Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 1:8

Συνετό, λοιπόν, είναι να είναι κανείς υπάκουος, και από κάθε κακό θα μας απαλλάξει το να ακολουθούμε τους θείους νόμους, να τιμούμε τις προφητείες των αγίων και να θεωρούμε άξιες πίστεως τις φωνές του Πνεύματος, κατανοώντας ότι με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα εκπληρωθούν τα προαναγγελθέντα, να αναμορφωνόμαστε προς το καλύτερο και να προχωρούμε σε μετάνοια. Διότι έτσι θα απομακρύνουμε τα αποτελέσματα της οργής και θα βρούμε τον Δεσπότη πράο απέναντί μας· διότι δικαιώνει τον ασεβή και απαλλάσσει από την τιμωρία εκείνους που από άγνοια ή ασθένεια έπεσαν στην αμαρτία. <Την εικοστή τετάρτη του ενδέκατου μήνα· αυτός είναι ο μήνας Σαβάτ· κατά το δεύτερο έτος του Δαρείου, έγινε λόγος Κυρίου προς τον προφήτη Ζαχαρία, τον γιο του Βαραχίου, γιου του Αδδώ, λέγοντας: Είδα τη νύχτα, και ιδού ένας άνδρας ανεβασμένος σε κόκκινο άλογο, και αυτός στεκόταν ανάμεσα σε δύο κατάσκια βουνά, και πίσω του υπήρχαν άλογα κόκκινα, ψαρά, ποικιλόχρωμα και λευκά. Και είπα: Τι είναι αυτά, Κύριε; Και μου είπε ο άγγελος που μιλούσε μέσα μου: Εγώ θα σου δείξω τι είναι αυτά. Και αποκρίθηκε ο άνδρας που στεκόταν ανάμεσα στα βουνά και μου είπε: Αυτοί είναι εκείνοι τους οποίους εξαπέστειλε ο Κύριος για να περιοδεύσουν τη γη. Και αποκρίθηκαν στον άγγελο του Κυρίου που στεκόταν ανάμεσα στα βουνά και είπαν: Περιοδεύσαμε όλη τη γη, και ιδού, όλη η γη κατοικείται και ησυχάζει.> Τμηματικά και κατά καιρούς αποκάλυπτε ο Θεός τα οράματα στους αγίους προφήτες.

Έτσι λοιπόν και ο μακάριος Ζαχαρίας, αφού όρισε σαφώς καιρό, ημέρες και μήνα, λέει ότι είδε τον Κύριο με μορφή σαν τη δική μας. Διότι λέει, ιδού ένας άνδρας ανεβασμένος σε κόκκινο άλογο. Μέσω αυτού αινίσσεται αυτόν που είναι, τρόπον τινά, εμπειροπόλεμος και γνωρίζει την πολεμική τακτική. Διότι το να κάθεται σε άλογο, και μάλιστα κόκκινο, που έχει χρώμα σαν από αίμα, νομίζω λοιπόν ότι σημαίνει κάτι τέτοιο. Επειδή ο Θεός των όλων πολεμά αυτούς που αντιτάσσονται σε Αυτόν, και σαν πολεμιστής εξοπλίζεται ενάντια σε όσους υψώνουν απέναντί Του τον αυχένα της διάνοιάς τους απειθή και υπεροπτικό. Αυτό έπρατταν, και μάλιστα με σφοδρότητα, οι κατά σάρκα απόγονοι του Ισραήλ, τόσο αυτοί που κατοικούσαν στην Ιουδαία και στην ίδια την Ιερουσαλήμ, όσο και αυτοί που κατείχαν τη χώρα των Σαμαρειτών, δηλαδή οι δέκα φυλές. Διότι είχαν στραφεί στην πολυθεΐα και, αποδίδοντας σεβασμό στα χειροποίητα είδωλα, αναφωνούσαν στις χρυσές δαμαλίδες: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, που σε έβγαλαν από τη γη της Αιγύπτου». Και εκτός από αυτά, περιφρονώντας εντελώς τα προστάγματα του νόμου, στράφηκαν απερίσκεπτα προς ό,τι φαινόταν αρεστό στον καθένα. Για τον λόγο αυτόν λοιπόν, ο Θεός των όλων έρχεται εναντίον τους έφιππος, με μορφή σαν τη δική μας, με τρόπο αινιγματικό.

Στέκεται δε ανάμεσα στα δύο σκιερά βουνά. Ως σκιερά βουνά, νομίζω, εννοεί εκείνο της Ιουδαίας, δηλαδή τη Σιών, καθώς και αυτό της Σαμάρειας. Διότι κάπου είπε για αυτά ο Θεός: «Αλίμονο σε αυτούς που περιφρονούν τη Σιών και σε αυτούς που έχουν πεποίθηση στο όρος της Σαμάρειας». Και τα δύο είναι σκιερά, ίσως επειδή ασφυκτιούν από το αμέτρητο πλήθος των κατοίκων τους, και μιμούνται έτσι δάσος πυκνό και βαθύσκιο. Πίσω βέβαια από αυτόν που ήταν ανεβασμένος στο κόκκινο άλογο, ακολουθούσαν πάλι άλλα άλογα, και μάλιστα όχι ενός μόνο χρώματος, διότι ήταν κόκκινα, καθώς επίσης και ψαρά και ποικιλόχρωμα και λευκά. Και αυτά υποδηλώνουν βασιλείς, ή έθνη φιλοπόλεμα και μαχητικότατα, τα οποία δεν αρκέστηκαν στο να κατέχουν μόνο τη γη που τα γέννησε, αλλά εξαπλώθηκαν σχεδόν σε όλη τη γη και επιδίωξαν να υποτάξουν τα πάντα κάτω από τον ουρανό, τέτοιοι που υπήρξαν οι βασιλείς των Βαβυλωνίων, πρώτος ο Φουλά, ο οποίος κυρίευσε τις φυλές πέραν του Ιορδάνου. Έπειτα μετά από εκείνον ο Σαλμανασάρ, ο οποίος λεηλάτησε τη Σαμάρεια, και τρίτος ο Σενναχηρείμ, ο οποίος ερήμωσε αγρίως τα υπολείμματα της Σαμάρειας, και επιπλέον πυρπόλησε πολλές πόλεις της Ιουδαίας. Τέταρτος ο Ναβουχοδονόσορ, ο οποίος κυρίευσε και την ίδια την Ιερουσαλήμ, και οδήγησε τον Ισραήλ στην αιχμαλωσία.

Όσο για το επόμενο χωρίο που αναφέρεται, «καὶ ὁ ἅγιος ἐξ ὄρους κατασκίου δασέος», θα το κατανοήσεις παραθέτοντας τα εξής λόγια από τον Ζαχαρία: «είδα μέσα στη νύχτα, και ιδού άνδρας επιβαίνων σε ίππο πυρρό, και αυτός στεκόταν ανάμεσα στα κατάσκια όρη». Αυτόν, λοιπόν, που επιβαίνει «σε ίππο πυρρό» και στέκεται «ανάμεσα στα κατάσκια όρη», αυτόν θεωρώ πως υποδηλώνει η ανά χείρας προφητεία, η οποία αναφέρει ότι ο άγιος θα έλθει «εξ όρους κατασκίου δασέος». Και στις δύο περιπτώσεις, λοιπόν, γίνεται λόγος για «όρη κατάσκια», και θεωρώ πως πρόκειται για τον παράδεισο του Θεού, τον οποίο «εφύτευσε» «στην Εδέμ κατ' ανατολάς», ή και για την επουράνια Ιερουσαλήμ· διότι «όρη υπάρχουν γύρω της, και ο Κύριος βρίσκεται γύρω από τον λαό του». Αυτά, λοιπόν, επειδή είναι πλήρη θείων δυνάμεων και αγίων πνευμάτων, ονομάζονται κατάσκια, ωσάν να είναι κατάφυτα και αμφιλαφή. Αλλά στον μεν Ζαχαρία εμφανίζεται σαφώς ως άνδρας που επιβαίνει σε ίππο πυρρό, δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο την ενανθρώπηση του Σωτήρος ημών και τη σάρκα την οποία ανέλαβε ως όχημα· εδώ όμως έχει ονομαστεί Θεός και άγιος· διότι, επειδή πραγματοποίησε την άφιξή του από τον Θεό προς τους ανθρώπους, και ωσάν να έχει κατέλθει από τους θειότερους τόπους, λέγεται: «ο Θεός θα έλθει από τη Θαιμάν, και ο άγιος εξ όρους κατασκίου δασέος».

Επειδή, λοιπόν, το ισχυρότερο τμήμα της στρατιάς των Αιγυπτίων ήταν το ιππικό, την αόρατη δύναμη που επιφέρθηκε εναντίον της, διά της οποίας επιτεύχθηκε η νίκη κατά των Αιγυπτίων, ο λόγος της Γραφής την ονόμασε ίππο. Διότι και εκείνοι αντιλαμβάνονταν αυτόν που τους πολεμούσε, και φώναζαν ο ένας στον άλλον: «Ο Κύριος πολεμά τους Αιγυπτίους» και «Ας φύγουμε από το πρόσωπο του Κυρίου». Είναι δε φανερό ότι ο αληθινός αρχιστράτηγος εξόπλιζε τη δική του δύναμη κατά τρόπο ανάλογο με την πολεμική παρασκευή των αντιπάλων. Επομένως, υπήρχε κάποια αόρατη δύναμη η οποία ενεργούσε τον όλεθρο των Αιγυπτίων μέσα από τα θαύματα στη θάλασσα, την οποία ο λόγος ονόμασε ίππο. Υποθέτουμε δε ότι πρόκειται για αγγελική στρατιά, για την οποία ο προφήτης λέει: «Θα επιβιβαστείς στους ίππους σου, και η ιππασία σου είναι σωτηρία». Αλλά και ο Δαβίδ έκανε μνεία στο άρμα του Θεού, λέγοντας: «Το άρμα του Θεού είναι μυριοπλάσιο, στο οποίο ζεύονται χιλιάδες από αυτούς που ευημερούν». Επιπλέον, και η δύναμη που ανέλαβε τον προφήτη Ηλία μετέωρο από τη γη προς τον αιθέριο χώρο, λαμβάνει από τη Γραφή το όνομα των ίππων, και η ιστορική αφήγηση αποκαλεί τον ίδιο τον προφήτη άρμα του Ισραήλ και ιππέα· και αυτούς που περιπολούν σε ολόκληρη την οικουμένη, μέσω των οποίων η γη κατοικείται και ειρηνεύει, ο προφήτης Ζαχαρίας τους ονόμασε ίππους, οι οποίοι συνομιλούν με τον άνθρωπο που στεκόταν ανάμεσα στα δύο όρη.

Γι' αυτό δεν αναζητούσαν στον Κύριο κοσμικό διάδημα· διότι γνώριζαν ότι Αυτός βασιλεύει ανάρχως. Δεν αναζητούσαν αλουργίδα· διότι Τον έβλεπαν να περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο. Δεν αναζητούσαν γύρω τους πλήθος στρατιωτών, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε: «Μύριες μυριάδες Τον υπηρετούσαν, και χίλιες χιλιάδες αρχαγγέλων παρίσταντο σε Αυτόν». Δεν επιζητούσαν ίππους και άρματα· διότι αναγνώρισαν ότι Αυτός είναι που ανέλαβε τον Ηλία με πύρινο άρμα· και επειδή γνώριζαν ότι οι ευαγγελιστές Τον ακολουθούσαν σαν ίπποι, έχοντας πειστεί στον προφήτη που είπε – και ο Ζαχαρίας είναι αυτός που το είπε – ότι: «Πίσω Του υπήρχαν ίπποι λευκοί, και πυρροί, και ποικίλοι, και ψαροί». Λευκός ίππος είναι ο Ματθαίος, καθώς εξέθεσε σαφέστερα τα της ενανθρωπήσεως του Κυρίου. Ψαρός ίππος είναι ο Μάρκος, ο οποίος συνέγραψε το Ευαγγέλιο με πιο διανθισμένο τρόπο. Ποικίλος ίππος είναι ο Λουκάς, καθώς εξέθεσε τα του Κυρίου πιο εύγλωττα και με μεγαλύτερη ποικιλία. Πυρρός ίππος είναι ο Ιωάννης, ο οποίος εξέλαμψε τη θεότητα του Χριστού στους αποστόλους σαν πύρινη αστραπή: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος». Ως ταχυδρόμους ίππους, που μετέφεραν το Ευαγγέλιο σε όλη τη γη, ονόμασε τους αποστόλους και ο προφήτης Αμβακούμ, λέγοντας: «Και επιβίβασες στη θάλασσα τους ίππους σου»· αποκαλώντας μεταφορικά θάλασσα ολόκληρο τον κόσμο.

Γι' αυτόν τον λόγο και όταν προσευχόμαστε λέμε: «ζητήστε τον άγγελο της ειρήνης», επειδή υπάρχει και άγγελος μάχης και πολέμων — τον διάβολο εννοώ. Διότι και εκείνοι ονομάζονται άγγελοι, όπως ακριβώς λέει ο Σωτήρας: «Πηγαίνετε από μένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Διότι η λέξη «άγγελος» είναι όρος μέσος. Εάν δεν προσθέσεις το «του Θεού» ή το «του διαβόλου», δεν έχεις δηλώσει ακόμη τίποτα. Γι' αυτόν τον λόγο πουθενά δεν αναφέρεται απλώς «άγγελος», αλλά «άγγελος Κυρίου είναι». Και αυτό σημαίνει ότι έχουν επιφορτιστεί με την οικονομία της οικουμένης — διότι αυτό σημαίνει το να παρίστανται ενώπιον του Κυρίου —, όπως ακριβώς ο Ζαχαρίας λέει ότι είδε τα άλογα, υποδηλώνοντας την ορμή και την ταχύτητα των αγγελικών δυνάμεων. Αφού περιήλθε, λέει, τη γη και περπάτησε σε αυτήν. Βλέπεις ότι ο ουρανός δεν είναι βατός σε αυτόν τον πονηρό δαίμονα; Εάν όμως πει κάποιος: «Λοιπόν, ο ουρανός είναι άβατος, αλλά η γη τον δέχθηκε;», ναι, για το δικό σου συμφέρον. Διότι, εάν ενώ έχεις απέναντί σου έναν τόσο άγρυπνο εχθρό, ούτε και έτσι δεν βρίσκεσαι σε εγρήγορση, εάν είχες απαλλαγεί και από αυτή τη φροντίδα και τη μέριμνα, από ποιον δεν θα ήσουν πιο βυθισμένος στον ύπνο; Ένα τέτοιο φόβητρο σου έθεσε, και δεν ξυπνάς; Δεν βλέπεις πώς και ο Παύλος δείχνει το κέρδος που προκύπτει από αυτό, λέγοντας: «Διότι η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές, προς τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους του αιώνος τούτου»; Τι κάνεις, Παύλε;