Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 9:17

«Διότι, αν υπάρχει κάτι αγαθό, είναι δικό του, και αν υπάρχει κάτι καλό, προέρχεται από αυτόν, σιτάρι για τους νεανίσκους και κρασί που ευωδιάζει για τις παρθένους». Διότι λέμε ότι «άγιοι λίθοι που κυλιούνται στη γη του Θεού» ονομάζονται οι κατά καιρούς άγιοι μέσα στις εκκλησίες, οι οποίοι γίνονται μυσταγωγοί και διδάσκαλοι. Επειδή έχουν γίνει σύμμορφοι με τον εκλεκτό, ακρογωνιαίο και πολύτιμο λίθο, ο οποίος έχει τεθεί από τον Θεό και Πατέρα στα θεμέλια της Σιών· και αν το θεμέλιο είναι λίθος, εύλογα ονομάζονται κατ' αναλογία λίθοι και εκείνοι που συναρμολογούνται, συνδέονται και ανεγείρονται σε άγιο ναό για τον Θεό. Αναφέρει πολύ εύστοχα ότι αυτοί κυλιούνται, υποδηλώνοντας με αυτό, όπως νομίζω, το κατά κάποιον τρόπο ευέλικτο και γοργό των αγίων προς οτιδήποτε. Διότι οι κυκλικοί, δηλαδή οι σφαιρικοί λίθοι, είναι τρόπον τινά απαλλαγμένοι από τη δυσκινησία και πιο έτοιμοι για κίνηση από τους άλλους, αν κάποιος επιλέξει να τους κινήσει· και ο νους των αγίων καθοδηγείται πάρα πολύ εύκολα προς αυτό που είναι αρεστό στον Θεό. Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα με τους λίθους, θα πρέπει να έχουμε σταθερή την πεποίθηση: ότι «αν υπάρχει κάτι αγαθό, είναι δικό του, και αν υπάρχει κάτι καλό, προέρχεται από αυτόν», και είναι φανερό ότι προέρχεται από τον Θεό που μας χορηγεί όλα όσα συντελούν στην ευσέβεια και τη ζωή. Και ποια είναι αυτά; «Σιτάρι για τους νεανίσκους και κρασί που ευωδιάζει για τις παρθένους».

Είπε δε κάπου και για τους γραμματείς και τους Φαρισαίους, καθώς καλούνται από τη νομική εκπαίδευση στο καλύτερο, δηλαδή την ευαγγελική: «Γι' αυτό κάθε γραμματέας που μαθήτευσε στη βασιλεία των ουρανών, μοιάζει με άνθρωπο οικοδεσπότη, ο οποίος βγάζει από τον θησαυρό του καινούργια και παλιά». Επομένως, ζητώντας από τον Θεό τη νομική και ευαγγελική γνώση, και παρουσιάζοντας τους εαυτούς μας άξιους να τη λάβουμε, θα τη λάβουμε οπωσδήποτε, και θα γεμίσουμε τους θησαυρούς μέσα στον νου μας, συλλέγοντας τα παλιά και τα νέα, γεμίζοντας τον νου μας με άφθονη πνευματική ευκαρπία. <Ο Κύριος έκανε αστραπές, και θα τους δώσει χειμερινή βροχή, στον καθένα χορτάρι στον αγρό. Διότι αυτοί που μιλούν, λένε μάταια πράγματα, και οι μάντεις είδαν ψευδείς οράσεις και μιλούσαν για ψευδή ενύπνια, μάταια παρηγορούσαν· γι' αυτό ξεράθηκαν σαν να μην έχουν βροχή, και ταλαιπωρήθηκαν σαν πρόβατα, διότι δεν υπήρχε ίαση.> Το προκείμενο χωρίο κυοφορεί κάποια κρυμμένη έννοια, την οποία θεωρώ αναγκαίο να διασαφηνιστεί σαφώς εκ των προτέρων, διότι έτσι οι φιλομαθείς θα μπορούσαν να κατανοήσουν τον σκοπό των λόγων του Προφήτη. Διότι ο λόγος του αναφερόταν στους αγίους, τους οποίους ονόμαζε και άγιους λίθους, και έλεγε ότι τους ταιριάζει κυρίως ο σίτος, επειδή ανδρίζονται, δηλαδή στους νεανίσκους, και βέβαια και ευωδιαστός οίνος, επειδή είναι παρθένοι, δηλαδή αγνοί και αμόλυντοι. «

Η ψυχή, βέβαια, για την οποία μαρτυρείται στο Άσμα Ασμάτων ότι έχει φθάσει στην τελειότητα, αφού αφαίρεσε το κάλυμμα της καρδιάς απεκδυόμενη τον παλαιό χιτώνα, και απέβαλε το πέπλο από το πρόσωπό της –με το οποίο εννοούμε κάθε διστακτική και κλονιζόμενη διάνοια– ώστε να ατενίζει την αλήθεια καθαρά και χωρίς καμία αμφιβολία, ορκίζει τις θυγατέρες της Ιερουσαλήμ όχι στον θείο θρόνο, τον οποίο ο λόγος ονομάζει ουρανό, ούτε στα βασίλεια του Θεού, τα οποία ονομάζονται Ιεροσόλυμα, ούτε βέβαια στην τίμια κεφαλή, της οποίας οι τρίχες δεν μπορούν να γίνουν ούτε λευκές ούτε μαύρες, αλλά μεταφέρει τον όρκο στον αγρό, επιβάλλοντας στις νεανίδες τον εξορκισμό στο όνομα των δυνάμεων που βρίσκονται σε αυτόν, λέγοντας: «Σας όρκισα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δυνάμεις και στις ισχείς του αγρού». Το γεγονός, λοιπόν, ότι εκείνη για την οποία μαρτυρήθηκε πλήρως πως είναι ωραία και απόλυτα καθαρή από κάθε ψεγάδι δεν ξεστομίζει τίποτα το περιττό, το οποίο ανήκει στη μερίδα του διαβόλου, αλλά αρθρώνει τον λόγο της εκ Θεού –από τον Οποίο, σύμφωνα με τον Μιχαία, προέρχεται ό,τι αγαθό και ό,τι καλό και πέραν τούτων ουδέν– είναι φανερό στον καθένα που έχει διδαχθεί μέσω της δεσποτικής μαρτυρίας τα χαρίσματα που κοσμούν τη νύμφη. Έτσι δεν είναι;

Αυτό, λοιπόν, που διαπίστωσε ο λόγος στην περίπτωση του ενός, αυτό θα εφαρμοστεί ευλόγως και σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, όταν, καθώς λέει ο Κύριος, το Ευαγγέλιο κηρυχθεί σε όλο τον κόσμο. Διότι, αφού όλοι αποβάλουν τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις και τις επιθυμίες του και δεχθούν μέσα τους τον Κύριο, κατ' ανάγκην Εκείνος που ζει μέσα τους θα ενεργεί τα αγαθά τα οποία επιτελούνται από αυτούς. Το ύψιστο δε από όλα τα αγαθά είναι η σωτηρία, η οποία κατορθώνεται σε εμάς μέσω της αποξενώσεώς μας από το κακό· αλλά βεβαίως δεν είναι δυνατόν να χωριστούμε με άλλον τρόπο από το κακό, παρά μόνο εάν ενωθούμε με τον Θεό μέσω της υποταγής. Επομένως, και αυτή η ίδια η υποταγή προς τον Θεό έχει την αναφορά της σε Εκείνον που ζει μέσα μας. Διότι, «εάν υπάρχει κάτι καλό, είναι δικό Του, και εάν υπάρχει κάτι αγαθό, προέρχεται από Αυτόν», λέει κάποιος από τους προφήτες. Επειδή, λοιπόν, αποδείχθηκε ότι η υποταγή είναι καλό και αγαθό δικό Του, εξάπαντος και το αγαθό αυτό προέρχεται από Αυτόν, από τον οποίο πηγάζει η φύση κάθε αγαθού, σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη.

Εκείνος, λοιπόν, που ονομάζει τον Υιό αποτέλεσμα κάποιας ενέργειας, τον κατατάσσει και αυτόν ανάμεσα στα παθητά, σε όσα δηλαδή προήλθαν μέσω ενέργειας, ειδάλλως, αν αρνηθεί το πάθος, θα αρνηθεί μαζί με το πάθος και την υπόστασή Του. Αλλά επειδή και στις δύο περιπτώσεις του προκύπτοντος διλήμματος η ασέβεια είναι προφανής, δηλαδή και το να ισχυρίζεται κανείς ότι δεν υπάρχει και το να θεωρεί ότι είναι παθητός, η αλήθεια αναδεικνύεται ολοφάνερη μέσω της αναίρεσης των ατόπων. Διότι, αν και αληθινά υπάρχει και δεν είναι παθητός, είναι φανερό ότι δεν προέρχεται από ενέργεια, αλλά, όπως αρμόζει στο να είναι αληθινός Θεός, απαύγασε και εξέλαμψε απαθώς και εξ αϊδίου από τον αληθινό Θεό, τον Πατέρα. Αλλά, λέει, «κατ' αυτήν την ουσία, άφθαρτος είναι ο Θεός». Και ποιο άλλο από τα θεοπρεπή νοήματα δεν συνδέεται με την ίδια την ουσία του Υιού; Το δίκαιο, το αγαθό, το αΐδιο, το ανεπίδεκτο κάθε κακού, το απεριόριστο σε καθετί που νοείται σύμφωνα με το αγαθό; Υπάρχει άραγε κανείς που να ισχυρίζεται ότι κάποιο από τα καλά είναι επίκτητο στη θεία φύση, και ότι καθετί το οποίο είναι καλό δεν έχει την αφετηρία του από εκεί και δεν θεωρείται μέσα σε αυτήν, εφόσον ο προφήτης λέει: «Ότι αν υπάρχει κάτι καλό, είναι δικό Του, και αν υπάρχει κάτι αγαθό, προέρχεται από Αυτόν»; Σε αυτό δε συνάπτει και το ότι «είναι και αγέννητος κατ' ουσίαν».

Σε παρακαλώ εν Θεώ να εντείνεις τον αγώνα σου και να υπερασπιστείς το αξίωμά σου. Να φροντίζεις για την ενότητα με τους αγίους· να υποβαστάζεις τους πιο αδύναμους, για να εκπληρώσεις τον νόμο του Χριστού. Να αφιερώνεσαι στις νηστείες και τις προσευχές, αλλά όχι υπέρμετρα, για να μην καταβάλεις τον εαυτό σου. Από το κρασί και τα κρέατα μην απέχεις εντελώς· διότι δεν είναι βδελυρά. Διότι λέει: «Τα αγαθά της γης θα φάτε», και: «Θα τρώτε κρέατα όπως τα λάχανα», και: «Το κρασί ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου και το λάδι ιλαρύνει το πρόσωπο και ο άρτος στηρίζει την καρδιά»· αλλά να γίνεται αυτό με μέτρο και ευταξία, εφόσον ο Θεός τα χορηγεί. Διότι ποιος θα φάει ή ποιος θα πιει χωρίς τη δική Του χορηγία; Διότι αν υπάρχει κάτι ωραίο, είναι δικό Του, και αν υπάρχει κάτι αγαθό, είναι δικό Του. Να προσέχεις την ανάγνωση των Γραφών, ώστε όχι μόνο εσύ ο ίδιος να γνωρίζεις τους νόμους, αλλά και να τους εξηγείς στους άλλους. Να είσαι νηφάλιος και άγρυπνος ως αθλητής του Θεού. Κανένας που στρατεύεται δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες, προκειμένου να αρέσει σε αυτόν που τον στρατολόγησε· και αν κάποιος αγωνίζεται ως αθλητής, δεν στεφανώνεται, εάν δεν αγωνιστεί σύμφωνα με τους κανόνες. Αντίψυχό σου γίνομαι εγώ, ο δέσμιος.