Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 6:12

Γι' αυτόν τον λόγο, κατά μεν την έκτη ημέρα ολοκληρώθηκαν όσα δημιουργήθηκαν, και την έβδομη κατέπαυσε από όλα· ενώ στο Ευαγγέλιο, όταν ήλθε ο Λόγος, λέει: «Ήλθα για να τελειώσω το έργο». Διότι εκείνος που καταπαύει από όλα, φανερώνει ότι ορισμένα πράγματα χρειάζονταν τελείωση, τα οποία, όταν ήλθε, τα ολοκλήρωσε. Λέει δηλαδή στο κατά Ιωάννην: «Τα έργα τα οποία μου έδωσε ο Πατέρας για να τα τελειώσω, αυτά ακριβώς τα έργα που εγώ πράττω, μαρτυρούν για εμένα». Διότι το έργο θα ήταν ατελές, εάν, αφού αμάρτησε ο Αδάμ, ο άνθρωπος πέθαινε· έγινε όμως τέλειο, όταν αυτός ζωοποιήθηκε. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού ανακαίνισε την κτίση των έξι ημερών, ορίζει μία ημέρα για την ανακαίνιση, την οποία προαναγγέλλει το Πνεύμα μέσω του ψαλμού λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος». Διότι αντί για τον ήλιο, ανατέλλει ο Θεός, καταυγάζοντας την ψυχή του καθενός· γι' αυτό και κατά το ίδιο το σωτήριο Πάθος δεν φάνηκε ο ήλιος, φανερώνοντας αφενός το τέλος της προηγούμενης κτίσης, και αφετέρου την αρχή μιας άλλης, που ανατέλλει από τον Σωτήρα· την οποία βλέποντας ο προφήτης λέει: «Ιδού άνδρας, του οποίου το όνομα είναι Ανατολή»· και πάλι: «Σε εσάς όμως που τον φοβάστε θα ανατείλει ο ήλιος της δικαιοσύνης». Διότι αυτή η ημέρα δεν ανήκει σε όλους, αλλά σε εκείνους που έχουν πεθάνει ως προς την αμαρτία και ζουν για τον Κύριο. Γι' αυτό άλλωστε και ο νόμος πρόσταξε να περιτέμνονται κατά την όγδοη ημέρα· και η εντολή ήταν απαράβατη, υποδηλώνοντας την αναγέννηση των πάντων μετά την έβδομη.

Ο Θεός, λοιπόν, βοηθά την πόλη, δημιουργώντας σε αυτήν πρωία διά της δικής Του ανατολής και επιφανείας. Διότι λέγει: «ιδού άνθρωπος, Ανατολή το όνομά του». Σε όσους, λοιπόν, ανατείλει το νοητό φως, με τη διάλυση του σκότους της άγνοιας και της πονηρίας, επέρχεται σε αυτούς πρωία. Επειδή, λοιπόν, το φως έχει έλθει στον κόσμο, ώστε όποιος περιπατεί μέσα σε αυτό να μην προσκόπτει, η βοήθειά Του παρέχει πρωία. Ή ίσως, επειδή η ανάσταση συνέβη σε βαθύ όρθρο, ο Θεός θα βοηθήσει την πόλη πολύ νωρίς το πρωί, Αυτός που κατειργάσθη τη νίκη κατά του θανάτου το πρωί της τρίτης ημέρας της αναστάσεως.

Αλλά είναι αληθινή· επομένως δεν έχω πει ψέματα, και αν δεν πείθεστε από τα δικά μου λόγια, αισθανθείτε σεβασμό, λέει, προς τα λόγια εκείνου που με έστειλε. Διότι, τι είπε για εμένα; «Ιδού άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του»· και πάλι προς εκείνους που τον σέβονται: «Και θα ανατείλει σε εσάς που φοβάστε το όνομά μου ο ήλιος της δικαιοσύνης, και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του»· για εμένα λοιπόν λέει, τον οποίο εσείς υβρίζετε μη γνωρίζοντάς τον: «Ιδού, σε έδωσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών». Αλλά και ότι είμαι φως, προς εσάς ελέχθη από εκείνον: «Φωτίζου, φωτίζου, λέει, Ιερουσαλήμ, διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα του Κυρίου έχει ανατείλει επάνω σου». Αυτά άκουσα να λέει για εμένα ο Πατέρας που με απέστειλε, και γι' αυτό εγώ λέω ότι είμαι το φως του κόσμου, εσείς όμως με υποτιμήσατε μόνο εξαιτίας της σάρκας, κρίνοντας εσφαλμένα, και γι' αυτόν τον λόγο τολμάτε να λέτε συχνά: «Εσύ μαρτυρείς για τον εαυτό σου· η μαρτυρία σου δεν είναι αληθινή».

Διότι μας απέκτησε με το δικό του αίμα, και αγοραστήκαμε με τίμημα, και δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Διότι ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς. Γι' αυτό, λοιπόν, λέμε προς τον Σωτήρα και Λυτρωτή μας: «Κύριε, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά σου επικαλούμαστε.» Ονομαζόμαστε, λοιπόν, με το όνομά του, και αυτό ήταν άραγε εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του προφήτη: «Σε εκείνους όμως που με δουλεύουν θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη.» Φαίνεται δε, λέει, ότι εννοεί τον Χριστό που έρχεται από την ανατολή του ηλίου, επειδή ακριβώς έχει γραφτεί για αυτόν: «Ιδού ένας άνθρωπος, Ανατολή είναι το όνομά του.» Και πάλι, καθώς ο Θεός και Πατέρας λέει για αυτόν: «Ποιος ήγειρε από την ανατολή τη δικαιοσύνη;» «Διότι ο Χριστός έγινε για εμάς δικαιοσύνη, καθώς επίσης αγιασμός και απολύτρωση.» <Ας έλθουν οι άρχοντες, και όπως ο πηλός του κεραμέα, και όπως ο κεραμέας καταπατά τον πηλό, έτσι θα καταπατηθείτε.>

Αυτοί λοιπόν πάλι, οι ποικιλόχρωμοι και οι ψαροί, διατάχθηκαν να περιοδεύσουν τη γη, και πράγματι την περιόδευσαν. Διότι επικράτησαν σε όλη την υφήλιο και κυρίευσαν ολόκληρη τη γη, με τη συγκατάθεση του Θεού, ο οποίος χάρισε γι' αυτόν τον λόγο λαμπρή δόξα σε αυτούς που διοικούν το κράτος των Ρωμαίων. Διότι προγνώριζε, ως Θεός, το μέγεθος της μελλοντικής τους ευσέβειας. <Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα λέγοντας: Πάρε τα δώρα από την αιχμαλωσία, από τους άρχοντες και από τους χρησίμους της και από αυτούς που την έχουν επιγνώσει, και να εισέλθεις εσύ εκείνη την ημέρα στον οίκο του Ιωσία, του γιου του Σοφονία, που ήλθε από τη Βαβυλώνα, και να πάρεις ασήμι και χρυσάφι και να κατασκευάσεις στεφάνια, και να τα τοποθετήσεις στο κεφάλι του Ιησού, του γιου του Ιωσεδέκ, του μεγάλου ιερέα, και να του πεις: Αυτά λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτορας: Ιδού ένας άνδρας με το όνομα Ανατολή, και θα ανατείλει από κάτω του, και θα οικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου. Και αυτός θα λάβει αρετή, και θα καθίσει και θα κυριαρχήσει επί του θρόνου του, και θα υπάρχει ιερέας στα δεξιά του, και ειρηνική βουλή θα υπάρχει ανάμεσα και στους δύο. Το δε στεφάνι θα ανήκει σε αυτούς που υπομένουν και στους χρησίμους της και σε αυτούς που την έχουν επιγνώσει, και προς χάριν του γιου του Σοφονία, και ως ψαλμός μέσα στον οίκο του Κυρίου.>

Διότι οι Ισραηλίτες επέστρεψαν από τους Βαβυλωνίους, όχι άτακτα ή ανακατεμένα, αλλά με κοσμιότητα και τάξη, κατά γένη και κατά φυλές, έχοντας επικεφαλής και καθοδηγητές, όπως είναι γραμμένο στον Έσδρα. Και όταν πλέον έφτασαν στα Ιεροσόλυμα, καθώς ο Θεός τούς επέβαλλε να ανοικοδομήσουν τον ναό, εγκαθίδρυσαν γαζοφυλάκιο, ώστε να γίνει συγκέντρωση χρημάτων για την κατασκευή των έργων, για τις στολές των ιερέων και για τις καθορισμένες σε αυτούς από τον νόμο θυσίες. Είχε οριστεί δε ως ταμίας των χρημάτων ο Ιωσίας, ο γιος του Σοφονία. Προστάζει λοιπόν ο Θεός των όλων, από τα αφιερώματα που είχαν προσκομιστεί από τους άρχοντες της αιχμαλωσίας, τα οποία και ήταν αποταμιευμένα στον Ιωσία, να πάρουν χρυσό και ασήμι, και στη συνέχεια, αφού κατασκευάσουν στεφάνια, να τα τοποθετήσουν στο κεφάλι του Ιησού, γιου του Ιωσεδέκ, του μεγάλου ιερέα, και να του πουν σχετικά με τον Ζοροβάβελ: Ιδού ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του· τη λέξη Ανατολή η εβραϊκή έκδοση την απέδωσε με τη λέξη βλάστημα· και κάτω από αυτόν θα ανατείλει, δηλαδή, από τη ρίζα του θα αναβλαστήσουν πολλά. Και θα λάβει αρετή, δηλαδή, μεγαλοπρέπεια ή δόξα· διότι έτσι το έχουν αποδώσει οι άλλοι ερμηνευτές.

Όταν τοποθετήθηκαν τα στεφάνια στο κεφάλι του Ιησού, του λέγεται σχετικά με τον Ζοροβάβελ: «Ιδού ένας άνδρας του οποίου το όνομα είναι Ανατολή, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει». Είδες τον Ιησού να στεφανώνεται ως ιερέας, και δες τον πάλι να υπερέχει, όπως ακριβώς στο πρόσωπο του Ζοροβάβελ, και σε βασιλική δόξα. Νόησε δε ότι αυτός είναι η ανατολή, δηλαδή το βλάστημα, για το οποίο λέει ο θεσπέσιος Ησαΐας: «Και θα αναβλαστήσει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα». Και εμείς αναβλαστήσαμε κάτω από αυτόν. Διότι ο Χριστός έγινε η δεύτερη ρίζα της ανθρωπότητας, δηλαδή εκείνων που έχουν κληθεί μέσω της πίστης, και όχι όπως η πρώτη, εννοώ βέβαια τον Αδάμ, αλλά σε ασυγκρίτως ανώτερη κατάσταση. Διότι δεν αναβλαστήσαμε πλέον για τη φθορά και τον θάνατο εξαιτίας της κατάρας, αλλά για τη ζωή και την αφθαρσία, έχοντας ως ρίζα τη ζωή, δηλαδή τον Χριστό. Και όπως αυτός είναι «η άμπελος, και εμείς τα κλήματα», προσκολλημένοι σε αυτόν μέσω της πνευματικής κοινωνίας, έτσι και αυτός είναι ράβδος και βλάστημα, δηλαδή βλαστάρι και ανατολή, ενώ εμείς έχουμε βλαστήσει κάτω από αυτόν, αναφυήκαμε και αναθάλαμε για την αφθαρσία, όπως είπα, και για τη ζωή. Αυτός οικοδόμησε τον οίκο του Κυρίου. Είναι δε και πλήρης από κάθε αρετή, δηλαδή από τη δόξα που ταιριάζει απόλυτα στον Θεό. Διότι «εκάλυψε τους ουρανούς η αρετή του, και από την αίνεσή του είναι πλήρης η γη», όπως λέει ο προφήτης Αββακούμ.

Άλλη θεώρηση για τον Ζοροβάβελ. Ο νέος Ζοροβάβελ είναι ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος προτυπώνεται μέσω του παλαιού, αυτός που συνελήφθη μέσα στη σύγχυση της φύσης μας και γεννήθηκε τέλειος άνθρωπος, ο οποίος δεν έγινε αιχμάλωτος μαζί με εμάς ούτε παρασύρθηκε στη σύγχυση των παθών. «Διότι», όπως λέει, «αμαρτία δεν έπραξε, αλλά γεννήθηκε ανάμεσα σε εμάς τους αιχμαλώτους και συγκαταλέχθηκε με εμάς τους ανόμους». Αυτός είναι η ανατολή του φωτός της αλήθειας, το οποίο έλαμψε σε αυτούς που είχαν διασκορπιστεί από την πλάνη. «Διότι», λέει, «θα ανατείλει σε εμάς ο ήλιος της δικαιοσύνης, και το όνομά του είναι Ανατολή». Αυτός είναι εκείνος που και με τον λόγο και με το έργο νίκησε ολόκληρο τον κόσμο, και ελευθερώνει αληθινά αυτούς που τον υπακούν, και τους επαναφέρει από το σκοτάδι στο φως, και από την κακία στην αρετή, και από τον θάνατο στη ζωή, και από τη γη στον ουρανό.

Ανατολή είναι το όνομά του· και ο Δαβίδ, ατενίζοντας τον Χριστό που προέρχεται από αυτόν κατά σάρκα, ας πει: Θεός είναι ο Κύριος, και φανερώθηκε σε εμάς· και πάλι άλλος, κλίνοντας το γόνυ, ας αναβοήσει στον Χριστό: Όλη η γη ας σε προσκυνήσει· και έτερος ας προτρέψει τους λαούς, λέγοντας: Συγκροτήστε εορτή με πυκνά κλαδιά μέχρι τα κέρατα του θυσιαστηρίου.

Και πάλι: Ιδού άνδρας, Ανατολή το όνομά του, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει. Και πάλι: Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας: Θα επιστρέψω στη Σιών, και θα κατασκηνώσω στο μέσο της Ιερουσαλήμ, και η Ιερουσαλήμ θα ονομαστεί πόλη αληθινή.

Περί του Χριστού, όπως περί του Ιησού του Ιωσεδέκ· και ότι αυτός είναι άνδρας με το όνομα Ανατολή, και περί της οικοδόμησης της Εκκλησίας. Περί του Χριστού, ως περί βασιλέως ο οποίος πρόκειται να έλθει πάνω σε υποζύγιο και πώλο, και ο οποίος θα εξολοθρεύσει το ιππικό και το πεζικό των Ιουδαίων που κατοικούσε άλλοτε στην Ιερουσαλήμ· και περί της ειρήνης των εθνών.

Ψ. Από το ίδιο. ΚΓ'. Και ............... τον Ιησού, τον μέγα ιερέα, ο οποίος στεκόταν προ προσώ .... του Κυρίου, και ο διάβολος στεκόταν εκ δεξιών του, για να εναντιω ..... σε αυτόν. Και λίγο παρακάτω: και είπε προς εκείνους που στέκονταν προ της .... του, λέγοντας: Αφαιρέστε τα ρυπαρά ιμάτια από αυτόν· και είπε: Ιδού, αφαίρεσα τις ανομίες σου, και ντύστε ........ δήρη, και τοποθετήστε καθαρή κίδαρη στο κεφάλι του. Και πάλι λίγο παρακάτω λέγεται προς αυτόν: Άκουσε λοιπόν ...... ρέα μέγα, εσύ και οι πλησίον σου που κάθονται μπροστά σου· διότι είναι άνδρες τερατοσκόποι, διότι, ιδού, εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή. Και πάλι μετά από άλλα: Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα, λέγοντας: Λάβε τα εκ της αιχμαλωσίας από τους άρχοντες. Και μετά από λίγο: Και θα λάβεις αργύριο και θα κατασκευάσεις στεφάνια, και θα τα επιθέσεις στο κεφάλι του Ιησού, του υιού του Ιωσεδέκ, του μεγάλου ιερέα, και θα πεις προς αυτόν: Αυτά λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ: Ιδού, ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει, και θα οικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου, και αυτός θα λάβει αρετή, και θα καθίσει, και θα κυβερνήσει επί του θρόνου του, και θα είναι ο ιερέας εκ δεξιών του, και βουλή ειρηνική θα υπάρχει ανάμεσα στους δύο. Ο δε στέφανος θα ανήκει σε εκείνους που υπομένουν.

Επειδή ο θαυμάσιος απόστολος ονόμασε τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού Χριστό μέγα αρχιερέα, ο οποίος έχει διέλθει τους ουρανούς, θα μπορούσε εύλογα να αναφερθεί σε αυτόν ...... και εκείνος που, σύμφωνα με την προφητεία, έχει τιμηθεί με την ίδια προσωνυμία και με το ίδιο αξίωμα· και με αυτόν τον τρόπο ............. έχοντας ονομαστεί. Αυτόν λοιπόν ο Κύριος έδειξε στον προφήτη ..... ενδεδυμένο ρυπαρά [ιμάτια], υπονοώντας την κάθοδο του Σωτήρα μας προς τη δική μας αιχμαλωσία, κατά την οποία ........ να κηρύξει άφεση στους αιχμαλώτους, διότι αναλαμβάνοντας επάνω του τις δικές μας αμαρτίες, περιβλήθηκε από εμάς ρυπαρά ενδύματα. Και αυτά ο Πατέρας προστάζει να τα απεκδυθεί και να αναλάβει τα θεία και αξιοπρεπή ενδύματα της θεότητας, που αρμόζουν στην επουράνια αρχιερωσύνη. Και ενώ αυτά έχουν συμβεί, σύμφωνα και με την ιστορία, περί τον ... τότε Ιησού τυπικώς, όπως είναι εύλογο, ξεκινώντας από άλλη αρχή, ο λόγος απευθύνεται προς τον ίδιο τον άνδρα Ιησού και προς τους ... τερατοσκόπους που βρίσκονταν μαζί του —και νομίζω ότι έτσι έχουν ονομαστεί όσοι έχουν αξιωθεί της πνευματικής .......— λέγει: Ιδού, εγώ φέρω τον .......... Ανατολή. Και προχωρώντας πιο κάτω, αφού έθεσε τους στεφάνους στην κεφαλή του ίδιου του Ιησού, προσθέτει λέγοντας: Αυτά λέγει ο Κύριος παντοκράτωρ· Ιδού άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του· και υποκάτωθεν......... θα ανατείλει και θα ανοικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου και τις ..... και αυτά θα μπορούσαν να αναφερθούν στον Χριστό, τυγχάνοντας της αρμόζουσας .. διήγησης. Πλην όμως και για τους εκ περιτομής και ........

Είναι καλό ..... να παραθέσουμε. Επειδή δεν θα μπορούσαν καθόλου να υποδείξουν κανέναν προφήτη που να έχει εγερθεί από την ...... περσική βασιλεία· και των χρόνων της προφητείας ...... ......, πόσο μάλλον τον Ιωάννη και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Είναι ώρα λοιπόν να πούμε ποιος είναι αυτός που προφητεύεται. ... Εάν όμως πουν ότι αυτά αναφέρονται στον Ιησού του Ιωσεδέκ, πρέπει να τους υποδειχθεί ότι σε καμία περίπτωση τα λεγόμενα δεν αρμόζουν σε εκείνον· διότι πότε ονομάστηκε το όνομά του «Ανατολή»; Και για ποιο λόγο αξιώνεται αυτής της προσηγορίας; Πώς θα του ταιριάξει το, «και θα καθίσει και θα άρξει επί του θρόνου του»· και μάλιστα το «και θα είναι ο ιερέας στα δεξιά του»· διότι, εάν ο ίδιος τύγχανε να είναι ο μέγας ιερέας, ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός στα δεξιά του, όντας άλλος ιερέας εκτός από τον ίδιο; Σαφώς διδάσκει πως αυτός που ονομάζεται «Ανατολή» είναι κάποιος άλλος από εκείνον· διότι προς τον ίδιο τον Κύριο και αυτούς .. γύρω από αυτόν, λέει ο λόγος: Άκουσε λοιπόν, Ιησού ο μέγας ιερέας, εσύ και οι πλησίον σου· ιδού, εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή. Εάν λοιπόν αυτά έχουν ειπωθεί σε αυτόν, πώς θα μπορούσε ακόμη να έχει θέση η αντίληψη ότι λέγεται γι' αυτόν το, «ιδού άνδρας, Ανατολή ...... σε αυτόν»; Σαφώς λοιπόν μέσα από αυτά παρίστανται δύο πρόσωπα· ένα με το οποίο διαλέγεται το θείο, και ένα άλλο για το οποίο προφητεύει· το οποίο και αναμφίβολα ανάγεται στον Χριστό, τον αληθινό Υιό του ......... που ερμηνεύεται ιαώ δικαιοσύνη· αυτός δε θα ήταν ο Πατέρας ....

Και πάλι λίγο πιο κάτω αναφέρεται: «Αυτά λέει ο Κύριος: Εάν δεν έθεσα τη διαθήκη μου για την ημέρα και τη νύχτα, και τις διατάξεις του ουρανού και της γης, τότε θα απορρίψω και το σπέρμα του Ιακώβ και τον δούλο μου τον Δαβίδ, ώστε να μην λάβω άρχοντα από το σπέρμα του». Και ποια θα μπορούσε να είναι αυτή η ανατολή που θα αναστηθεί από τον Κύριο για τον Δαβίδ; Ο θείος Λόγος, για τον οποίο έχει ειπωθεί και σε άλλα χωρία: «Ιδού ένας άνδρας, ανατολή είναι το όνομά του»· ο οποίος προφητεύεται ότι θα βασιλεύσει, θα ενεργήσει με σύνεση και θα εφαρμόσει κρίση και δικαιοσύνη πάνω στη γη. Αυτός, μάλιστα, θα ανατείλει φως και στις ψυχές που κάθονται στο σκοτάδι, σύμφωνα με την επουράνια βασιλεία του. Όταν δε, κατά τον απόστολο, εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, τότε και όλος ο αληθινός Ισραήλ μαζί με τον πνευματικό Ιούδα θα σωθεί· αυτούς ο Κύριος θα τους καλέσει ονομαστικά, αυτούς που θα κρίνει άξιους, με το όνομα Ιωσεδεκίν, το οποίο ερμηνεύεται ως «οι δίκαιοι του Θεού». Κατά την ημέρα εκείνη, αφού ο Θεός ελευθερώσει τους προαναφερθέντες από την αιχμαλωσία κάτω από τον διάβολο, ώστε να μην λατρεύουν πλέον εκείνον αλλά μόνο τον Κύριο τον Θεό τους, ο Θεός υπόσχεται ότι θα αναστήσει σε αυτούς ως βασιλιά τον Δαβίδ, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον Σωτήρα μας που γεννήθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ, τον οποίο οι Γραφές ονόμασαν με διάφορους τρόπους, αποδίδοντάς του και αυτό το όνομα.

Και λίγο μετά από αυτά προσθέτει λέγοντας: «Και έγινε λόγος Κυρίου προς εμένα, λέγοντας: Πάρε τα αφιερώματα της αιχμαλωσίας από τους άρχοντες και από τους χρησμούς της, και από εκείνους που την έχουν αναγνωρίσει, και θα εισέλθεις εκείνη την ημέρα στον οίκο του Σοφονία, ο οποίος ήρθε από τη Βαβυλώνα, και θα πάρεις ασήμι και χρυσό, και θα κατασκευάσεις στεφάνια, και θα τα τοποθετήσεις στο κεφάλι του Ιησού, του γιου του Ιωσεδέκ, του μεγάλου ιερέα, και θα του πεις: Αυτά λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ: Ιδού ένας άνδρας, το όνομά του είναι Ανατολή, και θα ανατείλει από τον τόπο του, και θα οικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου. Και αυτός θα λάβει αρετή, και θα καθίσει και θα κυβερνήσει πάνω στον θρόνο του, και ο ιερέας θα βρίσκεται στα δεξιά του, και ειρηνική βουλή θα υπάρχει ανάμεσα στους δύο».

Δι' όλων αυτών, αφού κατατρόπωσε και τον διάβολο και όλους τους υπό την εξουσία του αόρατους εχθρούς και πολέμιους, κατέστησε εμάς τους αιχμαλώτους οικείους του, και από εμάς τους ίδιους, ωσάν από ζωντανούς λίθους, οικοδόμησε τον οίκο του Θεού και το πολίτευμα της ευσέβειας, ώστε δικαίως να εφαρμόζεται σε αυτόν το λόγιο που αναφέρει: «Ιδού, Ανατολή είναι το όνομά του, και υποκάτωθεν αυτού θα ανατείλει, και θα οικοδομήσει τον οίκο του Κυρίου· και ο ίδιος θα λάβει αρετή, και θα καθίσει και θα άρξει επί του θρόνου του». Πρόσεξε, λοιπόν, επιμελώς με ποιον τρόπο τώρα αφενός μεν πνευματικά, μιλώντας για τον παλαιό Ιησού που έφερε την εικόνα του αληθινού, λέει το «ιδού Ανατολή το όνομά του», αφετέρου δε, προχωρώντας λίγο παρακάτω, σαν να πρόκειται για κάποιον άλλον που είναι η Ανατολή, τα λόγια απευθύνονται προς τον ίδιο τον παρόντα τότε Ιησού: «Άκουσε, λοιπόν, Ιησού, ο μέγας ιερέας, εσύ και οι πλησίον σου, διότι είναι άνδρες τερατοσκόποι. Ιδού, εγώ φέρνω τον δούλο μου, την Ανατολή». Εάν, λοιπόν, ο λόγος αφορούσε κάποιον άλλον που επρόκειτο να έλθει, ο οποίος ονομαζόταν Ανατολή πιο αληθινά σε σχέση με εκείνον της τότε εποχής, συμπεραίνεται ότι εκείνος αποτελούσε εικόνα της Ανατολής που επρόκειτο να έλθει, αφού προσαγορευόταν εν είδει εικόνας όχι μόνο Ιησούς αλλά και Ανατολή, εφόσον βέβαια το «ιδού άνδρας, Ανατολή το όνομά του» ειπώθηκε ωσάν προς παρόντα. Ευλόγως, λοιπόν, χάριν της εικόνας και αυτός είχε αξιωθεί την προσηγορία του Σωτήρα, όπως ακριβώς και την ονομασία της Ανατολής.

Με αυτό συμφωνεί και ο Ζαχαρίας, λέγοντας: «Ιδού ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει», και υποδηλώνοντας τον χρόνο ο ίδιος προσθέτει: «προς το βράδυ θα υπάρξει φως» ... «εάν καθυστερήσει, περίμενέ τον», αντί του οποίου ο Ακύλας μετέφρασε: «εάν [όμως] αργοπορήσει, να τον προσδοκάς, διότι ερχόμενος θα φθάσει και δεν θα βραδύνει». Αυτό το μνημονεύει και η προς Εβραίους επιστολή λέγοντας τα εξής: «Μην αποβάλλετε λοιπόν την παρρησία σας, η οποία έχει μεγάλη μισθαποδοσία. Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία. Διότι ακόμη λίγο, πάρα πολύ λίγο, εκείνος που έρχεται θα φθάσει και δεν θα χρονοτριβήσει· και ο δίκαιος θα ζήσει από την πίστη του σε εμένα, και εάν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν». Και πρόσεξε πώς, μέσω αυτών, το προφητικό κείμενο που ήταν ασαφές, επειδή είχε διατυπωθεί με υπερβατό σχήμα, η επιστολή το διευκρίνισε με μεγαλύτερη σαφήνεια. Διότι η διατύπωση της προφητείας λέει: «ερχόμενος», λέει, «θα φθάσει και δεν θα χρονοτριβήσει», και προσθέτει: «εάν δειλιάσει, δεν ευαρεστείται η ψυχή μου σε αυτόν», πράγμα το οποίο, αν συνδεθεί, θα έδινε την εντύπωση ότι αναφέρεται σε εκείνον που έρχεται και δεν χρονοτριβεί, το οποίο είναι άτοπο. Πώς, δηλαδή, θα ταίριαζε να λεχθεί για Εκείνον ότι ο Θεός δεν ευαρεστείται σε Αυτόν; Όμως η παράθεση της επιστολής, αφού άλλαξε τη σύνταξη του λόγου, διέσωσε το νόημα.

Έπειτα από πάρα πολύ χρόνο μετά τον θάνατο του Δαβίδ, αλλά και του Σολομώντα, αυτά προφητεύει και ο Ιερεμίας περί του βασιλιά που πρόκειται να εγερθεί από το σπέρμα του Δαβίδ, τον οποίο πρώτα μεν ονομάζει «Ανατολή», και όχι απλώς ανατολή αλλά «δίκαιη», ως προερχόμενο από τον ήλιο της δικαιοσύνης. Περί αυτού έχουμε πραγματευθεί στις αποδείξεις για το δεύτερο Αίτιο, στις οποίες αποδείξαμε ότι ο προαιώνιος Λόγος του Θεού, αν και φέρει αμέτρητες επωνυμίες, ονομάζεται και ήλιος της δικαιοσύνης, παραθέτοντας την προφητεία που λέει: «σε όσους δε με φοβούνται, θα ανατείλει ήλιος δικαιοσύνης». Όπως λοιπόν προφητεύεται «ήλιος δικαιοσύνης», έτσι και στην προκειμένη περίπτωση ο λόγος της Γραφής προφητεύει ότι θα εγείρει για τον Δαβίδ «δίκαιη ανατολή». Και προλέγει ότι αυτός ο ίδιος βασιλιάς θα είναι συνετός και θα επιτελεί «κρίση και δικαιοσύνη πάνω στη γη». Έπειτα, τον ονομάζει με το ίδιο όνομα του προ πολλού τεθνεώτος Δαβίδ· διότι πρόσεξε επιμελώς στο προηγούμενο εδάφιο το «και θα εγείρω για τον Δαβίδ δίκαιη ανατολή», και σε αυτό που προστίθεται στο τέλος, «και θα του αναστήσω τον Δαβίδ τον βασιλιά του». Σε ποιον όμως αναφέρεται το «του» (σε αυτόν), παρά στον Δαβίδ; Διότι σε αυτόν είπε ότι θα εγείρει τη δίκαιη ανατολή. Αλλά και ο Ζαχαρίας, προφητεύοντας περί του ιδίου, ομοίως τον ονομάζει Ανατολή, λέγοντας: «Ιδού ένας άνδρας, το όνομά του είναι Ανατολή, και κάτω από αυτόν θα ανατείλει δικαιοσύνη», και πάλι: «Θα καλέσω τον δούλο μου Ανατολή».

ΙΣΤ΄. ΤΟΥ ΦΙΛΩΝΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΑΙΤΙΟΥ «Διότι είναι πρέπον σε εκείνους που έχουν συνάψει φιλία με τη γνώση να επιθυμούν βέβαια να δουν το Ον· αν όμως δεν μπορούν, [να δουν] τουλάχιστον την εικόνα του, τον ιερότατο Λόγο». Στο ίδιο δε σύγγραμμα λέει και τα εξής: «Και αν ακόμη κάποιος δεν είναι άξιος να ονομάζεται υιός του Θεού, ας φροντίζει να κοσμείται σύμφωνα με τον πρωτότοκο Λόγο Του, τον πρεσβύτερο των αγγέλων, ως πολυώνυμο αρχάγγελο που είναι· διότι ονομάζεται και αρχή, και όνομα του Θεού, και Λόγος, και κατ' εικόνα άνθρωπος, και Ισραήλ που βλέπει. Γι' αυτό παρακινήθηκα λίγο νωρίτερα να επαινέσω τις αρετές εκείνων που ισχυρίζονται ότι "όλοι είμαστε υιοί ενός ανθρώπου". Διότι, κι αν δεν έχουμε γίνει ακόμη ικανοί να θεωρούμαστε παιδιά του Θεού, είμαστε πάντως της αόρατης εικόνας του, του ιερότατου Λόγου· διότι η εικόνα του Θεού είναι ο πρεσβύτατος Λόγος». Και πάλι προσθέτει: «Άκουσα μάλιστα και κάποιον από τους συντρόφους του Μωυσή να προφέρει το εξής λόγιο: "Ιδού άνθρωπος του οποίου το όνομα είναι Ανατολή"· προσωνυμία καινοφανέστατη, εάν βέβαια νομίσεις ότι αναφέρεται σε εκείνον που αποτελείται από σώμα και ψυχή, εάν όμως εννοήσεις εκείνον τον ασώματο που φέρει την ιδέα της θείας εικόνας, θα ομολογήσεις ότι το όνομα της Ανατολής που του αποδόθηκε είναι το πλέον εύστοχο. Διότι αυτόν τον πρεσβύτατο υιό ανέτειλε ο Πατέρας των όλων, τον οποίο αλλού ονόμασε πρωτότοκο».

Ψαλμός ΞΖ'. «Όπως εκλείπει ο καπνός.» Εύκολη είναι η πτώση των αμαρτωλών, ακόμη και αν νομίζουν ότι έχουν υπερβολική πεποίθηση στον εαυτό τους. Διότι, τι είναι πιο σαθρό ως προς τη διάλυσή του από τον καπνό; Και τι πιο ευάλωτο από το κερί, όταν θερμαίνεται από δυνατή φωτιά; Με αυτά συνέκρινε ο Προφήτης τους αμαρτωλούς. Διότι, όταν αναζωπυρωθεί το πυρ της γεέννης, κάθε αλαζονική φαντασία γύρω από αυτούς διαλύεται αμέσως. «Ψάλτε στον Θεό.» Και βέβαια, ο Χριστός συνηθίζει να ονομάζεται «Ανατολή» στους προφήτες: «Ιδού άνδρας, Ανατολή το όνομά του· και από κάτω του θα ανατείλει». Και πάλι·

Έστω ότι δεν πείθεσαι από εμάς, ω Ιουδαίε, διάβασε τους ιεροφάντες, ξεδίπλωσε τις σελίδες που βρίσκονται στα χέρια σου. Μην αποδεχθείς τον Πέτρο ούτε τον Παύλο. Αποκήρυξε τους ευαγγελιστές. Άκουσε όμως τουλάχιστον τον Μωυσή. Τι προέγραψε στον νόμο; «Προφήτη θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός, από τους αδελφούς σας, όπως εμένα· αυτόν θα ακούσετε.» Δες τι φωνάζει προφητεύοντας ο Ησαΐας: «Ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ.» Άκουσε τον Ιερεμία που κραυγάζει δυνατά: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανείς άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του.» Και προχωρώντας πιο κάτω λέει: «Μετά από αυτά φανερώθηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» Δες πάλι τι σήμανε ο Ζαχαρίας: «Ιδού άνδρας, Ανατολή το όνομά του» και ο Μαλαχίας: «Θα ανατείλει για εσάς που φοβάστε το όνομά μου ήλιος δικαιοσύνης και θεραπεία θα υπάρχει στις φτερούγες του.» Και αυτόν τον λόγο η αιμορροούσα γυναίκα, που θεραπεύτηκε μετά από πολλά έτη, μαζί με άλλους τον βεβαίωσε και τον επισφράγισε, λαμβάνοντας τη θεραπεία με το άγγιγμα του κρασπέδου. Τι άλλο; Τον Ιεζεκιήλ και τον «άνδρα των επιθυμιών» διάβασε με φιλομάθεια.

Του Ιππολύτου. Τι σημαίνει «η σοφία οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο»; Ο Χριστός είναι η (σοφία) του Θεού (δις) για την άφεση των αμαρτιών = Αναστάσιος Σιναΐτης, Ερώτησις 42 (Migne LXXXIX Col. 593 A-C). Στη βδέλλα (δις) παύει να εκπορνεύεται και να διαφθείρει τις ψυχές των ανθρώπων· το ίδιο νόημα έχουν ο Τάρταρος και τα υπόλοιπα = Απόσπασμα XXI, σελ. 163 κ.ε. «Μάτι που περιγελά τον πατέρα και ατιμάζει τα γηρατειά της μητέρας», δηλαδή αυτόν που βλασφημεί τον Θεό και Πατέρα, και εξουθενώνει τον Χριστό, την σοφία του Θεού. «Είθε να το βγάλουν κόρακες από τις φάραγγες», δηλαδή τα ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα (να βγάλουν) το διορατικό μάτι της αφροσύνης. «Και είθε να το καταφάνε τα μικρά των αετών», δηλαδή θα γίνουν καταπάτημα στα πόδια των αγίων. «Τρία πράγματα μού είναι αδύνατο να κατανοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετά», δηλαδή την Ανάληψη του Χριστού. «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω στον βράχο», δηλαδή ο διάβολος δεν βρήκε ίχνος αμαρτίας στο σώμα του Χριστού. «Και τα ίχνη του πλοίου που διασχίζει τη θάλασσα», δηλαδή της Εκκλησίας που κυβερνάται σαν σε πέλαγος, σε τούτον τον βίο, με την ελπίδα στον Χριστό μέσω του σταυρού. «Και τους δρόμους του άνδρα στη νεότητά του», δηλαδή Αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο· διότι «ιδού», λέει, «ένας άνδρας, Ανατολή είναι το όνομά του».

Διότι, όπως ακριβώς ο Άδης δεν παύει να δέχεται ψυχές ανθρώπων, έτσι και ο έρωτας της αμαρτίας δεν θα σταματήσει να εκπορνεύει και να διαφθείρει τις ψυχές των ανθρώπων. Το ίδιο νόημα έχουν τόσο ο Τάρταρος όσο και τα υπόλοιπα. «Το μάτι που περιγελά τον πατέρα και ατιμάζει τα γηρατειά της μητέρας». Εκείνον που βλασφημεί τον Θεό και Πατέρα και εξουθενώνει τον Χριστό, τη σοφία του Θεού. «Ας το βγάλουν τα κοράκια των φαραγγιών». Τα ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα, το διορατικό μάτι της αφροσύνης. «Και ας το καταφάνε οι νεοσσοί των αετών». Θα γίνουν καταπάτημα για τα πόδια των αγίων. «Τρία είναι αδύνατον να νοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω: τα ίχνη του αετού που πετάει». Την Ανάληψη του Χριστού. «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω στον βράχο». Ο διάβολος δεν βρήκε ίχνος αμαρτίας στο σώμα του Χριστού. «Και τα ίχνη πλοίου που ταξιδεύει στη θάλασσα». Της Εκκλησίας, η οποία κυβερνάται σε αυτή τη ζωή σαν σε πέλαγος από την ελπίδα στον Χριστό μέσω του σταυρού. «Και τους δρόμους του ανθρώπου στη νεότητά του». Αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο. Διότι, λέει, «Ιδού, ο άνθρωπος που το όνομά του είναι Ανατολή». «Τέτοιος είναι ο δρόμος της μοιχαλίδας γυναίκας, η οποία, όταν διαπράξει την αμαρτία της, πλένεται και λέει ότι δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Τέτοια είναι η διαγωγή της Εκκλησίας που πιστεύει στον Χριστό, η οποία, αφού επόρνευσε με τα είδωλα, τα αποτάχθηκε μαζί με τον διάβολο και αφού απέλουσε τις αμαρτίες της και έλαβε άφεση, λέει ότι «δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». «

ΣΜΗ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΔΡΑΚΟΝΤΙΟ. Σχετικά με το χωρίο: «Ετοιμάστε τον δρόμο σε αυτόν που επιβαίνει επί των δυσμών.» Εφόσον ο Θεός, είπες, έχει το όνομα Ανατολή και είναι φως απρόσιτο, πώς επιβαίνει επί των δυσμών; Ανατολή είναι το όνομά του, δηλαδή η άναρχη θεότητα, η οποία είναι αιώνιο φως. Η δε επίβασή του επί των δυσμών είναι η κοινωνία με την ανθρώπινη πτωχεία, η οποία αποτελεί δύση και μοιάζει με νύχτα, εάν συγκριθεί με την επουράνια λαμπρότητα. Διότι τα πράγματα αυτά ήσαν εντελώς ασύγκριτα μεταξύ τους, προτού τα ενώσει μέσα στον εαυτό του ο Δημιουργός.

Έπειτα, λοιπόν, σταδιακά ο απόστολος εξομαλύνει τον λόγο του. «Άνδρα αποδεδειγμένο από τον Θεό σε εσάς με δυνάμεις και τέρατα και σημεία, τα οποία επιτέλεσε ο Θεός δι' αυτού ανάμεσά σας». Ω, της περίτεχνης σοφίας του αλιέα· πώς σταδιακά ανύψωσε τον λόγο. «Τον Ιησού τον Ναζωραίο, άνδρα αποδεδειγμένο από τον Θεό σε εσάς», άνδρα για τον οποίο από παλαιά αναφώνησε ο Ζαχαρίας: «Ιδού άνδρας, του οποίου το όνομα είναι Ανατολή»· για τον οποίο έμελλε αργότερα να κηρύξει ο Παύλος: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα».

Γι' αυτό και με τρόπο μυστικώτατο η Γραφή τον επισήμανε· διότι λέει: «Ιδού άνδρας, ανατολή είναι το όνομά του», ανατολή μεν ως προς το πνεύμα, άνδρας δε ως προς το σώμα· «Διότι Πνεύμα Κυρίου θα έλθει επάνω σου και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι' αυτό και το άγιο που θα γεννηθεί, θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου»· και επειδή η γέννησή του είναι παράδοξη και θεία, δικαιολογημένα και το Πνεύμα θαύμασε λέγοντας: «Τη γενεά του ποιος θα μπορέσει να την διηγηθεί;». Καθώς δε είναι τέσσερα τα ηγεμονικά ονόματα της θεότητας, μέσω των οποίων κατεξοχήν γίνεται πιστευτό το Θείο Πνεύμα, της κυριότητας και της θεότητας, της υιότητας και της αιώνιας βασιλείας, πρόσεξε μήπως τιμήθηκε να λάβει μόνο αυτές τις αρετές και τις δόξες.

Μαύρη είμαι και ωραία, η εξ εθνών Εκκλησία. Μην κοιτάζετε εσείς, άγιες ψυχές, μην προσηλώνετε το βλέμμα σας σε εμένα, επειδή είμαι μαυρισμένη, επειδή με παράβλεψε ο ήλιος της δικαιοσύνης εξαιτίας της προηγούμενης πλάνης μου. Ποιος ήλιος την παράβλεψε; Όχι βεβαίως εκείνος για τον οποίο γίνεται λόγος στον Εκκλησιαστή: «Ανατέλλει ο ήλιος, και δύει ο ήλιος, και προς τον τόπο του ελκύει». Διότι για εμάς ανατέλλει ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο Χριστός από τη Μαρία, κατά τη σάρκα· «Ανατολή» είναι το όνομά του. Έδυσε πάλι, όταν βρέθηκε επί του σταυρού και κατήλθε στα καταχθόνια. «Ανατέλλει ο ήλιος, και δύει ο ήλιος, και προς τον τόπο του ελκύει». Όταν ανήλθε στους ουρανούς, τότε μας είλκυσε.

Σήμερα οικοδομήθηκε η πύλη που βλέπει προς την ανατολή, μέσα από την οποία θα εισέλθει και θα εξέλθει ο Χριστός, και θα παραμείνει κλειστή πύλη, στην οποία ο Χριστός είναι η θύρα των προβάτων· Ανατολή είναι το όνομά του, μέσω του οποίου αποκτήσαμε την προσαγωγή προς τον αρχίφωτο Πατέρα. Σήμερα έπνευσαν αύρες, προάγγελοι παγκόσμιας χαράς. Ας ευφραίνεται ο ουρανός άνωθεν και ας αγάλλεται η γη, ας σαλευθεί η θάλασσα του κόσμου. Διότι μέσα σε αυτήν γεννιέται το κοχύλι, το οποίο, από την αστραπή της θεότητας που έρχεται από τον ουρανό, θα συλλάβει στην κοιλιά του και θα γεννήσει τον πολύτιμο μαργαρίτη, τον Χριστό, από την οποία ο βασιλιάς της δόξης, αφού περιβληθεί την πορφύρα της σάρκας και επισκεφθεί τους αιχμαλώτους, θα κηρύξει άφεση. Ας σκιρτά η φύση· διότι γεννιέται η αμνάδα, από την οποία ο ποιμένας θα περιβληθεί το πρόβατο και θα διαρρήξει τους χιτώνες της παλαιάς νέκρωσης. Ας χορεύει η παρθενία, διότι γεννήθηκε η παρθένος σύμφωνα με τον Ησαΐα, η οποία θα συλλάβει στην κοιλιά της και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ, που σημαίνει ο Θεός είναι μαζί μας.

Επειδή, λοιπόν, «ο Θεός είναι φως» νοητό, και «ήλιος δικαιοσύνης» και «ανατολή» έχει ονομαστεί στις Γραφές ο Χριστός, πρέπει να αφιερώνουμε σε αυτόν την ανατολή κατά την προσκύνηση· διότι κάθε τι καλό πρέπει να αφιερώνεται στον Θεό, από τον οποίο κάθε αγαθό καθίσταται αγαθό. Αναφέρει δε και ο θείος Δαβίδ: «Τα βασίλεια της γης, υμνήστε τον Θεό, ψάλτε στον Κύριο, ο οποίος επιβαίνει στον ουρανό του ουρανού προς ανατολάς». Επιπλέον, λέει η Γραφή: «Φύτεψε ο Θεός παράδεισο στην Εδέμ προς ανατολάς· εκεί τοποθέτησε τον άνθρωπο, τον οποίο έπλασε», τον οποίο, όταν έγινε παραβάτης, τον εξόρισε από τον παράδεισο της τρυφής και τον εγκατέστησε απέναντι από τον παράδεισο, δηλαδή προς δυσμάς. Επιζητώντας, επομένως, την αρχαία πατρίδα και ατενίζοντας προς αυτήν, προσκυνούμε τον Θεό. Και η Μωσαϊκή σκηνή, επίσης, προς ανατολάς είχε το καταπέτασμα και το ιλαστήριο.

Και το να αναφέρεται ότι Εκείνος μετονόμασε έναν από τους αποστόλους σε Πέτρο, και ότι έχει γραφτεί στα απομνημονεύματά Του πως συνέβη και αυτό, μαζί με το ότι μετονόμασε και άλλους δύο αδελφούς, οι οποίοι ήταν γιοι του Ζεβεδαίου, με το όνομα Βοανεργές, που σημαίνει υιοί βροντής, ήταν αποδεικτικό του ότι Εκείνος είναι αυτός μέσω του οποίου δόθηκε το προσωνύμιο Ισραήλ στον Ιακώβ και το όνομα Ιησούς δόθηκε στον Αυσή, μέσω του οποίου ονόματος εισήλθε στην υπεσχημένη στους πατριάρχες γη το υπόλοιπο του λαού που είχε εξέλθει από την Αίγυπτο. Και το ότι επρόκειτο Εκείνος να ανατείλει ως άστρο μέσα από το γένος του Αβραάμ, ο Μωυσής το προδήλωσε λέγοντας τα εξής: Θα ανατείλει άστρο από τον Ιακώβ και ηγέτης από τον Ισραήλ. Και άλλη Γραφή λέει: Ιδού άνθρωπος, Ανατολή είναι το όνομά του. Όταν λοιπόν ανέτειλε και στον ουρανό ένα άστρο ταυτόχρονα με τη γέννησή Του, όπως έχει γραφτεί στα απομνημονεύματα των αποστόλων Του, οι μάγοι από την Αραβία, αναγνωρίζοντάς Τον μέσα από αυτό, προσήλθαν και Τον προσκύνησαν.

Και ενώ αυτοί τηρούσαν σιγή, εγώ πρόσθεσα: Μιλώντας μέσω του Δαβίδ για αυτόν τον Χριστό, ω φίλοι, δεν είπε πλέον ότι τα έθνη θα ευλογηθούν στο σπέρμα του, αλλά στο πρόσωπό Του. Έτσι ακριβώς αναφέρεται εκεί: Το όνομά Του θα υπάρχει εις τον αιώνα, υπεράνω του ηλίου θα ανατείλει· και θα ευλογηθούν σε Αυτόν όλα τα έθνη. Αν λοιπόν στο πρόσωπο του Χριστού ευλογούνται όλα τα έθνη, και από όλα τα έθνη πιστεύουμε σε Αυτόν, τότε αυτός είναι ο Χριστός, και εμείς είμαστε εκείνοι που έχουν ευλογηθεί μέσω αυτού. Τον μεν ήλιο ο Θεός τον είχε παραχωρήσει παλαιότερα ώστε να τον προσκυνούν, όπως είναι γραμμένο, και όμως δεν μπορεί να δει κανείς ποτέ κανέναν που να δέχθηκε να πεθάνει για την πίστη του προς τον ήλιο· για το όνομα του Ιησού όμως, μπορεί κανείς να δει ανθρώπους από κάθε γένος που και υπέμειναν και υπομένουν να πάσχουν τα πάντα, προκειμένου να μην Τον αρνηθούν. Διότι ο λόγος της αλήθειας και της σοφίας Του είναι πιο φλογερός και πιο φωτεινός από τη δύναμη του ήλιου, και εισδύει στα βάθη της καρδιάς και του νου. Γι' αυτό και η Γραφή είπε: Υπεράνω του ηλίου θα ανατείλει το όνομά Του. Και πάλι ο Ζαχαρίας λέει ότι το όνομά Του είναι Ανατολή. Και μιλώντας για τον ίδιο είπε, ότι θα θρηνήσουν κάθε φυλή ξεχωριστά.

Αυτός είναι η δίκαιη 〈ανατολή〉 της 〈διασποράς〉 μας από την αμαρτία, για την οποία το Άγιο Πνεύμα λέει μέσω του προφήτη ότι θα ανατείλει για εσάς ανατολή δίκαιη, και ιδού άνδρας —ανατολή είναι το όνομά του— και από κάτω του θα ανατείλει, και ήλιος δικαιοσύνης και ίαση θα υπάρχει στις φτερούγες του, όπου το «από κάτω του» δηλώνει το άρρητο μυστήριο της σάρκωσης του Λόγου, από την οποία ανέτειλε η σωτηρία των πάντων· φτερούγες δε του ήλιου της δικαιοσύνης θα μπορούσαν να είναι οι δύο Διαθήκες, διαμέσου των οποίων ο Λόγος, πετώντας μέσα μας, θεραπεύει την πληγή της παράβασης και χαρίζει την τέλεια ίαση σύμφωνα με την αρετή, πραγματοποιώντας μέσα από την Παλαιά την αναίρεση της κακίας και απεργαζόμενος μέσα από τη Νέα την εγκαθίδρυση της αρετής. Ή πάλι, φτερούγες είναι η πρόνοια και η κρίση, διαμέσου των οποίων πετώντας ο Λόγος επιβαίνει κατά τρόπο άγνωστο στα όντα, θεραπεύοντας με τους λόγους της σοφίας όσους το επιθυμούν, και γιατρεύοντας με παιδαγωγικούς τρόπους εκείνους που είναι δυσκίνητοι προς την αρετή, καθαρίζοντας στους μεν τον μολυσμό της σάρκας, και θεραπεύοντας στους δε τις κηλίδες των ψυχών.