Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 4:6

Και αποκρίθηκε και μου είπε τα εξής: «Αυτός είναι ο λόγος του Κυρίου προς τον Ζοροβάβελ, ο οποίος λέει: Όχι με μεγάλη δύναμη, ούτε με ισχύ, αλλά με το Πνεύμα μου, λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ». Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι ο άγγελος που μιλούσε στον προφήτη δεν ήταν το Άγιο Πνεύμα, αλλά αυτός μεν ήταν άγγελος, ενώ το Πνεύμα είναι του Θεού του Παντοκράτορος. Και διακονείται μεν από άγγελο, είναι όμως αδιαίρετο από τη Θεότητα και ίδιον του Λόγου. Διότι, εάν προφασίζονται το αποστολικό ρητό, λόγω του ότι αναφέρονται μετά τον Χριστό οι εκλεκτοί άγγελοι, ας πουν, ποιος από όλους αυτούς είναι εκείνος που συντάσσεται στην Τριάδα;

Και αποκρίθηκε και μου είπε λέγοντας: «Αυτός είναι ο λόγος του Κυρίου προς τον Ζοροβάβελ, που λέει: Όχι με μεγάλη δύναμη, ούτε με ισχύ, αλλά με το Πνεύμα μου, λέει ο Κύριος ο παντοκράτωρ». Είναι ολοφάνερο, λοιπόν, ότι ο άγγελος που μιλούσε στον προφήτη δεν ήταν το Άγιο Πνεύμα, αλλά ο ίδιος μεν ήταν άγγελος, ενώ το Πνεύμα ανήκει στον Θεό τον παντοκράτορα· και διακονείται μεν από άγγελο, αλλά είναι αδιαίρετο από τη θεότητα, και ίδιον του Λόγου. Επειδή, εάν προβάλλουν ως πρόφαση το αποστολικό ρητό, λόγω του ότι μετά τον Χριστό αναφέρονται οι εκλεκτοί άγγελοι, ας πουν ποιος από όλους αυτούς είναι εκείνος που συντάσσεται με την Τριάδα;

Και αποκρίθηκε ο άγγελος και μου είπε λέγοντας: «Αυτός είναι ο λόγος του Κυρίου προς τον Ζοροβάβελ, λέγοντας: Όχι με μεγάλη δύναμη ούτε με ισχύ, αλλά με το Πνεύμα μου, λέγει ο Κύριος ο παντοκράτορας». Ότι είναι ανώτερος και ιερότερος από τη δική μας διάνοια ο νους των νοητών δυνάμεων, και υπερβαίνει ασύγκριτα τα δικά μας, θα μπορούσες να το μάθεις και από εδώ. Διότι «επέστρεψε» ο άγγελος, όπως λέει ο Προφήτης, και «τον εξύπνησε, με τον τρόπο που ξυπνάει ένας άνθρωπος από τον ύπνο του». Διότι, αν κάποιος επέλεγε να συγκρίνει το μέτρο της ανθρώπινης διάνοιας ως προς τον νου που ενυπάρχει στις άνω δυνάμεις, θα το βρει να μειονεκτεί τόσο, όσο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υστερούν τα αδρανή φαντάσματα των ονείρων μας σε σχέση με τη διάνοια αυτών που βρίσκονται σε εγρήγορση. Έχει λοιπόν αφυπνιστεί ο Προφήτης σε εγρήγορση, αλλά, παρόλο που βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση και είναι ιδιαίτερα οξυδερκής, δεν παύει να είναι βραδύς στο να μπορεί, εννοώ, να κατανοήσει τα όσα του υποδεικνύονται. Για τον λόγο αυτό, και πολύ εύλογα, ρωτά ξανά και ζητά να μάθει από τον πάνσοφο άγγελο. Και εκείνος, σχεδόν έκπληκτος επειδή δεν κατάλαβε, τον ρωτά αν πραγματικά δεν γνωρίζει. Αφού όμως εκείνος ομολόγησε ρητά την άγνοιά του, μη ντρεπόμενος για τη δυσκολία του να κατανοήσει, του διασαφηνίζει πλέον το αίνιγμα του οράματος, και σαν να ξεκινά από μια φανερή και ορατή εικόνα, του ερμηνεύει τον σκοπό που κρύβεται συγκαλυμμένα μέσα σε αυτήν.

Διότι αυτός, λέει, είναι ο λόγος του Κυρίου προς τον Ζοροβάβελ, που λέει: «Όχι με μεγάλη δύναμη ούτε με ισχύ, αλλά με το Πνεύμα μου, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ». Είναι σαν να έλεγε, ίσως, το νόημα του οράματος και ο σκοπός αυτών που παρουσιάστηκαν: Σχεδόν κραυγάζουν τα λόγια του Θεού προς τον Ζοροβάβελ και υψώνοντας φωνή λένε, ότι όλα αυτά που φαίνονται θα εκπληρωθούν στην ώρα τους, κατορθώνοντάς τα όχι με ανθρώπινη δύναμη, ούτε βέβαια με σαρκική ισχύ, αλλά με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, και μέσα από θεία προστάγματα. Διότι, βέβαια, ο Μονογενής έγινε άνθρωπος σαν κι εμάς· όμως δεν πολέμησε σαρκικά, για να στήσει την Εκκλησία στον κόσμο σαν κάποια λυχνία· ούτε κίνησε αισθητά όπλα και φάλαγγες πολεμιστών, για να φέρει κοντά Του τους δύο λαούς ή για να τοποθετήσει τους νοητούς λύχνους στη λυχνία, αλλά με την ισχύ του δικού Του Πνεύματος εγκατέστησε στις εκκλησίες «πρώτον Αποστόλους, δεύτερον προφήτες και ευαγγελιστές», και όλη την άλλη ομήγυρη των αγίων, γεμίζοντάς τους με θεία χαρίσματα, και τρέφοντάς τους πλούσια με την έκχυση του Πνεύματος. Επομένως, τα έργα του Χριστού δεν έγιναν με μεγάλη δύναμη ούτε με σαρκική ισχύ, αλλά με τη δύναμη του Πνεύματος λεηλατήθηκε ο σατανάς, και έπεφταν μαζί του και τα πλήθη των αντίπαλων δυνάμεων, και καλούνταν προς τη θεογνωσία μέσω της πίστεως, τόσο εκείνοι από τον Ισραήλ όσο και εκείνοι που παλαιότερα είχαν λατρεύσει την κτίση αντί για τον Κτίστη.