Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 2:10

Και αυτό πάλι ο ίδιος το φανέρωσε στη συνέχεια, λέγοντας: «Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.» Διότι ήλθε μεν ο Μωυσής, και μετά από αυτόν ανέλαβε την ηγεσία των Ισραηλιτών ο Ιησούς του Ναυή, και καθεξής οι μακάριοι προφήτες, όμως για κανέναν από αυτούς δεν λέγεται ότι ανέτειλε στους επιγείους στο όνομα του Κυρίου. Ενώ ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι κατά φύσιν και αληθινά Θεός και Κύριος, φανερώθηκε σε εμάς. Έτσι τον ονόμαζε ο Θεός και Πατέρας, λέγοντας στον προφήτη Αββακούμ: «Σε λίγο ακόμη καιρό, αυτός που πρόκειται να έλθει, θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει.» Μάλιστα και μέσω άλλου προφήτη πάλι ο μονογενής Λόγος του Θεού λέει τα εξής: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατοικήσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος, και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα είμαι ο Θεός τους, και αυτοί θα είναι ο λαός μου.»

Εξολοθρεύτηκαν δε, όπως έχουμε πει πολλές φορές, στα χρόνια της βασιλείας του Εζεκία, και ήταν τόσο ανυπόφορη η δυσοσμία των πτωμάτων, ώστε με δυσκολία καθαρίστηκε η γη μέσα σε επτά μήνες και απαλλάχθηκε από τη σήψη των πτωμάτων. Διότι έτσι κάπου λέει ο προφήτης Ιεζεκιήλ. Το ότι δε η γη των Βαβυλωνίων βρίσκεται προς τα βορειότερα μέρη, θα μπορούσε να γίνει σαφές, καθώς ο Θεός λέει μέσω της φωνής των αγίων προς αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ και έχουν οδηγηθεί στην αιχμαλωσία: «Ω, ω, φύγετε από τη γη του βορρά, λέει ο Κύριος· διασωθείτε στη Σιών, εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας». Αφού δε έδιωξε ο Χριστός και από εμάς τους ίδιους την ακρίδα, εννοώ βέβαια τη νοητή, δηλαδή τα πανάθλια στίφη των δαιμόνων, τα εξαφάνισε, ρίχνοντάς τα τρόπον τινά στα βάθη της θάλασσας· διότι τα έκλεισε στον άδη και στους μυχούς της αβύσσου, και ανέβηκε λοιπόν η σήψη και η δυσοσμία τους, και μας έγινε φορτική και απεχθής, αν και παλαιότερα δεν φαινόταν να είναι τέτοια· διότι, ενώ ο σατανάς είναι δυσώδης, εμείς τώρα μόλις γνωρίσαμε ότι είναι τέτοιος. Επειδή εμείς οι ταλαίπωροι νομίζαμε ότι ήταν ευώδης και αξιαγάπητος, όταν, περιπλεγμένοι στα δεσμά της φαυλότητας, είχαμε πέσει στα χέρια του.

Αυτήν την αγία πόλη είχε κάπου μνημονεύσει και ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν, ούτε πρόκειται να κινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται ποτέ να κοπούν»· και προς αυτήν πάλι λέει: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου· στήσε τες, μην τσιγκουνευτείς, άπλωσε ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Διότι διευρύνεται η Εκκλησία του Χριστού, και εκτείνεται σε άπλετο μέτρο, δεχόμενη διαρκώς αναρίθμητους αυτούς που Τον προσκυνούν. <Ω, φύγετε από τη γη του βορρά, λέει ο Κύριος, διότι από τους τέσσερις ανέμους του ουρανού θα σας συνάξω, λέει ο Κύριος· σωθείτε στη Σιών εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας.> Θλίβεται, θα λέγαμε, για εκείνους που υπέστησαν την αιχμαλωσία, καθώς υπέμειναν δυσβάσταχτη ταλαιπωρία, και μάλιστα τους προστάζει πλέον να αναχωρήσουν από τη χώρα των Χαλδαίων, εφόσον είναι ήδη εφικτό σε αυτούς να το πράξουν, χωρίς κανείς να τους εμποδίζει, και ενώ ο Ίδιος συγκεντρώνει από κάθε τόπο εκείνους που είχαν διασκορπιστεί από την επέλαση του πολέμου. Ονομάζει δε θυγατέρα της Βαβυλώνας και γη του βορρά τη χώρα των Χαλδαίων. Διότι οι μητροπόλεις τοποθετούνται σε θέση μητέρας απέναντι στις άλλες πόλεις, οι οποίες υπάγονται σε αυτές. Η δε χώρα των Χαλδαίων βρίσκεται κάπως βορειότερα και προς την ανατολή.

Και έσβησε μαζί με τη δική του ρίζα το κακό που βλάστησε από αυτήν, εννοώ δηλαδή τον θάνατο. Ήταν λοιπόν η χαρά πλέον για εμάς όχι αταίριαστη, αλλά μάλλον πρέπουσα και φυσική. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο χορηγός και κυβερνήτης κάθε δικής μας ευημερίας: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών.» Αλλά ήταν αναγκαίο, έχοντας τον καιρό της εορτής πολύ κοντά, να ξεπλύνουμε από πριν τους ρύπους από τα σφάλματά μας και να αποβάλλουμε τους ψυχικούς και σωματικούς μολυσμούς. Γι' αυτόν τον λόγο, και πολύ εύλογα, αφού βάλουμε από πριν μέσα μας τη νηστεία, η οποία είναι τροφός και πρόξενος κάθε ευπρέπειας για εμάς, ας τρέχουμε με υπομονή τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας, σύμφωνα με το γεγραμμένο, λαμπρύνοντας τις διάνοιές μας με τα καυχήματα της ευσέβειας και ανεβαίνοντας σε μια ζωή πάναγνη και αμώμητη. Διότι θυμόμαστε τον Σωτήρα και Θεό όλων μας που λέει: «Να είστε άγιοι, διότι εγώ είμαι άγιος.» Ας αγιαζόμαστε λοιπόν μέσα από σεμνή πολιτεία και απολύτως σύμφωνη με τον νόμο ζωή, φορώντας τη λαμπρότητα των αρετών σαν ένα περικαλλές ένδυμα που ταιριάζει σε αυτούς που εορτάζουν, και έτσι λοιπόν να προσέλθουμε με παρρησία ενώπιον Εκείνου που επιτελεί για εμάς την πανήγυρη. Διότι, λέει, «οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους και τα αυτιά του στη δέησή τους.» Επομένως, όταν μας δει λαμπρούς, θα διαφυλάξει για εμάς ακλόνητη την ευθυμία, εάν όμως δεν έχουμε τέτοιο φρόνημα, δεν θα μας επιτρέψει να συμμετάσχουμε στη μεγαλοδωρία που προέρχεται από Αυτόν.

Μαρτυρίες περί του ότι ο Λόγος του Θεού είναι αΐδιος. «Εν αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος.» Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη λέγει τα εξής: «Ο ων, ο ην, ο ερχόμενος», διότι ο ερχόμενος είναι ο Λόγος, για τον οποίο έχει ταχθεί το «Ο ων» και το «Ο ην». «Διότι ιδού», λέγει, «εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος.» Σαφώς δε και ο Ιωάννης αποδίδει στον Λόγο το «Ην»: «Διότι ήταν», λέγει, «ο Λόγος προς τον Θεό.» Πρέπει δε οπωσδήποτε να ενυπάρχει η αϊδιότητα σε εκείνον στον οποίο αποδίδεται το «Ων» και το «Ην».

Ο ίδιος πάλι ο Κύριος έχει πει: Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος, και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο. Οι Ισραηλίτες απέρριψαν τη σωτηρία που προσφέρεται μέσω εμού. Έρχομαι για να συγκεντρώσω όλα τα έθνη και τις γλώσσες. Διότι ήλθε στα δικά του και οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν. Έρχεσαι, και τι χαρίζεις στα έθνη; Έρχομαι για να συγκεντρώσω όλα τα έθνη και θα αφήσω πάνω τους ένα σημείο. Διότι από τον δικό μου αγώνα στον σταυρό, δίνω μια βασιλική σφραγίδα σε καθέναν από τους στρατιώτες μου για να την έχει στο μέτωπό του. Και ένας άλλος από τους προφήτες έλεγε: Και έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, και γνόφος υπήρχε κάτω από τα πόδια του. Διότι ήταν άγνωστη στους ανθρώπους η κατάβασή του από τους ουρανούς.

Και πάλι: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου· ο Κύριος ο Θεός είναι μέσα σου, δυνατός να σε σώσει. Και ο Αγγαίος λέει: Εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος, και το πνεύμα μου παραμένει επάνω σας. Και ο Ζαχαρίας λέει: Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος.

Διότι προηγουμένως μεν τα όρη είχαν έχθρα προς τον λαό, καθώς και οι λόφοι ομοίως· όταν όμως ο υιός του βασιλέως έκανε δικό του τον λαό, που παλαιότερα είχε αποξενωθεί από αυτόν, τότε και τα όρη που αναφέρονται εδώ ειρηνεύουν με τον λαό. Ποια θα μπορούσες να πεις ότι είναι τα όρη και οι λόφοι που ειρηνεύουν με τους ανθρώπους, αν όχι ο χορός των αγγέλων και οι ανώτερες από αυτούς θείες δυνάμεις; Αυτές παλαιότερα μεν, όταν ο λαός ήταν αποξενωμένος από τον Θεό, ήταν εχθρικές προς αυτόν· τώρα όμως, που έγινε κτήμα του υιού του βασιλέως, συμφιλιώθηκαν μαζί του, εγκαταλείποντας την έχθρα. Θα κατανοήσεις δε ότι πρόκειται για τον λαό που έχει συγκεντρωθεί από όλα τα έθνη, εάν παραθέσεις σε αυτά την προφητεία του Ζαχαρία, η οποία λέγει τα εξής: «Χαίρε και ευφραίνου, θύγατερ Σιών. Ιδού, ο βασιλεύς σου έρχεται, και θα κατασκηνώσει ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος».

Ψ. Από τον Ζαχαρία. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος παντοκράτωρ, λέγει ότι έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα, τον Πατέρα. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος, προλέγει ότι θα έλθει στην Ιερουσαλήμ και ότι τα έθνη θα καταφύγουν σε αυτόν, ο οποίος έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα.

Και σύμφωνα με τον Ησαΐα, όταν όλοι οι άνθρωποι δουν αυτό ακριβώς το σωτήριο έργο, λέγεται ότι θα προσκυνήσουν τον Θεό των όλων, ο οποίος έχει χαρίσει σε όλους άφθονα τη σωτηρία του. Και ότι θα τον προσκυνήσουν, όχι στην κάτω Ιερουσαλήμ που βρίσκεται στην Παλαιστίνη, αλλά ο καθένας «από τον τόπο του, και όλοι όσοι βρίσκονται στα νησιά των εθνών». Τότε θα εκπληρωθεί και το λόγιο που λέει ότι «θα επικαλούνται όλοι» οι άνθρωποι, όχι πλέον τους πατρικούς θεούς ούτε τα είδωλα και τους δαίμονες, αλλά «το όνομα του Κυρίου και θα τον υπηρετούν κάτω από έναν ζυγό, και από τα πέρατα των ποταμών της Αιθιοπίας θα του προσφέρουν» τις λογικές και αναίμακτες «θυσίες» μέσω της Καινής Διαθήκης του Χριστού, οι οποίες δεν θα προσφέρονται στην κάτω Ιερουσαλήμ, ούτε στο θυσιαστήριο που βρίσκεται εκεί, αλλά θα αναφέρονται στα προλεχθέντα πέρατα της Αιθιοπίας. Εάν δε είναι κάτι μέγα το να είναι κανείς και να ονομάζεται λαός του Θεού, και αν αυτό μάλιστα αποτελεί μία από τις μέγιστες θείες επαγγελίες, το να λέγεται δηλαδή από Αυτόν για τους αξίους του: «εγώ θα είμαι Θεός τους, και αυτοί θα είναι λαός μου», και αν ο Ισραήλ καυχιόταν προηγουμένως δικαιολογημένα για το ότι ήταν ο μόνος λαός του Θεού, τώρα ο Κύριος με την έλευσή Του υπόσχεται να χαρίσει αυτό το αγαθό και στα έθνη λέγοντας: «Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν δικός του λαός».

«Χαίρε», λέγει, διότι επιστρέφεις από την αιχμαλωσία των δαιμόνων και την εξορία αυτού του αιώνα στην άνω Ιερουσαλήμ, την οποία προσδοκούσε ο πατέρας σου Αβραάμ, καθώς λέγει κάπου ο μακάριος απόστολος Παύλος: Εσείς όμως «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και εκκλησία πρωτοτόκων οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Από εκεί «απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός», εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων των δικαίων που ευφραίνονται. Τότε «τέρπου και ευφραίνου» και «χαίρε σφόδρα, θύγατερ», δηλαδή αυτής εδώ της Σιών. «Και γιατί», λέγει, «να χαρώ σφόδρα, ω προφήτη;» «Χαίρε», διότι δεν πρόκειται πλέον εκείνος ο φοβερός να σε αιχμαλωτίσει, «σφόδρα» δε, διότι αυτός που σε λυτρώνει δεν είναι όπως οι υπόλοιποι βασιλείς, αλλά είναι βασιλεύς αιώνιος και η βασιλεία του είναι αιώνια, καθώς λέγει ο άγγελος Γαβριήλ προς τη μητέρα του και παρθένο Μαρία: «Και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος». Και όπως είναι αιώνια η βασιλεία του, έτσι είναι αιώνια και η σωτηρία σου. Δια τούτο, λοιπόν: «Χαίρε σφόδρα· κήρυττε, θύγατερ Ιερουσαλήμ». Τι να κηρύξω, ω προφήτη; Κήρυττε προς τον βασιλέα σου, ο οποίος κατήλθε από τα ύψη του ουρανού για να σε σώσει, ευχαριστία, δοξολογία, υμνολογία. Κήρυττε: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, από όπου παρέστης για να με σώσεις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Ο Κύριος αφαίρεσε τα αδικήματά σου, σε λύτρωσε από τα χέρια των εχθρών σου. Σήκωσε τα μάτια σου γύρω και δες συγκεντρωμένα τα παιδιά σου. διότι, ιδού, έφτασαν σε σένα όλοι οι γιοι σου από μακριά και οι κόρες σου, όχι προσφέροντας χρυσό και λιβάνι και πολύτιμους λίθους, που είναι όλα γεννήματα της γης και αποκτούν την αξία τους από τον ανθρώπινο νόμο, αλλά προσφέροντάς σου την πατροπαράδοτη πίστη ανόθευτη, πιο καθαρή από κάθε χρυσό και πιο πολύτιμη από όλους τους λίθους. Χαίρε και ευφραίνου με όλη σου την καρδιά, διότι, ιδού, έρχεται ο Κύριος και θα κατασκηνώσει ανάμεσά σου. Τι είναι πιο ευχάριστο από τη σημερινή ημέρα, και τι πιο τρανό από αυτή τη γιορτή ως αφορμή για αγαλλίαση και χαρά; Ένα άλλο κεντρί μπήγεται σήμερα εναντίον του θανάτου μέσα στα ίδια του τα σπλάχνα, όχι με τον ενταφιασμό του Σωτήρα σε τάφο νεκρώσεως για την κοινή ανάσταση του ανθρωπίνου γένους, αλλά με την έγερση της μητρικής εικόνας από τα ίδια τα βάθη της λήθης, η οποία συνανασταίνει μαζί της τις μορφές των αγίων.