Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 11:1

Θα διαπιστώσουμε δε ότι και η ίδια η Ιερουσαλήμ ονομάζεται Λίβανος. Και βέβαια, ο προφήτης Ζαχαρίας είπε κάπου προς αυτήν: «Άνοιξε, Λίβανε, τις θύρες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου.» Ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος. Θρηνήστε, δρύες της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε το πυκνό σου δάσος. Επειδή δηλαδή, παρομοιάζοντας την Ιερουσαλήμ με το όρος του Λιβάνου, την ονόμαζε έτσι, αναγκαστικά, ακολουθώντας πειστικά τη μεταφορά του λόγου, ονομάζει εύστοχα ως κέδρους και πυκνό δάσος τόσο τους λαούς που βρίσκονται μέσα σε αυτήν, όσο βεβαίως και τους άρχοντες, τους οποίους και προστάζει να θρηνούν, εξαιτίας του ότι οι εξολοθρευτές ορμούν εναντίον τους όπως ακριβώς ενάντια σε δάση.

Όμως, σαν κάποιος ξυλοκόπος ο Ναβουχοδονόσορ, καταρρίπτοντάς τους, τους έθετε κάτω από τους δικούς του ζυγούς. Οι κέδροι, λοιπόν, λέει, χαίρονται για σένα και λένε: «Από τότε που εσύ κοιμήθηκες, δεν ανέβηκε αυτός που μας κόβει». Εάν πάλι κάποιος ήθελε να εφαρμόσει αυτόν τον λόγο μόνο στους Ισραηλίτες, θα το σκεφτεί ως εξής: Ο Λίβανος είναι ένα παμμέγιστο βουνό στη γη των Φοινίκων, κατάφυτο από κέδρους και λιβάνια, δασώδες και με ωραία δέντρα. Το παρομοιάζει, λοιπόν, πολλές φορές η θεόπνευστη Γραφή με τη χώρα των Ιουδαίων, επειδή ακριβώς σε αυτήν υπήρχαν πάρα πολλοί που διακρίνονταν για την εξουσία και τη δόξα τους, αλλά βέβαια υπήρχαν και άλλοι που, με τα καυχήματα της ιεροσύνης, είχαν υψωθεί ψηλά και ήταν, ας πούμε, ευωδέστατοι. Και πράγματι, ο προφήτης Ζαχαρίας, παρομοιάζοντας την Ιουδαία με τον Λίβανο, και αυτούς που κατοικούσαν σε αυτήν με κέδρους, βελανιδιές και πεύκα. Και με παμφάγο πυρ τη ρωμαϊκή στρατιά, η οποία μετά τον σταυρό του Σωτήρα κατέκαψε ολόκληρη τη χώρα τους. Έτσι λέει: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου. Και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος».

Διότι ο Ισραήλ αποβλήθηκε από την οικειότητα με τον Θεό εξαιτίας της ασέβειάς του προς τον Χριστό. Προσλήφθηκαν όμως τα έθνη και, αφού αγιάστηκαν διά του Πνεύματος, έγιναν κοινωνοί της θείας φύσης. Θα μετατεθεί λοιπόν, λέει, ο Λίβανος σαν το όρος Χερμέλ, και το όρος Χερμέλ θα λογαριαστεί ως δρυμός, δηλαδή ως δάσος άγριων δέντρων, των οποίων το τέλος είναι η καύση. Ή και με άλλον τρόπο. Διότι σαν ξυλοκόποι έγιναν για εκείνους από τον Ισραήλ όσοι τον λεηλατούν, και αυτό, νομίζω, φανερώνει ο προφήτης Ζαχαρίας λέγοντας: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας ολολύξει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος».

Διότι έχουν γίνει αλλότριοι της οικειότητας με τον Θεό και ξένοι προς τις επαγγελίες· επειδή «δεν είναι όλοι οι προερχόμενοι από τον Ισραήλ, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ, όλοι τους τέκνα· αλλά τα τέκνα της επαγγελίας, αυτά λογίζονται ως σπέρμα», δηλαδή, οι προερχόμενοι από την πίστη στον Χριστό. Διότι μέσω της πίστης δικαιώθηκε ο προπάτορας Αβραάμ. Εφόσον λοιπόν αφαιρέθηκε, λέει, η διαθήκη που είχε γίνει προς αυτούς, να μην τους υπολογίζετε ως ανθρώπους, δηλαδή να θεωρήσετε ότι δεν είναι άξιοι κανενός λόγου. <Πένθησε η γη, ντροπιάστηκε ο Λίβανος, έλη έγινε ο Σαρών. Φανερή θα γίνει η Γαλιλαία και ο Κάρμηλος.> Ο Λίβανος είναι ένα από τα πλέον επιφανέστατα όρη της Φοινίκης, κατάφυτο με κέδρους και άλλα δέντρα. Με αυτό το όρος συνηθίζει η θεόπνευστη Γραφή να παρομοιάζει τη συναγωγή των Ιουδαίων, καθώς έχει πλήθος κατοίκων που ξεπερνά κάθε αριθμό, όπως άλλωστε λέει προς αυτήν και μέσω της φωνής άλλου προφήτη: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου». Πένθησε λοιπόν η γη, και όχι απλώς όλη η γη, αλλά μόνο η γη των Ιουδαίων που υπέστη τη λεηλασία από τους Ρωμαίους. Πιθανόν δε επειδή εγκαταλείφθηκε από τον Θεό και απομακρύνθηκε από την προερχόμενη από Αυτόν ευφροσύνη. Ντροπιάστηκε επίσης και ο Λίβανος, δηλαδή η Ιερουσαλήμ.

Διότι, λέει, «μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν». <Και θα υπάρξουν στον δρυμό μάντρες ποιμνίων, και η φάραγγα του Αχώρ θα γίνει τόπος ανάπαυσης βοοειδών για τον λαό μου, οι οποίοι με αναζήτησαν.> Είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής να παρομοιάζει τις πολυάνθρωπες πόλεις, ή μερικές φορές τις χώρες, με κατάφυτους δρυμούς και πυκνά δάση, και γι' αυτό άλλωστε είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες, απευθυνόμενος προς τη μητέρα των Ιουδαίων, εννοώ βέβαια την Ιερουσαλήμ: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου· θρηνήστε, δρύες της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε ο πυκνός δρυμός.» Και φυσικά δεν θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι δίνει εντολή στα πεύκα και στις δρύες να θρηνούν· διότι αυτό είναι εντελώς ανόητο· αλλά με τα δέντρα, όπως είπα, θεωρεί σωστό να παρομοιάζει το αναρίθμητο πλήθος των κατοίκων στις πόλεις και στις χώρες.

Διότι, ανάλογα με καθένα από τα προκείμενα νοήματα, κάποιες φορές γίνεται και η ανάπτυξη του λόγου. (A f. 189 b) Το ότι εξάλλου ο Ισραήλ επρόκειτο να υποστεί την αποβολή εξαιτίας της μεγάλης του ακαρπίας, το υποδήλωνε κατά κάποιον τρόπο και ο μακάριος Βαπτιστής, λέγοντας: «Ήδη δε η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων», και τα εξής. Φαίνεται, λοιπόν, ότι παρομοιάζει τη Συναγωγή των Ιουδαίων με συκιά, διότι η Ιερή Γραφή την παρομοιάζει και με άλλα φυτά, με άμπελο, εννοώ, και με ελιά, και με δάση. Γι' αυτό και ο προφήτης Ιερεμίας άλλοτε λέει γι' αυτήν, δηλαδή για όσους ανήκουν σε αυτήν: «Άμπελος με πλούσια κλαδιά είναι ο Ισραήλ». Και άλλοτε πάλι απευθυνόμενος προς αυτήν λέει: «Ελιά ωραία, εύσκια στην όψη, ονόμασε ο Κύριος το όνομά σου· στον καιρό της περικοπής της άναψε φωτιά εναντίον της· μεγάλη η θλίψη πάνω της, καταστράφηκαν τα κλαδιά της». Άλλος δε προφήτης, παρομοιάζοντάς την με το όρος Λίβανος, λέει τα εξής: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου». Διότι καταναλώθηκε σαν από φωτιά το δάσος στα Ιεροσόλυμα, δηλαδή ο λαός μέσα σε αυτά. Επομένως, εκλαμβάνει ως εικόνα της Συναγωγής των Ιουδαίων, όπως είπα, δηλαδή αυτών που προέρχονται από τον Ισραήλ, τη συκιά που αναφέρεται στην παραβολή. Ήρθε, λέει, ζητώντας καρπό, και δεν βρήκε.

Αν ανασκοπήσει κανείς τα τολμήματα των Ιουδαίων εναντίον του Χριστού, και την ερήμωση που επήλθε σε αυτούς και την ολοκληρωτική συντριβή και απώλεια, μετά βέβαια την ανάσταση και την ανάληψη στον ουρανό, θα μπορούσε εύλογα να εφαρμόσει σε αυτούς και τα εξής. Διότι ως Βασανίτιδα και ως Κάρμηλος και βεβαίως και ως Λίβανος θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί η Ιουδαία· και Βασανίτιδα μεν, επειδή ακριβώς έχει ονομαστεί γη που ρέει μέλι και γάλα, γη σίτου, ελαίου και αμπελώνων· Κάρμηλος δε και Λίβανος, επειδή είχε υψωθεί ως προς τη δόξα, και είχε γίνει περιφανής και περίβλεπτη, και τρόπον τινά αγαλλόταν με τους κατοίκους της σαν να ήταν ατελεύτητοι δρυμοί. Αλλά λέγει ότι αυτή έχει ελαττωθεί· διότι καταστράφηκαν από τα χέρια των Ρωμαίων, και, έχοντας σχεδόν περιπέσει σε φοβερούς και ρωμαλέους υλοτόμους, έπεσαν ακριβώς όπως τα δέντρα. Και κάτι τέτοιο υπονοεί ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, λέγοντας προς την Ιερουσαλήμ: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος, επειδή μεγιστάνες καταστράφηκαν σφόδρα».

Και όπως λέει ο μακάριος ψαλμωδός: «Ο Θεός μας είναι καταφύγιο και δύναμη, βοηθός στις θλίψεις που μας βρήκαν υπερβολικά». <Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας ολολύξει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος, επειδή μεγάλως ταλαιπωρήθηκαν οι μεγιστάνες· ολολύξτε βελανιδιές της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε το πυκνό δάσος.> Μετατοπίζει λοιπόν σε μιαν άλλη πορεία νοημάτων τη σημασία των λεγομένων. Αφού δε έκανε πολύ καλά και επαρκώς την αφήγηση σχετικά με την κλήση των εθνών στον Χριστό μέσω της πίστεως, προαναγγέλλει σαφώς τη μελλοντική απειθεία του Ισραήλ σε Αυτόν, προφανώς κατά τον καιρό της ενανθρωπήσεως, και ότι εξαιτίας αυτού του λόγου πρέπει να κατακαεί και ο ίδιος ο ναός και μάλιστα και τα Ιεροσόλυμα, και επιπλέον να αλωθούν και αυτές οι πόλεις του Ισραήλ και να καταστραφούν μαζί με τους κατοίκους τους. Αυτά δε πραγματοποιήθηκαν από τα χέρια των Ρωμαίων, με στρατηγούς τότε τον Ουεσπασιανό και τον Τίτο. Και είναι περιττό, καθώς φαίνεται, να διηγούμαστε με λεπτομέρειες το καθένα από όσα συνέβησαν στις πόλεις ή στους δήμους των Ιουδαίων, εξαιτίας της ασεβούς συμπεριφοράς τους προς τον Χριστό· καθώς είναι δυνατόν σε όσους το επιθυμούν να προσφύγουν στα συγγράμματα του Ιωσήπου, ώστε να μάθουν με σαφήνεια και λεπτομέρεια όσα θα ήθελαν.

Το ότι, όμως, επρόκειτο να αλωθεί εύκολα και, ως πόλη χωρίς πύλες, να δεχθεί τον ρωμαϊκό στρατό που θα εισέρεε, και να αναλωθεί έτσι σαν δάσος που τυλίχτηκε στις φλόγες, το υποδηλώνει λέγοντας: Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου· ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος.

Διότι η ροδιά είναι ένα πράγμα αξιαγάπητο, που διαπρέπει με φυσική ομορφιά και κρέμεται από τους κλάδους, και έχει το εξωτερικό της περίβλημα βαμμένο κόκκινο όπως οι εσωτερικοί της κόκκοι. Αλλά είναι πάρα πολύ δεινό, όπως είπα, και οδυνηρό, να αποκόπτεται το φυτό μαζί με τους καρπούς του. Όμως κάτι τέτοιο μπορούσε να δει κανείς να συμβαίνει στους Ιουδαίους. Διότι, όσον αφορά τις τιμές που προέρχονταν από τον νόμο, οι άρχοντές τους θα μπορούσαν εύλογα να παρομοιαστούν με εύκαρπες ροδιές· διότι αυτοί μεν από τη φυλή του Ιούδα, που κατείχαν τους θρόνους της βασιλείας, είχαν φτάσει στο απόγειο της δόξας μεταξύ τους, εκείνοι δε από τη φυλή του Λευί, πολύ καλά στεφανωμένοι με τα καυχήματα της ιεροσύνης, ήταν λαμπροί και φημισμένοι· και τι να πω για τους κριτές και τους νομικούς και αυτούς που ήταν στολισμένοι με άλλες τιμές; Επειδή όμως συμπεριφέρθηκαν με ασέβεια προς τον Χριστό, παραδόθηκαν στους εχθρούς, καθώς ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος ερήμωναν τη χώρα τους, και ενώ η Ιερουσαλήμ βρισκόταν υπό πολιορκία και ο καθένας σε αυτήν πέθαινε από την πείνα, τα πάντα είχαν γεμίσει από θρήνο και κοπετό. Και αυτό θα το μαρτυρήσει και ο Ιώσηπος, ο οποίος συντάσσοντας τα βιβλία της Αλώσεως, είπε κάπου για τα Ιεροσόλυμα με αυτές ακριβώς τις λέξεις: «Υπήρχαν κοπετοί παντού στην πόλη, και διαπεραστικές οιμωγές, και θρήνος αδιάκοπος». Όπως ακριβώς την ονόμαζε Λίβανο και δρυμό, λέγοντας: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου».

Ο ίδιος ο Πατέρας, μαζί με τον Υιό, επισκέπτεται τα ανθρώπινα. Αλλά είναι βέβαια φανερό ότι, ακόμη και αν ο Χριστός νοείται ως άμπελος, και ο Πατέρας ως γεωργός, οπωσδήποτε θα αποκόψει το άχρηστο εντός του Χριστού, και θα αξιώσει φροντίδας αυτό που δύναται να είναι σε άριστη κατάσταση και να καρποφορεί εν Αυτώ. Όταν λοιπόν η μητέρα των Ιουδαίων θα έπρεπε να φαίνεται ότι έχει προκόψει προς το καλύτερο, η ευσκιόφυλλη και ωραία ελιά, όπως λέει ο προφήτης, τότε ακριβώς χάθηκε, και άναψε φωτιά μέσα της. Γι' αυτό και ο σοφός Ιωάννης λέει: «Ήδη η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων· κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά». Το ότι δε η διαβόητη πόλη έμελλε να περιπέσει στις έσχατες συμφορές, το προφήτευσε ο προφήτης Ζαχαρίας λέγοντας: «Και ο θρήνος της Ιερουσαλήμ θα είναι σαν τον θρήνο ροδώνα που κόβεται στην πεδιάδα». Και πάλι, απευθυνόμενος προς αυτήν: «Άνοιξε, Λίβανε, τις θύρες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος. Διότι οι μεγιστάνες ταλαιπωρήθηκαν τα μέγιστα. Θρηνήστε, δρύες της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε το πυκνό δάσος». Διότι ο Λίβανος είναι όρος κατάφυτο από κέδρους. Και το φυτό αυτό είναι ευωδιαστό, και από τα πλέον αξιοθαύμαστα για την ομορφιά τους. Παρομοιάζει λοιπόν με τον Λίβανο την Ιερουσαλήμ, η οποία είχε αξιοθαύμαστο πλήθος ιερέων, όσον αφορά τουλάχιστον, λέω, τις κατά τον νόμο τιμές.

Έπειτα, μετά από αυτά προσθέτει: «πένθησε η γη», ακολουθώντας τα όσα έχουν ειπωθεί για αυτήν: «ντροπιάστηκε ο Λίβανος, έλη έγινε ο Σαρών· φανερή θα γίνει η Γαλιλαία και ο Χερμέλ», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «έκλαψε, ασθένησε η γη, ντροπιάστηκε ο Λίβανος, άχρηστος έγινε ο Σαρών σαν άβατος τόπος, και απλώθηκαν η Βασάν και ο Κάρμηλος». Όλα αυτά τυγχάνουν μέρη της χώρας της Ιουδαίας, εννοώ ο Κάρμηλος και η ονομαζόμενη Βασάν και η Γαλιλαία και ο Σαρών· ο δε Λίβανος, στα προκείμενα, έχοντας παρεμβληθεί μεταξύ του Σαρών και της Βασάν και του Καρμήλου και της Γαλιλαίας, στο παρόν χωρίο νοείται ιδίως ως η Ιερουσαλήμ, εξαιτίας της θυσίας που αναπεμπόταν σε αυτήν, κατά την οποία προσφερόταν και λίβανος (λιβάνι) σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Και λέει ότι «ντροπιάστηκε ο Λίβανος», σαν να εννοούσε σαφέστερα τη θυσία και το θυσιαστήριο εξαιτίας της κατάργησης της λατρείας σύμφωνα με τον Μωσαϊκό νόμο. Και σε άλλα σημεία η Ιερουσαλήμ ονομάστηκε «Λίβανος», όπως αναφέρεται στον Ζαχαρία: «άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου». Και ο Ιεζεκιήλ επίσης λέει: «ο μεγάλος αετός με τα μεγάλα φτερά, ο οποίος έχει την εξουσία (ηγεσία) να εισέλθει στον Λίβανο και απέκοψε τους απαλούς βλαστούς του κέδρου».

Έχει ειπωθεί, βέβαια, στον Ησαΐα: «Ιδού, λοιπόν, ο Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με ισχύ·» και στη συνέχεια: «Ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει». Έχει λεχθεί επίσης και στον Ζαχαρία: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάγει φωτιά τους κέδρους σου». Έχει ειπωθεί και στον εικοστό όγδοο ψαλμό: «Θα συντρίψει τους κέδρους του Λιβάνου, και θα τους λεπτύνει όπως το μοσχάρι του Λιβάνου». Αυτές τις εκφράσεις, που είναι ασαφείς, τις αποσαφηνίζει ο λόγος του Ιεζεκιήλ που λέει: «Ο μεγάλος αετός, ο μεγαλοπτέρυγος, με τα πλατιά φτερά, που είναι γεμάτος νύχια, ο οποίος έχει την ηγεμονία να εισέλθει στον Λίβανο, και απέκοψε τα τρυφερά κλαδιά του κέδρου·» στα οποία στη συνέχεια προστίθεται: «Όταν θα έλθει ο βασιλιάς της Βαβυλώνας και θα εισέλθει στην Ιερουσαλήμ, και θα συλλάβει τους άρχοντες». Διότι είναι σαφές ότι μέσω αυτών η προφητεία ερμήνευσε τον μεγάλο μεγαλοπτέρυγο αετό ως τον βασιλιά των Βαβυλωνίων, και τον Λίβανο ως την Ιερουσαλήμ. Θα εφαρμόσεις, λοιπόν, και τα όσα αναφέρονται στους υπόλοιπους προφήτες ως λεχθέντα για τον Λίβανο, στην Ιερουσαλήμ. Αλλά ούτε και κάποιος από τους εκ περιτομής θα μπορούσε να αμφιβάλλει, ώστε να μην ομολογήσει ότι τα όσα έχουν λεχθεί για τον Λίβανο υπαινίσσονται την Ιερουσαλήμ. «Θα υψωθεί» λοιπόν, αναφέρει το παρόν λόγιο, «πάνω από τον Λίβανο ο καρπός του», δηλαδή του προφητευόμενου Σωτήρα.

Αυτό το γεγονός από μόνο του αποτελεί μέγα θαύμα, όπως το αινίχθηκε ο προφήτης, λέγοντας: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου». Διότι με το όνομα Λίβανος σε αυτά τα χωρία ονομάζει συνήθως τον ίδιο τον ιερό ναό, επειδή και από άλλες προφητείες έχει αποδειχθεί ότι ο ίδιος ο ναός αποκαλείται Λίβανος. Αυτό άλλωστε το ομολογούν μέχρι και σήμερα οι ίδιοι οι υιοί των Ιουδαίων, επειδή και ο Ησαΐας, προφητεύοντας παρόμοια με τον προκείμενο προφήτη, είπε: «Ιδού, ο Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ενδόξους με ισχύ, και οι υψηλοί στην αλαζονεία θα συντριβούν». «Ο δε Λίβανος μαζί με τους υψηλούς θα πέσει. Και θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος από τη ρίζα θα αναβλαστήσει. Και θα επαναπαυθεί πάνω του το Πνεύμα του Θεού». Στα οποία προσθέτει: «Και θα υπάρξει η ρίζα του Ιεσσαί και αυτός που εγείρεται για να άρχει στα έθνη· σε αυτόν θα ελπίσουν τα έθνη». Διότι και εδώ, μαζί με τη γέννηση του Χριστού από το σπέρμα του Ιεσσαί και του Δαβίδ, έχει συνδεθεί η καθαίρεση του Λιβάνου και η κλήση των εθνών. Το ότι δε ο Λίβανος υποδηλώνει ρητά την Ιερουσαλήμ το επισημαίνει ο Ιεζεκιήλ λέγοντας: «Ο αετός ο μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος, που έχει την ηγεσία, [ήλθε για] να εισέλθει στον Λίβανο, και απέκοψε τα τρυφερά μέρη του κέδρου». Αποσαφηνίζοντας λοιπόν αυτά ο ίδιος στη συνέχεια, προσθέτει: «όταν έλθει» ο Ναβουχοδονόσορ «στην Ιερουσαλήμ» και συλλάβει «τους άρχοντές της», και τα εξής.