Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 13:2

Για τους Ιουδαίους μεν, πρόκειται για μετακίνηση από τη νομική αγωγή στην κατά Χριστόν πολιτεία, από τη σκιά στην αλήθεια, από τον τύπο και το γράμμα στην πνευματική λατρεία. Για τους Έλληνες δε, πρόκειται για μετακίνηση όσων έρχονται από την απιστία στο να πιστέψουν στον Χριστό, από την αρχική αμάθεια στην καθαρή επίγνωση του αληθινού Θεού, από το σκοτάδι στον φωτισμό. Είναι δε κοινή μετακίνηση, που αρμόζει πλέον σε καθέναν που καλείται μέσω της πίστεως, τόσο σε Ιουδαίο όσο και σε Έλληνα: από το να φρονεί τα της σαρκός στο να επιλέξει να ζει όσια και καθαρά και να περιπατεί εν Πνεύματι, σύμφωνα με τη φωνή του μακαρίου Παύλου· από το να τιμά τα εγκόσμια στο να αγαπήσει τα υπερκόσμια. Σχετικά δε με το ότι, δεχόμενοι το θείο και ιερό βάπτισμα, ραντιζόμαστε με το αίμα του Χριστού για την αποκάθαρση της αμαρτίας, πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει; Επομένως, η οδός προς τη μετακίνηση και τον ραντισμό για όσους ανήκουν στον οίκο του Ιούδα είναι το σωτήριο βάπτισμα, δηλαδή κάθε τόπος που διανοίγεται, ή μάλλον κάθε πηγή που διευρύνεται και αναβλύζει το ύδωρ της καθάρσεως. <Και κατά την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος, θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάμνησή τους· και θα εξαλείψω από τη γη τους ψευδοπροφήτες και το ακάθαρτο πνεύμα.> Τα πάντα έχουν μεταβεί προς το καλύτερο εν Χριστώ, και τα πάντα εν αυτώ αποτελούν καινή κτίση, έχοντας αποβάλει το ψεγάδι της παλαιάς σαθρότητας.

Θα εξαλείψω λοιπόν, λέει, από τη γη τα ονόματα των ειδώλων και δεν θα υπάρχει πια ανάμνησή τους κατά την ημέρα εκείνη, δηλαδή κατά την εποχή εκείνη που θα λάμψει το θεϊκό και επουράνιο φως, και θα ανατείλει στις καρδιές των πλανημένων ο νοητός εωσφόρος, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, και θα ξημερώσει η ημέρα, αφού θα έχει απομακρυνθεί η παλαιά νύχτα και όσα πράττονταν κατά τη διάρκειά της ώστε, αφού εξαλειφθεί η αρχαία ακαθαρσία, οι αληθινοί και άγιοι προσκυνητές να αναδειχθούν στο εξής στολισμένοι με τα καυχήματα της ευσεβούς πολιτείας και να τιμούν την εν Χριστώ ζωή. <Και θα συμβεί, εάν κάποιος άνθρωπος προφητεύσει ξανά, ο πατέρας του και η μητέρα του που τον γέννησαν θα του πουν: Δεν θα ζήσεις, διότι μίλησες ψέματα στο όνομα του Κυρίου. Και θα τον δέσουν ο πατέρας του και η μητέρα του, που τον γέννησαν, την ώρα που θα προφητεύει.> Τόσο μεγάλη, λέει, θα είναι η ευλάβεια προς το θείο των ανθρώπων εκείνης της εποχής, και τόσο πολύ θα φροντίζουν για την άκρως ενάρετη και αξιαγάπητη ζωή, ώστε ακόμη και οι ίδιοι οι γονείς θα στραφούν εναντίον των δικών τους παιδιών, εάν εκείνα επιλέξουν να μιμηθούν τους ψευδοπροφήτες προσποιούμενα ότι προφητεύουν, και ξεστομίσουν κάτι από την καρδιά τους σαν να το είχε μιλήσει ο Θεός. Διότι θα τον δέσουν χειροπόδαρα, λέει, δηλαδή θα τον αλυσοδέσουν ως παράφρονα και μανιακό, και χωρίς καμία καθυστέρηση θα αποφασίσουν τον θάνατό του, εάν επιμένει πεισματικά και ξεδιάντροπα σε αυτή την ασθένεια.

Διότι έχει εξαλειφθεί «το πνεύμα το ακάθαρτο από τη γη», με τη δύναμη και την εξουσία του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού. <Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου και εναντίον του άνδρα του συμπολίτη του, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ· θα πατάξω τον ποιμένα και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα, και θα επιφέρω το χέρι μου στους ποιμένες.> Ο Θεός και Πατέρας παρέδωσε για εμάς τον ίδιο Του τον Υιό, παραχωρώντας κατά θεία οικονομία, αν και ήταν Θεός και είχε γεννηθεί από Αυτόν κατά φύση με τρόπο άρρητο, να κατέλθει λαμβάνοντας τη μορφή του δούλου, να γίνει άνθρωπος σαν κι εμάς, και να υπομείνει τον σταυρό, για να σώσει τον κόσμο και να απομακρύνει τον σατανά από την πλεονεξία του εις βάρος όλων, να καθαιρέσει τη βέβηλη ειδωλολατρία, να καταργήσει τις μαντείες, τις ψευδοπροφητείες και τις απάτες της καρδιάς, και να εξαλείψει «το πνεύμα το ακάθαρτο από τη γη», και επιπλέον αυτών, για να κατακτήσει τα υπό τον ουρανό, οδηγώντας στη θεογνωσία τους πλανημένους, πείθοντάς τους να επιλέξουν τον ευσεβή και εύσχημο τρόπο ζωής, ώστε να αποδειχθεί ότι τιμούν κάθε είδος αρετής. Γι' αυτόν τον λόγο λοιπόν, τον θάνατο πάνω στο ξύλο, μολονότι ενείχε πάρα πολλή ατιμία, τον υπέμεινε εκούσια, «περιφρονώντας την αισχύνη», καθώς αυτό ήταν και το θέλημα του Θεού και Πατέρα. Και κάτι τέτοιο μας υποδεικνύει λέγοντας ο ίδιος ο Υιός: «Διότι κατέβηκα από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα Εκείνου που με έστειλε».

37. Εμπρός λοιπόν, ω άριστε και μακαριότατε των προφητών, αφού επικαλεστείς τον Θεό και τώρα, βροντοφώναξε κάτι καθαρό και ηχηρό· αναφώνησε διαπεραστικά τι σε προστάζει να προφητεύσεις το Πνεύμα που ηχεί άνωθεν. Πες μου, και διακήρυξε τον λόγο με θεοσεβές φρόνημα· θα έλεγες, το γνωρίζω καλά, προφητεύοντας τα θεία: Θα συμβεί εκείνη την ημέρα, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ, να εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάμνησή τους. Αλλά για εσένα, ω θεηγόρε, είναι πολύ εύκολο και να μυηθείς σε αυτά από τον Θεό, εφόσον είσαι κεκαθαρμένος και στο σώμα και στην ψυχή και στη διάνοια, και να τα κηρύξεις σε άλλους, και να τα παραδώσεις μέσω της Γραφής στις μεταγενέστερες γενεές, ως προς την αλήθεια και τη σαφήνεια των όσων μυσταγωγούνται· εμάς όμως, που φτάσαμε σε αυτό το σημείο, μας περιστοιχίζει, όπως είναι φυσικό, μεγάλη αμηχανία λόγου, για το τι να πούμε πρώτα και τι να παραλείψουμε για τη συνέχεια.

Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους. Πρόσθεσε και το υπόλοιπο: Θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάμνησή τους; Αν, λοιπόν, είναι αληθινά τα σωτήρια λόγια, και η γνώση και το όνομα του Θεού έχουν φανερωθεί, και η πτώση των ειδώλων έχει συντελεστεί θριαμβευτικά —διότι δεν είναι δυνατόν η Αλήθεια να πει ψέματα— είναι ολοφάνερο ότι οι ανόσιοι μιλούν από το αντίθετο πνεύμα.

40. Και για να παραλείψουμε τα υπόλοιπα (διότι, εάν επεκταθούμε στα περισσότερα, θα συμβεί και σε εμάς να μιανθούμε και να μολυνθούμε μαζί με τα μιαρά και βδελυρά), ας περατώσουμε κάπου εδώ τον λόγο για αυτά, επειδή και αυτά έχουν προ πολλού τερματιστεί και αποσιωπηθεί. Είναι δε φανερό πώς και από πού συνέβη αυτό, αφού ήλθε στον κόσμο Εκείνος που προείπε διά του προφήτου: «Θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάμνησή τους». Όταν η χάρη του σωτήριου σταυρού έλαμψε και το θείο κήρυγμα διαδόθηκε παντού, άραγε δεν παραμερίστηκαν όλα, δεν εκδιώχθηκαν και δεν παραδόθηκαν στα βάθη της λήθης; Διότι, αν υπάρχουν, ας δείξουν πού και σε ποιους βρίσκονται αυτά. Αν όμως δεν υπάρχουν (διότι πράγματι δεν υπάρχουν), γιατί οι συκοφάντες και οι κατήγοροι της αλήθειας λοιδορούν μάταια τους Χριστιανούς, προσάπτοντάς τους πράγματα τα οποία ούτε έπραξαν ούτε διανοήθηκαν ποτέ; Αν όμως οι ίδιοι έχουν πλανηθεί και είναι δεισιδαίμονες, ας κατηγορήσουν τους εαυτούς τους, τους εαυτούς τους ας ψέξουν οι ασεβείς και ας χλευάσουν. Διότι η Εκκλησία του Θεού τυγχάνει άσπιλη και ελεύθερη από κάθε ψεγάδι. Αλλά αυτά αποσιωπώνται· διότι είναι πράγματι άξια σιωπής και βαθιάς λήθης· μακάρι δε και οι ίδιοι να είχαν ασπαστεί ομοίως τη σιωπή με εκείνους.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου θαυμαστό που όσοι διάκεινται με τόσο ανόσιο τρόπο, διδάσκουν και γράφουν τέτοια πράγματα· αλλά θα ακούσει από εμάς ο παράφρων και υπερασπιστής αυτής της κακίας, ότι σκοτίστηκε στους διαλογισμούς του εξαιτίας της απιστίας του, και δεν θέλησε να διακρίνει ανάμεσα στο άγιο και το βέβηλο, ούτε μεταξύ του καθαρού και του ακάθαρτου. Διότι έχουν τυφλωθεί οι σκέψεις του από τον θεό αυτού του αιώνα, ώστε να μην ακτινοβολήσει μέσα του ο φωτισμός του ευαγγελίου. Επειδή, όντας πραγματικά εκτός εαυτού και έχοντας κουφαθεί στα αυτιά της καρδιάς, δεν θέλησε να κατανοήσει τα λόγια του πνεύματος. Παρόλο που ο ένας από τους θείους προφήτες είχε προαναφωνήσει: «θα εξαλείψω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πλέον ανάμνησή τους», και άλλος: «όλοι θα με γνωρίσουν, από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους»· και παρόλο που ο κήρυκας του ευαγγελίου διακηρύττει πως «ο Χριστός παρουσίασε την Εκκλησία στον εαυτό Του άμωμη και άσπιλη»· και ενώ και άλλοι ομοίως κηρύττουν παρόμοια πράγματα, και ο ίδιος ο Σωτήρας έχει υποσχεθεί ότι «οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν ποτέ εναντίον της». Εκείνος όμως, αφού περιφρόνησε όλα αυτά, έγινε ακροατής εκείνων που μιλούν εκ του πονηρού πνεύματος, κατήγορος της ορθής μας πίστης, και υβριστής της θείας και σωτηριώδους χάριτος. Και αυτά μεν ας στηλιτεύουν την απιστία και τη φλυαρία εκείνου.

Διότι δεν είναι δυνατόν η αλήθεια να ψεύδεται, καθώς από τη μία ο σωτήρας όλων μας Χριστός λέει προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους», και στους αγίους μαθητές έχει υποσχεθεί ότι οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, οι οποίες πύλες είναι βέβαια οι θανατηφόρες φλυαρίες και ανοσιουργίες των αιρετικών ή των ειδωλολατρών (διότι η Εκκλησία διαφυλάσσεται ακατάσειστη και ανεπηρέαστη από τις επιθέσεις των εναντίων)· και από την άλλη ο θείος απόστολος γράφει ότι: «Έτσι αγάπησε ο Χριστός την Εκκλησία, και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την καθαρίσει με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου και για να την παρουσιάσει στον εαυτό του ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Επίσης, από τους μακάριους προφήτες, ο ένας προφητεύει τη θεόγραφη μύηση στη θεοσοφία των Χριστιανών, λέγοντας: «Θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι για αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι για μένα λαός, και δεν θα διδάσκει καθένας τον συμπολίτη του και καθένας τον πλησίον του λέγοντας: “Γνώρισε τον Κύριο”, διότι όλοι θα με γνωρίσουν από τον μικρότερο μέχρι τον μεγαλύτερό τους, επειδή θα γίνω ίλεως στις αδικίες τους, και τις αμαρτίες τους δεν θα τις θυμηθώ πια», ενώ ένας άλλος λέει ότι: «Θα εξολοθρεύσω τα ονόματα των ειδώλων από τη γη, και δεν θα υπάρχει πια ανάμνησή τους», και άλλα μύρια προφητεύουν με σαφήνεια έχοντας το ίδιο νόημα. Όσοι έρχονται σε αντίθεση με όλα αυτά, ως εχθροί της δικής μας πίστης, καθίστανται κατήγοροι των λογίων του Πνεύματος και συνήγοροι του ψεύδους.

Αλλά τι δεν επρόκειτο να κάνουν αυτοί που, μέσω των εκφράσεων που έπλασαν -μιλώ για το ακατάληπτο και απερίγραπτο-, δεν έφριξαν να πουν ότι το μέγα μυστήριο της σωτηρίας μας έγινε φαινομενικά και κατά δόκησιν, και να αποδώσουν στους Χριστιανούς ειδωλολατρία; Διότι η σπουδή τους ήταν να παραμερίσουν την ιερή διδασκαλία του ευαγγελίου και να βρει διείσδυση το δικό τους, το πιο μιαρό δόγμα της δοκήσεως, καθώς ελέγχονται περισσότερο από τα ίδια τα γεγονότα αυτής της ιστορίας παρά από τα λόγια που είναι γραμμένα στα ιερά βιβλία του ευαγγελίου. Οι προφήτες, λοιπόν, θεόπνευστοι άνδρες, προκήρυξαν από παλιά την κοινωνία και την επιφάνεια του θείου Λόγου προς τους ανθρώπους, και ότι από εκεί και πέρα καταστράφηκε και εξαφανίστηκε κάθε ειδωλολατρική πλάνη και ότι οι άνθρωποι λυτρώθηκαν από αυτήν, έχοντας δεχθεί τον θείο Λόγο και το σωτήριο κήρυγμα. Διότι ο μεν ένας προαναφώνησε ότι όλοι, από μικρού έως μεγάλου, θα γνωρίσουν τον Κύριο· ο δε άλλος ότι και τα ονόματα των ειδώλων, μαζί με τη μνήμη τους, θα εξαλειφθούν από τη γη. Ο ίδιος δε ο Σωτήρας, αφού έγινε άνθρωπος, υποσχέθηκε στους μαθητές του ότι οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας, ενώ ο κήρυκας του ευαγγελίου διαβεβαίωσε ότι ο Σωτήρας παρουσίασε την Εκκλησία στον εαυτό του άμωμη, άσπιλη και χωρίς ρυτίδα.