Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 6:1

Διότι πρέπει η κάθε ψυχή να καταφορτώνεται με το δικό της βάρος, εννοώ της αμαρτίας. Επειδή δε τα εγκλήματα και των δύο είναι ίσα και αδελφά, της Σαμάρειας εννοώ και της Ιερουσαλήμ, για τον λόγο αυτόν και με όμοιο τρόπο, βεβαρημένες με το μέτρο και την ανομία, καθώς πνεύμα έπεσε στις φτερούγες τους, φέρονται με ταχύ και ανεμπόδιστο δρόμο προς τη χώρα των αλλοφύλων, προφανώς δε αυτή των Βαβυλωνίων. Διότι, επειδή το ακάθαρτο πνεύμα τις ωθούσε στο σφάλμα και τις καταφόρτωνε με την ανομία, οδηγήθηκαν σε αιχμαλωσία και έπεσαν κάτω από τα πόδια των εχθρών. Και επειδή ο μακάριος άγγελος λέει ότι μεταφέρουν το μέτρο για να του οικοδομήσουν οίκο στη γη της Βαβυλώνας, είναι αναγκαίο να κατανοήσουμε εκείνο, ότι αποτελεί σημείο του να περάσουν οι Ισραηλίτες μακρύ χρόνο ανάμεσα στους εχθρούς, το ότι και οίκος οικοδομείται για την ανομία, και γίνεται σε αυτήν κάποιου είδους εγκαθίδρυση και σταθεροποίηση ανάμεσα στους εχθρούς. Το οποίο μάλιστα και πραγματοποιήθηκε. Διότι μόλις, αφού συμπληρώθηκε γι' αυτούς το εβδομηκοστό έτος, απαλλάχθηκαν από τα δεσμά της αιχμαλωσίας. <Και επέστρεψα και σήκωσα τα μάτια μου και είδα, και ιδού τέσσερα άρματα να εκπορεύονται από το μέσο δύο ορέων, και τα όρη ήταν όρη χάλκινα. Στο πρώτο άρμα υπήρχαν ίπποι πυρρόχρωμοι, και στο δεύτερο άρμα ίπποι μαύροι, και στο τρίτο άρμα ίπποι λευκοί, και στο τέταρτο άρμα ίπποι ποικιλόχρωμοι ψαροί.>

Και προς το παρόν αυτά θα πράξουν, κατά δε τον καιρό της συντέλειας θα τους οδηγήσουν στην πόλη του Θεού και στην επουράνια Ιερουσαλήμ, καταλήγοντας για αυτούς σε αυτό το αγαθό τέλος, οπότε και θα αναληφθούν ομοίως με τον Ηλία, επιβαίνοντας σε αγγελικά άρματα, ενώ επουράνιο φως θα τους περιλάμπει. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «με ίππους και άρματα, πάνω σε λαμπήνες (άμαξες) ημιόνων με σκιάδια στην αγία πόλη Ιερουσαλήμ, και θα φέρουν τους αδελφούς σας από όλα τα έθνη». Θα εννοήσεις δε τους ίππους και τα άρματα ως αγγελικά, εάν δώσεις προσοχή στην προφητεία του Ζαχαρία, στον οποίο ο λόγος, περιγράφοντας κάποιους ίππους ψαρούς και ποικιλόχρωμους και λευκούς, καθώς και άρματα, υπαινισσόταν αγγελικές δυνάμεις. Οι δε λαμπήνες ημιόνων φαίνεται να υποδηλώνουν τα σώματα της αναστάσεως, επιβαίνοντας στα οποία οι ψυχές θα αναληφθούν στην επουράνια πόλη. Πολύ εύστοχα δε ονομάστηκαν λαμπήνες, εξαιτίας της δόξας που εκλάμπει σε αυτά. Αντί δε του χωρίου: «πάνω σε λαμπήνες ημιόνων με σκιάδια», ο Σύμμαχος το απέδωσε: «με ίππους και με άρματα και με κλίνες και με άμαξες και με φορεία».

Δεξιό, λοιπόν, μυστήριο, σύμφωνα με την πρόνοια, είναι αυτό της σάρκωσης του Λόγου, ως ενεργητικό της υπερφυσικής, προορισμένης προ των αιώνων κατά χάρη θέωσης των σωζομένων, την οποία κανένας απολύτως φυσικός λόγος των όντων δεν θα μπορέσει να προσεγγίσει· αριστερό δε μυστήριο, σαφώς, σύμφωνα με την κρίση, είναι αυτό του ζωοποιού πάθους του Θεού που θέλησε να πάθει κατά σάρκα, ως ενεργητικό μεν της παντελούς αναίρεσης όλων των παρά φύση ιδιωμάτων και κινημάτων που εισήχθησαν στη φύση από την παρακοή, και ως δημιουργικό δε της ανελλιπούς αποκατάστασης όλων των προηγουμένως κατά φύση ιδιωμάτων και κινημάτων, σύμφωνα με την οποία δεν θα βρεθεί απολύτως κανένας κίβδηλος λόγος των όντων. Από αυτά, δηλαδή την πρόνοια και την κρίση, ήτοι τη σάρκωση και το πάθος, εξαιτίας της στερεότητας, της καθαρότητας και της αφθαρσίας της ανδρικής αρετής και ατρεψίας στην πράξη, και εξαιτίας της διαφάνειας και της λαμπρότητας της μυστικής θεωρίας και γνώσης, σαν μέσα από δύο χάλκινα όρη, εξήλθε, δίκην ιππήλατων αρμάτων, η αγία τετράδα των Ευαγγελίων, τα οποία κατέλαβαν και περιόδευσαν όλη τη γη και θεράπευσαν την πληγή της παράβασης του Αδάμ και ανέπαυσαν το πνεύμα του Θεού μέσω της πίστης και της ενάρετης πολιτείας του βίου που βασίζεται σε αυτήν, στη γη του βορρά, δηλαδή στα έθνη, στα οποία επικρατούσε ο ζόφος της άγνοιας και το σκοτάδι της αμαρτίας τυραννούσε τη φύση, ή, πάλι, (εξήλθε) η ισάριθμη με τα άγια Ευαγγέλια δύναμη των τεσσάρων γενικών αρετών, η οποία κατέλαβε πλήρως, σαν άλλη γη, την καρδιά των πιστών και θεράπευσε την πληγή της ατιμίας που τους προκλήθηκε από τα πάθη και ανέπαυσε το πνεύμα του Θεού μέσω της πρακτικής εφαρμογής των εντολών στη γη του βορρά, δηλαδή στη σάρκα, αναδεικνύοντας τον νόμο του πνεύματος να διαφαίνεται μέσα από τα έργα της δικαιοσύνης.

Αν πάλι το όραμα των ελαιών προτύπωσε την παρούσα και τη μέλλουσα ζωή, θα ήταν επίσης ορθός και αυτός ο τρόπος θεωρίας. Ανάμεσα σε αυτές ίσταται ο Λόγος, απομακρύνοντας από την πρώτη μέσω της αρετής, και ανυψώνοντας προς τη δεύτερη μέσω της γνώσης. Αυτό ίσως έχοντας κατά νου ο θαυμαστός Αββακούμ λέει: «εν μέσω δύο ζώων θα γνωριστείς», ονομάζοντας ζώα —όπως ακριβώς ο μέγας Ζαχαρίας τα χάλκινα όρη και τις ελιές— τους δύο κόσμους, δηλαδή τους αιώνες, ή τις προσιδιάζουσες σε αυτούς ζωές, ή την ψυχή και το σώμα, ή την πράξη και τη θεωρία, ή την έξη του καλού και την ενέργεια, ή τον νόμο και τους προφήτες, ή ολόκληρη την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, ή τους δύο λαούς, αυτόν που προέρχεται από τα έθνη και αυτόν από τους Ιουδαίους, ή τους δύο νόμους, τον φυσικό και τον πνευματικό, ή την πίστη και την αγαθή συνείδηση. Ανάμεσα σε αυτά ίσταται, υμνούμενος και δοξαζόμενος μέσα από όλα, ο Λόγος, και οδηγεί τα πάντα προς μία σύμπνοια του καλού, ως Θεός των πάντων, έχοντας δημιουργήσει τα πάντα γι' αυτόν ακριβώς τον σκοπό, ώστε να καταστεί για όλα ο αδιάλυτος δεσμός της ταυτότητας του καλού, μέσα από την ένωσή τους μεταξύ τους.