Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 11:3

Ως «σύμφυτο δρυμό», ο οποίος μάλιστα λέει ότι έχει καταστραφεί, θα κατανοήσεις εξίσου και το πλήθος που βρισκόταν μέσα στα ίδια τα Ιεροσόλυμα· διότι χάθηκαν από πείνα και πόλεμο, ενώ θρηνούσαν για αυτούς οι δρύες της Βασανίτιδος, δηλαδή οι άρχοντες. «Φωνή ποιμένων που θρηνούν, διότι ταλαιπωρήθηκε η μεγαλοπρέπειά τους· φωνή λεόντων που ωρύονται, διότι ταλαιπωρήθηκε το φρύαγμα του Ιορδάνου». Πιο φανερή μέσω αυτών, όπως ανέφερα μόλις τώρα, κάνει την αποκάλυψη. Διότι δεν ονομάζει πλέον πεύκο ή δρυ, αλλά απροκάλυπτα υποδηλώνει τους καθοδηγητές των ιουδαϊκών ταγμάτων, για τους οποίους λέει ότι ολοφύρονται και σχεδόν υψώνουν φωνές, θρηνώντας γοερά διότι ταλαιπωρήθηκε η μεγαλοπρέπειά τους. Διότι έγιναν οικτροί και καταβεβλημένοι, ελεεινοί και εντελώς ατιμασμένοι, αν και παλαιότερα είχαν πολύ λαμπρή δόξα. Αφού όμως αναδείχθηκαν οι ποιμένες του Χριστού, δηλαδή οι θεσπέσιοι μαθητές, εύλογα ταλαιπωρήθηκε η μεγαλοπρέπεια των ψευδοποιμένων. Διότι τους κατηγορούσε ο Δεσπότης της αγέλης μέσω των αγίων προφητών, λέγοντας τα εξής: «Ω, ποιμένες που διασκορπίζετε και αφανίζετε τα πρόβατα της βοσκής τους». Και πάλι: «Επειδή οι ποιμένες φέρθηκαν ανόητα και δεν αναζήτησαν τον Κύριο· για τον λόγο αυτό δεν απέκτησε σύνεση ολόκληρο το ποίμνιο και διασκορπίστηκε».

Επομένως, θρήνησαν οι ψευδοποιμένες, διότι καταστράφηκε η μεγαλοσύνη τους· αυτό δε το δηλώνει και με άλλον τρόπο, προσθέτοντας αμέσως: «Φωνή λεόντων που ωρύονται, διότι ταλαιπωρήθηκε η αλαζονεία του Ιορδάνη». Διότι ωρυγμός είναι κυρίως η φωνή των λύκων, την οποία βγάζουν όταν κλαίνε εξαιτίας της πείνας και της ασιτίας. Η Θεία Γραφή όμως το αποδέχεται αυτό και για τους λέοντες. Αποκαλύπτονταν, λοιπόν, οι προεστώτες των ιουδαϊκών ταγμάτων ως λέοντες που ωρύονται, δηλαδή που πεινούν και κλαίνε, εξαιτίας του ότι δεν είχαν πλέον τις προσφορές από τους λαούς, τα δέκατα, τις απαρχές, τις ευχαριστήριες προσφορές. Διότι, επειδή εξέπεσαν από το ποίμνιο, δεν ευφραίνονταν πλέον με τους καρπούς του.

Όταν λοιπόν κάνει λόγο για το φρύαγμα του Ιορδάνη, θα κατανοήσεις το φρόνημα, και όχι βέβαια του ποταμού, αλλά των λιονταριών που βρίσκονται γύρω από αυτόν· διότι μερικές φορές από τους τόπους υποδηλώνονται εκείνα που βρίσκονται σε αυτούς. <Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας: Ποιμάνετε τα πρόβατα της σφαγής, τα οποία αυτοί που τα αγόραζαν τα κατέσφαζαν και δεν μετανοούσαν, και αυτοί που τα πουλούσαν έλεγαν: Ευλογητός ο Κύριος, έχουμε πλουτίσει, και οι ποιμένες τους δεν τα σπλαχνίζονταν.> Σε αυτούς απευθύνεται ο λόγος, στους ποιμένες που θρηνούν, και σε αυτούς που ωρύονται σαν τα λιοντάρια, στους οποίους επιτρέπει ακόμη να βόσκουν τα πρόβατα της σφαγής, αν και έχουν αδιαφορήσει πάρα πολύ, σε βαθμό που να μην πονούν ούτε στο ελάχιστο όταν αυτά πωλούνται και σφάζονται. Διότι, όπως ακριβώς οι πιο σκληροί από τους ποιμένες, οι οποίοι αποβλέπουν μόνο σε όσα τους ευχαριστούν, φροντίζοντας ελάχιστα για τον κύριο του κοπαδιού, άλλα μεν τα σφάζουν άφοβα, μιμούμενοι τις επιθέσεις των θηρίων, και άλλα τα πωλούν, χωρίς καθόλου, όπως είπα, να τα συμπονούν, αλλά αντίθετα χαίρονται υπερβολικά για τα πιο αθέμιτα κέρδη και νικιούνται από μια τόσο αισχρή φιλοχρηματία· κατά τον ίδιο, νομίζω, τρόπο διαπιστώνεται ότι και οι ηγέτες του ιουδαϊκού λαού δεν λυπήθηκαν τα ποίμνια που βρίσκονταν υπό την εξουσία τους, ενώ αύξησαν τον δικό τους πλούτο και διεύρυναν με άπληστο χέρι τα πουγγιά τους.

Και αυτή είναι η μετάπλαση. Είναι δε συνήθεια των αγίων προφητών, εάν πρόκειται να προαναγγείλουν σπουδαία γεγονότα, να προσπαθούν να παρουσιάσουν τον Θεό των όλων ως παντοδύναμο και κραταιότατο, ώστε ο λόγος τους να παρέχει από παντού βεβαιότητα για να γίνει πιστευτός, ακόμη και αν έλεγαν κάτι που ξεπερνά κάθε ελπίδα, και σε ό,τι αφορά τις δικές μας αντιλήψεις βρίσκεται έξω από τη λογική και θεωρείται απίστευτο. «Ιδού, εγώ καθιστώ την Ιερουσαλήμ ως πρόθυρα που σαλεύονται σε όλους τους λαούς ολόγυρα, και στην Ιουδαία θα υπάρξει πολιορκία εναντίον της Ιερουσαλήμ. Και κατά την ημέρα εκείνη θα καταστήσω την Ιερουσαλήμ λίθο καταπατούμενο για όλα τα έθνη· καθένας που την καταπατά, εμπαίζοντας θα εμπαιχθεί, και θα συγκεντρωθούν εναντίον της όλα τα έθνη της γης.» Στα όσα έχουν ήδη προαναγγελθεί, έχει αναφερθεί σαφώς ο πόλεμος κατά της Ιουδαίας που επρόκειτο να διεξαχθεί από τη ρωμαϊκή στρατιά. Και γι' αυτό έλεγε: «Φωνή ποιμένων που θρηνούν, διότι ταλαιπωρήθηκε το μεγαλείο τους»· και έπειτα από άλλα πάλι: «Γι' αυτό δεν θα λυπηθώ πλέον αυτούς που κατοικούν τη γη, λέγει ο Κύριος· και ιδού εγώ παραδίδω τους ανθρώπους, τον καθένα στα χέρια του πλησίον του και στα χέρια του βασιλιά του. Και θα κατακόψουν τη γη, και δεν πρόκειται να τους γλιτώσω από τα χέρια τους». Στα προκείμενα όμως, προαναγγέλλει σαφώς τους διωγμούς που συνέβησαν κατά της Εκκλησίας.

Αφού ο λόγος προφήτευσε αυτά για την παρουσία του Σωτήρα μας, τώρα, μετά από άλλα σχετικά με την έσχατη ερήμωση της Ιερουσαλήμ, άλλοτε συγκεκαλυμμένα και με αινίγματα, και άλλοτε ξεκάθαρα διακηρύσσει· με αινίγματα μεν σε εκείνα που λέει: «Άνοιξε, Λίβανε, τις πύλες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου· ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος, διότι μεγιστάνες καταστράφηκαν ολοσχερώς· θρηνήστε, βελανιδιές της Βασανίτιδας, επειδή καταστράφηκε το πυκνό δάσος. Ακούγεται φωνή ποιμένων που θρηνούν, επειδή καταστράφηκε το μεγαλείο τους· φωνή λεόντων που ωρύονται, επειδή καταστράφηκε η υπερηφάνεια του Ιορδάνη».

ΞΓ΄. Εκείνα δε για τα οποία κατηγορεί μετ' επιτάσεως και επιπλήττει τους υπόλοιπους ποιμένες, ποιος είναι άραγε τόσο τολμηρός και με αδαμάντινη ψυχή, ώστε να μην τρέμει όταν τα ακούει, και να μη γίνεται ο ίδιος πιο συνετός; «Φωνή», λέει, «ποιμένων που θρηνούν, διότι καταστράφηκε το μεγαλείο τους· φωνή λεόντων που ωρύονται, διότι έπαθαν αυτά». Σχεδόν ακούει τους θρήνους ωσάν να είναι ήδη παρόντες, και συνθρηνεί με εκείνους που υποφέρουν.