Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 11:7

«Και θα ποιμάνω τα πρόβατα της σφαγής προς τη Χαναναία». Απειλεί τα ποίμνια ταυτόχρονα με όλεθρο, εξορία και τις συμφορές του πολέμου, διότι, αν και είχαν τη δυνατότητα να καταφύγουν υπό το χέρι του αρχιποίμενα των πάντων, δηλαδή του Χριστού, και να βρεθούν υπό την προστασία του, αυτοί αντίθετα προσχώρησαν από άγνοια σε εκείνους που τους σφαγιάζουν και τους πουλούν. Διότι ο Μονογενής Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος, και μάλιστα έλεγε ξεκάθαρα, καταδεικνύοντας αφενός τη δική τους φαυλότητα και αφετέρου τη γνησιότητα της θείας οικονομίας προς εμάς: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός. Ο ποιμένας ο καλός δίνει τη ζωή του για τα πρόβατα· ενώ ο μισθωτός και εκείνος που δεν είναι ποιμένας, του οποίου τα πρόβατα δεν είναι δικά του, βλέπει τον λύκο να έρχεται και αφήνει τα πρόβατα και φεύγει· και ο λύκος τα αρπάζει και τα σκορπίζει· διότι είναι μισθωτός, και δεν νοιάζεται για τα πρόβατα. Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός». Οι άθλιοι Ιουδαίοι, όμως, αν και έπρεπε να καταδικάσουν τους μισθωτούς ποιμένες, δεν έπραξαν αυτό, αλλά τον αγαθό ποιμένα, που έδωσε την ψυχή του ως αντάλλαγμα για τη ζωή όλων, τον λύπησαν με αναρίθμητους τρόπους, λιθοβολώντας τον, χλευάζοντάς τον, και τέλος, ανοίγοντας εναντίον του αχαλίνωτο στόμα. Διότι κραύγασαν μαζί με τους δικούς τους καθοδηγητές, λέγοντας στον Πιλάτο: «Άρε, άρε, σταύρωσον αυτόν», και επισώρευσαν το δίκαιο αυτό αίμα στα δικά τους κεφάλια.

Και νομίζω ότι αυτό δηλώνει, όταν λέγει: «Θα ποιμάνω τα πρόβατα της σφαγής στη Χαναανίτιδα», δηλαδή στη χώρα και τη γη των Χαναναίων. Οι Χαναναίοι είναι τα έθνη, ανάμεσα στα οποία τα πρόβατα της σφαγής ποιμαίνονται με κάποιον τρόπο ακόμη και μέχρι σήμερα από τον Θεό, ή μάλλον φαίνεται να ποιμαίνονται. Διότι τηρούν κάποια από τα παραγγέλματα του νόμου, και δεν θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι έχουν παραμελήσει εντελώς τα αρχαία έθιμα. Και βέβαια και περιτέμνουν τη σάρκα τους, και τηρούν το Σάββατο, και αξιώνουν φροντίδας και προσοχής και κάποια άλλα επιπλέον. Και αυτό ήταν άραγε εκείνο που λέχθηκε από τον Θεό δια μέσου της φωνής του προφήτη: «Και θα είμαι για αυτούς ως μικρό αγίασμα στις χώρες όπου και αν εισέλθουν». Τους εμφυλίους πολέμους δε σε όλη την Ιουδαία, και μάλιστα και στην Ιερουσαλήμ, και τα όσα συνέβησαν σε κάθε πόλη, τα έχει καταγράψει με σαφήνεια εκείνος που διεκτραγώδησε τις συμφορές των Ιουδαίων· αυτός ήταν ο Ιώσηπος, άνδρας ελλόγιμος και σοφός. <Και θα πάρω για τον εαυτό μου δύο ράβδους, τη μία την ονόμασα Κάλλος και την άλλη την ονόμασα Σχοίνισμα, και θα ποιμάνω τα πρόβατα.> Με πολλούς τρόπους νοείται για εμάς η ράβδος στις θεόπνευστες Γραφές.

Διότι κατά το παρελθόν, δηλαδή και πριν από τους χρόνους της ενανθρωπήσεως, ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, όντας Θεός και νομοθέτης, ποίμαινε τον Ισραήλ, χρησιμοποιώντας τρόπον τινά μία ράβδο, τη διαπαιδαγώγηση σύμφωνα με τον Νόμο. Διότι είπε κάπου μέσω προφητικής φωνής προς αυτόν: «Εγώ σε ποίμαινα στην έρημο». Όταν όμως έγινε άνθρωπος σαν εμάς, έλαβε δύο ράβδους. Διότι ποιμαίνει τους δικούς του προσκυνητές (δηλαδή αυτούς που έχουν δικαιωθεί δια της πίστεως και έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι), συγχρόνως με τα νομικά και τα ευαγγελικά θεσπίσματα, χωρίς να τους προτρέπει να θυσιάζουν ζώα, ούτε να τους διδάσκει να προσκολλώνται στις κατά νόμον προσφορές, αλλά έχοντας μάλλον προστάξει να επιτελούν τη δύναμη της εν Πνεύματι λατρείας με τον τρόπο της αναίμακτης θυσίας. Διότι η σκιά έχει μετατεθεί στην αλήθεια, και τα τυπικά έχουν μετασχηματιστεί στην αρτιότητα της εν Χριστώ και ευαγγελικής πολιτείας. Τα δε ονόματα των ράβδων είναι, η μεν μία «Κάλλος», η οποία είναι η νέα διαθήκη, καλή και αξιοθαύμαστη, την οποία δίδαξε ο ίδιος ο Υιός, ο οποίος είναι «ωραίος στο κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων». Η δε άλλη «Σχοίνισμα», δηλαδή μερίδα, για να εννοήσουμε τον Νόμο, ο οποίος συνήθιζε να παιδαγωγεί το σχοίνισμα που έχει ξεχωριστεί για τον Θεό. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Όταν ο Ύψιστος διαμέριζε τα έθνη, όταν διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού», και «έγινε μερίδα του Κυρίου ο λαός του ο Ιακώβ, σχοίνισμα της κληρονομιάς του ο Ισραήλ».

Αλλά οι Ιουδαίοι, μη έχοντας κατανοήσει το μυστήριο, και έχοντας αγνοήσει την καλή ράβδο, δηλαδή το ευαγγελικό κήρυγμα, και επιπλέον ατιμάζοντας και την άλλη ράβδο, που ονομάζεται Σχοίνισμα, δηλαδή τον νόμο του Μωυσή, δεν αποδέχθηκαν την πίστη, αλλά αγνόησαν αυτόν που είχε προαναγγελθεί μέσω του νόμου και των προφητών. Και αυτό τους το είπε ξεκάθαρα ο ίδιος ο Σωτήρας: «Μη νομίζετε ότι εγώ θα σας κατηγορήσω στον Πατέρα· αυτός που σας κατηγορεί είναι ο Μωυσής, στον οποίο εσείς έχετε στηρίξει τις ελπίδες σας. Διότι αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· επειδή για εμένα έγραψε εκείνος. Εάν όμως δεν πιστεύετε στα δικά του γραπτά, πώς θα πιστέψετε στα δικά μου λόγια;» Δεν υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία, ότι ούτε στα γραπτά του Μωυσή πίστεψαν, ούτε βέβαια στα λόγια του Σωτήρα.

Γι' αυτό λέει: «Ανάμεσα σε πολλούς θα τον αινέσω, διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα». Και διδάσκει τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». Αφού λοιπόν πρωτύτερα είπε το «κατεδίωξε άνθρωπο πένητα και φτωχό και συντετριμμένο στην καρδιά για να τον θανατώσει», και έχοντας δηλώσει σαφώς τον δικό του θάνατο, ολοκληρώνοντας την προφητεία, υπαινίχθηκε τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα, για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Και θα πάρω για τον εαυτό μου δύο ράβδους, την πρώτη την ονόμασα Κάλλος, και τη δεύτερη την ονόμασα Σχοίνισμα, και θα ποιμάνω τα πρόβατά μου. Και θα εξολοθρεύσω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και η ψυχή μου θα αγανακτήσει εναντίον τους, διότι και οι ψυχές τους ορύονταν εναντίον μου. Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· αυτό που πεθαίνει, ας πεθάνει, και αυτό που χάνεται, ας εκλείψει, και τα υπόλοιπα ας καταφάγουν, το καθένα τις σάρκες του πλησίον του. Και θα πάρω την καλή ράβδο και θα την απορρίψω, για να διαλύσω τη διαθήκη μου την οποία συνήψα με όλους τους λαούς· και θα διαλυθεί εκείνη την ημέρα, και θα γνωρίσουν οι Χαναναίοι, τα πρόβατα που φυλάσσονται για εμένα, ότι είναι λόγος Κυρίου. Και θα τους πω: αν είναι καλό ενώπιόν σας, δώστε τον μισθό μου ή αρνηθείτε τον· και όρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια».

Αλλά, επειδή η τιμή του εκτιμηθέντος, η οποία μεταφέρθηκε σε εκείνον τον οίκο, τον κατέστησε βέβηλο, εύλογα αμέσως προσθέτει: «και απέρριψα τη δεύτερη ράβδο, το σχοίνισμα, για να διαλύσω τη διαθήκη ανάμεσα στον Ιούδα και ανάμεσα στον Ισραήλ». Διότι έκτοτε το πλήθος του έθνους απορρίφθηκε από την επιστασία του Θεού, η οποία προηγουμένως τους επέβλεπε. Ως «δεύτερη ράβδο» θεωρώ ότι εδώ υποδηλώνεται συλλήβδην ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων. Την ονομάζει λοιπόν «σχοίνισμα», λέγοντας: «τη μία την ονόμασα κάλλος, και τη δεύτερη την ονόμασα σχοίνισμα». Και με σαφήνεια προσθέτει για τη δεύτερη, λέγοντας: «και απέρριψα τη δεύτερη ράβδο, το σχοίνισμα, για να διαλύσω τη διαθήκη ανάμεσα στον Ιούδα και ανάμεσα στον Ισραήλ». Διότι αυτοί ήταν το «σχοίνισμα» και «η δεύτερη ράβδος»· ενώ η πρώτη, που ονομάστηκε «κάλλος», δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από την ίδια την Ιερουσαλήμ και τη μωσαϊκή λατρεία και ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη. Και αυτό αποδεικνύεται από την ίδια την προφητεία, που λέει: «και θα πάρω την καλή μου ράβδο, και θα την απορρίψω για να διαλύσω τη διαθήκη μου». Βλέπεις πώς ανέφερε ότι η διαθήκη του ήταν η πρώτη ράβδος, και η δεύτερη ράβδος ήταν το σχοίνισμα.

Όμως απειλεί ότι θα απορρίψει και τις δύο ράβδους, έχοντας πει προηγουμένως: «και θα πάρω για τον εαυτό μου δύο ράβδους, τη μία ονόμασα κάλλος, και τη δεύτερη ονόμασα σχοίνισμα». Αντί αυτών, ο μεν Ακύλας λέει: «τη μία ονόμασα ευπρέπεια, και την άλλη ονόμασα σχοίνισμα», ο δε Σύμμαχος: «τη μεν ονόμασα ευπρέπεια, τη δε άλλη ονόμασα σχοίνισμα». Λοιπόν, ως κάλλος και ευπρέπεια ολόκληρου του έθνους ονόμασε δικαιολογημένα τον θείο νόμο και τη διαθήκη που περιέχεται σε αυτόν· διότι τα σεπτά πράγματα της Ιερουσαλήμ και εκείνα της αρχιερατικής λειτουργίας, και όλα όσα κατά το παρελθόν τελούνταν ανάμεσά τους σύμφωνα με τους θείους νόμους και σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, αποτελούσαν ευπρεπές κόσμημα για όσους κοσμούνταν από αυτά. Ως σχοίνισμα δε έχει ονομαστεί το πλήθος του έθνους και από τον Μωυσή, ο οποίος λέει: «Έγινε μερίδα του Κυρίου ο λαός του ο Ιακώβ, σχοίνισμα της κληρονομιάς του ο Ισραήλ». Αλλά προφητεύει ότι θα επέλθει ριζική μεταβολή αυτών των δύο ράβδων κατά τους δηλούμενους χρόνους, έτσι ώστε να αφανιστεί και η Παλαιά Διαθήκη που υπήρχε παλαιόθεν σε αυτήν και το παλαιό της κάλλος, και το σχοίνισμα και ολόκληρο το έθνος να διασκορπιστεί, όταν, αφού αποτιμήσουν «την τιμή του τετιμημένου» αντί τριάντα αργυρίων, υποστούν την αρμόζουσα ατιμία για την ασέβειά τους.