, ευρισκόμενο μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό δι' αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Και πάλι, μέσω του Ζαχαρία, ακούγεται η φωνή του Θεού που λέει: «Όμως, να δέχεστε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ παραγγέλλω μέσω του Πνεύματός μου στους δούλους μου, τους προφήτες». Και όταν ο προφήτης έλεγχε τον λαό, λίγο πιο κάτω έλεγε: «Και κατέστησαν την καρδιά τους ανυπάκουη, για να μην ακούν τον νόμο μου και τους λόγους που απέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτορας μέσω του Πνεύματός του διά χειρός των παλαιότερων προφητών». Και αυτά τα ολίγα τα αναφέραμε, αφού τα σταχυολογήσαμε από τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης.

Βεβαίως, όταν ο Κύριος λέει, «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας», εισέρχεται μαζί τους και το Πνεύμα προκειμένου να κατοικήσει μέσα μας ακριβώς όπως και ο Υιός, καθώς γράφει ο Παύλος προς τους Εφεσίους: «Να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, να κραταιωθείτε με δύναμη διά του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, ώστε να κατοικήσει ο Χριστός». Και όταν ο Υιός είναι μέσα μας, είναι επίσης και ο Πατέρας, αφού ο Υιός λέει: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε εμένα». Γι' αυτό, όταν ο Λόγος ερχόταν στους προφήτες, αυτοί προφήτευαν εν τω Αγίω Πνεύματι. Όταν λοιπόν η Γραφή λέει: «Και έγινε Λόγος Κυρίου» προς τον τάδε προφήτη, αποδεικνύεται ότι αυτός προφητεύει εν τω Αγίω Πνεύματι. Διότι στον μεν Ζαχαρία έχει γραφτεί: «Όμως τους λόγους μου και τα προστάγματά μου δεχθείτε, όσα εγώ εντέλλομαι διά του Πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες»· και λίγο πιο κάτω, κατηγορώντας τον λαό, έλεγε: «Και κατέστησαν την καρδιά τους απειθή, για να μην εισακούσουν τους νόμους μου και τους λόγους τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτορας διά του Πνεύματός του μέσω των προγενέστερων προφητών του»· ο δε Πέτρος στις Πράξεις έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης ομιλούσε όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις, όταν ο Πέτρος λέει: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ παραγγέλλω εν τω Πνεύματί μου στους προφήτες.» Και λίγο μετά, κατηγορώντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, ώστε να μην εισακούσουν τους νόμους μου και τους λόγους, τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο παντοκράτωρ εν τω Πνεύματί του μέσω των προηγούμενων προφητών.» Και ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα στον Παύλο, όπως είπε ο ίδιος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός ομιλεί μέσα μου;», εξίσου το Πνεύμα του παρείχε τη δυνατότητα να ομιλεί. Διότι ο ίδιος γράφει τα εξής: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα.» Και πάλι, μολονότι ο Χριστός ομιλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις.» Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, όντας μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό μέσω αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Είναι λοιπόν καταγέλαστοι όσοι ακολουθούν την αμάθεια των πατέρων τους, και προβάλλουν πάντοτε την προγονική συνήθεια ως αναντίρρητη δικαιολογία, έστω κι αν κατηγορούνται για τα έσχατα κακά. Αυτή η συνήθεια επικρατεί κυρίως στους λάτρεις των ειδώλων. Διότι, ενώ καλούνται στην επίγνωση της αλήθειας, παντού θυμούνται την απάτη των πατέρων τους, και ασπαζόμενοι την αμάθεια εκείνων σαν κάποια πατρική κληρονομιά, παραμένουν τυφλοί. Νομίζω δε, ότι ακόμη κι αν κάποιος συμβούλευε αυτούς που προέρχονται από την περιτομή να ξεμάθουν τα αισχρά και να επιλέξουν να τιμούν το ωφέλιμο, και αυτοί καταφεύγουν στη συνήθεια των πατέρων τους. Είναι χρήσιμο, επομένως, να φωνάζουμε προς όσους πλανώνται: «Επιστρέψτε σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς», λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, και επιπλέον σε αυτό: «Μη γίνεστε όπως οι πατέρες σας», εκείνοι δηλαδή που πλανήθηκαν και έχουν παραμείνει παντοτινά στην άγνοια. «Οι πατέρες σας πού βρίσκονται, και οι προφήτες; Μήπως θα ζήσουν αιώνια; Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι μέσω του πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες, οι οποίοι κατέλαβαν τους πατέρες σας».

Και αποκρίθηκαν και είπαν: Όπως έχει αποφασίσει ο Κύριος ο Παντοκράτορας να πράξει σύμφωνα με τους δρόμους σας και σύμφωνα με τα έργα σας, έτσι ακριβώς έπραξε σε εσάς. Πριν αλωθεί η Ιουδαία, και αυτά τα ίδια τα Ιεροσόλυμα, κάποιοι, φορώντας το όνομα της προφητείας σαν προσωπείο, μιλούσαν στους παλαιότερους με λόγια που προέρχονταν «από την καρδιά τους, όπως είναι γραμμένο, και όχι από το στόμα του Κυρίου». Αυτοί, ψευδολογώντας, ισχυρίζονταν ότι η αγία πόλη δεν επρόκειτο ποτέ να κυριευθεί από εχθρούς, ούτε ότι ο Ισραήλ θα γινόταν ποτέ εύκολος στόχος σε όσους ήθελαν να τον καταστρέψουν, αλλά ότι θα διατηρούσε σταθερή την ευημερία του και θα βρισκόταν σε ακλόνητη ευμάρεια, καθώς ο Θεός θα τον υπερασπιζόταν και θα τιμούσε και θα αγαπούσε πάντοτε το εκλεκτό Του γένος. Και τα έλεγαν αυτά, όπως μόλις ανέφερα, ψευδολογώντας οι άθλιοι, κάνοντας τον Ισραήλ, που ήταν ήδη ράθυμος, να εφησυχάζει ακόμη περισσότερο, παρόλο που έπρεπε να τον πείσουν να εξιλεώσει τον Θεό, να αποβάλουν όσο το δυνατόν πιο μακριά εκείνα τα οποία Τον είχαν λυπήσει, και να επιλέξουν να στραφούν προς το θέλημά Του. Όμως, ελάχιστα τους ενδιέφερε η αλήθεια και, νικημένοι από μικρά και εντελώς ευτελή κέρδη, παραπλάνησαν τον Ισραήλ.

Είναι σαν να έλεγε: Χάθηκαν οι πατέρες σας, και μάλιστα οικτρά, στην αιχμαλωσία, και μαζί τους οι ψευδολόγοι και οι πλανημένοι, αυτοί που καπηλεύονται το όνομα και το αξίωμα της προφητείας. Αν όμως ζούσαν ακόμη, ίσως να σας είχαν κάνει καλύτερους, θρηνώντας συνεχώς για όσα συνέβησαν και κατακρίνοντας εντόνως τους ψευδοπροφήτες που εμφανίστηκαν ανάμεσά τους. Αλλά εκείνοι μεν έλαβαν ως μισθό της ραθυμίας και ταυτόχρονα της απείθειάς τους το να καταστραφούν μαζί με αυτούς που τους εξαπάτησαν· εσείς όμως να αποδέχεστε τους λόγους των αγίων προφητών και να εκτιμάτε βαθύτατα τα θεσπίσματα που δόθηκαν μέσω αυτών. Διότι αυτοί μίλησαν και στους προγόνους σας, λέγοντας ότι ο Κύριος είναι έτοιμος να πράξει, εννοώντας προφανώς την αιχμαλωσία και τις ταλαιπωρίες που επρόκειτο να συμβούν σε αυτήν. Και τους έλεγχαν λέγοντας ανοιχτά ότι σύμφωνα με τις οδούς σας και τα έργα σας, έτσι έπραξε σε εσάς. Διότι ο Θεός των όλων δεν τιμωρεί μάταια, ούτε η θεία, αλάνθαστη και δικαιοτάτη κρίση εκδίδει απόφαση για οποιονδήποτε αβασάνιστα· αλλά, αφού επιδείξει υπέρμετρη ανεξικακία, τότε πλέον απονέμει στους αμαρτωλούς αυτά που τους ταιριάζουν απόλυτα.

Εάν δε κάποιος διατρέξει όλα τα βιβλία τόσο των δώδεκα όσο και των υπολοίπων προφητών, θα βρει πολλές μαρτυρίες περί του Αγίου Πνεύματος. Διότι ο μεν Μιχαίας λέγει εκ προσώπου του Θεού: «Εάν εγώ δεν γεμίσω με δύναμη εν Πνεύματι Κυρίου»· ο δε Ιωήλ αναφωνεί: «Και θα συμβεί μετά από αυτά, λέγει ο Θεός, να εκχύσω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα», και τα εξής· και ο Αγγαίος διακηρύσσει: «Διότι εγώ είμαι μαζί σας, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και το Πνεύμα μου παραμένει ανάμεσά σας»· ομοίως δε και ο Ζαχαρίας: «Όμως, δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, τα οποία εγώ παραγγέλλω δια του Πνεύματός μου στους δούλους μου τους προφήτες».