Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 4:11

Έτσι, λοιπόν, μέσω της αγίας τράπεζας θα νοηθεί ο Χριστός. Και πάλι ως λυχνία, επειδή φωτίζει ολόκληρη την οικία, δηλαδή τον κόσμο. Διότι λέει: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου»· και έχει επτά λύχνους και όχι έναν, διότι φωτίζει με πολλούς τρόπους και καταλαμπρύνει με διάφορα χαρίσματα τις ψυχές αυτών που πιστεύουν. Και πάλι, κατασκευάζεται από καθαρό χρυσάφι, επειδή είναι πάνω από όλα τίμιος. Έχει όμως και στερεό τον κορμό· διότι έτσι είναι γραμμένο· επειδή τίποτα το κούφιο, ούτε κενό δεν υπάρχει στον Χριστό. Έχει δε και κρίνα για την ευωδία του αγιασμού, σύμφωνα με το «Εγώ είμαι το άνθος του κάμπου, το κρίνο των κοιλάδων». Και πάλι αυτές οι επαρυστρίδες σημαίνουν τις χορηγίες των θείων χαρισμάτων. Εξάλλου, ο προφήτης Ζαχαρίας βεβαίωσε ότι είδε δύο κλάδους ελιάς γύρω από αυτήν, για να εννοήσεις τους δύο λαούς που ελεήθηκαν, τους οποίους και ονόμασε υιούς της πιότητος, και λέει ότι παρίστανται στον Κύριο όλης της γης, μολονότι οι κλάδοι φάνηκαν γύρω από τη λυχνία, δίνοντας με αυτό την πιο σαφή απόδειξη, ότι η λυχνία είναι ο Χριστός, ο οποίος μέσω της υπακοής και της πίστεως παρέστησε κοντά Του τόσο τον λαό από τα έθνη όσο και τον λαό από τους Ιουδαίους.

Διότι ο κασσίτερος συνενώνει τα χωρισμένα, επειδή έχει κολλητική φύση. Κάτι τέτοιο έχει πράξει και σε εμάς ο Χριστός, εάν είναι αλήθεια ότι «κτίζει τους δύο λαούς σε έναν καινούργιο άνθρωπο, κάνοντας ειρήνη και συνδιαλλάσσοντας και τους δύο σε ένα σώμα», στην ένωση μέσω του Πνεύματος. Γι' αυτό ονομάστηκε και ακρογωνιαίος λίθος, συνδέοντας σε ένωση τους δύο λαούς, όπως είπα. Ένωσε επίσης τους αγγέλους με εκείνους που είναι πάνω στη γη· αλλά και εμάς, μέσω του εαυτού Του, με τον Θεό και Πατέρα, αφού γκρέμισε την αμαρτία που βρισκόταν ενδιάμεσα και από παλιά αποτελούσε διαχωριστικό τείχος. <Και αποκρίθηκα και του είπα: Τι είναι αυτές οι δύο ελιές, που βρίσκονται στα δεξιά και στα αριστερά της λυχνίας; Και ρώτησα για δεύτερη φορά και του είπα: Τι είναι οι δύο κλάδοι των ελιών, που βρίσκονται στα χέρια των δύο χρυσών μυξωτήρων, οι οποίοι επιχέουν και επαναφέρουν τις χρυσές αντλίες; Και μου είπε: Δεν γνωρίζεις τι είναι αυτά; Και είπα: Όχι, Κύριε. Και είπε: Αυτοί είναι οι δύο υιοί της πιότητος, οι οποίοι παρίστανται στον Κύριο όλης της γης.> Ο νους των αγίων είναι εξαιρετικά φιλομαθής. Γι' αυτό ο Προφήτης δεν παραλείπει τίποτα από όσα εμφανίζονται στο όραμα, αλλά ερευνά με μεγάλη επιθυμία, και ρωτά με λεπτομέρεια για το καθένα τι θα μπορούσε να σημαίνει.

Ο δε θείος Μάξιμος, εξηγώντας αυτό, λέει: «Σημείωσε ότι είναι θεόφυτοι βλαστοί του Πατέρα. Και να θεωρείς ότι αυτό έχει ειπωθεί από την οπτασία των ελαιών του Ζαχαρία, του ενδέκατου από τους προφήτες· γι' αυτό οι Εβδομήκοντα τους ονομάζουν κλάδους ελιάς, ενώ οι άλλοι ερμηνευτές στάχυα και βλαστούς». Και ο Μητροφάνης ο υμνωδός στους Τριαδικούς του κανόνες παρέδωσε να ψάλλεται ως εξής: «Διπλό στέλεχος βλάστησε από τον Πατέρα ως ρίζα, ο Υιός και το ευθές Πνεύμα, οι συμφυείς και θεόφυτοι βλαστοί, και τα συνάναρχα άνθη». Αν λοιπόν αυτός κάνει λόγο για διπλό στέλεχος, άλλοι για στάχυα, άλλοι για κλάδους, και για βλαστούς και υπερούσια άνθη, θεολογώντας ότι ο Υιός και το Πνεύμα προέρχονται από μία ρίζα, τον Πατέρα, δεν προκύπτει σύμφωνα με αυτόν τον λόγο ότι το Πνεύμα αποκτά την ύπαρξή του και από τον Υιό. Ακόμη και αν βρεθεί κάποιος από τους αγίους να ονομάζει το Πνεύμα καρπό, ή άνθος, ή οσμή, αυτό καταδεικνύει το συμφυές του Πνεύματος προς τον Πατέρα και τον Υιό, και όχι την αιτία. Όπως ακριβώς φρονεί και ο Κύριλλος Αλεξανδρείας, ο οποίος στο σύγγραμμά του προς τον Ερμεία γράφει τα εξής: «Όπως ακριβώς αν κάποιο από τα πιο εύοσμα άνθη, σχετικά με την οσμή που διαχέεται από αυτό και φτάνει στις αισθήσεις των παρισταμένων, έλεγε ότι \"από το δικό μου θα λάβει\", θα υποδήλωνε τη φυσική οικειότητα· σε καμία περίπτωση δεν θα νοήσεις κάποια διαίρεση κατά τη μέθεξη, με τον ίδιο τρόπο και επί του Υιού και του Πνεύματος».

Και δύο ελιές βρίσκονταν πάνω της, μία στα δεξιά του λαμπαδίου της και μία στα αριστερά. Ορθά και με πολύ ταιριαστό τρόπο διαμόρφωσε ο λόγος ολόκληρο το όραμα, ώστε να συγκλίνει αρμονικά προς τον εαυτό του. Διότι, αφού έκανε λόγο για λυχνία, λαμπάδιο, λύχνους και επαρυστρίδες, πρόσθεσε και δύο ελιές.

Ή τους δύο λαούς, εννοώ αυτόν από τα έθνη και αυτόν από τους Ιουδαίους, τους παρομοίασε ο λόγος με δύο ελιές· τους οποίους και ονόμασε υιούς πιότητος, ερμηνεύοντας κατά κάποιον τρόπο τις ελιές μέσα από την εν Πνεύματι γέννηση και τη χάρη της υιοθεσίας που οδηγεί στη θέωση. Ανάμεσά τους στέκεται ο σαρκωθείς Θεός, σαν πάνω σε λυχνία, στη μία και μόνη καθολική Εκκλησία, συμφιλιώνοντάς τους και με τον εαυτό Του και μεταξύ τους, και καθιστώντας τους γεννήτορες φωτός, του φωτός της αρετής και της γνώσης.