Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 4:1

ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΖΑΧΑΡΙΑ. ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ. <Και επέστρεψε ο άγγελος που μιλούσε μαζί μου, και με ξύπνησε όπως ακριβώς ξυπνά ένας άνθρωπος από τον ύπνο του, και μου είπε: Τι βλέπεις; Και είπα: Είδα και ιδού, μια λυχνία ολόχρυση, και το δοχείο στο πάνω μέρος της, και επτά λύχνοι πάνω της, και επτά αγωγοί στους λύχνους που είναι πάνω της, και δύο ελιές πάνω της, μία στα δεξιά του δοχείου της και μία στα αριστερά.>

Το «επέστρεψεν» σε αυτές τις περιπτώσεις δεν θα το κατανοήσουμε τοπικά· διότι αυτό είναι εντελώς ανόητο· αλλά θα θεωρήσουμε μάλλον τη μετάβαση, σαν από ένα προκείμενο όραμα αμέσως σε ένα άλλο γειτονικό, και είναι προφανές ότι η μετάβαση αυτή είναι πνευματική. Επειδή όμως υπάρχει ανάγκη από απόλυτη νήψη και ανώτερη από τον ανθρώπινο νου, ειδικά μάλιστα σε αυτά τα ζητήματα, ο Θεός ενέβαλε στον Προφήτη μια λεπτή εγρήγορση, με τη μεσιτεία του αγγέλου που μιλούσε σε αυτόν, έτσι ώστε να δίνει την εντύπωση ότι ξύπνησε από ύπνο. Διότι κάπως έτσι είναι η κατάσταση της δικής μας διάνοιας, και πολύ κατώτερη από αυτήν που υπάρχει στους αγίους αγγέλους, ώστε θα έλεγε κανείς ότι η δική τους κατάσταση είναι εγρήγορση, ενώ η δική μας σαν να βρισκόμαστε σε ύπνο. Όταν δε ο θεσπέσιος άγγελος είδε ότι η γνώμη και ο νους του είχαν παρακινηθεί προς αυτό, ώστε να μπορεί να κατανοήσει επαρκώς και με λεπτομέρεια το όραμα, τον ρωτούσε λέγοντας τι νομίζει ότι είναι αυτά που του υποδείχθηκαν. Ο Προφήτης πάλι έκανε μια απολύτως ακριβή αφήγηση του οράματος, λέγοντας ότι είδε μια λυχνία ολοκληρωτικά χρυσή· πάνω της βρισκόταν η λαμπάδα, καθώς και επτά λύχνοι και ισάριθμες με αυτούς χοάνες ελαίου, και δύο ελιές, η μία στα δεξιά της λαμπάδας και η άλλη στα αριστερά.

Και αποκρίθηκε ο άγγελος και μου είπε λέγοντας: «Αυτός είναι ο λόγος του Κυρίου προς τον Ζοροβάβελ, λέγοντας: Όχι με μεγάλη δύναμη ούτε με ισχύ, αλλά με το Πνεύμα μου, λέγει ο Κύριος ο παντοκράτορας». Ότι είναι ανώτερος και ιερότερος από τη δική μας διάνοια ο νους των νοητών δυνάμεων, και υπερβαίνει ασύγκριτα τα δικά μας, θα μπορούσες να το μάθεις και από εδώ. Διότι «επέστρεψε» ο άγγελος, όπως λέει ο Προφήτης, και «τον εξύπνησε, με τον τρόπο που ξυπνάει ένας άνθρωπος από τον ύπνο του». Διότι, αν κάποιος επέλεγε να συγκρίνει το μέτρο της ανθρώπινης διάνοιας ως προς τον νου που ενυπάρχει στις άνω δυνάμεις, θα το βρει να μειονεκτεί τόσο, όσο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υστερούν τα αδρανή φαντάσματα των ονείρων μας σε σχέση με τη διάνοια αυτών που βρίσκονται σε εγρήγορση. Έχει λοιπόν αφυπνιστεί ο Προφήτης σε εγρήγορση, αλλά, παρόλο που βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση και είναι ιδιαίτερα οξυδερκής, δεν παύει να είναι βραδύς στο να μπορεί, εννοώ, να κατανοήσει τα όσα του υποδεικνύονται. Για τον λόγο αυτό, και πολύ εύλογα, ρωτά ξανά και ζητά να μάθει από τον πάνσοφο άγγελο. Και εκείνος, σχεδόν έκπληκτος επειδή δεν κατάλαβε, τον ρωτά αν πραγματικά δεν γνωρίζει. Αφού όμως εκείνος ομολόγησε ρητά την άγνοιά του, μη ντρεπόμενος για τη δυσκολία του να κατανοήσει, του διασαφηνίζει πλέον το αίνιγμα του οράματος, και σαν να ξεκινά από μια φανερή και ορατή εικόνα, του ερμηνεύει τον σκοπό που κρύβεται συγκαλυμμένα μέσα σε αυτήν.

Τη συγκεκριμένη αγία λυχνία μνημονεύει σαφώς και ο θεσπέσιος Ζαχαρίας. Είπε, λοιπόν: «Και επέστρεψε ο άγγελος που μιλούσε μέσα μου, και με ξύπνησε, όπως ξυπνά ένας άνθρωπος από τον ύπνο του, και μου είπε: Τι βλέπεις; Και είπα: Είδα, και ιδού, μια λυχνία ολόχρυση, και το λαμπάδι της, και επτά λύχνοι πάνω της, και δύο ελιές πάνω από αυτήν· μία στα δεξιά του λαμπαδίου της και μία στα αριστερά. Και ρώτησα, και είπα προς τον άγγελο που μιλούσε μέσα μου, λέγοντας: Κύριε, τι είναι αυτά; Και μου απάντησε, λέγοντας: Δεν γνωρίζεις τι είναι αυτά; Και είπα: Όχι, Κύριε». Ο μακάριος προφήτης, λοιπόν, ρωτούσε λέγοντας: «Τι είναι αυτά, Κύριε;» Ο θεσπέσιος άγγελος, αφού παρενέβαλε μια σύντομη διήγηση, ερμηνεύει το όραμα και ανάγει την κατασκευή της λυχνίας στον Χριστό, λέγοντας για τους επτά λύχνους σε αυτήν: «Αυτοί είναι οι οφθαλμοί του Κυρίου, οι οποίοι επιβλέπουν σε όλη τη γη». Διότι, αν πρέπει να πούμε κάτι και με πιο απτά λόγια, το θείο μας βλέπει με αμέτρητους οφθαλμούς και παρατηρεί τα ανθρώπινα, γνωρίζοντας αυτά που βρίσκονται στο σκοτάδι, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Και το φως είναι μαζί του». Διότι, εάν ο Θεός χορηγεί το φως σε εμάς που βρισκόμαστε στον κόσμο, πολύ περισσότερο θα είναι ο Ίδιος πλούσιος σε αυτό, και πριν από όλους τους άλλους, κατέχοντάς το στη δική Του φύση.