Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 11:8

Με αυτές λοιπόν τις δύο ράβδους ο μέγας αρχιποίμενας υπόσχεται ότι θα ποιμάνει τα πρόβατά του, και ο λόγος του είναι αληθινός. Διότι συγκέντρωσε σε μία αυλή και αυτούς από τον Ισραήλ, και βεβαίως και αυτούς από τα έθνη, προσφέροντάς τους για πνευματική απόλαυση τόσο τη νομική όσο και την ευαγγελική παιδεία, και χορηγώντας τους προς μετάληψη σαν κάποια πνευματική χλόη, και τρέφοντας πλούσια τις ψυχές των αγίων. <Και θα εξολοθρεύσω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και θα βαρυνθεί η ψυχή μου εναντίον τους, διότι και οι ψυχές τους ώρυονταν εναντίον μου. Και είπα: Δεν θα σας ποιμάνω· αυτό που πεθαίνει ας πεθάνει, και αυτό που εκλείπει ας εκλείψει, και τα υπόλοιπα ας καταφάγουν το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.> Διότι, αφού πλέον είχε αναδειχθεί ο αληθινός και καλός ποιμένας, ήταν βεβαίως πολύ φυσικό, ή μάλλον πλέον και αναγκαίο, να φύγουν από τη μέση οι μισθωτοί και ψευδοποιμένες, δηλαδή οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων σύμφωνα με τον Νόμο, από τους οποίους άλλοι μεν «κατέσφαζαν τα πρόβατα και δεν μετανοούσαν», ενώ άλλοι «πουλώντας τα έλεγαν: Ευλογητός ο Κύριος, και πλουτίσαμε». Έπειτα, θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς, γιατί άραγε τους ονομάζει τρεις ποιμένες, και με ποιον τρόπο εξολοθρεύονται, όπως λέει, μέσα σε έναν μήνα; Ας το εξηγήσουμε, παραθέτοντας τα χωρία από τις ιερές Γραφές προς επιβεβαίωση.

Νομίζω λοιπόν ότι ονομάζει τρεις ποιμένες, αυτούς που ιεράτευαν σύμφωνα με τον νόμο, και τους ορισμένους κριτές του λαού· και επιπλέον αυτών, τους γραμματοεισαγωγείς, δηλαδή τους νομικούς. Διότι αυτοί τρόπον τινά ποίμαιναν τον Ισραήλ. Και εκείνοι μεν που είχαν τη δόξα της ιερωσύνης προέρχονταν μόνο από τη φυλή του Λευί, και γι' αυτούς είπε ο Μωυσής: «Τα χείλη του ιερέα θα διαφυλάξουν την κρίση, και από το στόμα του θα αναζητήσουν τον νόμο»· εκείνοι δε που είχαν λάβει την εξουσία να κρίνουν, ήταν μεν και αυτοί εκλεκτοί, όμως αναδεικνύονταν από κάθε φυλή· με τον ίδιο νομίζω τρόπο και οι γραμματοεισαγωγείς, δηλαδή, όπως μόλις προείπα, οι νομικοί, οι οποίοι συμπαραστέκονταν πάντοτε σε εκείνους που είχαν ταχθεί να κρίνουν, και προσκόμιζαν τις διατάξεις του νόμου προς απόδειξη για το κάθε ζήτημα. Το ότι λοιπόν, όπως ανέφερα, οι ιερουργοί των θείων θυσιαστηρίων προέρχονταν αποκλειστικά από τη φυλή του Λευί, δεν θα χρειαζόταν κανένα επιχείρημα για να αποδειχθεί.

Τρεις λοιπόν, όπως είπα, είναι οι ποιμένες: οι ιερείς, οι κριτές και οι νομοδιδάσκαλοι, οι οποίοι και παρέμειναν στις δικές τους εξουσίες, δηλαδή στις τάξεις και στις θέσεις τους, μέχρι και τον καιρό της ενσάρκου παρουσίας του Κυρίου. Αυτοί λοιπόν εξολοθρεύονται, και μάλιστα πολύ δίκαια, μέσα σε έναν μήνα. Διότι, επειδή σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής, γι' αυτόν τον λόγο αποκόπτονται, και μάλιστα μέσα στον μήνα των νέων καρπών, κατά τον οποίο ο Εμμανουήλ υπέμεινε τη σφαγή για χάρη μας. Παρέμειναν βέβαια να διοικούν ακόμη τον Ισραήλ και μετά τον σταυρό του Σωτήρος, επειδή ο παντοκράτωρ Θεός έδειχνε ακόμη ανεξικακία και τους σπλαγχνιζόταν, καλώντας τους σε μετάνοια. Λέμε όμως ότι αυτοί έχουν εξολοθρευθεί ως προς την απόφαση που ελήφθη γι' αυτό από τον Θεό, κατά τον καιρό εκείνο, κατά τον οποίο, όπως είπα, παρέδωσαν στον σταυρό τον Σωτήρα και Λυτρωτή των όλων. Επομένως, εξολοθρεύθηκαν μέσα σε έναν μήνα.

Και αυτά μεν αφορούν τους ποιμένες· η δε κρίση εναντίον των ίδιων των θρεμμάτων είναι το: «Δεν θα σας ποιμάνω», και το ότι, εάν το επιλέξουν, θα καταβροχθίζουν και θα κατασπαράζουν το ένα το άλλο, και θα συντρίβουν και θα καταναλώνουν το ένα το άλλο χωρίς καμία φειδώ. Διότι, επειδή έχουν εκδιωχθεί από τη θεία αυλή, και δεν έχουν αξιωθεί τη φειδώ του Αρχιποίμενος των πάντων, και τα ίδια κατέφαγαν το ένα το άλλο, και παραδόθηκαν ως πανέτοιμη λεία σε εκείνους που θέλουν να τα διαρπάξουν. Είπε, λοιπόν, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, σχετικά με τους τρεις ποιμένες, οι οποίοι εξολοθρεύτηκαν μέσα σε έναν μήνα, ότι «θα βαρυνθεί η ψυχή μου εναντίον τους», δηλαδή ότι θα επιφέρω βαριά την τιμωρία εναντίον τους, διότι «και οι ψυχές τους ορύονταν εναντίον μου». Επειδή, μη διαφέροντας σε τίποτα από τα άγρια θηρία, επιτίθονταν πάρα πολλές φορές στον Χριστό, και στο τέλος Τον οδήγησαν στον Πιλάτο λέγοντας: «Άρε, άρε, σταύρωσον αυτόν». Το υπενθυμίζει δε αυτό και διά της φωνής του Ιερεμία, λέγοντας: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, αφήκα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της».

Γι' αυτό λέει: «Ανάμεσα σε πολλούς θα τον αινέσω, διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα». Και διδάσκει τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». Αφού λοιπόν πρωτύτερα είπε το «κατεδίωξε άνθρωπο πένητα και φτωχό και συντετριμμένο στην καρδιά για να τον θανατώσει», και έχοντας δηλώσει σαφώς τον δικό του θάνατο, ολοκληρώνοντας την προφητεία, υπαινίχθηκε τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα, για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Και θα πάρω για τον εαυτό μου δύο ράβδους, την πρώτη την ονόμασα Κάλλος, και τη δεύτερη την ονόμασα Σχοίνισμα, και θα ποιμάνω τα πρόβατά μου. Και θα εξολοθρεύσω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και η ψυχή μου θα αγανακτήσει εναντίον τους, διότι και οι ψυχές τους ορύονταν εναντίον μου. Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· αυτό που πεθαίνει, ας πεθάνει, και αυτό που χάνεται, ας εκλείψει, και τα υπόλοιπα ας καταφάγουν, το καθένα τις σάρκες του πλησίον του. Και θα πάρω την καλή ράβδο και θα την απορρίψω, για να διαλύσω τη διαθήκη μου την οποία συνήψα με όλους τους λαούς· και θα διαλυθεί εκείνη την ημέρα, και θα γνωρίσουν οι Χαναναίοι, τα πρόβατα που φυλάσσονται για εμένα, ότι είναι λόγος Κυρίου. Και θα τους πω: αν είναι καλό ενώπιόν σας, δώστε τον μισθό μου ή αρνηθείτε τον· και όρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια».

Επιπλέον τούτων, όταν η προφητεία αναφέρει «και θα εξαλείψω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα», θεωρώ ότι υπαινίσσεται τρία τάγματα εκείνων που παλαιότερα προΐσταντο του λαού του Θεού, δηλαδή του βασιλέως, του αρχιερέως και του προφήτου, επειδή μέσω αυτών των τριών ποιμένων οικονομούσανταν όλα τα ζητήματα των παλαιών. Αλλά επειδή και οι τρεις αυτοί ποιμένες υπέστησαν διαστροφή κατά την ίδια περίοδο, την εποχή του Σωτήρος ημών (διότι αφενός ο βασιλέας τους κυβερνούσε παράνομα, όντας αλλόφυλος και όχι από το ίδιο το έθνος, αφετέρου ο αρχιερέας εγκαθιδρύθηκε στο λειτούργημα από τους Ρωμαίους και δεν ανήλθε στο αξίωμα σύμφωνα με τη γενεαλογική διαδοχή ούτε σύμφωνα με τους νόμιμους θεσμούς, ενώ ο προφήτης, έχοντας παύσει μετά τον Ιωάννη, δεν ενεργούσε πλέον ανάμεσά τους, αλλά αντ' αυτού υπήρχε κάποιος ψευδοπροφήτης ασεβής που πλανούσε τον λαό), ευλόγως ο Θεός απειλεί να αφαιρέσει ταυτοχρόνως τα τρία χαρίσματα, τα οποία παλαιότερα κοσμούσαν με απαράμιλλη ευπρέπεια ολόκληρο το έθνος περισσότερο από καθετί στον κόσμο, λέγοντας: «και θα εξαλείψω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και η ψυχή μου θα βαρυνθεί εξαιτίας τους», αντί του οποίου ο μεν Ακύλας λέει: «και κολοβώθηκε η ψυχή μου εξαιτίας τους», ο δε Σύμμαχος: «και ολιγοψύχησα εξαιτίας τους», και ο Θεοδοτίων: «και ολιγοψύχησε η ψυχή μου εξαιτίας τους».

Και διδάσκει την αιτία της ολιγοψυχίας, προσθέτοντας: «διότι και οι ψυχές τους ωρύονταν εναντίον μου», αντί του οποίου πάλι ο Ακύλας μεταφράζει: «και η ψυχή τους εξαγριώθηκε εναντίον μου», ο δε Σύμμαχος: «και η ψυχή τους βρισκόταν σε έξαψη απέναντί μου». Παρόμοιο δε με το «διότι και οι ψυχές τους ωρύονταν εναντίον μου» που έχει διατυπωθεί από τους Εβδομήκοντα φέρεται στον Ιερεμία, ειπωμένο από το πρόσωπο του Κυρίου: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της. Έγινε η κληρονομία μου για εμένα σαν λιοντάρι στο δάσος, ύψωσε εναντίον μου τη φωνή της. Μήπως η κληρονομία μου είναι για εμένα σπήλαιο ύαινας;». Εύλογα, λοιπόν, εξαιτίας αυτών στη συνέχεια προσθέτει, λέγοντας: «Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και όσα απομείνουν ας φάει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του». Μετά τα οποία προσθέτει: «Και θα πάρω την καλή μου ράβδο, και θα την απορρίψω», αντί του οποίου ο Ακύλας λέει: «Και έλαβα τη ράβδο μου, την ευπρέπεια, και την απέκοψα», δηλαδή τη λατρεία κατά τον Μωυσή. Επομένως, η πρώτη ράβδος, αυτή που αναφέρθηκε στην αρχή του λόγου, λέγεται ότι πρώτη θα συντριβεί και θα απορριφθεί.