Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 8:17

Διότι με όπλο ευδοκίας μάς στεφάνωσε ο Πατέρας, με τη σωτηρία και τη χάρη δια του Χριστού. <Αυτά είναι τα λόγια που πρέπει να κάνετε: να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, και να κρίνετε ειρηνική κρίση στις πύλες σας, και κανένας να μη συλλογίζεται την κακία του πλησίον του στην καρδιά του, και να μην αγαπάτε τον ψεύτικο όρκο· διότι όλα αυτά τα μίσησα, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.> Ο Θεός δεν υπόσχεται ότι θα δώσει τα αγαθά από τη δική του ημερότητα σε όσους επιλέγουν να απειθούν και συνηθίζουν να απομακρύνονται σε διεφθαρμένο τρόπο ζωής, ούτε βέβαια ότι είναι έτοιμος να τους ευεργετεί στο εξής· αλλά μάλλον σε εκείνους που αγάπησαν να βαδίζουν τον δρόμο που είναι ευάρεστος σε αυτόν και επέλεξαν να ζουν με ευλάβεια. Διότι πρόσταξε να μην φαίνονται καθόλου ψεύτες, αλλά μάλλον να διατυπώνουν τα λόγια τους με ακρίβεια, να αγαπούν την ορθότητα στις κρίσεις, και να βγάζουν ορθή και εντελώς ακατηγόρητη απόφαση για κάθε ζήτημα με κάθε τρόπο, χωρίς να νικιούνται από αισχρά δώρα, ούτε να αποβλέπουν σε αισχρά κέρδη, και να μην παραχαράσσουν τη χάρη του δικαίου εξαιτίας των χρημάτων· αλλά να αποβλέπουν μόνο σε ό,τι είναι αρεστό στον Θεό. Να συγχωρούν επίσης τους αδελφούς, αν κάπου σφάλουν είτε με πράξεις είτε με λόγια, και επιπλέον να απομακρύνονται πολύ από την ψευδορκία. Διότι διαβεβαιώνει ότι έχει μισήσει τέτοιου είδους κακά.

Διότι αυτός ο ασπασμός συνδέει τις διάνοιές μας, και μας κάνει να γίνουμε όλοι ένα σώμα και μέλη του Χριστού, επειδή όλοι μετέχουμε στο ένα σώμα. Ας γίνουμε λοιπόν αληθινά ένα σώμα, όχι αναμειγνύοντας τα σώματα μεταξύ τους, αλλά ενώνοντας τις ψυχές μεταξύ τους με τον σύνδεσμο της αγάπης. Διότι, πράττοντας έτσι, θα μπορέσουμε με παρρησία να απολαύσουμε την προκείμενη τράπεζα, και να γίνουμε δοχεία της ειρήνης που δωρήθηκε από τον Χριστό στο τέλος. Διότι, ακόμη και αν έχουμε αμέτρητα κατορθώματα, εάν όμως είμαστε μνησίκακοι, όλα μάταια και ανώφελα τα εργαστήκαμε, και κανένα από αυτά δεν θα μπορέσουμε να καρπωθούμε για τη σωτηρία μας. Επειδή ο Σωτήρας, όταν επρόκειτο να αναληφθεί προς τον Πατέρα, αντί για πρόσκαιρη δόξα και μεγάλο πλούτο άφησε αυτήν την κληρονομιά στους μαθητές, λέγοντας: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω». Διότι, ποιος πλούτος ή πόση περιουσία χρημάτων θα μπορούσε να είναι πολυτιμότερη από την ειρήνη του Χριστού, η οποία υπερέχει από κάθε λόγο και νου; Γνωρίζοντας, επομένως, και ο προφήτης Μαλαχίας ότι το παράπτωμα αυτό είναι βαρύ και υπέρογκο, έλεγε εκ προσώπου του Θεού: «Λαέ μου, να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, και ο καθένας ας μην τρέφει κακία και μνησικακία στην καρδιά του εναντίον του πλησίον του, και να μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο· και δεν θα πεθάνετε, οίκε του Ισραήλ, λέγει ο Κύριος».

Γι' αυτό και ο πλούσιος άκουσε: Απέλαβες στη ζωή σου τα αγαθά σου, όπως ομοίως και ο Λάζαρος τα κακά· γι' αυτό εκείνος μεν εδώ παρηγορείται, εσύ δε βασανίζεσαι. Το δε «ήλπισα στους λόγους σου», τι σημαίνει; Διότι εξαρτώμαι από τη δική σου υπόσχεση, και πορεύομαι στηριζόμενος σε αυτή την ελπίδα. Και μην αφαιρέσεις εντελώς από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας, διότι στήριξα την ελπίδα μου στις κρίσεις σου. Πολύτιμη είναι η αλήθεια, γι' αυτό και ο ίδιος ο Χριστός είπε: Εγώ είμαι η αλήθεια και η ζωή. Και ένας άλλος προφήτης διδάσκει: Αυτά είναι εκείνα που πρέπει να πράττετε· να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του, και να μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο. Το αντίθετο δε της αλήθειας είναι το ψεύδος, το οποίο προέρχεται από τον πονηρό. Διότι αυτός, λέγοντας πρώτος ψέματα, ψιθύρισε στην Εύα.

Διότι, βέβαια, πολλές φορές έχουμε διαπράξει πολλά τέτοια αμαρτήματα, τα οποία κανένας άλλος δεν γνωρίζει· έπειτα, αναλογιζόμενοι ότι κατά την ημέρα εκείνη μπροστά στα μάτια όλων θα εκτεθούν τα αμαρτήματά μας στο κοινό θέατρο της οικουμένης, υποφέρουμε πιο οδυνηρά και από την κόλαση, πνιγόμενοι και σφιγγόμενοι από τη συνείδησή μας. Αλλά την τόση ντροπή, τα τόσα πολλά αμαρτήματα, την τόσο μεγάλη κόλαση είναι δυνατόν να τα απονίψουμε μέσω της συγχωρήσεως προς τον πλησίον· διότι τίποτα δεν είναι ίσο με αυτή την αρετή. Θέλεις να μάθεις τη δύναμη αυτής της αρετής; «Εάν σταθούν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ», λέει, «ενώπιόν μου, η ψυχή μου δεν στρέφεται προς αυτούς». Αλλά όμως, αυτούς που δεν μπόρεσαν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ να διασώσουν από την οργή του Θεού, μπόρεσε να τους διασώσει αυτή η εντολή· γι' αυτό σε εκείνους, στους οποίους είπε αυτά, συνεχώς παρήγγελλε λέγοντας: «Κανένας ας μη μνησικακεί μέσα στις καρδιές σας εναντίον του αδελφού του»· και, «Την κακία του πλησίον του κανείς ας μην τη λογαριάζει». Δεν είπε μόνο, «Συγχώρησε», αλλά, «Ούτε καν να το έχεις στον νου σου, ούτε να το σκέφτεσαι· διώξε κάθε οργή, εξαφάνισε την πληγή». Διότι νομίζεις μεν ότι εκδικείσαι εκείνον, αλλά πρώτα βασανίζεις τον εαυτό σου, εγκαθιστώντας από παντού μέσα σου τον θυμό σαν δήμιο, και καταξεσκίζοντας τα ίδια σου τα σπλάχνα.

Αλλά αυτή την τόσο μεγάλη ντροπή σου, τα τόσα πολλά αμαρτήματα, είναι δυνατόν να τα ξεπλύνεις μέσω της συγχωρήσεως προς τον πλησίον. Και, αν θέλετε, ακούστε τη δύναμη αυτής της εντολής: «Αν σταθεί ο Μωυσής και ο Σαμουήλ», λέει, «δεν στρέφεται η ψυχή μου προς αυτούς». Αλλά όμως, αυτούς που δεν μπόρεσαν ο Μωυσής και ο Σαμουήλ να τους διασώσουν από την οργή του Θεού, μπορεί να τους γλιτώσει αυτή η εντολή. Γι' αυτό, σε εκείνους στους οποίους είπε αυτά, συνεχώς προέτρεπε λέγοντας: «Κανείς ας μην κρατά κακία εναντίον του αδελφού του μέσα στις καρδιές σας» και, «Την κακία του πλησίον σας μην τη λογαριάζετε». Εάν δε προσταζόμαστε να αγαπάμε τους εχθρούς, όταν εμείς μισούμε ακόμη και αυτούς που μας αγαπούν, ποια τιμωρία θα υποστούμε; Εάν αυτός που αγαπά εκείνον που τον αγαπά, δεν έχει τίποτα περισσότερο από τους τελώνες· αυτός που μισεί εκείνον που δεν τον αδικεί σε τίποτα, πού θα σταθεί; Και πώς θα ξεφύγει από τη γέεννα, αφού έγινε χειρότερος από τους εθνικούς; Εάν αυτός που δεν αγαπά τον αδελφό του, ακόμη κι αν μοιράσει όλα του τα χρήματα, ακόμη κι αν λάμψει μέσα από το μαρτύριο, δεν καταφέρνει τίποτα περισσότερο· εκείνος που πολεμά αυτόν που δεν τον έχει αδικήσει σε τίποτα, συλλογίσου πόσης τιμωρίας θα ήταν άξιος. Εάν σε εκείνους που δεν συγχωρούν τα αμαρτήματα που έγιναν εις βάρος τους, δεν δίνει συγχώρεση ο Θεός· σε εκείνους που επιχειρούν να αδικήσουν αυτούς που δεν τους έχουν αδικήσει σε τίποτα, τι είδους άφεση θα δώσει; Γιατί λοιπόν μαχόμαστε μεταξύ μας μάταια, γιατί πολεμάμε ο ένας τον άλλον, ενώ έχουμε λάβει την εντολή να αγαπάμε ακόμη και αυτούς που μας μισούν; Τι λες, άνθρωπε; Έχεις εχθρό και δεν ντρέπεσαι; Δεν μας αρκεί άραγε ο διάβολος, αλλά κάνουμε εχθρούς μας και τους συνανθρώπους μας;

Αλλά και αν κάποιος έχει εχθρό, ας συμφιλιωθεί, αναλογιζόμενος ποιας αντιμετώπισης πρόκειται να τύχει ο ίδιος από τον Δεσπότη, όντας βυθισμένος σε τόσα αμαρτήματα, και ας συγχωρήσει στον πλησίον τα σφάλματα που διέπραξε εις βάρος του. «Διότι», λέει, «κανένας σας ας μη διαλογίζεται μέσα στις καρδιές σας κακία εναντίον του πλησίον του». Εάν λοιπόν κάποιος κατέχει χρεωστικά γραμμάτια και συγκεντρώνει τόκους, ας τα διαρρήξει. «Διότι», λέει, «διάρρηξε κάθε άδικο συμβόλαιο». Και για να το πούμε απλά, ας προλάβει να επιδείξει πρώτα τη δική του προσφορά, ώστε να δεχθεί με πολλή αφθονία τις δωρεές από τον Δεσπότη.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. —Περί αληθείας και πιστής μαρτυρίας. «Δεν θα συγκατατεθείς με τον άδικο για να γίνεις άδικος μάρτυρας.» «Με δύο ή τρεις μάρτυρες θα θανατώνεται αυτός που πρόκειται να πεθάνει. Δεν αρκεί ένας μόνο μάρτυρας για να καταθέσει εναντίον ανθρώπου, για οποιαδήποτε κατηγορία και για οποιοδήποτε αμάρτημα.» «Το αληθινό στόμα θα γεμίσει από γέλιο, και τα χείλη του θα αγαλλιάσουν.» «Όλες οι οδοί του Κυρίου είναι έλεος και αλήθεια για εκείνους που εκζητούν τη διαθήκη του.» «Ο Κύριος θα εκζητήσει την αλήθεια.» «Μην αφαιρέσεις από το στόμα μου τον λόγο της αλήθειας ποτέ, διότι στα κρίματά σου στήριξα τις ελπίδες μου.» «Όλα τα λόγια του στόματός μου λέγονται με δικαιοσύνη· δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το σκολιό ούτε απατηλό.» «Έλεος και αλήθεια κατεργάζονται οι αγαθοί. Ο πιστός μάρτυρας σώζει από τα κακά.» «Το να πράττει κανείς δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο ευάρεστα στον Θεό, παρά το αίμα των θυσιών.» «Νόμος αληθείας υπήρχε στο στόμα τους, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη τους.» «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας στον πλησίον του· την αλήθεια και την ειρήνη [να αγαπάτε], λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας.» «Στην αλήθεια δεν υπάρχει προσωποληψία.» «Δεν θα παρακάμψω την αλήθεια, ούτε θα συμπορευτώ με τον φθόνο που φθείρει· διότι αυτός δεν έχει καμία κοινωνία με τη σοφία.» «Μην αντιλέγεις στην αλήθεια· μην υπολογίζεις το πρόσωπο του δυνάστη. Αγωνίσου μέχρι θανάτου για την αλήθεια, και ο Κύριος ο Θεός θα πολεμήσει για εσένα.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒʹ. — Περί αυτών που αθετούν τους όρκους και επιορκούν. «Είπε ο Κύριος προς εμένα: Τι βλέπεις; Και είπα: Βλέπω ένα δρεπάνι να πετάει, με μήκος είκοσι πήχεις και πλάτος δέκα πήχεις. Και μου είπε: Αυτό θα εισέλθει στον οίκο εκείνου που ορκίζεται στο όνομά μου ψευδώς· και θα τον καταστρέψει και θα τον αφανίσει.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο, διότι όλα αυτά τα εμίσησα, λέγει ο Κύριος.» «Θα σας πλησιάσω για κρίση, και θα γίνω γρήγορος μάρτυρας εναντίον αυτών που ορκίζονται στο όνομά μου ψευδώς.» «Ορκίστηκαν άδικα με δόλο, καταφρονώντας την αγιότητα.» «Ο άνδρας που ορκίζεται ακατάπαυστα θα γεμίσει από ανομία, και δεν θα απομακρυνθεί η μάστιγα από τον οίκο του.» «Η ομιλία που είναι γεμάτη όρκους κάνει τις τρίχες να σηκώνονται, και η φιλονικία τους φράζει τα αυτιά.» Επιβεβαιώνοντας το ψεύδος μέσω των όρκων, αποκτά την επιορκία ως κακό απόκτημα της απανθρωπίας.

«Και τον έβγαλαν έξω από την πόλη, και τον λιθοβόλησαν με πέτρες, και πέθανε.» «Θα εξολοθρεύσεις όλους όσοι λένε ψέματα.» «Ο Κύριος θα εξολοθρεύσει όλα τα δόλια χείλη.» «Εκείνος που μιλάει με αδικία δεν στάθηκε ορθός μπροστά στα μάτια μου.» «Όποιος στηρίζεται σε ψέματα, αυτός θα ποιμάνει ανέμους· και ο ίδιος θα κυνηγάει φτερωτά πουλιά.» «Βδέλυγμα για τον Κύριο είναι τα ψεύτικα χείλη.» «Εκείνος που συγκεντρώνει θησαυρούς με ψεύτικη γλώσσα, κυνηγάει μάταια πράγματα, και οδηγείται σε παγίδες θανάτου.» «Η ψεύτικη γλώσσα μισεί την αλήθεια.» «Τον μάταιο και ψεύτικο λόγο απομάκρυνέ τον από εσένα.» «Ο ψευδομάρτυρας θα καταστραφεί.» «Μην γίνεσαι ψευδομάρτυρας εναντίον του συμπολίτη σου.» «Η συκοφαντία παραφρονεί τον σοφό, και καταστρέφει το σθένος της καρδιάς του.» «Το στόμα που λέει ψέματα θανατώνει την ψυχή.» «Να μην αγαπάτε τον ψεύτικο όρκο· διότι αυτά τα εμίσησα, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» «Σηκώθηκαν οι δύο πρεσβύτεροι ανάμεσα στον λαό, και έβαλαν τα χέρια τους πάνω στο κεφάλι της Σωσάννας.»

Επειδή δε ο Θεός είναι αλήθεια και αγαπά την αλήθεια και διδάσκει την αλήθεια, λέγει: «Να λέτε την αλήθεια ο καθένας προς τον πλησίον του και να κρίνετε με δίκαιη κρίση και να μην αγαπάτε τον ψευδή όρκο, διότι όλα αυτά τα μίσησα, λέγει ο Κύριος ο παντοκράτωρ».