Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 12:11

Για να μην ενοχλεί λοιπόν τις αισθήσεις τους η συνηθισμένη οίηση της σοφίας, που εξαπατά τη διάνοιά τους και η οποία στην πραγματικότητα είναι σκότος ενώ φαντάζει ότι είναι φως, «Κάντε» (λέει) «σκέπη πένθους για αυτούς, ώστε, αποκλείοντας την απάτη των ετεροδόξων, να δώσετε χώρο στο αληθινό φως να ελλάμψει στις καρδιές εκείνων που έχουν πιστέψει σε αυτό». —Πριν έλθει λοιπόν η ημέρα του Κυρίου, κατά την οποία θα κόπτονται θρηνώντας όλες οι φυλές της γης, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στον Ζαχαρία (ότι «Θα μεγαλυνθεί ο κοπετός στην Ιερουσαλήμ, όπως ο κοπετός του ροώνος· και θα κόπτεται η γη κατά φυλές· η φυλή του οίκου Δαβίδ από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Νάθαν από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· όλες οι εναπομείνασες φυλές, κάθε φυλή από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους»), εσείς, που διδάσκετε τον λαό και επιστρέφετε σε μετάνοια όσους έχουν αμαρτήσει σε κάθε περίοδο της ζωής τους, να κάνετε σκέπη πένθους για αυτήν, ώστε μέσα από τον δικό σας λόγο, εκείνοι που προηγουμένως είχαν κακωθεί από την κακία, να οδηγηθούν στο να πενθούν μακαρίως.

Επομένως, ορίστηκε πατέρας πολλών εθνών, προφανώς εκείνων δια της πίστεως στον Χριστό. Και γι' αυτούς είπε κάπου ο Θεός, και μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Και θα αποσπάσω την πέτρινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, για να με γνωρίσουν, ότι εγώ είμαι ο Κύριος.» (A f. 52 b, H f. 156) Και για να ωφελήσει ακόμη περισσότερο τους ακροατές του ο μακάριος Βαπτιστής, προσθέτει και κάτι άλλο: <Ήδη δε και το τσεκούρι βρίσκεται κοντά στη ρίζα των δέντρων.> (A f. 52 b, H f. 156) Ή ονομάζει εδώ τσεκούρι την εξαιρετικά κοφτερή οργή, την οποία επέφερε στους Ιουδαίους ο Θεός και Πατέρας, εξαιτίας της ασέβειάς τους προς τον Χριστό. Διότι η οργή έχει επιπέσει πάνω τους σαν πέλεκυς. Και αυτό μας το έκανε φανερό ο προφήτης Ζαχαρίας, λέγοντας: «Θα είναι ο κοπετός της Ιερουσαλήμ σαν κοπετός ροδιάς που κόβεται στην πεδιάδα.» Είπε δε και ο Ιερεμίας, απευθυνόμενος προς αυτήν: «Ελιά ωραία, εύσκια στην όψη ονόμασε ο Κύριος το όνομά σου. Στη φωνή της περιτομής της άναψε φωτιά πάνω της. Μεγάλη είναι η θλίψη της, αχρηστεύτηκαν τα κλαδιά της, και ο Κύριος των δυνάμεων, που σε φύτεψε, αποφάσισε συμφορές εναντίον σου.» Σχετικά με αυτό να λάβεις υπόψη και την παραβολή στα Ευαγγέλια περί της συκιάς. Επομένως, ως άκαρπο και όχι πλέον ευγενές φυτό αποκόπηκε από τον Θεό. Πλην όμως, λέει ότι το τσεκούρι δεν έχει τοποθετηθεί μέσα στη ρίζα, αλλά προς τη ρίζα, δηλαδή κοντά στη ρίζα.

Θρηνήστε, δρύες της Βασανίτιδας, διότι καταστράφηκε το πυκνό δάσος. Πιο ξεκάθαρα, βέβαια, και κάπου αλλού λέει: «Και ο θρήνος της Ιερουσαλήμ θα είναι σαν τον θρήνο του ροδιώνα που κόβεται στην πεδιάδα»· επειδή, δηλαδή, παρομοιάζει πάλι την Ιερουσαλήμ με τον Λίβανο, ονόμασε τους υψηλούς άρχοντες σε αυτήν κέδρους και πεύκα που πέφτουν, και τους αποκαλεί δρύες της Βασανίτιδας. Το σχήμα του λόγου, όπως είπα, είναι μεταφορικό. <Ποιος θα αντέξει μπροστά στο πρόσωπο της οργής του; Και ποιος θα αντισταθεί στην οργή του θυμού του; Ο θυμός του λιώνει εξουσίες, και οι πέτρες κομματιάστηκαν από αυτόν.> Επισφραγίζει την αλήθεια των λόγων του για όσους έχουν γνωρίσει από πείρα τη θεία οργή, λέγοντας ότι είναι πικρή και δυσβάσταχτη. Διότι, νομίζω, πέφτοντας σαν φωτιά, θα έλιωνε εύκολα αρχές και εξουσίες, επίγειες και νοητές, και θα συνέτριβε αβίαστα και πέτρες, δηλαδή όσους έχουν σκληρυνθεί σαν τις πέτρες και έχουν αμείλικτο νου. Θα βρούμε δε ότι τέτοιοι έγιναν οι βασιλείς των Ασσυρίων, αλλά βέβαια και ο ίδιος ο αρχηγός των ακάθαρτων πνευμάτων, ο σατανάς, για τον οποίο το ιερό κείμενο λέει: «Η καρδιά του έχει σκληρυνθεί σαν πέτρα, και στέκει σαν αμόνι ασφυρηλάτητο».

Το ότι οι Ιουδαίοι επρόκειτο να δοκιμάσουν τέτοια δεινά, το προανήγγειλε ο Χριστός στις γυναίκες που έκλαιγαν για αυτόν, επιτιμώντας τες και λέγοντας: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα παιδιά σας». <Κατά την ημέρα εκείνη θα μεγαλυνθεί ο κοπετός στην Ιερουσαλήμ σαν τον κοπετό για έναν ροώνα (οπωρώνα με ροδιές) που κατακόβεται στην πεδιάδα, και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές· κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους, η φυλή του οίκου Δαβίδ μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Νάθαν μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Λευί μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του Συμεών μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους. Όλες οι υπόλοιπες φυλές, κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους.> Καθώς ολόκληρη η Ιουδαία λεηλατούνταν ανά καιρούς από την εκστρατεία των Ρωμαίων, και καθώς πολιορκούνταν η ίδια η Ιερουσαλήμ, λέει ότι τέτοιος θα είναι ο θρήνος από τους κατοίκους της, σαν αυτόν που θα έκανε ένας γεωργός όταν κόβεται ο ροώνας του. Διότι το φυτό είναι μεν γεμάτο άνθη και βγάζει από τη ρίζα πολλά, όρθια και πολύ ψηλά κλαδιά. Εάν μάλιστα στολίζεται και με τους καρπούς του, τότε ιδιαίτερα προκαλεί τον μεγαλύτερο θαυμασμό.

Ο ίδιος ο Πατέρας, μαζί με τον Υιό, επισκέπτεται τα ανθρώπινα. Αλλά είναι βέβαια φανερό ότι, ακόμη και αν ο Χριστός νοείται ως άμπελος, και ο Πατέρας ως γεωργός, οπωσδήποτε θα αποκόψει το άχρηστο εντός του Χριστού, και θα αξιώσει φροντίδας αυτό που δύναται να είναι σε άριστη κατάσταση και να καρποφορεί εν Αυτώ. Όταν λοιπόν η μητέρα των Ιουδαίων θα έπρεπε να φαίνεται ότι έχει προκόψει προς το καλύτερο, η ευσκιόφυλλη και ωραία ελιά, όπως λέει ο προφήτης, τότε ακριβώς χάθηκε, και άναψε φωτιά μέσα της. Γι' αυτό και ο σοφός Ιωάννης λέει: «Ήδη η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων· κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά». Το ότι δε η διαβόητη πόλη έμελλε να περιπέσει στις έσχατες συμφορές, το προφήτευσε ο προφήτης Ζαχαρίας λέγοντας: «Και ο θρήνος της Ιερουσαλήμ θα είναι σαν τον θρήνο ροδώνα που κόβεται στην πεδιάδα». Και πάλι, απευθυνόμενος προς αυτήν: «Άνοιξε, Λίβανε, τις θύρες σου, και ας καταφάει η φωτιά τους κέδρους σου. Ας θρηνήσει το πεύκο, διότι έπεσε ο κέδρος. Διότι οι μεγιστάνες ταλαιπωρήθηκαν τα μέγιστα. Θρηνήστε, δρύες της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε το πυκνό δάσος». Διότι ο Λίβανος είναι όρος κατάφυτο από κέδρους. Και το φυτό αυτό είναι ευωδιαστό, και από τα πλέον αξιοθαύμαστα για την ομορφιά τους. Παρομοιάζει λοιπόν με τον Λίβανο την Ιερουσαλήμ, η οποία είχε αξιοθαύμαστο πλήθος ιερέων, όσον αφορά τουλάχιστον, λέω, τις κατά τον νόμο τιμές.

Αυτό πρόκειται να εμφανιστεί ξανά από τον ουρανό μαζί με τον Ιησού. Διότι το τρόπαιο θα προηγηθεί του βασιλιά, ώστε, βλέποντας αυτόν που λόγχισαν και αναγνωρίζοντας από τον σταυρό τον ατιμασμένο, οι μεν Ιουδαίοι που θα μετανοήσουν να θρηνήσουν (αλλά εκείνοι θα θρηνήσουν κατά φυλές· διότι τότε θα μετανοήσουν, όταν δεν θα υπάρχει πλέον γι' αυτούς καιρός για μετάνοια), εμείς δε να καυχηθούμε σεμνυνόμενοι για τον σταυρό, προσκυνώντας τον απεσταλμένο Κύριο που σταυρώθηκε για εμάς, προσκυνώντας και τον Θεό Πατέρα που τον απέστειλε, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αυτά μεν ειπώθηκαν αινιγματωδώς. Την ερμηνεία δε αυτών δίνει φανερά ο ίδιος προφήτης λέγοντας: «Ιδού εγώ θέτω την Ιερουσαλήμ ως πρόπυλα που σαλεύονται σε όλους τους λαούς ολόγυρα και στην Ιουδαία, και θα υπάρξει πολιορκία εναντίον της Ιερουσαλήμ. Και κατά την ημέρα εκείνη θα καταστήσω την Ιερουσαλήμ λίθο καταπατούμενο για όλα τα έθνη· καθένας που την καταπατά θα χλευαστεί βαριά, και θα συγκεντρωθούν εναντίον της όλα τα έθνη της γης». Και μετά από λίγο προσθέτει: «Και θα ατενίσουν προς εμένα για εκείνον που χλεύασαν, και θα τον θρηνήσουν με κοπετό όπως για έναν αγαπητό, και θα πονέσουν με οδύνη όπως για έναν πρωτότοκο. Την ημέρα εκείνη θα μεγαλώσει ο κοπετός της Ιερουσαλήμ σαν κοπετός ροώνος που εκκόπτεται στην πεδιάδα, και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές: η φυλή του οίκου Δαβίδ ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του οίκου Νάθαν ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του οίκου Λευί ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του Συμεών ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά. Όλες οι υπόλοιπες φυλές, κάθε φυλή ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά».

Και εγώ του απάντησα: Αν, ω άνδρες, δεν είχα προαναφέρει από τις Γραφές ότι η όψη του θα ήταν άδοξη και η γενεά του ανεκδιήγητη, και ότι εξαιτίας του θανάτου του θα θανατωθούν οι πλούσιοι, και ότι με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ότι λεγόταν πως θα οδηγηθεί σαν πρόβατο, και αν δεν είχα εξηγήσει ότι θα πραγματοποιηθούν δύο παρουσίες του, μία κατά την οποία λογχίστηκε από εσάς, και μία δεύτερη όταν θα επιγνώσετε αυτόν τον οποίο λογχίσατε, και θα θρηνήσουν οι φυλές σας, η κάθε φυλή ξεχωριστά, οι γυναίκες ξεχωριστά και οι άνδρες ξεχωριστά, τότε θα φαινόταν ότι λέω πράγματα ασαφή και ακατανόητα. Τώρα όμως, προσκομίζω όλες τις αποδείξεις μέσω όλων των λόγων αντλώντας από τις δικές σας άγιες και προφητικές Γραφές, ελπίζοντας ότι κάποιος από εσάς θα μπορέσει να βρεθεί ανάμεσα στο υπόλειμμα που έχει διασωθεί κατά χάριν από τον Κύριο Σαβαώθ για την αιώνια σωτηρία.