Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 3:1

«Κατάστησε επάνω του αμαρτωλό». Αμαρτωλός βέβαια είναι ο ίδιος ο εφευρέτης της αμαρτίας, ο Σατανάς· το δε «κατάστησε» τίθεται αντί του «πρόκειται να κατασταθεί». Επάνω σε ποιον όμως; Σε ποιον άλλον παρά στον προδότη Ιούδα; «Και διάβολος ας σταθεί εκ δεξιών του». Και στο βιβλίο του Ζαχαρία, εξάλλου, λέει: «Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν εκ δεξιών του, για να του εναντιωθεί». Στον Ιούδα, όμως, δεν εναντιώνεται.

Θα θεωρήσουμε πάλι ότι αυτός έχει εγερθεί από τις άγιες νεφέλες του, σαν να έχει έλθει από την παλαιά ηρεμία και σιωπή σε κίνηση φροντίδας για εμάς, έχοντας βέβαια γεννηθεί από το σπέρμα των αγίων, του Αβραάμ, του Ιεσσαί και του Δαβίδ, και όσων συγκαταλέγονται στη γενεαλογία τους, τους οποίους ονομάζει και νεφέλες, επειδή ο νους των αγίων υψώνεται, και αποστρέφονται τα επίγεια και το χαμερπές φρόνημα, και αναζητούν μάλλον τα άνω και τα επουράνια, αλλά και επειδή, σε ρόλο νεφελών, ποτίζουν τους άλλους με τις νοητές βροχές. Και ότι δεν είναι παράλογο να εννοήσουμε την ανάσταση (δηλαδή την έγερση) στο σημείο αυτό ως την κίνηση της άρρητης φύσης προς τη φροντίδα, θα μας το επιβεβαιώσει πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας μέσω της φωνής του ψαλμωδού τα εξής: «Ένεκα της ταλαιπωρίας των φτωχών και του στεναγμού των πενήτων τώρα θα αναστηθώ, λέει ο Κύριος». Εγέρθηκε λοιπόν, δηλαδή κινήθηκε πλέον προς βοήθεια εκείνων που διαβιούσαν άθλια πάνω στη γη. Και αυτός είναι η λύτρωση των πάντων, και το τέλος της αρχαίας κατάρας, και η αρχή κάθε αγαθού, και ο χορηγός της ελπίδας για τον μέλλοντα αιώνα. <Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται μπροστά στο πρόσωπο του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί.>

«Και είπε προς τον διάβολο: Να σε επιτιμήσει ο Κύριος, διάβολε, και να σε επιτιμήσει ο Κύριος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ· δεν είναι μήπως αυτός σαν δαυλός βγαλμένος από τη φωτιά;» Το διήγημα είναι μεν όραμα, αλλά περιέχει ιστορικό νόημα, το οποίο εισάγεται αινιγματωδώς, και προδιαγράφεται πάλι σαν σε εικόνα στο πρόσωπο του Ιησού. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι ο Προφήτης κάνει λόγο για εκείνα που έχουν εκπληρωθεί μέσα από τις οράσεις, και δεν λέει καθόλου άσκοπους μύθους, ούτε βέβαια έρχεται κατόπιν των γεγονότων για να μας επισωρεύσει ένα πλήθος από περιττά διηγήματα· αλλά, όπως είπα στην αρχή, όσα έχει δει πριν από τα γεγονότα, θεωρεί πολύ σημαντικό να τα εξαγγέλλει, καθιστώντας τον Ισραήλ σοφό και ασφαλή, ώστε, αποφεύγοντας να περιπέσει στα ίδια σφάλματα, να μην αιχμαλωτιστεί και δεύτερη φορά, γνωρίζοντας ότι σώθηκε με κόπο, και ότι η απολύτρωσή τους και η χάρη έχει γίνει σχεδόν μέλημα ακόμη και για τους αγγέλους στον ουρανό. Είπε λοιπόν, ότι είδε τον άγγελο να στέκεται, και μπροστά του τον Ιησού, τον γιο του Ιωσεδέκ, τον μέγα ιερέα· και ο μεν άγγελος στεκόταν ως εικόνα και τύπος του Χριστού, ο δε ιερέας θα μπορούσε να νοηθεί αντί ολόκληρου του λαού· διότι έτσι εκλαμβάνεται στις θείες Γραφές.

Και πράγματι, είπε κάπου ο Θεός προς τον Μωυσή: «Και εγώ, ιδού, έλαβα τους Λευίτες αντί για όλους τους υιούς του Ισραήλ· ως δώρο μού έχουν δοθεί». Επομένως, ο λόγος μας δεν ξεφεύγει από τον σωστό σκοπό, όταν δέχεται τον ιερέα ως αντιπρόσωπο όλου του λαού. Διότι, επειδή ο Ισραήλ απομακρύνθηκε από το πρόσωπο του Θεού λατρεύοντας τα είδωλα και ατιμάζοντας τον ίδιο τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, έπειτα, αφού εκπληρώθηκε η δίκαιη οργή εναντίον του, ελεήθηκε από τον Θεό και κλήθηκε πάλι ενώπιόν Του. Και αυτό νομίζω ότι σημαίνει αινιγματικά το να στέκεται ο ιερέας μπροστά στο πρόσωπο του αγγέλου του Κυρίου. Διότι εν οργή μεν αποστρέφεται και παίρνει το βλέμμα Του μακριά από εκείνους που συνηθίζουν να Τον καταφρονούν· όταν όμως σπλαγχνίζεται, επιβλέπει και επισκέπτεται. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος ψαλμωδός προσευχόταν λέγοντας: «Μην αποστρέψεις το πρόσωπό Σου από εμένα, και μην απομακρυνθείς με οργή από τον δούλο Σου». Και πάλι: «Επίβλεψε σε εμένα και ελέησέ με». Αλλά, από τη μια πλευρά, ο από τη φύση Του αγαθός και ελεήμων Θεός ελευθέρωνε τον Ισραήλ από την αμαρτία· από την άλλη πλευρά, ο σατανάς, που τον είχε ρίξει σε αυτήν, στεκόταν και πάλι απέναντί του και τον πολεμούσε, και τον κατηγορούσε ακόμη, και, όσο περνούσε από το χέρι του, δεν άφηνε να τον σπλαγχνιστεί ο Θεός, προβάλλοντάς τον ως ευρισκόμενο σε αμαρτήματα και ένοχο για εγκλήματα ασέβειας, χωρίς να έχει απολύτως τίποτα το καλό.

Διότι λέει ότι στεκόταν εκ δεξιών του, παραλύοντας κατά κάποιον τρόπο τα δεξιά· διότι δεν πολεμά τις φαύλες πράξεις μας, αλλά τις δεξιές και επαινούμενες. Αυτό ακριβώς καταράστηκε να πάθει κάποιος από εκείνους που ασέβησαν απέναντι στον Χριστό ο μακάριος Δαβίδ, λέγοντας τα εξής: «Και ο διάβολος ας σταθεί εκ δεξιών του». Αντιστεκόταν, λοιπόν, ο σατανάς, όμως επιτιμούνταν μέσω της φωνής του αγγέλου· διότι τον άκουγε να λέει: «Ο Κύριος να σε επιτιμήσει, διάβολε, και να σε επιτιμήσει ο Κύριος, αυτός που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ».

«Και θα φέρει έξω τον λίθο της κληρονομίας, ισότητα χάριτος τη χάρη της.» Το προκείμενο χωρίο είναι βέβαια εντελώς δυσνόητο· όμως εμείς θα πούμε αυτό που θεωρείται ως το πλέον άριστο και ορθό. Φαίνεται λοιπόν ότι ο λόγος σχεδόν επιτιμά το μεγάλο όρος, δηλαδή τον σατανά, ο οποίος επαναστατεί και αντιπαρατάσσει στον Χριστό τη δύναμη της δικής του κακίας, πράγμα το οποίο και προηγουμένως πάλι μας είχε περιγραφεί αινιγματωδώς. Διότι ο Προφήτης είπε ότι είδε «τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου», και τον διάβολο να στέκεται «εκ δεξιών του για να του εναντιωθεί». Διότι, στο μέτρο που ήταν δυνατόν και εξαρτιόταν από αυτόν, πολέμησε και εξεγέρθηκε δεινά εναντίον των θείων οικονομιών του Σωτήρος, ο οποίος καλούσε προς σωτηρία την οικουμένη. Αυτό δεν θα το αμφέβαλλε κανείς, αναλογιζόμενος ότι πρώτα τον πλησίασε ενώ νήστευε στην έρημο, και, βλέποντάς τον να σώζει την οικουμένη, ήθελε να τον κάνει δικό του προσκυνητή, δείχνοντάς του «όλα τα βασίλεια του κόσμου» και λέγοντας ότι όλα θα γίνουν δικά του, εάν επέλεγε να πέσει κάτω και να τον προσκυνήσει. Έπειτα, εκτός από αυτό, άρπαξε και μέσα από τον ίδιο τον χορό των αγίων αποστόλων τον προδότη μαθητή, πείθοντάς τον να γίνει όργανο της σκαιότητας των Ιουδαίων. Τον επιπλήττει λοιπόν ο λόγος και λέει: Ποιος είσαι εσύ, το μεγάλο όρος ενώπιον του Ζοροβάβελ, που νομίζεις ότι θα κατορθώσεις τον σκοπό σου;

Και ο Ιεζεκιήλ λέγει: Εγώ είμαι ο Κύριος που ξηραίνει το χλωρό ξύλο. 〈λβ〉 Ότι θα πειρασθεί από τον διάβολο — ο Ζαχαρίας λέγει: Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί. Και του είπε ο Κύριος: Είθε να σε επιπλήξει ο Κύριος, διάβολε, εκείνος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ.

Ο Κύριος θα σε φυλάξει. Εκείνον που ατενίζει διαρκώς προς τον Θεό, τον φυλάττει ο ίδιος ο άγρυπνος Θεός, και σκεπάζει το δεξί του χέρι, εφόσον εκείνος επιτελεί ορθές πράξεις και αποδιώκει τους εχθρούς με τη δεξιά του· διότι οι εχθροί προσπαθούν να επιβουλευθούν κυρίως τη δεξιά των θεοφιλών ανθρώπων. Έτσι άλλωστε έχει γραφτεί: «Και ο Ιησούς ήταν ντυμένος με ρυπαρά ενδύματα, και ο διάβολος στεκόταν εκ δεξιών του». — Προπάντων δε ο Θεός προφυλάσσει από την κακία, έστω κι αν επιτρέπει να δοκιμάζονται από θλίψη τα εξωτερικά αγαθά ή το σώμα· για τον Ιώβ, εξάλλου, έδωσε την παραγγελία: «Μόνο την ψυχή του να διαφυλάξεις». Και η ψυχή έχει ανάγκη από φύλαξη κατά τον καιρό της εξόδου της από τον βίο, καθώς και κατά την είσοδό της στην πόλη του Θεού. Διότι, ποιο είναι το όφελος αν κάποιος πέσει στη μέση του δρόμου και χαθεί; Γι' αυτό, μην μακαρίζεις κανέναν άνθρωπο πριν από το τέλος της ζωής του.

Ψ. Από το ίδιο. ΚΓ'. Και ............... τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, ο οποίος στεκόταν προ προσώ .... του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν εκ δεξιών του, για να εναντιω ..... σε αυτόν. Και λίγο παρακάτω: και είπε προς εκείνους που στέκονταν προ της .... του, λέγοντας: Αφαιρέστε τα ρυπαρά ιμάτια από αυτόν· και είπε: Ιδού, αφαίρεσα τις ανομίες σου, και ντύστε ........ δήρη, και τοποθετήστε καθαρή κίδαρη στο κεφάλι του. Και πάλι λίγο παρακάτω λέγεται προς αυτόν: Άκουσε λοιπόν ...... ρέα μέγα, εσύ και οι πλησίον σου που κάθονται μπροστά σου· διότι είναι άνδρες τερατοσκόποι, διότι, ιδού, εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή. Και πάλι μετά από άλλα: Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα, λέγοντας: Λάβε τα εκ της αιχμαλωσίας από τους άρχοντες. Και μετά από λίγο: Και θα λάβεις αργύριο και θα κατασκευάσεις στεφάνια, και θα τα επιθέσεις στο κεφάλι του Ιησού, του υιού του Ιωσεδέκ, του μεγάλου ιερέα, και θα πεις προς αυτόν: Αυτά λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ: Ιδού, ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει, και θα οικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου, και αυτός θα λάβει αρετή, και θα καθίσει, και θα κυβερνήσει επί του θρόνου του, και θα είναι ο ιερέας εκ δεξιών του, και βουλή ειρηνική θα υπάρχει ανάμεσα στους δύο. Ο δε στέφανος θα ανήκει σε εκείνους που υπομένουν.

Το δικό μου όνομα, λέει ο ίδιος ο Κύριος που σου αποκαλύπτει αυτά, έχει γραφτεί επάνω σε αυτόν που πρόκειται να εισαγάγει τον λαό στη γη της επαγγελίας· αν δε αυτός ήταν ο Ιησούς (του Ναυή), και κανένας άλλος, είναι προφανές ότι λέει πως το δικό Του όνομα έχει τεθεί σε αυτόν. Δεν είναι καθόλου θαυμαστό, λοιπόν, αν τον αποκαλεί και άγγελο, αφού και για τον Ιωάννη, ο οποίος υπήρξε άνθρωπος, έχει λεχθεί το: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου εμπρός από εσένα». <Από τον Ζαχαρία>. «Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Να σε επιτιμήσει ο Κύριος, διάβολε, και να σε επιτιμήσει ο Κύριος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ· δεν είναι άραγε αυτός σαν δαυλός που αρπάχτηκε μέσα από τη φωτιά; Και ο Ιησούς ήταν ενδεδυμένος με ρυπαρά ιμάτια και στεκόταν ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου. Και αποκρίθηκε και είπε προς αυτούς που στέκονταν ενώπιόν του, λέγοντας: Αφαιρέστε από αυτόν τα ρυπαρά ιμάτια. Και είπε προς αυτόν: Ιδού, αφαίρεσα τις ανομίες σου, και ντύστε τον με ποδήρη χιτώνα, και τοποθετήστε καθαρή κίδαρη στο κεφάλι του, και τον έντυσαν με ιμάτια.» Και στη συνέχεια προσθέτει: «Άκουσε λοιπόν, Ιησού, μέγα ιερέα, εσύ και οι πλησίον σου που κάθονται ενώπιόν σου, διότι είναι άνδρες τερατοσκόποι (που αποτελούν σημεία), διότι εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή».

Και ο Ιησούς, ο μέγας ιερέας που αναφέρεται στον προφήτη, τέθηκε επικεφαλής της επιστροφής από τη Βαβυλώνα στην Ιερουσαλήμ, φέροντας και αυτός την προτύπωση του Ιησού, του Σωτήρα μας, τον οποίο έχουμε ως «μέγα αρχιερέα που έχει διασχίσει τους ουρανούς», μέσω του οποίου διδαχθήκαμε και εμείς, αφού λυτρωθήκαμε σαν από άλλη Βαβυλώνα από τη σύγχυση και την αιχμαλωσία του παρόντος βίου, να σπεύδουμε προς την ουράνια πόλη, την αληθινή Ιερουσαλήμ. Εύλογα, λοιπόν, ο Ιησούς, ο οποίος έφερε στο πρόσωπό του την εικόνα της αλήθειας, φορούσε και ρυπαρά ιμάτια, και ο διάβολος αναφέρεται ότι στεκόταν στα δεξιά του και του εναντιωνόταν, επειδή και ο αληθινός Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, αφού κατέβηκε στη δική μας αιχμαλωσία, ανέλαβε τις αμαρτίες μας, πήρε πάνω του τον ανθρώπινο ρύπο, και υπέμεινε τους εξευτελισμούς του πάθους λόγω της φιλανθρωπίας Του προς εμάς. Γι' αυτό λέει ο Ησαΐας: «Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς τον θεωρήσαμε ως άνθρωπο που βρίσκεται σε πόνο και σε πληγή και σε κάκωση· αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας». Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, όταν είδε τον Κύριο, είπε: «Ιδού ο αμνός του Θεού, που σηκώνει τις αμαρτίες του κόσμου».

Και στη συνέχεια περί άλλου Κυρίου και Θεού κάπως έτσι ο ίδιος ο Κύριος προσθέτει: «και θα τους ενισχύσω εν Κυρίω τω Θεώ αυτών, και στο όνομά του θα καυχηθούν, λέγει ο Κύριος». Ποιοι άραγε θα ήταν αυτοί που καυχώνται εν Κυρίω...; Του ιδίου. «Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Να σε επιτιμήσει ο Κύριος, διάβολε, και να σε επιτιμήσει ο Κύριος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ.» Πάλι και εδώ ο Κύριος λέει ότι έτερος Κύριος θα επιτιμήσει τον διάβολο, καθώς δεν επιτιμά ο ίδιος ο Κύριος που συνομιλεί, αλλά κάνει μνεία άλλου Κυρίου. Μέσω αυτών θεωρώ ότι παρουσιάζεται σαφώς η απόδειξη περί των δύο Κυρίων, του Πατρός και Θεού των όλων, και εκείνου που μετά τον Πατέρα έχει αναλάβει την κυριότητα και δεσποτεία επί πάντων των δημιουργημάτων. Του Μαλαχία. «Ιδού, αποστέλλω τον άγγελόν μου, και θα ετοιμάσει την οδό προ του προσώπου μου, και ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος τον οποίο εσείς ζητείτε, και ο άγγελος της διαθήκης τον οποίο εσείς θέλετε· ιδού, έρχεται, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του;» Όμοια είναι και αυτά με τα προηγούμενα. Διότι ο ίδιος ο Κύριος, ο Θεός ο Παντοκράτωρ, λέει ότι θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, ομιλώντας περί ετέρου· υποδηλώνει επομένως τον Θεό Λόγο.

«Και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Αυτός θα είναι μέγας και θα κληθεί υιός Υψίστου»· είναι δε φανερό και από την προφητεία του Ζαχαρία, η οποία από παλιά προφήτευσε για αυτό το όνομα, διότι λέει: «μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Ας σε επιτιμήσει ο Κύριος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ». Πότε, δηλαδή, τον επιτίμησε; Όταν τον άνθρωπο που αγαπήθηκε από Αυτόν, τον ένωσε με τον δικό Του Λόγο. «Αυτός που εξέλεξε», λέει, «την Ιερουσαλήμ», δηλαδή αυτήν τη δική μας, για την οποία ο Απόστολος λέει: «η δε δική μας Ιερουσαλήμ είναι άνω· διότι αυτή είναι δούλη μαζί με τα τέκνα της». Διότι τότε, αφού βρέθηκε σε αυτήν τη μεγάλη Ιερουσαλήμ, δηλαδή στη δική μας Εκκλησία, επιτίμησε τον διάβολο σύμφωνα με την προφητεία, λέγοντας: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, διότι είσαι σκάνδαλο για εμένα». Αυτός λοιπόν είναι ο μέγας ιερέας, του οποίου τον τύπο διατηρούσε ο τότε Ιησούς. Διότι δεν ήταν δυνατόν να κληθεί εκείνος μέγας ιερέας, αν και είχε γίνει ένδοξος σε όλα, από τη στιγμή που ο Μωυσής δεν είχε ονομαστεί μέγας (διότι ούτε ο Μωυσής ήταν ακόμη μέγας, μολονότι και θεράπων του Θεού αποκλήθηκε και θεός του Φαραώ ονομάστηκε από τον ίδιο τον Θεό).

Αν όμως κάποιος νομίζει ότι ο Ιησούς ονομάστηκε μέγας γι' αυτόν τον λόγο, επειδή δηλαδή αυτός αξιώθηκε να εισαγάγει τον λαό στην άγια γη και έκανε πολλά άλλα θαυμαστά, ας γνωρίζει και μέσα από αυτό, ότι το μεγαλείο που αναφέρθηκε για τον Ιησού δεν αφορούσε τόσο το τυπικό γεγονός, αλλά Εκείνον που έμελλε λίγο αργότερα να εισαγάγει τον δικό Του λαό σε αυτήν τη μεγάλη Ιερουσαλήμ. Βλέπεις πόση άγνοια επέδειξε έχοντας αποπλανηθεί από την ιστορία, και μη μπορώντας να δώσει προσοχή στον Ιησού που υποδείχθηκε από τον προφήτη Ζαχαρία. Διότι εκείνος βέβαια ήταν γιος του Ιωσεδέκ, από τη φυλή των Λευιτών, έχοντας αναλάβει την αρχιεροσύνη από το γένος του Ααρών, γι' αυτό άλλωστε και ονομαζόταν μέγας ιερέας, όπως ακριβώς διδάσκει ο προφήτης λέγοντας: «Και μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα». Ενώ ο διάδοχος του Μωυσή, αυτός που οδήγησε τον λαό στη γη της επαγγελίας και έκανε πολλά άλλα και θαυμαστά, ήταν μεν γιος του Ναυή, ανήκε δε στη φυλή του Εφραίμ, η οποία δεν είχε τίποτα κοινό με την ιεροσύνη. Αυτός, λοιπόν, που έσφαλε τόσο πολύ ως προς το προφανές κείμενο και αγνόησε την απλή ιστορία, πώς θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιόπιστος για τη διδασκαλία της ανώτατης θεολογίας;

ΞΒ΄. Διότι, όταν θυμηθώ τον Ζαχαρία, φρίττω για το δρέπανο, παρομοίως και για όσα αυτός μαρτυρεί εναντίον των ιερέων: αυτά δηλαδή που υποδηλώνει για τον σπουδαίο Ιησού, τον μέγα ιερέα, τον οποίο, αφού του αφαιρεί μέσα από τον λόγο τη ρυπαρή και ανάξια ενδυμασία, του φορά την ιερατική και λαμπρή στολή· καθώς και όσα παρουσιάζει τον άγγελο να λέει και να παραγγέλλει προς τον Ιησού. Και αυτά μεν, επειδή αναφέρονται σε πράγματα ίσως μεγαλύτερα και υψηλότερα απ' ό,τι ταιριάζει στους πολλούς ιερείς, ας τιμηθούν με τη σιωπή. Πλην όμως, αξίζει να σημειωθεί ότι και σε αυτόν, στα δεξιά του, στεκόταν ο διάβολος για να του εναντιωθεί· πράγμα που για εμένα τουλάχιστον δεν είναι ασήμαντο, ούτε άξιο για μικρό μόνο φόβο και επαγρύπνηση.

Και λίγο παρακάτω: «Μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου· και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του για να του εναντιωθεί. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Να σε επιτιμήσει ο Κύριος, διάβολε. Και διαβεβαίωσε ο άγγελος του Κυρίου τον Ιησού, λέγοντας: Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ: Εάν πορευθείς στους δρόμους μου και εάν φυλάξεις τα προστάγματά μου, τότε και εσύ θα κρίνεις τον οίκο μου.» Και πάλι: «Άκουσε λοιπόν, Ιησού, μέγα ιερέα.» Ο Ησαΐας λέει: «Έγινα φανερός σε όσους δεν με αναζητούσαν, και βρέθηκα από όσους δεν ρωτούσαν για εμένα.» (Και πάλι: «Και θα δείτε μέγα βασιλέα.» Τον Θεό όμως κανείς δεν τον βλέπει.) Και πάλι: «Θα επιφανεί ο Κύριος σε αυτούς, και θα εξολοθρεύσει όλους τους θεούς των εθνών.» Και πάλι: «Ιδού, είμαι παρών στο έθνος που δεν επικαλέστηκε το όνομά μου.» Ο Δαβίδ λέει: «Εσύ που κάθεσαι πάνω στα Χερουβίμ, εμφανίσου. Εξέγειρε τη δύναμή σου και έλα για να μας σώσεις.» Και πάλι: «Θα κατέβει σαν βροχή πάνω σε δέρας.» Υποδηλώνοντας έτσι το ατάραχο και αθόρυβο της καθόδου· διότι, όταν η βροχή κατεβαίνει στη γη, προκαλεί θόρυβο· όταν όμως κατεβαίνει πάνω σε μάλλινο δέρας, δεν προκαλεί. Ο Μιχαίας λέει: «Και εσύ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, δεν είσαι καθόλου η πιο ασήμαντη ανάμεσα στους ηγεμόνες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ· και οι έξοδοί του είναι από την αρχή, από τις ημέρες του αιώνος.»

Διότι και στην προς Εβραίους επιστολή μπορεί κανείς να διδαχθεί το ίδιο από τον Παύλο, ο οποίος λέει ότι ο Ιησούς έγινε απόστολος και αρχιερέας από τον Θεό, όντας πιστός σε εκείνον που τον «ποίησε». Επειδή και εκεί, ονομάζοντας αρχιερέα αυτόν που με το δικό του αίμα εξιλέωσε ιερατικά τις αμαρτίες μας, δεν εξαγγέλλει την αρχική υπόσταση του Μονογενούς διά της λέξεως «Εποίησε», αλλά αναφέρει το «Εποίησε» θέλοντας να παραστήσει τη χάρη που συνήθως μνημονεύεται κατά την ανάδειξη των ιερέων. Διότι ο Ιησούς, όπως λέει ο Ζαχαρίας, ο μέγας αρχιερέας, αυτός που ιερούργησε τον δικό του αμνό, δηλαδή το ίδιο του το σώμα, υπέρ της αμαρτίας του κόσμου, αυτός που εξαιτίας των παιδιών τα οποία έχουν κοινωνήσει σάρκα και αίμα συμμετείχε και ο ίδιος παρομοίως στο αίμα, όχι καθόσον ήταν εν αρχή, όντας Λόγος και Θεός και υπάρχοντας σε μορφή Θεού και όντας ίσος με τον Θεό, αλλά καθόσον κένωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας τη μορφή του δούλου και προσέφερε προσφορά και θυσία υπέρ ημών, έτσι έγινε ιερέας πολλές γενεές αργότερα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Και βεβαίως, γνωρίζει το μυστήριο γύρω από αυτό εκείνος που δεν μελέτησε επιφανειακά τον λόγο της προς Εβραίους επιστολής. Ομοίως λοιπόν, και εδώ λέγεται ότι «ποιήθηκε» ιερέας και απόστολος, και εκεί Κύριος και Χριστός, το μεν πρώτο ως προς τη θεία οικονομία υπέρ ημών, το δε δεύτερο εξαιτίας της μεταβολής και μεταποίησης του ανθρώπινου προς το θείο. Διότι ο απόστολος ονομάζει ποίηση τη μεταποίηση.

ε'. Κλήση των εθνών στη νέα Σιών· και απειλή κατά των δαιμόνων· και ευαγγελισμός της μετά σαρκός άφιξης του Κυρίου στη Σιών, μέσω της οποίας τα έθνη θα επιστρέψουν σε αυτόν. στ'. Διήγηση της κάθαρσης του Ιησού, ο οποίος ήταν τότε ιερέας τους· και αυστηρή παραγγελία προς τον ίδιο σχετικά με το τι άρμοζε να τηρεί.

«Μπροστά του προτρέχει η καταστροφή. Το στρώμα του είναι αιχμηροί οβελίσκοι, και όλος ο χρυσός της θάλασσας κάτω από αυτόν είναι σαν απέραντος πηλός.» «Μου έδειξε ο Κύριος τον Ιησού τον ιερέα να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του. Και είπε ο άγγελος προς τον διάβολο: Ας σε επιτιμήσει ο Κύριος, διάβολε, Εκείνος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ.» «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτελλε το πρωί; Συνετρίβη στη γη, αυτός που έστελνε διαταγές σε όλα τα έθνη; Εσύ όμως είπες στην καρδιά σου: Στον ουρανό θα αναβώ· πάνω από τα άστρα του ουρανού θα τοποθετήσω τον θρόνο μου. Θα καθίσω σε όρος υψηλό, θα αναβώ στα υψηλά όρη προς βορράν, πάνω από τα σύννεφα· θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο. Τώρα όμως θα καταβείς στον άδη, και στα θεμέλια της γης. Εκείνοι που θα σε δουν θα απορήσουν μαζί σου, και θα πουν: Αυτός είναι ο άνθρωπος που αναστάτωνε τη γη, που συγκλόνιζε βασιλιάδες, που μετέτρεψε ολόκληρη την οικουμένη σε έρημο και κατέστρεψε τις πόλεις της, και δεν ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Όλοι οι βασιλιάδες της γης κοιμήθηκαν με τιμή, ο καθένας στον οίκο του.»

Αλλά και ο Ζαχαρίας λέει, όπως και εσύ ο ίδιος ανέφερες, ότι ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του ιερέα Ιησού για να του εναντιωθεί, και ειπώθηκε: «Να σε επιτιμήσει ο Κύριος, αυτός που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ». Και πάλι στον Ιώβ είναι γραμμένο, όπως και ο ίδιος είπες, ότι οι άγγελοι ήλθαν να παρασταθούν μπροστά στον Κύριο, και μαζί τους είχε έλθει και ο διάβολος. Και από τον Μωυσή στην αρχή της Γένεσης, έχουμε καταγεγραμμένο ότι το φίδι πλάνησε την Εύα και καταράστηκε. Επίσης, στην Αίγυπτο, μάθαμε ότι υπήρξαν μάγοι που εξισώνονταν με τη δύναμη η οποία ενεργούνταν από τον Θεό μέσω του πιστού θεράποντα Μωυσή. Και γνωρίζετε ότι ο Δαβίδ είπε πως οι θεοί των εθνών είναι δαιμόνια.

Αλλά οφείλετε να πιστέψετε στον Ζαχαρία, ο οποίος υποδεικνύει παραβολικά το μυστήριο του Χριστού και το κηρύττει συγκαλυμμένα. Τα λεγόμενα δε είναι τα εξής: Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών, διότι ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα προστεθούν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν δικός μου λαός· και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, και θα γνωρίσουν ότι ο Κύριος των δυνάμεων με απέστειλε σε εσένα. Και θα κατακληρονομήσει ο Κύριος τον Ιούδα ως μερίδα του πάνω στην άγια γη, και θα εκλέξει και πάλι την Ιερουσαλήμ. Ας έχει ευλάβεια κάθε σάρκα ενώπιον του Κυρίου, διότι εγέρθηκε από τα άγια νέφη του. Και μου έδειξε τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, να στέκεται ενώπιον του αγγέλου του Κυρίου· και ο διάβολος στεκόταν στα δεξιά του, για να του εναντιωθεί. Και είπε ο Κύριος προς τον διάβολο: Ας σε επιτιμήσει ο Κύριος, εκείνος που εξέλεξε την Ιερουσαλήμ. Δεν είναι μήπως αυτός δαυλός βγαλμένος από τη φωτιά;

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος ο Ιησούς, που ονομάζεται ιερέας από τον προφήτη, φάνηκε να φορά ρυπαρά ενδύματα επειδή ειπώθηκε ότι είχε πάρει γυναίκα πόρνη, και ονομάστηκε δαυλός βγαλμένος από τη φωτιά επειδή έλαβε άφεση αμαρτιών, ενώ επιτιμήθηκε και ο διάβολος που ήταν εναντίον του, έτσι και εμείς, οι οποίοι μέσω του ονόματος του Ιησού πιστέψαμε σαν ένας άνθρωπος στον Θεό, τον Ποιητή των όλων, έχοντας απεκδυθεί τα ρυπαρά ενδύματα, δηλαδή τις αμαρτίες, μέσω του ονόματος του πρωτότοκου Υιού του, και έχοντας πυρωθεί μέσω του λόγου της κλήσεώς του, είμαστε το αληθινό αρχιερατικό γένος του Θεού, όπως μαρτυρεί και ο ίδιος ο Θεός λέγοντας ότι σε κάθε τόπο ανάμεσα στα έθνη προσφέρουν θυσίες ευάρεστες σε αυτόν και καθαρές. Ο Θεός όμως δεν δέχεται θυσίες από κανέναν, παρά μόνο μέσω των ιερέων του.