Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 2:8

ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΩΝ ΣΑΤΑΛΩΝ Εγώ, αφού κάμφθηκα από τις δικές σας παρακλήσεις και από εκείνες ολόκληρου του λαού, ανέλαβα τη φροντίδα της Εκκλησίας σας και σας υποσχέθηκα ενώπιον του Κυρίου ότι δεν θα παραλείψω τίποτα από όσα βρίσκονται στις δυνάμεις μου. Γι’ αυτό αναγκάστηκα, κατά το γεγραμμένο, να αγγίξω, τρόπον τινά, την κόρη του ίδιου μου του οφθαλμού. Έτσι, το υπερβολικό μέγεθος της τιμής απέναντί σας δεν μου επέτρεψε να θυμηθώ τίποτα, ούτε συγγένεια ούτε την από την παιδική ηλικία οικειότητα που με συνδέει με τον άνδρα, μπροστά σε όσα ζητήσατε. Απεναντίας, λησμονώντας όλα όσα με συνέδεαν προσωπικά μαζί του ως προς την οικειότητα, και χωρίς να υπολογίσω ούτε το πλήθος των στεναγμών με τους οποίους θα στενάξει εναντίον μου ο λαός που θα στερηθεί την προστασία του, ούτε τα δάκρυα όλων των συγγενών του, ούτε βάζοντας στην καρδιά μου τη θλίψη της γηραιάς μητέρας του, η οποία κλονίζεται και έχει ως μοναδικό στήριγμα τη δική του φροντίδα· όλα αυτά μαζί, αν και είναι τέτοια και τόσα, τα αγνόησα και αφοσιώθηκα σε ένα μόνο: στο να κοσμήσω την Εκκλησία σας με την προστασία ενός τόσο σπουδαίου άνδρα και να τη βοηθήσω, αφού από τη μακροχρόνια έλλειψη προστασίας έχει πλέον γονατίσει και χρειάζεται πολλή και δυνατή καθοδήγηση για να ανορθωθεί. Αυτά, λοιπόν, από τη δική μας πλευρά.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ. Ότι η ψυχή του ανθρώπου δεν προϋπάρχει του σώματος, ούτε η σωμάτωση προέρχεται από παλαιότερα αμαρτήματα, όπως ισχυρίζονται μερικοί. «Το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο.» Ασφαλής είναι ο θεολόγος· διότι όχι μόνο θεωρεί ότι πρέπει να δηλώσει πως ο Μονογενής είναι το αληθινό φως, αλλά προσθέτει αμέσως στα λεγόμενά του την απόδειξη, σχεδόν κραυγάζοντας με πολύ δυνατή φωνή: Φως αληθινό λέω ότι είναι εκείνο που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Άραγε λοιπόν, θα μπορούσε να πει κάποιος που αρέσκεται στο να μην ακούει αβασάνιστα τα θεία δόγματα, δεν φωτίζουν οι άγγελοι τον νου των ανθρώπων; Ο Κορνήλιος, πες μου, μέσω ποιου μάθαινε ότι πρέπει αφού βαπτιστεί να σωθεί από τον Θεό; Και ο Μανωέ, ο πατέρας του Σαμψών, δεν διδάχθηκε από πριν τα μελλοντικά μέσω της φωνής αγγέλου; Ο προφήτης Ζαχαρίας παρομοίως δεν αναφωνεί ξεκάθαρα σε εμάς: «Και είπε ο άγγελος που μιλούσε μέσα μου: Εγώ θα σου δείξω τι είναι αυτά»· και πάλι, προσεγγίζοντάς μας με τα ίδια λόγια, δεν αποδεικνύει σαφώς ότι οι άγγελοι του αποκάλυπταν στον νου τη γνώση των κρυμμένων πραγμάτων; «Διότι ιδού», λέει, «ο άγγελος που μιλούσε μέσα μου στεκόταν εκεί, και ένας άλλος άγγελος έβγαινε να τον συναντήσει και του μίλησε λέγοντας: Τρέξε και μίλησε σε εκείνον τον νεαρό, λέγοντας: Κατάκαρπη θα κατοικηθεί η Ιερουσαλήμ από το πλήθος των ανθρώπων και των κτηνών που θα βρίσκονται στο μέσον της.»

Ίσως βέβαια να έκανε μνεία μόνο της ευημερίας του παρόντος βίου· διότι έδινε την εντολή να απέχουν από τα αμαρτήματα, αναφωνώντας, «για να μην πεθάνεις πριν από την ώρα σου.» Διακήρυττε δε και στα παιδιά: «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα, για να σου πάνε όλα καλά, και να ζήσεις πολλά χρόνια πάνω στη γη.» Υποσχόταν δε και αφθονία καρπών, κάποιες φορές, και κατάπαυση του πολέμου, και ευρεία ειρήνη, και την ευθυμία που πηγάζει από αυτήν. Είπε λοιπόν διά φωνής του Ζαχαρία: «Θα κατοικηθεί άφθονα η Ιερουσαλήμ από το πλήθος των ανθρώπων και των κτηνών που θα βρίσκονται σε αυτήν, και εγώ θα γίνω για αυτήν, λέει ο Κύριος, τείχος πυρός ολόγυρα, και θα βρίσκομαι προς δόξαν στο μέσον της.» Και πάλι: «Θα καθίσουν ξανά πρεσβύτεροι στις πλατείες της Ιερουσαλήμ.

Διότι εάν, λέει, όταν βρυχάται το λιοντάρι, το πιο δυνατό από τα θηρία, δεν θα βρισκόταν κανείς τόσο σκληρός και αλαζόνας ώστε να μην καταληφθεί από τρόμο, πώς, όταν μιλάει ο Θεός, ο οποίος είναι υπεράνω όλων, και προστάζει να αναγγείλουν όσα μαθαίνουν, δεν θα φοβούνταν Εκείνον που έδωσε την προσταγή; Επειδή αυτοί δεν είναι, όπως εσείς, περιφρονητές και ανένδοτοι, οι οποίοι δεν υπολογίζουν καθόλου όσα θεωρεί σωστά ο Δεσπότης των πάντων. Επομένως, με κάθε τρόπο διασφαλίζει τους αγίους και απομακρύνει από τους προφήτες τις βλάβες που προέρχονται από τους εθελοκάκους. Και αυτό δεν ήταν τίποτε άλλο παρά το να τους αξιώνει της πρέπουσας φροντίδας. Διότι το να απομακρύνει κανείς τους ιατρούς δεν θα σήμαινε τίποτε άλλο παρά το να αφήνει αβοήθητους τους ασθενείς. Αυτό ακριβώς, άλλωστε, προαναγγέλλει και διά της φωνής του μακαρίου Δαβίδ λέγοντας: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου και μην κάνετε κακό στους προφήτες μου», και προς αυτούς επίσης λέει κάπου: «Και εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του ματιού Του». Διότι θα βλάψει υπερβολικά την ίδια του την ψυχή εκείνος που τρίζει τα δόντια του ενάντια στα κεφάλια των αγίων και επιτίθεται ανόσια, χωρίς να διστάζει να τους επιφέρει ακόμη και άτοπα πράγματα. <Αναγγείλατε στις χώρες των Ασσυρίων και στις χώρες της Αιγύπτου και πείτε: Συγκεντρωθείτε στο όρος της Σαμάρειας, και δείτε πολλά θαυμαστά στο μέσον της και την καταδυνάστευση που υπάρχει σε αυτήν.>

<Και ιδού, ο άγγελος που συνομιλούσε μαζί μου στεκόταν, και ένας άλλος άγγελος εξήλθε για να τον συναντήσει, και του είπε λέγοντας: Τρέξε και μίλησε σε εκείνον τον νεαρό λέγοντας: Κατάκαρπη θα κατοικηθεί η Ιερουσαλήμ, από το πλήθος των ανθρώπων και των κτηνών που θα βρίσκονται στο μέσον της· και εγώ θα είμαι σε αυτήν, λέει ο Κύριος, τείχος πυρός ολόγυρα, και θα γίνω δόξα στο μέσον της.> Το ότι τα κέρατα δεν ακονίστηκαν εναντίον του Ισραήλ, αλλά μάλλον εναντίον εκείνων που κυρίευσαν και λεηλάτησαν τόσο την Ιερουσαλήμ όσο βέβαια και την Ιουδαία, η αμέσως επόμενη όραση θα το αποδείξει, και μάλιστα πολύ εύκολα. Διότι ο Προφήτης σηκώνει και πάλι τα μάτια, και βεβαίως όχι καθόλου αυτά του σώματος· διότι τέτοιου είδους θεάματα είναι αόρατα στα μάτια της σάρκας· αλλά μάλλον τα εσωτερικά και νοητά, δηλαδή προφανώς αυτά της καρδιάς και του νου. Έπειτα λέει ότι είδε κάποιον με μορφή άνδρα, ο οποίος κρατούσε ένα σχοινί μέτρησης, και τον ρώτησε πάλι προς τα πού βαδίζει και ποιος είναι ο σκοπός του. Όταν δε εκείνος απάντησε: Για να διαμετρήσω την Ιερουσαλήμ, για να δω πόσο είναι το πλάτος και πόσο το μήκος της, ένας άλλος άγγελος έδωσε ξανά εντολή σε έτερο άγγελο να προχωρήσει και να του αναγγείλει ότι κατάκαρπη θα κατοικηθεί η Ιερουσαλήμ εξαιτίας του πλήθους των ανθρώπων και των κτηνών που θα βρίσκονται στο μέσον της.

Διότι, εάν αυτός ήταν η πέτρα που πότιζε τον διψασμένο Ισραήλ στην έρημο, και αυτός είναι εκείνος μέσω του οποίου τα πάντα προήλθαν από τον Θεό και Πατέρα, πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλουμε ότι μέσω αυτού πραγματοποιούνταν στον καιρό της κάθε λύτρωση και κάθε τρόπος βοήθειας; Πάντως, στο σημείο αυτό λέμε ότι απευθύνεται σε όσους έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστεως και έχουν αγιαστεί εν Πνεύματι, και ότι υποδηλώνει τον τρόπο της ενανθρωπήσεως. Διότι λέει ότι απεστάλη «οπίσω από τη δόξα». Και σε καμία περίπτωση δεν θα ψευδόταν. Διότι, εάν ο Θεός Λόγος, που προέρχεται από Αυτόν και υπάρχει μέσα Του, ενώ βρισκόταν στη μορφή του Θεού και Πατρός, «δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό», όπως έχει γραφτεί, αλλά έφτασε μέχρι και στο να λάβει μορφή δούλου, και ταπείνωσε τον εαυτό του, γινόμενος σαν και εμάς, πώς δεν βρέθηκε οπίσω από την αξία που κατά κύριο λόγο του άρμοζε;

Αλλά ούτε και αν κάποιος είναι ισχυρός γίγαντας, προφανώς υπερηφανευόμενος για τη μεγάλη του ευρωστία και τη σωματική του ρώμη, δεν θα μπορούσε ούτε έτσι να σωθεί και να αποδειχθεί ανώτερος από τα χέρια εκείνων που τον πολεμούν, αν ο Θεός δεν επιτρέψει τη νίκη του.] <Μάταιος είναι ο ίππος για τη σωτηρία.> (B f. 103 b) Θα είναι μάταιος ο ίππος για τη σωτηρία, δηλαδή η ιππική παράταξη. Διότι κάποτε διαψεύδεται στις ελπίδες του εκείνος που έχει στηριχθεί σε αυτήν, και ενώ προσδοκά ότι θα επικρατήσει, πέφτει στα χέρια των εχθρών. Διότι με το πλήθος της δυνάμεώς του ποιος θα σωθεί; Δεν θα σωθεί ο βασιλιάς, ήτοι η παράταξη, όπως είπα, η ιππική. Διότι μπορείς να εφαρμόσεις επιδέξια το νόημα του στίχου, σε όποιο από τα προαναφερθέντα επιλέξεις. Επομένως, ο Θεός είναι ο Κύριος των δυνάμεων, και από Αυτόν προέρχεται η νίκη. Λυτρώνει και διασώζει εύκολα εκείνους που Τον έχουν εμπιστευθεί. Προς αυτούς λέει κάπως έτσι μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Εκείνος που σας αγγίζει είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού του.» <Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους Τον φοβούνται.> (B f. 103 b. C f. 69) Αποδεικνύει ότι ο Θεός φροντίζει εκείνους που έχουν πλουτίσει από την οικειότητα προς Αυτόν, την πνευματική προφανώς. Και βεβαίως ότι, προσφέροντάς τους την επίβλεψή Του από αγάπη, τους θέτει πέρα από κάθε κακό. Διότι λέγοντας το εξής: Λέγοντας το «Ιδού», σχεδόν καταδεικνύει ότι το γεγονός είναι αληθινό, και γνωστό μέσα από την ίδια την εμπειρία. «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους Τον φοβούνται.»

Παραίνεση περί του να μη σκανδαλίζουμε τον πλησίον και περί ορθού βίου. Αυτούς που προσήλθαν στο στάδιο της ευσέβειας και έβαλαν το χέρι τους στο άροτρο, δεν πρέπει να τους τραβάμε προς τα πίσω και να γινόμαστε εμπόδιο στον σκοπό τους να ευαρεστήσουν τον Θεό, αλλά μάλλον πρέπει να τους καθοδηγούμε προς την τελειότητα. Διότι έχει ειπωθεί για αυτούς ότι, όποιος αγγίζει εσάς, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του ματιού Του. Εκείνος, λοιπόν, που δεν θέλει να καταπατήσει την εντολή του Θεού, ας διαφυλάττει τον εαυτό του από παντού ώστε να μη σκανδαλίσει τον άλλον· και μάλιστα αυτόν που προσήλθε στον Κύριο και Θεό και απέφυγε τις παγίδες του κόσμου, για να μη συγκαταλεχθεί και αυτός σε εκείνους που κατακρίνει ο Προφήτης λέγοντας: αλίμονο σε εκείνον που ποτίζει τον πλησίον του με θολή ανατροπή, και αλίμονο σε εκείνους που επιχαίρουν για τα κακά και σε αυτούς που ευφραίνονται με την κακή διαστροφή· των οποίων τα μονοπάτια είναι σκολιά και διεστραμμένες οι τροχιές τους, ώστε να σε απομακρύνουν από την ευθεία οδό και να σε κάνουν ξένο προς τη δίκαιη σκέψη. Διότι με αυτά καθιστούν τους εαυτούς τους ένοχους απέναντι στην οργή του Θεού, όπως αποφάνθηκε στο Ευαγγέλιο λέγοντας: συμφέρει περισσότερο τον άνθρωπο να του κρεμάσουν μια μυλόπετρα γύρω από τον λαιμό του και να ριχτεί στο πέλαγος της θάλασσας, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς που πιστεύουν σε εμένα. Διότι ανείπωτη είναι η βλάβη και η ζημία που προκαλείται από αυτό.

Ψ. Από τον Ζαχαρία. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος παντοκράτωρ, λέγει ότι έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα, τον Πατέρα. Ότι ο Θεός Λόγος, ο οποίος ονομάζεται Κύριος, προλέγει ότι θα έλθει στην Ιερουσαλήμ και ότι τα έθνη θα καταφύγουν σε αυτόν, ο οποίος έχει αποσταλεί από τον Κύριο παντοκράτορα.

Αν, λοιπόν, ο αποστέλλων Κύριος είναι Κύριος Παντοκράτωρ, και εκείνος που λέει ότι έχει αποσταλεί είναι ομοίως, άρα πρόκειται για δύο. Και με σαφήνεια ο απεσταλμένος λέει: «ο Κύριος Παντοκράτωρ με έχει αποστείλει στα έθνη». Του ιδίου. «Τέρπου και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών, διότι ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν λαός του, και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, και θα γνωρίσεις ότι ο Κύριος Παντοκράτωρ με εξαπέστειλε σε εσένα», και τα εξής. Στα οποία, μετά από άλλα, προσθέτει: «και θα τους ενδυναμώσω εν Κυρίω τω Θεώ τους, και στο όνομά του θα καυχηθούν, λέγει ο Κύριος».

«διότι ιδού εγώ επιφέρω το χέρι μου επάνω τους, και θα γίνουν λάφυρα σε εκείνους που ήταν δούλοι τους, και θα γνωρίσετε ότι ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με έχει αποστείλει.» Ο ίδιος ο Κύριος ο Παντοκράτωρ λέει σε αυτά ότι ο ίδιος έχει αποσταλεί, και διδάσκει ποιος είναι αυτός που τον απέστειλε, λέγοντας: «και θα γνωρίσετε ότι ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με έχει αποστείλει». Επομένως, και εδώ έχεις σαφώς δύο πρόσωπα που φέρουν την ίδια προσηγορία: τον αποστείλαντα Κύριο Παντοκράτορα και τον αποστελλόμενο, ο οποίος είναι ομώνυμος με τον αποστείλαντα. Και ποιον άλλον θα μπορούσες να πεις ότι είναι ο αποστελλόμενος παρά τον Θεό Λόγο, για τον οποίο έχουμε ήδη μιλήσει εκτενώς, ο οποίος ομολογεί ότι έχει αποσταλεί από τον Πατέρα, έχοντας πει σαφώς: «πίσω από τη δόξα με απέστειλε» (δηλώνοντας ότι, ενώ προϋπήρχε στη δόξα που είχε παρά τω Πατρί, μετά από αυτά απεστάλη) «προς τα έθνη που σας λεηλάτησαν»; Διότι ο Λόγος του Θεού, αφού απεστάλη στα έθνη που προηγουμένως ήταν εχθρικά και πολέμια προς τον λαό του Θεού, τα υπέταξε στην εξουσία του, έχοντάς τα λεηλατήσει μέσω των μαθητών του, οι οποίοι αποτελούσαν μέρος του λαού της περιτομής, τον οποίο παλαιότερα είχαν καταδουλώσει τα έθνη, «λεηλατώντας» τον μέσω της δικής τους ειδωλολατρίας. Λέει, λοιπόν, ότι τα έθνη θα πάθουν τα ίδια ακριβώς που διέπραξαν.

γ΄. Αίνιγμα των Ευαγγελίων, εξαιτίας των οποίων τα έθνη παροξύνθηκαν εναντίον της αρχαίας Ιερουσαλήμ. δ΄. Προφητεία, ότι η νέα Ιερουσαλήμ θα οικοδομηθεί διά του Χριστού, και θα έχει πλήθος κατοίκων· και ότι η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος θα γίνει γι' αυτήν αντί για τείχος.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

Διότι, όταν η θεία και πατρική φιλανθρωπία, αφού παιδαγώγησε τον Ισραήλ για να τον επαναφέρει χάριν της ιερής του σωτηρίας, και τον παρέδωσε σε τιμωρά και ατίθασα έθνη προς επανόρθωσή του, μέσα από κάθε είδους καθοδήγηση προς το καλύτερο αυτών για τους οποίους προνοεί, τον απάλλασσε από την αιχμαλωσία και τον επανέφερε με επιείκεια στην προηγούμενη ευημερία του, βλέπει ένας από τους θεολόγους, ο Ζαχαρίας, έναν από τους πρώτους, όπως νομίζω, και ευρισκόμενους κοντά στον Θεό αγγέλους (διότι είναι κοινή σε όλους, όπως ανέφερα, η ονομασία του αγγέλου) να μαθαίνει από τον ίδιο τον Θεό τους «παρακλητικούς», όπως έχει ειπωθεί, «λόγους» για το θέμα αυτό, και έναν άλλον από τους κατώτερους αγγέλους να προχωρεί σε συνάντηση του πρώτου, για να δεχθεί και να μεταλάβει την έλλαμψη, και έπειτα να μυείται από αυτόν στη θεία βουλή σαν από ιεράρχη, και να λαμβάνει την εντολή να μυήσει τον θεολόγο, ότι: «Άφθονα θα κατοικηθεί η Ιερουσαλήμ από πλήθος ανθρώπων». Ένας άλλος δε από τους θεολόγους, ο Ιεζεκιήλ, αναφέρει ότι αυτό έχει νομοθετηθεί πανιέρως από την ίδια την υπερένδοξη θεότητα που επιβαίνει επί των Χερουβίμ.