Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 4:9

Νομίζω δε και εγώ ότι και ο σοφότατος ευαγγελιστής Ιωάννης αυτό ακριβώς θέλει να φανερώσει, όταν λέει για τον Χριστό: «Ότι από το πλήρωμά του εμείς όλοι λάβαμε, και χάρη αντί χάριτος· διότι ο νόμος δόθηκε διά του Μωυσή, η χάρις και η αλήθεια έγινε διά του Ιησού Χριστού». Διότι διάκονος και μεσίτης εκείνης της αρχαίας χάριτος έγινε ο Μωυσής· ενώ της δεύτερης χορηγός είναι ο Χριστός, η οποία έχει μεν ομοιότητα προς εκείνην· διότι εκείνα ήταν τύποι ως προς την αλήθεια, δηλαδή κυοφορούσαν το κάλλος της αλήθειας· είναι όμως ανώτερη και υπερέχουσα τόσο όσο εύλογα τα νοητά θα μπορούσαν να υπερέχουν από τα αισθητά. Και θα το μαρτυρήσει γράφοντας ο Παύλος, ότι «Ανώτερης διαθήκης έχει γίνει έγγυος ο Ιησούς». <Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα λέγοντας: Τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν, και θα επιγνώσεις ότι ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με απέστειλε σε εσένα.> Ιδού λοιπόν πάλι μας περιγράφει μέσα σε αισθητά πράγματα τα νοητά, και παραθέτει ως τύπο των όσων έχουν παραδόξως τελεστεί διά του Χριστού τα όσα είχαν κατά καιρούς περατωθεί διά χειρός του Ζοροβάβελ.

«και εκείνοι που βρίσκονται μακριά από αυτούς θα έρθουν και θα οικοδομήσουν στον οίκο του Κυρίου, και θα επιγνώσετε ότι ο Κύριος ο Παντοκράτωρ με απέστειλε σε εσάς· και θα συμβεί αυτό, εάν ακούσετε με προσοχή τη φωνή του Κυρίου του Θεού σας». Ο λόγος του Θεού απευθυνόταν προς τον μακάριο προφήτη Ζαχαρία, ή μάλλον μέσω αυτού προς όλους σχετικά με τον Ζοροβάβελ, ο οποίος καταγόταν μεν από τη φυλή του Ιούδα, αλλά ηγείτο των Ισραηλιτών, εφόσον τον καλούσε σε αυτό η βασιλική φυλή. Το ποια ήταν όμως τα όσα λέχθηκαν γι' αυτόν από τον Θεό, είναι αναγκαίο να τα υπενθυμίσουμε προηγουμένως. Είπε λοιπόν: «Τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν». Όμως μαζί με αυτόν, όταν θεμελίωνε τον οίκο και βέβαια όταν τον αποπεράτωνε, ήταν και ο Ιησούς του Ιωσεδέκ, ο μέγας ιερέας. Γι' αυτόν τον λόγο ο Θεός των όλων πρόσταξε τον θεσπέσιο προφήτη να λάβει τα αφιερώματα από την αιχμαλωσία από τους άρχοντες και από τους επιφανείς της και από όσους την είχαν επιγνώσει. Ποιοι άραγε να είναι αυτοί και ποια είναι αυτά τα πράγματα από την αιχμαλωσία, θα το διηγηθώ επειδή είναι αναγκαίο.

Αυτή λοιπόν είναι η πιο άμεση και πρόχειρη ιστορική ερμηνεία. Φανερώνει δε ότι το ζήτημα αποτελεί το μυστήριο του Χριστού· αν κανείς το ερευνήσει με λεπτομέρεια, δεν θα είχε καμία αμφιβολία. Διότι διαβεβαιώσαμε στην αρχή ότι στο πρόσωπο του Ζοροβάβελ αλλά και του Ιησού έχει προτυπωθεί ο Χριστός, και ξεχωριστά στον καθένα, και στους δύο συνολικά, ως ένας. Διότι είναι ταυτόχρονα και βασιλιάς του Ισραήλ και μέγας «αρχιερέας, όσιος, άκακος, αμίαντος». Επειδή όμως εκείνοι από τη φυλή του Ιούδα κατείχαν τους θρόνους της βασιλείας, ενώ εκείνοι από τη φυλή του Λευί είχαν ταχθεί για την ιεροσύνη, και δεν ήταν δυνατόν να δει κανείς στο ίδιο πρόσωπο και τη βασιλεία και την ιεροσύνη, για τον λόγο αυτόν με σοφία, μέσω των δύο, προτυπώνεται ο Χριστός ως ένας. Επομένως, αν ο Θεός λέει για τον Ζοροβάβελ ότι «τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν», από την ιστορική πλευρά θα το εννοήσεις για εκείνον, πνευματικά όμως θα αναγάγεις τη δύναμη του μυστηρίου στον Χριστό. Διότι Αυτός έγινε το θεμέλιό μας, και πάνω Του όλοι εποικοδομούμαστε πνευματικά σε άγιο ναό· Αυτός είναι η αρχή και το τέλος μας· διότι μας παρουσιάζει αγιασμένους εν πνεύματι, ως λαμπρό και ιερό κατοικητήριο για τον Εαυτό Του και για τον Πατέρα, έχοντας αφαιρέσει ολοκληρωτικά την αμαρτία και έχοντας καταργήσει τη φθορά· Αυτός είναι ο Ιησούς, όπως είπα, ο μέγας ιερέας.

Αυτός είναι ο σοφός οικοδόμος του λογικού μας ναού, ο οποίος κατακάηκε από το πυρ των παθών, αυτός που κατασκεύασε τον αχειροποίητο ναό του προσλήμματος, στον οποίο και κατοίκησε. Αυτός είναι για τον οποίο προείπε το Άγιο Πνεύμα: «Τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν τον οίκο τούτο, και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν», υποδηλώνοντας τόσο την πρώτη διάπλαση του ανθρώπου, όσο και την τελική ανάπλασή του στον Εαυτό Του. Ως χέρια ονόμασε τη δημιουργική του δύναμη.

και «αυτός θα οικοδομήσει την πόλη μου»· διότι εν δυνάμει αυτός ήταν που «οικοδόμησε την πόλη», την Ιερουσαλήμ, με το να επιτρέψει σε όσους το επιθυμούσαν να αναβούν από τη Βαβυλώνα και να ανεγείρουν τον τόπο, αλλά λέει «και την αιχμαλωσία του λαού μου θα επιστρέψει, όχι με λύτρα ούτε με δώρα, είπε Κύριος ο Θεός», το οποίο και εκπλήρωσε ιστορικά ο εν λόγω βασιλιάς των Περσών. Άλλος βέβαια θα μπορούσε να πει ότι αυτά λέγονται για τον Ζοροβάβελ, ο οποίος, προερχόμενος από το βασιλικό γένος, από τη φυλή του Ιούδα και τη γραμμή διαδοχής του Δαβίδ, ηγήθηκε μεν της επανόδου από τη Βαβυλώνα όσων επέστρεψαν στην Ιουδαία, οικοδόμησε δε τον ναό, την εποχή που προφήτευαν ο Αγγαίος και ο Ζαχαρίας, έτσι ώστε να έχει λεχθεί γι' αυτόν το εξής: «τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν τον οίκο τούτο, και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν». Έτερος πάλι, πέρα από αυτούς, θα αναγάγει τα προκείμενα στον Χριστό του Θεού, «τον οποίο ο Πατέρας ανέστησε εκ νεκρών» «λύνοντας τις ωδίνες του θανάτου», και τον κατέστησε «βασιλιά με δικαιοσύνη», ώστε ο Ίδιος να λέει επαληθεύοντας: «εγώ δε καταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν επί της Σιών, το άγιο όρος του».

Και η έσχατη δόξα αυτού του οίκου θα είναι μεγαλύτερη από την πρώτη. Εδώ πρόσεξέ με καλά. Ο Ζοροβάβελ ανέλαβε τη δεύτερη οικοδόμηση, και έχει ειπωθεί προφητεία για αυτόν: «Τα χέρια του Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν». Το «θεμελίωσαν» δείχνει αφενός την παντελή ερήμωση μετά τη Βαβυλώνα, και αφετέρου δείχνει τη δεύτερη οικοδόμηση. Επειδή λοιπόν ανοικοδομήθηκε ο ναός και έφτασε σε λαμπρότερη ευπρέπεια από την προηγούμενη, όταν οι Ιουδαίοι έσφαλαν ξανά στα σχετικά με τον Χριστό, παραδόθηκε στα χέρια των Ρωμαίων, τα οποία τον κατεδάφισαν έως το έδαφος. Αν λοιπόν επρόκειτο να ανοικοδομηθεί ξανά, θα έλεγε: «Η δεύτερη δόξα αυτού του οίκου θα είναι μεγαλύτερη από την πρώτη». Το ότι όμως λέει «η έσχατη μεγαλύτερη από την πρώτη», καθόρισε τη δεύτερη ως έσχατη· όπως ακριβώς δεν υπάρχει προγενέστερη της πρώτης, έτσι δεν υπάρχει και μεταγενέστερη της έσχατης.

Διότι, όπως λέει, τα χέρια του νοητού Ζοροβάβελ θεμελίωσαν αυτόν τον οίκο, δηλαδή τον άνθρωπο, και τα χέρια του θα τον ολοκληρώσουν, αναφερόμενος στην αρχική διάπλαση και στην τελική ανάπλαση σε αυτόν μέσω της άρρητης ένωσης. Αυτός είναι ο αληθινός Ζοροβάβελ, ο λυτρωτής των αιχμαλώτων, αυτός που έχει στο χέρι του τον κασσιτέρινο λίθο, ο οποίος κοσμείται με τους επτά οφθαλμούς του Κυρίου, μέσω των οποίων ο Θεός επιβλέπει ολόκληρη τη γη.