Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 7:10

Αλλά ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αν και ραπίζεται, δείχνει ανεξικακία, καίτοι είναι αληθινός Θεός και Κύριος της γης και του ουρανού· εμείς όμως οι ταλαίπωροι, που είμαστε «χώμα και στάχτη», οι μικροί και ελάχιστοι, και που παρομοιαζόμαστε με το χορτάρι των φυτών· «διότι οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, και σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει», σύμφωνα με τα γεγραμμένα· κάποιες φορές, όταν κάποιος από τους αδελφούς πέσει σε σφάλμα με τα λόγια του και πει κάτι μικρό από αυτά που συνηθίζουν να λυπούν, θεωρούμε ότι πρέπει να γινόμαστε πικρόχολοι απέναντί του σαν τα φίδια, και δεν χορταίνουμε να τον λιθοβολούμε με χίλια λόγια αντί για ένα, χωρίς να παρέχουμε συγχώρεση στις ανθρώπινες μικροψυχίες, χωρίς να σκεφτόμαστε την κοινή αδυναμία της φύσης, χωρίς να θάβουμε τον θυμό μας με την αγάπη προς τον αδελφό, και χωρίς να αποβλέπουμε «στον αρχηγό και τελειωτή της πίστης μας, τον Ιησού», αλλά σπεύδουμε να εκδικηθούμε για τον εαυτό μας, και μάλιστα με σκληρότητα, παρόλο που η θεία Γραφή λέει, άλλοτε ότι «οι οδοί των μνησίκακων οδηγούν στον θάνατο», και άλλοτε πάλι «κανείς σας ας μην κρατά μέσα στην καρδιά του μνησικακία για το κακό του αδελφού του». Αλλά ως πρότυπό μας για την πραότητα του ενός προς τον άλλον και για την υπέρλογη ανεξικακία ας προβάλλεται ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων, ο Χριστός, ο οποίος για αυτόν ακριβώς τον λόγο μας λέει κάπου: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του».

Διότι δεν ήθελε να περιμένει την εμπειρία των συμφορών, ώστε να θρηνήσετε τον ναό αφού παραδοθεί στις φλόγες, αλλά για να βρεθείτε μακριά από τα δεινά προτού τα δοκιμάσετε, όπως είπα, εξευμενίζοντας τον Θεό με κοπετούς και θρήνους. Δεν είναι λοιπόν αυτοί οι λόγοι των παλαιότερων προφητών, τους οποίους εσείς επειδή αγνοήσατε θρηνείτε μάταια, και στάζετε δάκρυα από αμάθεια πάνω στους γκρεμισμένους λίθους, ενώ θα έπρεπε να διορθώσετε τον δρόμο της δικής σας ζωής, και να ακολουθήσετε την ένδοξη και άμεμπτη πορεία, αποφασίζοντας πολύ καλά να εφαρμόζετε ό,τι είναι αρεστό στον νόμο; <Και έγινε λόγος Κυρίου προς τον Ζαχαρία, λέγοντας: Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ: Κρίνετε δίκαιη κρίση, και να εφαρμόζετε έλεος και ευσπλαχνία ο καθένας προς τον αδελφό του, και να μην καταδυναστεύετε τη χήρα, το ορφανό, τον ξένο και τον φτωχό, και κανένας να μη κρατάει κακία εναντίον του αδελφού του στην καρδιά του.>

Ζ΄. Κάθε ημέρα λοιπόν ας εξετάζουμε προσεκτικά τη δύναμή της, και ας μην παύουμε ποτέ να ερευνούμε τον εαυτό μας. Ας κάνουμε απολογισμό στον εαυτό μας, και για όσα εισάγονται και για όσα εξάγονται: δηλαδή τι ωφέλιμο είπαμε και ποιον αργό λόγο προφέραμε, και πάλι, τι από τα ωφέλιμα εισαγάγαμε μέσω της ακοής στην ψυχή μας, και τι από αυτά που μπορούν να μας βλάψουν φέραμε πάλι μέσα σε αυτήν. Και στη μεν γλώσσα ας επιβάλουμε κάποιους κανόνες και όρια, ώστε πρώτα να αναλογιζόμαστε τα λόγια και έπειτα να τα προφέρουμε· τη δε διάνοια ας την εκπαιδεύσουμε να μην παράγει τίποτα το βλαβερό, αλλά ακόμη κι αν εισέλθει κάτι τέτοιο από έξω, να το αποτινάσσει ως περιττό και ικανό να βλάψει, και αν γεννιέται από μέσα, γρήγορα να το διώχνει με τον ευσεβή λογισμό, και ας μη νομίζουμε ότι μόνο η αποχή από την τροφή μέχρι το βράδυ αρκεί για τη σωτηρία μας. Διότι, αν στους αγνώμονες Ιουδαίους έλεγε ο φιλάνθρωπος Δεσπότης μέσω του προφήτη: «Ιδού εβδομήντα έτη· μήπως νηστεύσατε για εμένα τη νηστεία; Και αν φάτε και αν πιείτε, μήπως δεν τρώτε και πίνετε για τους εαυτούς σας; Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ: Κρίνετε με δίκαιη κρίση, και να δείχνετε έλεος και ευσπλαχνία ο καθένας στον πλησίον του· τη χήρα, το ορφανό, τον προσήλυτο και τον φτωχό μην καταδυναστεύετε, και ο καθένας ας μην κρατά κακία στην καρδιά του εναντίον του αδελφού του».

Διότι, βέβαια, πολλές φορές έχουμε διαπράξει πολλά τέτοια αμαρτήματα, τα οποία κανένας άλλος δεν γνωρίζει· έπειτα, αναλογιζόμενοι ότι κατά την ημέρα εκείνη μπροστά στα μάτια όλων θα εκτεθούν τα αμαρτήματά μας στο κοινό θέατρο της οικουμένης, υποφέρουμε πιο οδυνηρά και από την κόλαση, πνιγόμενοι και σφιγγόμενοι από τη συνείδησή μας. Αλλά την τόση ντροπή, τα τόσα πολλά αμαρτήματα, την τόσο μεγάλη κόλαση είναι δυνατόν να τα απονίψουμε μέσω της συγχωρήσεως προς τον πλησίον· διότι τίποτα δεν είναι ίσο με αυτή την αρετή. Θέλεις να μάθεις τη δύναμη αυτής της αρετής; «Εάν σταθούν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ», λέει, «ενώπιόν μου, η ψυχή μου δεν στρέφεται προς αυτούς». Αλλά όμως, αυτούς που δεν μπόρεσαν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ να διασώσουν από την οργή του Θεού, μπόρεσε να τους διασώσει αυτή η εντολή· γι' αυτό σε εκείνους, στους οποίους είπε αυτά, συνεχώς παρήγγελλε λέγοντας: «Κανένας ας μη μνησικακεί μέσα στις καρδιές σας εναντίον του αδελφού του»· και, «Την κακία του πλησίον του κανείς ας μην τη λογαριάζει». Δεν είπε μόνο, «Συγχώρησε», αλλά, «Ούτε καν να το έχεις στον νου σου, ούτε να το σκέφτεσαι· διώξε κάθε οργή, εξαφάνισε την πληγή». Διότι νομίζεις μεν ότι εκδικείσαι εκείνον, αλλά πρώτα βασανίζεις τον εαυτό σου, εγκαθιστώντας από παντού μέσα σου τον θυμό σαν δήμιο, και καταξεσκίζοντας τα ίδια σου τα σπλάχνα.

Αλλά αυτή την τόσο μεγάλη ντροπή σου, τα τόσα πολλά αμαρτήματα, είναι δυνατόν να τα ξεπλύνεις μέσω της συγχωρήσεως προς τον πλησίον. Και, αν θέλετε, ακούστε τη δύναμη αυτής της εντολής: «Αν σταθεί ο Μωυσής και ο Σαμουήλ», λέει, «δεν στρέφεται η ψυχή μου προς αυτούς». Αλλά όμως, αυτούς που δεν μπόρεσαν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ να τους διασώσουν από την οργή του Θεού, μπορεί να τους γλιτώσει αυτή η εντολή. Γι' αυτό, σε εκείνους στους οποίους είπε αυτά, συνεχώς προέτρεπε λέγοντας: «Κανείς ας μην κρατά κακία εναντίον του αδελφού του μέσα στις καρδιές σας» και, «Την κακία του πλησίον σας μην τη λογαριάζετε». Εάν δε προσταζόμαστε να αγαπάμε τους εχθρούς, όταν εμείς μισούμε ακόμη και αυτούς που μας αγαπούν, ποια τιμωρία θα υποστούμε; Εάν αυτός που αγαπά εκείνον που τον αγαπά, δεν έχει τίποτα περισσότερο από τους τελώνες· αυτός που μισεί εκείνον που δεν τον αδικεί σε τίποτα, πού θα σταθεί; Και πώς θα ξεφύγει από τη γέεννα, αφού έγινε χειρότερος από τους εθνικούς; Εάν αυτός που δεν αγαπά τον αδελφό του, ακόμη κι αν μοιράσει όλα του τα χρήματα, ακόμη κι αν λάμψει μέσα από το μαρτύριο, δεν καταφέρνει τίποτα περισσότερο· εκείνος που πολεμά αυτόν που δεν τον έχει αδικήσει σε τίποτα, συλλογίσου πόσης τιμωρίας θα ήταν άξιος. Εάν σε εκείνους που δεν συγχωρούν τα αμαρτήματα που έγιναν εις βάρος τους, δεν δίνει συγχώρεση ο Θεός· σε εκείνους που επιχειρούν να αδικήσουν αυτούς που δεν τους έχουν αδικήσει σε τίποτα, τι είδους άφεση θα δώσει; Γιατί λοιπόν μαχόμαστε μεταξύ μας μάταια, γιατί πολεμάμε ο ένας τον άλλον, ενώ έχουμε λάβει την εντολή να αγαπάμε ακόμη και αυτούς που μας μισούν; Τι λες, άνθρωπε; Έχεις εχθρό και δεν ντρέπεσαι; Δεν μας αρκεί άραγε ο διάβολος, αλλά κάνουμε εχθρούς μας και τους συνανθρώπους μας;

Και ύψωσε ο Σαούλ τη φωνή του, έκλαψε και είπε προς τον Δαβίδ: «Είσαι πιο δίκαιος από εμένα, διότι εσύ μου ανταπέδωσες αγαθά, ενώ εγώ σου ανταπέδωσα κακά». «Αυτός που απεργάζεται το καλό, επιζητεί την αγαθή χάρη.» «Μην ανοίγεις υπερβολικά τα χείλη σου· μην πεις: Όπως μου συμπεριφέρθηκε, έτσι θα του συμπεριφερθώ και εγώ, για όσα με αδίκησε.» «Μην πεις: Θα εκδικηθώ τον εχθρό μου· αλλά περίμενε με υπομονή τον Κύριο, για να σε βοηθήσει.» «Εάν πεινά ο εχθρός σου, δώσε του τροφή, και εάν διψά, δώσε του να πιει. Διότι, πράττοντας αυτό, θα σωρεύσεις αναμμένα κάρβουνα στο κεφάλι του, και ο Κύριος θα σου ανταποδώσει αγαθά.» «Οι οδοί των μνησίκακων οδηγούν στον θάνατο.» «Όποιος μνησικακεί, είναι παράνομος.» «Εκείνος που κρύβει έχθρα, μηχανεύεται δόλο.» «Κανείς σας ας μη μνησικακεί στην καρδιά του για το κακό του αδελφού του. Να κρίνετε με δίκαιη κρίση, και να δείχνετε έλεος και ευσπλαχνία ο καθένας προς τον αδελφό του.» «Επιζητήστε το καλό, και όχι το πονηρό, και ο Κύριος θα είναι μαζί σας.» «Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, εσείς που τρέμετε στον λόγο Του. Να πείτε, αδελφοί μου, σε όσους σας μισούν και σας αποστρέφονται, ώστε να δοξαστεί το όνομα του Κυρίου και να φανερωθεί σε εσάς προς χαρά σας, και εκείνοι θα καταντροπιαστούν.» «Για κανένα αδίκημα μην κρατάς οργή εναντίον του πλησίον σου.» «Συγχώρησε το αδίκημα του πλησίον σου, και τότε, όταν προσευχηθείς, θα συγχωρεθούν οι αμαρτίες σου.» «Να θυμάσαι το τέλος σου, και πάψε να τρέφεις έχθρα.» «Δάνεισε στον πλησίον σου ανάλογα με τη δύναμή σου.» «

Και είπε ο βασιλιάς: «Φέρτε μου ένα σπαθί». Και έφεραν μπροστά στον βασιλιά ένα σπαθί. Και είπε ο βασιλιάς: «Χωρίστε το ζωντανό παιδί στα δύο, και δώστε το μισό σε τούτην, και το μισό σε εκείνην». Και αποκρίθηκε η γυναίκα της οποίας ήταν ο ζωντανός γιος, και είπε προς τον βασιλιά, διότι ταράχτηκαν τα σπλάχνα της: «Σε καμία περίπτωση, κύριε, δώσε σε εκείνη το παιδί, και μην το θανατώσετε». Και η άλλη είπε: «Ούτε δικό μου, ούτε δικό της ας είναι· χωρίστε το». Και αποκρίθηκε ο βασιλιάς: «Δώστε το παιδί στη μητέρα που είπε, "Δώστε σε αυτήν τούτο, και μην το θανατώσετε", διότι αυτή είναι η μητέρα του». «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Τη χήρα, και το ορφανό, και τον ξένο, και τον φτωχό να μην τους καταδυναστεύετε.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρήστε την κρίση, και πράξτε δικαιοσύνη. Μακάριος είναι εκείνος που τα πράττει αυτά, και μένει προσηλωμένος σε αυτά και προφυλάσσει τα χέρια του από το να κάνουν άδικα έργα.» «Εκζητήστε την κρίση, λυτρώστε τον αδικούμενο, αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, και δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε, και ας αναμετρηθούμε, λέει ο Κύριος.» «Γέμισε η Σιών από κρίση και δικαιοσύνη· εκεί υπάρχει σοφία και ευσέβεια προς τον Θεό· αυτοί είναι οι θησαυροί της δικαιοσύνης.» «Θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινωμένη πόλη, και σκέπη σε εκείνους που απελπίστηκαν λόγω στέρησης· από πονηρούς ανθρώπους λύτρωσέ τους.»

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί ορφανών, πτωχών και χηρών. «Καμία χήρα και ορφανό να μην κακοποιήσετε. Εάν όμως από κακία τους κακοποιήσετε, και εκείνοι κράξουν και βοήσουν προς εμένα, οπωσδήποτε θα εισακούσω τη βοή τους· και θα οργιστώ με θυμό, και θα σας θανατώσω με μάχαιρα, και οι γυναίκες σας θα γίνουν χήρες και τα τέκνα σας ορφανά.» «Στόμα χήρας με ευλόγησε. Το ορφανό, που δεν είχε βοηθό, το βοήθησα.» «Δεν θα πάρεις ως ενέχυρο το ένδυμα της χήρας.» «Ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών.» «Σε κτήμα ορφανών μην εισέλθεις. Διότι ο Κύριος που τους λυτρώνει είναι κραταιός, και θα δικάσει την υπόθεσή τους εναντίον σου.» «Για όσα αδίκησαν τα νήπια, θα φονευθούν.» «Χήρα και ορφανό, προσήλυτο και φτωχό μην καταδυναστεύετε.» «Γίνε για τα ορφανά σαν πατέρας, και αντί για σύζυγος στη μητέρα τους, και θα είσαι σαν υιός του Υψίστου.» Θα εισακούσει τη δέηση του αδικουμένου. Δεν θα παραβλέψει την ικεσία του ορφανού και της χήρας, εάν εκχύσει τα λόγια της. Δεν θα κατέβουν τα δάκρυα της χήρας στα μάγουλά της, και η κατακραυγή της δεν θα στραφεί εναντίον εκείνου που τα προκαλεί;» «Να τιμάς τις χήρες που είναι πραγματικά χήρες. Εάν όμως κάποια χήρα έχει τέκνα ή εγγόνια, ας μαθαίνουν αυτά πρώτα να σέβονται τον δικό τους οίκο, και να ανταποδίδουν τις οφειλές στους προγόνους τους. Διότι αυτό είναι αποδεκτό ενώπιον του Θεού.»