Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 12:13

Για να μην ενοχλεί λοιπόν τις αισθήσεις τους η συνηθισμένη οίηση της σοφίας, που εξαπατά τη διάνοιά τους και η οποία στην πραγματικότητα είναι σκότος ενώ φαντάζει ότι είναι φως, «Κάντε» (λέει) «σκέπη πένθους για αυτούς, ώστε, αποκλείοντας την απάτη των ετεροδόξων, να δώσετε χώρο στο αληθινό φως να ελλάμψει στις καρδιές εκείνων που έχουν πιστέψει σε αυτό». —Πριν έλθει λοιπόν η ημέρα του Κυρίου, κατά την οποία θα κόπτονται θρηνώντας όλες οι φυλές της γης, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στον Ζαχαρία (ότι «Θα μεγαλυνθεί ο κοπετός στην Ιερουσαλήμ, όπως ο κοπετός του ροώνος· και θα κόπτεται η γη κατά φυλές· η φυλή του οίκου Δαβίδ από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Νάθαν από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· όλες οι εναπομείνασες φυλές, κάθε φυλή από μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους»), εσείς, που διδάσκετε τον λαό και επιστρέφετε σε μετάνοια όσους έχουν αμαρτήσει σε κάθε περίοδο της ζωής τους, να κάνετε σκέπη πένθους για αυτήν, ώστε μέσα από τον δικό σας λόγο, εκείνοι που προηγουμένως είχαν κακωθεί από την κακία, να οδηγηθούν στο να πενθούν μακαρίως.

Το ότι οι Ιουδαίοι επρόκειτο να δοκιμάσουν τέτοια δεινά, το προανήγγειλε ο Χριστός στις γυναίκες που έκλαιγαν για αυτόν, επιτιμώντας τες και λέγοντας: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα παιδιά σας». <Κατά την ημέρα εκείνη θα μεγαλυνθεί ο κοπετός στην Ιερουσαλήμ σαν τον κοπετό για έναν ροώνα (οπωρώνα με ροδιές) που κατακόβεται στην πεδιάδα, και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές· κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους, η φυλή του οίκου Δαβίδ μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Νάθαν μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Λευί μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του Συμεών μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους. Όλες οι υπόλοιπες φυλές, κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους.> Καθώς ολόκληρη η Ιουδαία λεηλατούνταν ανά καιρούς από την εκστρατεία των Ρωμαίων, και καθώς πολιορκούνταν η ίδια η Ιερουσαλήμ, λέει ότι τέτοιος θα είναι ο θρήνος από τους κατοίκους της, σαν αυτόν που θα έκανε ένας γεωργός όταν κόβεται ο ροώνας του. Διότι το φυτό είναι μεν γεμάτο άνθη και βγάζει από τη ρίζα πολλά, όρθια και πολύ ψηλά κλαδιά. Εάν μάλιστα στολίζεται και με τους καρπούς του, τότε ιδιαίτερα προκαλεί τον μεγαλύτερο θαυμασμό.

«Ας ολολύξει η πεύκη, διότι έπεσε η κέδρος, επειδή ταλαιπωρήθηκαν πολύ οι μεγιστάνες· ολολύξτε δρύες της Βασανίτιδος, διότι καταστράφηκε το σύμφυτο δάσος»· έτσι ονομάζει και τον οπώνα με τις ροδιές που κόβεται. Θα επιβεβαιώσει δε τον λόγο και ο θεσπέσιος Ιωάννης, απευθυνόμενος στα πλήθη των Ιουδαίων: «Ήδη δε και η αξίνα κείται στη ρίζα των δέντρων· κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό κόβεται και ρίχνεται στο πυρ, και καίγεται». Θα είναι λοιπόν, λέει, τόσο μεγάλος ο κοπετός μέσα σε αυτήν, σαν να γινόταν κοπετός για έναν οπώνα ροδιάς, ενώ βέβαια ο καρπός του είχε ανθίσει και κόβεται αναπάντεχα. Και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά. Και δεν λέμε βέβαια ότι ο μακάριος Προφήτης θέλει να δηλώσει εκείνο, ότι δηλαδή θα σταθεί ξεχωριστά το άρρεν σε κάθε φυλή, και ξεχωριστά πάλι το θήλυ, και θα κάνουν τον θρήνο· διότι περιττό είναι, όπως φαίνεται, το πράγμα και απερίσκεπτο· αλλά διδάσκει μάλλον ότι κάθε φυλή, μαζί με τις γυναίκες της, θα έχει κάποια δική της αφορμή για θρήνο. Γι' αυτό λέει ότι η φυλή του οίκου του Δαβίδ θα είναι ξεχωριστά και οι γυναίκες τους ξεχωριστά. Ας έρθουμε, λοιπόν, να πούμε όπως μπορούμε, τον πόνο της καθεμιάς.

Διότι εκείνοι μεν από τη φυλή του Δαβίδ, δηλαδή του Ιούδα, εκπίπτοντας από τη βασιλεία, θα οδύρονται ακατάσχετα, καθώς στερούνται μια τόσο περίφανη δόξα· εκείνοι πάλι από τη φυλή του Λευί, αποβαλλόμενοι από τα προνόμια της ιεροσύνης, μαζί με τις γυναίκες τους θα θρηνήσουν με κοπετό. Εκείνοι δε από τη φυλή του Νάθαν -αυτός ήταν προφήτης, και καθόλου αληθινός- θα θρηνήσουν επίσης. Διότι δεν μπορούσαν πλέον να προφητεύουν άδικα και να λαλούν τα αποκυήματα της καρδιάς τους, και να εμπορεύονται στους ασύνετους τους δικούς τους λόγους ως προερχόμενους από τον Θεό, συγκεντρώνουντας έτσι αισχρά κέρδη. Η δε παράδοση αναφέρει ότι οι Ιουδαίοι δέχονταν τους κριτές, οι οποίοι εγκαθίσταντο κατά καιρούς, από τη φυλή του Συμεών, επειδή ακριβώς είχε άνδρες πολύ συνετούς και νομομαθείς, οι οποίοι υπερτερούσαν κατά πολύ των υπολοίπων στο να επιλέγουν να ζουν σύμφωνα με τον νόμο. Γι' αυτό λέει ότι η φυλή του Συμεών θα θρηνήσει ξεχωριστά. Και γι' αυτούς ο θρήνος είναι κάπως ιδιαίτερος. Διότι δεν έκριναν ορθά, ούτε βέβαια, υπακούοντας στους θείους νόμους, φρόντιζαν να εκτελούν το θέλημα του Θεού, αλλά ήταν μάλλον φιλοχρήματοι και πανεύκολα εξαγοράσιμοι, και όπως λέει ο προφήτης: «Οι κριτές της είναι σαν τους λύκους της Αραβίας».

Αυτά μεν ειπώθηκαν αινιγματωδώς. Την ερμηνεία δε αυτών δίνει φανερά ο ίδιος προφήτης λέγοντας: «Ιδού εγώ θέτω την Ιερουσαλήμ ως πρόπυλα που σαλεύονται σε όλους τους λαούς ολόγυρα και στην Ιουδαία, και θα υπάρξει πολιορκία εναντίον της Ιερουσαλήμ. Και κατά την ημέρα εκείνη θα καταστήσω την Ιερουσαλήμ λίθο καταπατούμενο για όλα τα έθνη· καθένας που την καταπατά θα χλευαστεί βαριά, και θα συγκεντρωθούν εναντίον της όλα τα έθνη της γης». Και μετά από λίγο προσθέτει: «Και θα ατενίσουν προς εμένα για εκείνον που χλεύασαν, και θα τον θρηνήσουν με κοπετό όπως για έναν αγαπητό, και θα πονέσουν με οδύνη όπως για έναν πρωτότοκο. Την ημέρα εκείνη θα μεγαλώσει ο κοπετός της Ιερουσαλήμ σαν κοπετός ροώνος που εκκόπτεται στην πεδιάδα, και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές: η φυλή του οίκου Δαβίδ ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του οίκου Νάθαν ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του οίκου Λευί ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά· η φυλή του Συμεών ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά. Όλες οι υπόλοιπες φυλές, κάθε φυλή ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά».

Ποτέ άλλοτε λοιπόν, παρά μόνο μετά την παρουσία του Σωτήρος μας και μέχρι την εποχή μας, δεν έπαθαν όλες οι φυλές του ιουδαϊκού έθνους δεινά άξια θρήνων και κοπετών εξαιτίας της πληγής που τους βρήκε από τον Θεό, εξαιτίας της οποίας παραδόθηκε η μητρόπολή τους σε αλλόφυλα έθνη και κατασκάφηκε ο Ναός, ενώ οι ίδιοι εκδιώχθηκαν από τη χώρα τους, υπηρετώντας ως δούλοι τους εχθρούς σε εχθρική γη. Εξαιτίας αυτών των γεγονότων, όλος ο οίκος τους και κάθε ψυχή τους ακόμη και σήμερα υπόκειται σε θρήνους. Γι' αυτό λέει η προφητεία: «και θα θρηνήσει» η κάθε φυλή ξεχωριστά, «η φυλή του οίκου Δαβίδ χωριστά, και οι γυναίκες τους χωριστά», και όσα ακολουθούν αυτά. Αλλά ποιες ημέρες υπήρξαν μετά τους χρόνους του Ζαχαρία, κατά τις οποίες διαμοιράστηκαν τα λάφυρα της Ιερουσαλήμ και συγκεντρώθηκαν όλα τα έθνη εναντίον της για πόλεμο, και αλώθηκε η πόλη, λεηλατήθηκαν τα σπίτια, ατιμάστηκαν οι γυναίκες και οδηγήθηκαν στην αιχμαλωσία, ενώ συγχρόνως και ταυτόχρονα ο Κύριος, συμμαχώντας με τα έθνη που πολεμούσαν την Ιερουσαλήμ, παρατάχθηκε μαζί τους; Ή πότε στάθηκαν «τα πόδια του» «στο όρος των Ελαιών»; Ή πότε έγινε «ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη», ο Ίδιος ως ο ένας και μοναδικός Κύριος σε όλους τους ανθρώπους, «και το όνομά του ένα, περιβάλλοντας όλη τη γη και την έρημο»;

Συμφωνία. «Το να μην μένουν μαζί μοναχοί και μονάστριες, το ορίζει και η δεύτερη διάταξη του πρώτου τίτλου των Νεαρών. Ίσως δε και ο προφήτης Ζαχαρίας για αυτό λέει, ότι πρέπει να πενθούν οι φυλές του Ισραήλ χωριστά οι άνδρες και χωριστά οι γυναίκες, υπονοώντας με το μεν πένθος την πένθιμη ζωή των μοναχών, με δε τον χωρισμό, το να μην συγκατοικούν άνδρες και γυναίκες σε ένα μοναστήρι, σύμφωνα με τον ορισμό του παρόντος Κανόνα, και θα θρηνεί η γη κατά φυλές, η φυλή του οίκου Λευί ξεχωριστά, και οι γυναίκες τους ξεχωριστά». Βλέπε και τον 46ο και 47ο της ΣΤ'.