Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 2:11

Προσέξτε, λαέ μου, τον νόμο μου. Και σε ποιον λαό απευθύνει την παραίνεση παρά σε εκείνον που προέρχεται από τα έθνη; Και σε ποιον νόμο παραγγέλλει να δώσουν προσοχή παρά στον ευαγγελικό; Το ότι, εξάλλου, λαός του είναι τα έθνη, το αναφέρει ο προφήτης Ζαχαρίας: Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο και θα γίνουν λαός του. Κλίνετε το αυτί σας στα λόγια του στόματός μου. Δηλαδή, λέει, ακούστε με προθυμία αυτά που λέγονται από εμένα.

Και αυτό πάλι ο ίδιος το φανέρωσε στη συνέχεια, λέγοντας: «Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.» Διότι ήλθε μεν ο Μωυσής, και μετά από αυτόν ανέλαβε την ηγεσία των Ισραηλιτών ο Ιησούς του Ναυή, και καθεξής οι μακάριοι προφήτες, όμως για κανέναν από αυτούς δεν λέγεται ότι ανέτειλε στους επιγείους στο όνομα του Κυρίου. Ενώ ο Μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι κατά φύσιν και αληθινά Θεός και Κύριος, φανερώθηκε σε εμάς. Έτσι τον ονόμαζε ο Θεός και Πατέρας, λέγοντας στον προφήτη Αββακούμ: «Σε λίγο ακόμη καιρό, αυτός που πρόκειται να έλθει, θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει.» Μάλιστα και μέσω άλλου προφήτη πάλι ο μονογενής Λόγος του Θεού λέει τα εξής: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατοικήσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος, και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα είμαι ο Θεός τους, και αυτοί θα είναι ο λαός μου.»

Εξολοθρεύτηκαν δε, όπως έχουμε πει πολλές φορές, στα χρόνια της βασιλείας του Εζεκία, και ήταν τόσο ανυπόφορη η δυσοσμία των πτωμάτων, ώστε με δυσκολία καθαρίστηκε η γη μέσα σε επτά μήνες και απαλλάχθηκε από τη σήψη των πτωμάτων. Διότι έτσι κάπου λέει ο προφήτης Ιεζεκιήλ. Το ότι δε η γη των Βαβυλωνίων βρίσκεται προς τα βορειότερα μέρη, θα μπορούσε να γίνει σαφές, καθώς ο Θεός λέει μέσω της φωνής των αγίων προς αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ και έχουν οδηγηθεί στην αιχμαλωσία: «Ω, ω, φύγετε από τη γη του βορρά, λέει ο Κύριος· διασωθείτε στη Σιών, εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας». Αφού δε έδιωξε ο Χριστός και από εμάς τους ίδιους την ακρίδα, εννοώ βέβαια τη νοητή, δηλαδή τα πανάθλια στίφη των δαιμόνων, τα εξαφάνισε, ρίχνοντάς τα τρόπον τινά στα βάθη της θάλασσας· διότι τα έκλεισε στον άδη και στους μυχούς της αβύσσου, και ανέβηκε λοιπόν η σήψη και η δυσοσμία τους, και μας έγινε φορτική και απεχθής, αν και παλαιότερα δεν φαινόταν να είναι τέτοια· διότι, ενώ ο σατανάς είναι δυσώδης, εμείς τώρα μόλις γνωρίσαμε ότι είναι τέτοιος. Επειδή εμείς οι ταλαίπωροι νομίζαμε ότι ήταν ευώδης και αξιαγάπητος, όταν, περιπλεγμένοι στα δεσμά της φαυλότητας, είχαμε πέσει στα χέρια του.

Αυτήν την αγία πόλη είχε κάπου μνημονεύσει και ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν, ούτε πρόκειται να κινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται ποτέ να κοπούν»· και προς αυτήν πάλι λέει: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου· στήσε τες, μην τσιγκουνευτείς, άπλωσε ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Διότι διευρύνεται η Εκκλησία του Χριστού, και εκτείνεται σε άπλετο μέτρο, δεχόμενη διαρκώς αναρίθμητους αυτούς που Τον προσκυνούν. <Ω, φύγετε από τη γη του βορρά, λέει ο Κύριος, διότι από τους τέσσερις ανέμους του ουρανού θα σας συνάξω, λέει ο Κύριος· σωθείτε στη Σιών εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας.> Θλίβεται, θα λέγαμε, για εκείνους που υπέστησαν την αιχμαλωσία, καθώς υπέμειναν δυσβάσταχτη ταλαιπωρία, και μάλιστα τους προστάζει πλέον να αναχωρήσουν από τη χώρα των Χαλδαίων, εφόσον είναι ήδη εφικτό σε αυτούς να το πράξουν, χωρίς κανείς να τους εμποδίζει, και ενώ ο Ίδιος συγκεντρώνει από κάθε τόπο εκείνους που είχαν διασκορπιστεί από την επέλαση του πολέμου. Ονομάζει δε θυγατέρα της Βαβυλώνας και γη του βορρά τη χώρα των Χαλδαίων. Διότι οι μητροπόλεις τοποθετούνται σε θέση μητέρας απέναντι στις άλλες πόλεις, οι οποίες υπάγονται σε αυτές. Η δε χώρα των Χαλδαίων βρίσκεται κάπως βορειότερα και προς την ανατολή.

Ο ίδιος πάλι ο Κύριος έχει πει: Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος, και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο. Οι Ισραηλίτες απέρριψαν τη σωτηρία που προσφέρεται μέσω εμού. Έρχομαι για να συγκεντρώσω όλα τα έθνη και τις γλώσσες. Διότι ήλθε στα δικά του και οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν. Έρχεσαι, και τι χαρίζεις στα έθνη; Έρχομαι για να συγκεντρώσω όλα τα έθνη και θα αφήσω πάνω τους ένα σημείο. Διότι από τον δικό μου αγώνα στον σταυρό, δίνω μια βασιλική σφραγίδα σε καθέναν από τους στρατιώτες μου για να την έχει στο μέτωπό του. Και ένας άλλος από τους προφήτες έλεγε: Και έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, και γνόφος υπήρχε κάτω από τα πόδια του. Διότι ήταν άγνωστη στους ανθρώπους η κατάβασή του από τους ουρανούς.

«Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα είμαι Θεός τους. Και θα γνωρίσουν ότι ο Κύριος ο παντοκράτορας με απέστειλε σε εσένα». Διότι είναι σαφές ότι μέσα από αυτά ο Κύριος προαναγγέλλει ότι θα συγκροτήσει για τον εαυτό του λαό από τα έθνη, και όχι από το έθνος των Ιουδαίων. Με αυτόν τον λαό, λοιπόν, οι υπερκόσμιες και αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες εδώ ονομάζονται όρη και βουνά, ειρήνευσαν, ενώ προηγουμένως βρίσκονταν σε έχθρα, όταν αυτός ήταν προσηλωμένος στην άθεη ειδωλολατρία. Οι ίδιες αυτές δυνάμεις ευαγγελίζονται δικαιοσύνη στον ίδιο λαό: δηλαδή τον Χριστό του Θεού, ο οποίος είναι ο ίδιος η δικαιοσύνη, ή το σωτήριο Ευαγγέλιο, για το οποίο έχει ειπωθεί: «Ας φέρουν τα όρη ειρήνη στον λαό, και τα βουνά δικαιοσύνη». Και αυτά θα γίνουν, επειδή ο προαναφερθείς υιός του βασιλέως «θα κρίνει τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους υιούς των πενήτων»· διότι, αφού πρώτα τους κρίνει ότι είναι άξιοι σωτηρίας, έπειτα τους σώζει. Επειδή δεν παρέχει τη σωτηρία ακρίτως, αλλά μετά από ενδελεχή κρίση στους δικούς του φτωχούς και στους υιούς των πενήτων, τους οποίους και η προφητεία μνημονεύει λέγοντας: «Με απέστειλε για να ευαγγελιστώ στους φτωχούς· να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη».

Ψ. Από τον Ζαχαρία. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος παντοκράτωρ, λέγει ότι έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα, τον Πατέρα. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος, προλέγει ότι θα έλθει στην Ιερουσαλήμ και ότι τα έθνη θα καταφύγουν σε αυτόν, ο οποίος έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα.

Και σύμφωνα με τον Ησαΐα, όταν όλοι οι άνθρωποι δουν αυτό ακριβώς το σωτήριο έργο, λέγεται ότι θα προσκυνήσουν τον Θεό των όλων, ο οποίος έχει χαρίσει σε όλους άφθονα τη σωτηρία του. Και ότι θα τον προσκυνήσουν, όχι στην κάτω Ιερουσαλήμ που βρίσκεται στην Παλαιστίνη, αλλά ο καθένας «από τον τόπο του, και όλοι όσοι βρίσκονται στα νησιά των εθνών». Τότε θα εκπληρωθεί και το λόγιο που λέει ότι «θα επικαλούνται όλοι» οι άνθρωποι, όχι πλέον τους πατρικούς θεούς ούτε τα είδωλα και τους δαίμονες, αλλά «το όνομα του Κυρίου και θα τον υπηρετούν κάτω από έναν ζυγό, και από τα πέρατα των ποταμών της Αιθιοπίας θα του προσφέρουν» τις λογικές και αναίμακτες «θυσίες» μέσω της Καινής Διαθήκης του Χριστού, οι οποίες δεν θα προσφέρονται στην κάτω Ιερουσαλήμ, ούτε στο θυσιαστήριο που βρίσκεται εκεί, αλλά θα αναφέρονται στα προλεχθέντα πέρατα της Αιθιοπίας. Εάν δε είναι κάτι μέγα το να είναι κανείς και να ονομάζεται λαός του Θεού, και αν αυτό μάλιστα αποτελεί μία από τις μέγιστες θείες επαγγελίες, το να λέγεται δηλαδή από Αυτόν για τους αξίους του: «εγώ θα είμαι Θεός τους, και αυτοί θα είναι λαός μου», και αν ο Ισραήλ καυχιόταν προηγουμένως δικαιολογημένα για το ότι ήταν ο μόνος λαός του Θεού, τώρα ο Κύριος με την έλευσή Του υπόσχεται να χαρίσει αυτό το αγαθό και στα έθνη λέγοντας: «Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν δικός του λαός».

Ας κατανοήσουμε τι ευαγγελίζεται ο κήρυκας, ο οποίος προτρέχει της βασιλείας πολύ χρόνο πριν. Ελάτε να απολαύσουμε, ως λογικοί συνδαιτυμόνες, τα λόγια που εκπορεύονται από το στόμα του Θεού μέσω του πνευματικού οικοδεσπότη Ζαχαρία· διότι σε αυτόν έλαχε να μας θρέψει σε τούτη τη γιορτή, καθώς λέει ο Κύριος ότι «δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού». Επειδή, λοιπόν, η λύπη είναι μισητή στους ανθρώπους, ενώ η χαρά είναι ποθητή, αρχίζει να αναφωνεί με χαρά λέγοντας: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών». «Χαίρε σφόδρα», αναφωνεί ο προφήτης προς την αιχμαλωσία. «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσης του Θεού». Γιατί «Χαίρε»; Και γιατί «σφόδρα» «τέρπου και ευφραίνου»; Διότι έρχεται αυτός που σε επαναφέρει, καθώς προανήγγειλε ο πατέρας του βασιλιά που σε επαναφέρει, λέγοντας: «Όταν ο Κύριος επέστρεψε την αιχμαλωσία της Σιών, γίναμε σαν παρηγορημένοι· τότε το στόμα μας γέμισε με χαρά και η γλώσσα μας με αγαλλίαση.» «

Και μετά τη θανάτωση εκείνου του δικαίου, εμείς, ένας άλλος λαός, αναθάλαμε και βλαστήσαμε ως στάχυα καινούργια και θαλερά, όπως ακριβώς είπαν οι προφήτες: Και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο εκείνη την ημέρα, ώστε να γίνουν λαός του, και θα κατασκηνώσουν στο μέσο όλης της γης. Εμείς δε, δεν είμαστε απλώς ένας λαός, αλλά είμαστε και λαός άγιος, όπως ήδη αποδείξαμε. Και θα τον ονομάσουν λαό άγιο, λυτρωμένο από τον Κύριο. Επομένως, δεν είμαστε ένας ευκαταφρόνητος λαός ούτε κάποιο βάρβαρο φύλο, ούτε όπως τα έθνη των Καρών ή των Φρυγών, αλλά ο Θεός εξέλεξε και εμάς και εμφανίστηκε σε εκείνους που δεν τον αναζητούσαν.

Διότι θυμάμαι, όταν διέμενα στη νήσο της Κρήτης, ότι κάποιοι ψευδεπίσκοποι από την παράταξη του Σεβήρου ήλθαν σε αντιπαράθεση μαζί μου· τους άκουσα να λένε ότι για αυτόν τον λόγο δεν ομολογούμε δύο ενέργειες στον Χριστό, σύμφωνα με τον Τόμο του Λέοντος, εξαιτίας των θελημάτων που τις ακολουθούν, μέσω των οποίων κατ' ανάγκην συνεισάγεται δυάδα προσώπων· αλλά πάλι ούτε και μία, επειδή αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί απλή· ένα δε θέλημα, καθώς και κάθε θεία και ανθρώπινη ενέργεια, λέμε ότι προέρχεται από τον έναν και τον αυτό σεσαρκωμένο Θεό Λόγο, σύμφωνα με τον Σεβήρο. Προς αυτούς θα μπορούσε κάποιος με αγανάκτηση να παραθέσει εκείνο το χωρίο της προφητείας: «Ω, ω, φύγετε από τον Βορρά· σωθείτε στη Σιών, εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας». Διότι Βορράς είναι αληθινά η διάνοια του Σεβήρου, η οποία έχει καταστεί τόπος ζοφερός και στερημένος από την παρουσία του θείου φωτός.

Θυγατέρα δε της Βαβυλώνος είναι η συγκεχυμένη διδασκαλία των ψευδών δογμάτων, η οποία γεννήθηκε κακώς από τη χείριστη έξη που τον κατέλαβε. Σε αυτήν κατοικούν εκείνοι που έχουν αποστραφεί το φως της γνώσεως και δεν επιθυμούν να διασωθούν επιστρέφοντας προς τη Σιών, εννοώ την Εκκλησία. Διότι ο λόγος του Σεβήρου, όταν υποβάλλεται σε κριτικό έλεγχο, μάχεται ταυτόχρονα και κατά της θεολογίας και κατά της οικονομίας. Εάν δηλαδή, σύμφωνα με αυτόν, είναι φυσικό τα θελήματα να ακολουθούν τις ενέργειες και με τα θελήματα να εισάγονται πρόσωπα, όπως τα αιτιατά από τα αίτια —για να μην αναφέρω ποια είναι η απόδειξη γι’ αυτό—, τότε προφανώς σε κάθε πρόσωπο, κατά τη γνώμη του, αντιστοιχεί ένα θέλημα, και μαζί με αυτό οπωσδήποτε θα συνεισαχθεί και η ανάλογη ενέργεια. Διότι ο λόγος των πραγμάτων που βρίσκονται σε σχέση (το προς τι), διατηρώντας αδιάσπαστο τον δεσμό, καθιστά εξίσου αναγκαία την επακόλουθη αντιστροφή των συσχετιζομένων.

Θα καταφύγουν λοιπόν πολλά έθνη, λέει η προφητική ρήση, στον Κύριο. Πότε θα γίνουν αυτά; Είναι φανερό, όταν έφτασε ο καιρός της θεοφάνειας, και εκείνοι που έχουν καταφύγει κράζουν: Κύριε, έγινες καταφυγή μας από γενιά σε γενιά. Αυτοί, έχοντας κληθεί ως λαός του Κυρίου, κατασκηνώνουν στη Σιών, δηλαδή βεβαίως στην Εκκλησία· η οποία και προστάζεται να τέρπεται και να ευφραίνεται, βλέποντας το πλήθος των παιδιών της που ξεπερνά κάθε αριθμό. Σε ακολουθία με αυτά, και ένας άλλος από τους αγίους θα αναφωνήσει εκ προσώπου του Σωτήρα: Με απέστειλε για να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους φτωχούς. Γίνεται δε πιστευτό από εμάς και κηρύσσεται, ότι ο Υιός του Θεού και Θεός αποστέλλεται από τον Πατέρα οικονομικώς, κατά την ανθρώπινη φύση· διότι πρώτα αυτόν γνωρίζει ο αποστολικός λόγος ως απόστολο και αρχιερέα της ομολογίας μας, ο οποίος απεστάλη στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αλλά επειδή δεν αναγνώρισαν ούτε δέχτηκαν τον απεσταλμένο λυτρωτή και ευεργέτη, για τον λόγο αυτόν οι μαθητές αποστέλλονται στα έθνη· και από εκεί το φως της θεογνωσίας επιλάμπει στον κόσμο, και απαλλαχθήκαμε από την υποδούλωση στα στοιχεία του κόσμου, και λυτρωθήκαμε από κάθε δαιμονική ενέργεια.