Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 11:9

Διότι ή λένε αυτό, ότι «Θα λάβουμε λόγο από τον οίκο του Θεού, και όταν βρεθούμε εκεί θα γνωρίσουμε τον λόγο του Θεού»· ή ότι εγκατέλειψε τη Σιών, και κατά κάποιον τρόπο ο νόμος εξήλθε από αυτήν, και από την Ιερουσαλήμ αναχώρησε ο Λόγος του Θεού. Επειδή δηλαδή συμπεριφέρθηκαν ασεβώς προς τον Χριστό και αρνήθηκαν τη βασιλεία του, τους εγκατέλειψε και τους άφησε ορφανούς. Και αυτό ήταν εκείνο που ελέχθη μέσω του προφήτη: «Και είπα, δεν πρόκειται να σας ποιμάνω· ό,τι πεθαίνει ας πεθάνει, και ό,τι εκλείπει ας εκλείψει, και αυτοί που θα απομείνουν ας τρώει ο καθένας τις σάρκες του πλησίον του». Εξήλθε λοιπόν ο νόμος από τη Σιών, και ο λόγος του Κυρίου από την Ιερουσαλήμ.

Διότι σκορπίστηκαν, επειδή δεν υφίστατο πλέον ποιμένας για αυτούς. Έχει λεχθεί, άλλωστε, κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· ό,τι πεθαίνει ας πεθάνει, και ό,τι χάνεται ας χαθεί, και τα υπόλοιπα. Ας τρώει ο καθένας τη σάρκα του πλησίον του». Διότι εκείνο που έχει εκπέσει εντελώς από τη φροντίδα και την αγάπη του Θεού, ποια βλάβη δεν θα υποστεί; Επειδή θα παραδοθούν σε εκείνους που θέλουν να τους κατασπαράξουν και να τους παρασύρουν όπου κρίνει ο καθένας από αυτούς που τους αδικούν. Τους απομακρύνουν δε από τον Θεό και οι πονηροί και ολέθριοι δαίμονες. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «θα γίνουν μερίδες αλεπούδων». Το ίδιο δε πράττουν και τα πολύτροπα πάθη που υπάρχουν μέσα μας. Διότι ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι κάποιοι παραδόθηκαν σε πάθη ατιμίας και σε αδόκιμο νου. Τι υπόσχεται λοιπόν για όλα αυτά ο θείος λόγος; Την κλήση και τη συγκέντρωση των σκορπισμένων, και την εν Πνεύματι επιστροφή των απολωλότων, και την επάνοδο όσων δραπέτευσαν, την επιστροφή και την εγρήγορση, και τα έπαθλα της αγάπης προς τον Χριστό. Διότι λέει, κοίταξε γύρω σου και παρατήρησε τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν προς εσένα. Για να αναδείξει δε αξιόπιστη την υπόσχεσή του, βεβαιώνει με όρκο αυτό που ειπώθηκε, και λέει: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ενδύσω όλους σαν στολίδι νύμφης.

Με αυτές λοιπόν τις δύο ράβδους ο μέγας αρχιποίμενας υπόσχεται ότι θα ποιμάνει τα πρόβατά του, και ο λόγος του είναι αληθινός. Διότι συγκέντρωσε σε μία αυλή και αυτούς από τον Ισραήλ, και βεβαίως και αυτούς από τα έθνη, προσφέροντάς τους για πνευματική απόλαυση τόσο τη νομική όσο και την ευαγγελική παιδεία, και χορηγώντας τους προς μετάληψη σαν κάποια πνευματική χλόη, και τρέφοντας πλούσια τις ψυχές των αγίων. <Και θα εξολοθρεύσω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και θα βαρυνθεί η ψυχή μου εναντίον τους, διότι και οι ψυχές τους ώρυονταν εναντίον μου. Και είπα: Δεν θα σας ποιμάνω· αυτό που πεθαίνει ας πεθάνει, και αυτό που εκλείπει ας εκλείψει, και τα υπόλοιπα ας καταφάγουν το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.> Διότι, αφού πλέον είχε αναδειχθεί ο αληθινός και καλός ποιμένας, ήταν βεβαίως πολύ φυσικό, ή μάλλον πλέον και αναγκαίο, να φύγουν από τη μέση οι μισθωτοί και ψευδοποιμένες, δηλαδή οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων σύμφωνα με τον Νόμο, από τους οποίους άλλοι μεν «κατέσφαζαν τα πρόβατα και δεν μετανοούσαν», ενώ άλλοι «πουλώντας τα έλεγαν: Ευλογητός ο Κύριος, και πλουτίσαμε». Έπειτα, θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς, γιατί άραγε τους ονομάζει τρεις ποιμένες, και με ποιον τρόπο εξολοθρεύονται, όπως λέει, μέσα σε έναν μήνα; Ας το εξηγήσουμε, παραθέτοντας τα χωρία από τις ιερές Γραφές προς επιβεβαίωση.

Και αυτά μεν αφορούν τους ποιμένες· η δε κρίση εναντίον των ίδιων των θρεμμάτων είναι το: «Δεν θα σας ποιμάνω», και το ότι, εάν το επιλέξουν, θα καταβροχθίζουν και θα κατασπαράζουν το ένα το άλλο, και θα συντρίβουν και θα καταναλώνουν το ένα το άλλο χωρίς καμία φειδώ. Διότι, επειδή έχουν εκδιωχθεί από τη θεία αυλή, και δεν έχουν αξιωθεί τη φειδώ του Αρχιποίμενος των πάντων, και τα ίδια κατέφαγαν το ένα το άλλο, και παραδόθηκαν ως πανέτοιμη λεία σε εκείνους που θέλουν να τα διαρπάξουν. Είπε, λοιπόν, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, σχετικά με τους τρεις ποιμένες, οι οποίοι εξολοθρεύτηκαν μέσα σε έναν μήνα, ότι «θα βαρυνθεί η ψυχή μου εναντίον τους», δηλαδή ότι θα επιφέρω βαριά την τιμωρία εναντίον τους, διότι «και οι ψυχές τους ορύονταν εναντίον μου». Επειδή, μη διαφέροντας σε τίποτα από τα άγρια θηρία, επιτίθονταν πάρα πολλές φορές στον Χριστό, και στο τέλος Τον οδήγησαν στον Πιλάτο λέγοντας: «Άρε, άρε, σταύρωσον αυτόν». Το υπενθυμίζει δε αυτό και διά της φωνής του Ιερεμία, λέγοντας: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, αφήκα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της».

Διότι αυτή είναι η νεότατη, η οποία δεν έχει ρυτίδα, καίτοι η πρώτη έχει παλιώσει και, επειδή ακριβώς γέρασε, έχει φτάσει κοντά στον αφανισμό. Η δε Ραχήλ ερμηνεύεται ως ποίμνιο του Θεού. Διότι η Εκκλησία είναι το ποίμνιο του Σωτήρα, ο Οποίος έλεγε στους Ιουδαίους μέσω ενός εκ των αγίων προφητών: «Και είπα· Δεν θα σας ποιμάνω».

«Εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και από τα υπόλοιπα ας κατατρώγει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.» Για εμάς όμως ισχύει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια.» Είναι λοιπόν καλός ποιμένας, και σε όλα αυτός κατέχει τα πρωτεία. Ονομάστηκε όμως και πρόβατο, επειδή ακριβώς έγινε σαν εμάς. Και πράγματι, ο σοφός Ιωάννης τον υπέδειξε στα πλήθη των Ιουδαίων, λέγοντας: «Να ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.» Διότι χιλιάδες σφάζονταν, σύμφωνα με τον τύπο του νόμου, αλλά κανένας δεν εξάλειψε την αμαρτία του κόσμου. «Διότι είναι αδύνατο το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες.» Την αμαρτία του κόσμου όμως εξάλειψε ο αμνός ο άμωμος, ο αληθινός, το άμωμο ιερήιο. Επομένως, λογίστηκε και ως πρόβατο μαζί με εμάς. Για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί και υιός της Εκκλησίας, ως πρωτότοκος ανάμεσα σε αδελφούς. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και το όνομα Ιωσήφ ερμηνεύεται ως προσθήκη και αύξηση Θεού. Διότι το άγιο πλήθος των τέκνων της Εκκλησίας πάντοτε επιδίδεται σε αύξηση. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έχει λεχθεί προς αυτήν: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα, Σιών, και δες τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα.» Και πάλι: «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη χώρα των Περσών.»

Γι' αυτό λέει: «Ανάμεσα σε πολλούς θα τον αινέσω, διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα». Και διδάσκει τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». Αφού λοιπόν πρωτύτερα είπε το «κατεδίωξε άνθρωπο πένητα και φτωχό και συντετριμμένο στην καρδιά για να τον θανατώσει», και έχοντας δηλώσει σαφώς τον δικό του θάνατο, ολοκληρώνοντας την προφητεία, υπαινίχθηκε τη σωτηρία του μετά τον θάνατό του, λέγοντας: «διότι στάθηκε στα δεξιά του πένητα, για να σώσει την ψυχή μου από αυτούς που την καταδιώκουν». 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Και θα πάρω για τον εαυτό μου δύο ράβδους, την πρώτη την ονόμασα Κάλλος, και τη δεύτερη την ονόμασα Σχοίνισμα, και θα ποιμάνω τα πρόβατά μου. Και θα εξολοθρεύσω τους τρεις ποιμένες σε έναν μήνα, και η ψυχή μου θα αγανακτήσει εναντίον τους, διότι και οι ψυχές τους ορύονταν εναντίον μου. Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· αυτό που πεθαίνει, ας πεθάνει, και αυτό που χάνεται, ας εκλείψει, και τα υπόλοιπα ας καταφάγουν, το καθένα τις σάρκες του πλησίον του. Και θα πάρω την καλή ράβδο και θα την απορρίψω, για να διαλύσω τη διαθήκη μου την οποία συνήψα με όλους τους λαούς· και θα διαλυθεί εκείνη την ημέρα, και θα γνωρίσουν οι Χαναναίοι, τα πρόβατα που φυλάσσονται για εμένα, ότι είναι λόγος Κυρίου. Και θα τους πω: αν είναι καλό ενώπιόν σας, δώστε τον μισθό μου ή αρνηθείτε τον· και όρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια».

Και διδάσκει την αιτία της ολιγοψυχίας, προσθέτοντας: «διότι και οι ψυχές τους ωρύονταν εναντίον μου», αντί του οποίου πάλι ο Ακύλας μεταφράζει: «και η ψυχή τους εξαγριώθηκε εναντίον μου», ο δε Σύμμαχος: «και η ψυχή τους βρισκόταν σε έξαψη απέναντί μου». Παρόμοιο δε με το «διότι και οι ψυχές τους ωρύονταν εναντίον μου» που έχει διατυπωθεί από τους Εβδομήκοντα φέρεται στον Ιερεμία, ειπωμένο από το πρόσωπο του Κυρίου: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της. Έγινε η κληρονομία μου για εμένα σαν λιοντάρι στο δάσος, ύψωσε εναντίον μου τη φωνή της. Μήπως η κληρονομία μου είναι για εμένα σπήλαιο ύαινας;». Εύλογα, λοιπόν, εξαιτίας αυτών στη συνέχεια προσθέτει, λέγοντας: «Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και όσα απομείνουν ας φάει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του». Μετά τα οποία προσθέτει: «Και θα πάρω την καλή μου ράβδο, και θα την απορρίψω», αντί του οποίου ο Ακύλας λέει: «Και έλαβα τη ράβδο μου, την ευπρέπεια, και την απέκοψα», δηλαδή τη λατρεία κατά τον Μωυσή. Επομένως, η πρώτη ράβδος, αυτή που αναφέρθηκε στην αρχή του λόγου, λέγεται ότι πρώτη θα συντριβεί και θα απορριφθεί.

Βλέπεις πώς αφ' εαυτής σου αποκαλύπτεται η αλήθεια; Διότι το κήρυγμα των Χριστιανών δεν γνωρίζει πολλές θείες φύσεις, επειδή τότε θα υπήρχε απόλυτη ανάγκη να επινοηθούν και πολλοί θεοί. Διότι δεν είναι δυνατόν να νοηθούν πολλοί θεοί, εάν η ετερότητα ως προς τη φύση δεν υποδηλώνει το πλήθος των θεών. Εάν, λοιπόν, από όλους πιστεύεται ότι η θεία φύση είναι μία, και ότι το Άγιο Πνεύμα είναι θείο κατά τη φύση Του, γιατί διαχωρίζεις με τη λογική αυτό που είναι ενωμένο κατά τη φύση; Αλλά ποιος θα μου δώσει τη δύναμη εκείνου του λόγου, του οποίου ο σκοπός ήταν η σωτηρία εκείνων που τον άκουγαν; Μία φωνή εξέφερε στους Ιεροσολυμίτες ο Πέτρος, και τόσες χιλιάδες ανθρώπων σαγηνεύθηκαν από τον αλιέα με μία μόνο ρίψη του διχτυού του λόγου του. Ενώ ανάμεσά μας αναλώνονται τόσοι και τέτοιοι λόγοι από τους διδασκάλους, και ποια προσθήκη έχει γίνει σε αυτούς που σώζονται; «Εκείνο που χάνεται, χάνεται», λέει κάποιος από τους προφήτες, «εκείνο που πεθαίνει, πεθαίνει. Εκείνο που έχει πλανηθεί δεν επιστρέφει». Έχει λυθεί ο σύνδεσμος της αγάπης, έχει αρπαγεί η ειρήνη από τους θησαυρούς μας. Ώ των συμφορών! Διότι παρακινούμαι να αναστενάξω βαθιά για τούτο το πάθος. Δικό μας απόκτημα ήταν κάποτε η αγάπη, δική μας πατρική κληρονομιά, την οποία ο Κύριος αποθησαύρισε για εμάς μέσω των μαθητών Του, λέγοντας: «Εντολήν καινήν δίδωμι υμίν, ίνα αγαπάτε αλλήλους». Αλλά αυτήν την κληρονομιά οι μετέπειτα διάδοχοι, παραλαμβάνοντάς την ως υιοί από τον πατέρα, τη διέσωσαν μέχρι τους πατέρες μας, όμως τούτη η άσωτη γενεά δεν τη διαφύλαξε.

Εγώ δεν σας ποιμαίνω· αυτό που πεθαίνει, ας πεθάνει, και αυτό που εκλείπει, ας εκλείψει, και όσα απομείνουν ας καταφάγουν, το καθένα, τις σάρκες του πλησίον του. Ιδού, εγώ θα αναδείξω έναν άπειρο ποιμένα πάνω στη γη· αυτό που χάνεται δεν θα το επαναφέρει, και το σκορπισμένο δεν θα το θεραπεύσει, και το άρτιο δεν θα το κατευθύνει, αλλά τα κρέατα των εκλεκτών θα τα φάει, και τους αστραγάλους τους θα τους εξαρθρώσει.» «Πλανήθηκαν εξαιτίας των μεθυστικών ποτών, ιερέας και προφήτης.