Πατερικές αναφορές στο ΖΑΧΑΡΙΑΣ 9:9

Ότι δε επρόκειτο να βαπτισθεί στον Ιορδάνη και να μαρτυρηθεί γι’ Αυτόν από επάνω από τον Θεό και Πατέρα, το είπε: «Φωνή Κυρίου επάνω στα ύδατα· ο Θεός της δόξας εβρόντησε· Κύριος επάνω σε πολλά ύδατα.» Και ότι με το άγιο βάπτισμα συνέτριψε τον διάβολο και τις δυνάμεις του, λέγει: «Εκεί συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο νερό», δηλαδή των δαιμόνων. «Συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντος», δηλαδή του διαβόλου. Το δε ότι είναι δημιουργός ουρανού και γης και θαλάσσης, Αυτός είναι ο Χριστός· και ότι περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν να ήταν στεριά· και ότι επρόκειτο να επιτελέσει πολλές θεραπείες στον λαό· και ότι επρόκειτο να πάθει για χάρη του κόσμου, η βίβλος του Ιώβ το λέγει έτσι: «Αυτός που άπλωσε μόνος τον ουρανό, που περπάτησε επάνω στη θάλασσα σαν επάνω σε έδαφος.» Και ο προφήτης λέγει: «Τότε θα ανοιχθούν μάτια τυφλών, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα των μογιλάλων· τότε ο χωλός θα πηδά σαν ελάφι.» Και ότι επρόκειτο να έλθει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για να πάθει στην Ιερουσαλήμ, καθισμένος επάνω σε πουλάρι υποζυγίου όνου, ως βασιλιάς παρών, ο προφήτης Ζαχαρίας λέγει: «Χαίρε πολύ, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται, δίκαιος και σώζων, αυτός πράος και επιβεβηκώς επάνω σε υποζύγιο και πουλάρι.» Και ότι επίσης από τα παιδιά σας, τα παιδιά των Ιουδαίων, ακούστηκε το «Ωσαννά» ως ευφημία, έχοντας διδαχθεί αυτό από τον Θεό, ο Δαβίδ το προανήγγειλε λέγοντας: «Από στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνεση.» Και ο Ησαΐας: «Αυτός πήρε τις ασθένειές μας και βάστασε τις νόσους μας, και πονά για χάρη μας.»

«Ερευνάτε τις Γραφές·» ιδού, ο προφήτης Ζαχαρίας βοά ρητά λέγοντας: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών· κηρύσσεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας· αυτός είναι πράος και επιβαίνει πάνω σε υποζύγιο και σε νέο πουλάρι όνου.» Ο παρών καιρός, λοιπόν, είναι καιρός ευδοκίας. Πρέπει να καταλύσω την έχθρα και να ειρηνοποιήσω τα πάντα δια του Σταυρού. Πρέπει η νυν Ιερουσαλήμ να λάβει τέλος και να στηριχθεί η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη. Ή μήπως δεν προφήτευσε και ο υμνωδός Δαβίδ για αυτήν την κλήση των εθνών; Διότι τι έχει πει; «Όλα τα έθνη που εποίησες θα έρθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου, Κύριε.» Αυτοί είναι οι «αληθινοί προσκυνητές», εκείνοι που δέχονται τον λόγο δια της πίστεως. Έπειτα λέει ο ευαγγελιστής: «Πήγαν οι μαθητές και έπραξαν καθώς τους παρήγγειλε, και έφεραν την όνο και το πουλάρι, και έβαλαν πάνω σε αυτά τα ιμάτιά τους, και καθίσαν επάνω τους τον Ιησού.» Ω, της μεγάλης συγκαταβάσεως του Σωτήρος προς εμάς. Ποιος να μην θαυμάσει το μέγεθος της αγάπης Του προς εμάς; Ποιος δεν θα εκπλαγεί, που Εκείνος ο οποίος επιβαίνει επί των Χερουβίμ, κάθισε για χάρη μας πάνω σε πουλάρι; Αυτός που ανυμνείται από τα Σεραφείμ, επευφημείται από νήπια. Διότι, όπως λέει, με τα ιμάτια έστρωναν τον δρόμο, ενώ άλλοι έκοβαν κλαδιά από τα δέντρα και έπρατταν το ίδιο.

Πράγματι, πάνω σε ένα αισθητό ονάριο κάθισε ο Κύριος, εισερχόμενος από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα. Διότι έτσι προφητεύει και ο Ζαχαρίας λέγοντας: «Πείτε στη θυγατέρα της Σιών: Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος και επιβιβασμένος σε όνο, σε πουλάρι, γέννημα υποζυγίου». Εφόσον, λοιπόν, η ιστορία αληθεύει, αναζητώ τα πράγματα που έχουν καταχωριστεί σε αυτήν· αναζητούμε τον θησαυρό που έχει εναποτεθεί για εμάς, αναζητούμε τη δύναμη του Πνεύματος. Διότι δεν προσέχουμε στην ψιλή ιστορία, καθότι τέτοια παραφροσύνη χαρακτηρίζει τους Ιουδαίους. Βεβαίως, ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, ελέγχοντας την ανοησία τους, είπε: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή», αλλά οι Ιουδαίοι, προσκολλώμενοι στο ψιλό γράμμα, λιμοκτόνησαν. Γνωρίζοντας λοιπόν, αγαπητοί, ότι «το μεν γράμμα αποκτείνει, το δε πνεύμα ζωοποιεί», όχι μόνο δεν ακολουθούμε απλώς την ιστορία των Γραφών, ούτε προσέχουμε στο ψιλό γράμμα όπως οι Ιουδαίοι, αλλά όπως είναι γραμμένο οφείλουμε «να ερευνούμε τις Γραφές», ώστε με αυτόν τον τρόπο να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τη μαρτυρία τους περί του Ιησού. Διότι θα μας χλευάσουν και οι Έλληνες λέγοντας ότι ο Θεός των Χριστιανών, ο ονομαζόμενος Χριστός, κάθισε πάνω σε ονάριο. Και εμείς βέβαια δεν αμφιβάλλουμε, ούτε αρνούμαστε την εν σώματι παρουσία Του. Διότι γι' αυτό επιδήμησε στον κόσμο, ώστε αφού αναζητήσει το απολωλός να το βρει, και το πλανημένο να το επιστρέψει.

Ότι δε και διά του βαπτίσματος επρόκειτο ο Χριστός, ο Θεός μας, να καταργήσει τον διάβολο, το μαρτυρεί ο ογ' ψαλμός, λέγοντας προς τον Θεό τα εξής: «Εσύ συνέτριψες τις κεφαλές των δρακόντων επάνω στο ύδωρ· εσύ συνέθλασες την κεφαλή του δράκοντα.» Ότι δε ο Χριστός είναι ο δημιουργός του ουρανού, αυτός που περιπάτησε στη θάλασσα, ας ακούσουμε τον Ιώβ που λέει τα εξής: «Αυτός που εξέτεινε τον ουρανό μόνος του, και περιπατεί επί της θαλάσσης σαν πάνω σε έδαφος.» Περί δε του πώλου και της όνου, επί των οποίων επικάθισε ο Χριστός, ας ακούσουμε τον προφήτη Ζαχαρία να λέει: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών· κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλεύς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, ο ίδιος πράος και επιβαίνων επί υποζυγίου και πώλου νέου.» Τι είναι λοιπόν πιο ξεκάθαρο από αυτές τις προφητικές φωνές; Αλλά όμως, παρόλο που προφήτευαν τόσο φανερά για τον Χριστό, ο Σατανάς τύφλωσε τα μάτια των Ιουδαίων, και πώρωσε τις κόρες της ψυχής τους, ώστε να παραβλέπουν τέτοιου είδους μαρτυρίες. Ας ακούσουμε λοιπόν και περί των παίδων, οι οποίοι αναβόησαν το «Ωσαννά» προς τον Χριστό, και τον αποκάλεσαν προφανώς Κύριο στον η' ψαλμό: «Κύριε, ο Κύριος ημών, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη! Διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών. Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο.»

Διότι ο μεν Ησαΐας προφήτευσε ότι ο Εμμανουήλ πρόκειται να γεννηθεί από απειρόγαμη γυναίκα· αυτός δε, αφού γεννήθηκε από την Παρθένο Μαρία και φανερώθηκε ως Θεός, εκπλήρωσε τον λόγο του προφήτη. Και ο μεν Μιχαίας προανήγγειλε και τον τόπο στον οποίο επρόκειτο να γεννηθεί ο Χριστός· ο ίδιος δε ο Κύριος, ανακλινόμενος σε φάτνη στη Βηθλεέμ, απέδειξε τον προφήτη αληθινό. Και ο μεν Ζαχαρίας ευαγγελίστηκε στην Ιερουσαλήμ την είσοδο του Σωτήρα· ο ίδιος δε ο Κύριος, στέλνοντας να του φέρουν τον όνο και εισερχόμενος, εκπλήρωσε στο πρόσωπό του την προφητεία. Και γενικά, για να μην αναφέρω το καθένα από τα γεγραμμένα χωριστά, αυτός έγινε το πλήρωμα του νόμου και των προφητών. Διότι αυτά που προανήγγειλε μέσω αυτών, αυτά ο ίδιος παρών τα ολοκλήρωνε εκπληρώνοντάς τα και λέγοντας: «Εγώ που ομιλώ είμαι παρών». Ιδού λοιπόν, και τώρα αυτά που παλαιά διακηρύσσονταν για τον Σωτήρα στους Ψαλμούς, τώρα πάλι εκπληρώνονται μέσω της τόλμης των στρατιωτών. Διότι αυτά που προεσήμανε ότι θα πάθει, αυτά τώρα τα πλήθη των Ιουδαίων τα πράττουν, διαμοιράζοντας τα ιμάτια του Σωτήρα, και ποτίζοντάς τον όξος με χολή. «Διότι αυτά», λέγει, «έγιναν, για να εκπληρωθούν οι Γραφές»· η μεν μία που λέει: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο»· η δε άλλη πάλι: «Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος».

Αλλά και με άλλον τρόπο πάλι θα το ερμηνεύσουμε: «Και εσείς λοιπόν όσα ακούσατε από τον Πατέρα να κάνετε». Μίλησε, λέει, σε εσάς μέσω των προφητών, ακούσατε να λέει: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, και επιβαίνων σε πώλο όνου, σε υιό υποζυγίου», αλλά και πάλι δια της φωνής του Ησαΐα: «Ανέβα σε υψηλό όρος, εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μη φοβάστε· ιδού ο Θεός σας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με κυριαρχία· ιδού η αμοιβή του είναι μαζί του, και το έργο του ενώπιόν του· ως ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συγκεντρώσει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει αυτές που κυοφορούν». Πειθόμενοι, λοιπόν, στις εντολές του Πατέρα, αποδεχθείτε αυτόν που προαναγγέλθηκε· τιμήστε με την πίστη αυτόν που έχει προκηρυχθεί. Επιτρέψτε τουλάχιστον στα λόγια του Πατέρα να επικρατήσουν μέσα σας.

Και τολμούν να το λένε αυτό οι άθλιοι, καίτοι ο Θεός και Πατέρας διά της φωνής του προφήτη τούς είχε προαναγγείλει την άφιξη του Σωτήρα, αναφωνώντας με αυτά τα λόγια: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, ο ίδιος πράος και επιβαίνων επί υποζυγίου και επί πώλου νέου». Εκείνοι όμως, αν και είχαν ανεβάσει στα Ιεροσόλυμα τον Ιησού εποχούμενο επί του πώλου της όνου, και πανδημεί μαζί με τα νήπια τον είχαν στεφανώσει με επευφημίες που αρμόζουν σε κάτι παραπάνω από άνθρωπο, λέγοντας μάλιστα «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», κατακραυγάζουν τώρα εναντίον του, αναγνωρίζοντας μόνο τη ρωμαϊκή εξουσία και αποσείοντας, τρόπον τινά, τον αυχένα τους από τη βασιλεία του Θεού. Διότι αυτό σήμαινε ξεκάθαρα το να λένε: Δεν έχουμε βασιλιά ει μη μόνον τον Καίσαρα.

Είναι φανερό ότι ο Πατέρας το δίνει αυτό στον Υιό, ο οποίος ενανθρώπησε· διότι, αφού ανέβηκε στον ουρανό, κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, περιμένοντας στο εξής μέχρι να τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του. <Και αφού κάλεσε δέκα δούλους του, τους έδωσε δέκα μνας.> (A f. 255 b, B f. 275 b, C f. 147) Διότι ο Σωτήρας διανέμει σε αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν την ποικιλία των θείων χαρισμάτων· διότι λέμε ότι αυτό είναι οι δέκα μνες. Όμως, είναι μεγάλη η διαφορά αυτών σε σχέση με εκείνους που αρνήθηκαν εντελώς τη βασιλεία του· διότι οι μεν αντιτίθενται, ενώ οι δε φέρουν ως καύχημα τη δουλεία τους σε αυτόν. Επομένως, ως γνήσιοι υπηρέτες, τους εμπιστεύθηκε τον Δεσποτικό πλούτο, ώστε, αφού εργαστούν και προσθέσουν κάτι σε αυτόν, να κερδίσουν τους επαίνους που ταιριάζουν στη γνησιότητά τους. Αλλά οι συμπολίτες του, λέει, τον μισούσαν· αυτό ακριβώς ονείδισε στους Ιουδαίους ο Χριστός: «Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως και τα έχουν δει, και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου.» Αυτοί δεν θέλησαν να βασιλεύσει αυτός πάνω τους· αν και ο προφήτης Ζαχαρίας φώναζε: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· διότι ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήρας.» Και ο Ησαΐας επίσης ομοίως: «Ιδού λοιπόν, λέει, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα εξουσιάζουν με δικαιοσύνη.»

ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΖΑΧΑΡΙΑ. ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. <Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, διαλάλησε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήρας, ο ίδιος πράος και καθισμένος πάνω σε υποζύγιο και σε νέο πουλάρι.> Με αυτά τα λόγια, λοιπόν, διακηρύττει φανερά την ανάδειξη του Σωτήρα μας, ώστε να μην διακρίνεται απολύτως καμία δυσχέρεια. Διότι, διέταξε αναγκαίως τη νοητή Σιών να χαίρεται, εφόσον βεβαίως έχει εξαλειφθεί κάθε δική μας κατήφεια. Πού υπάρχει άλλωστε πλέον η κατήφεια, και για ποιο λόγο θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει από μέρους μας ο θρήνος, από τη στιγμή που έχει αποδιωχθεί η αμαρτία, έχει καταπατηθεί ο θάνατος, έχει κληθεί η ανθρώπινη φύση στο ελεύθερο αξίωμα, έχει στεφανωθεί με τη χάρη της υιοθεσίας και έχει λαμπρυνθεί με τα άνωθεν και εξ ουρανού χαρίσματα;

Παρατήρησε δε, ότι αναγγέλλοντας τη χαρμόσυνη είδηση της παρουσίας του Σωτήρα μας, αμέσως αποκαλεί τη Σιών θυγατέρα. Την προστάζει λοιπόν με έμφαση ότι πρέπει να χαίρεται πάρα πολύ, και παραγγέλλει να ανακηρύξει στην Ιερουσαλήμ, ότι είναι ήδη παρών και θα φανερωθεί με σάρκα ο βασιλιάς της, δίκαιος και σωτήρας. Διότι ο Χριστός μάς δικαίωσε με την πίστη, και διευρύνει τον δρόμο της σωτηρίας για όσους τον πλησιάζουν. Εκτός από αυτό είναι και πράος, καθώς δεν επιβάλλει τη νομική αυστηρότητα, ούτε τιμωρεί με θάνατο όσους παραβαίνουν την εντολή, αλλά μάλλον σώζει από ημερότητα και ανορθώνει όσους έχουν ολισθήσει, και αν κάποιος αμαρτήσει, ο ίδιος γίνεται παράκλητος προς τον Θεό και Πατέρα.

Διότι κατά καιρούς επιτίθονταν εναντίον των Ιεροσολύμων οι Βαβυλώνιοι, καθώς και κάποια άλλα από τα γειτονικά έθνη, επιβαίνοντας σε άλογα και άρματα, «και ρίχνοντας με τόξα», κατά το γεγραμμένο, και έτσι τα υπέτασσαν και τα υπέβαλαν σε πικρούς πόνους. Με αφορμή λοιπόν αυτό που συνήθιζε να συμβαίνει, φανερώνει τη λαμπρότητα των κατορθωμάτων του Χριστού. Διότι, λέει, ο σωτήρας, ο δίκαιος και πραότατος βασιλιάς, θα έρθει, και μάλιστα όχι ύστερα από πολύ καιρό· όμως δεν θα συνοδεύεται από μεγάλο πλήθος σωματοφυλάκων, ούτε θα έχει μυριάδες που γνωρίζουν την πολεμική τακτική. Αλλά θα ασκήσει τόσο πολύ στο ήθος του το ταπεινό, ώστε θα καθίσει απλώς πάνω σε ένα γυμνό πουλάρι. Παρόλα αυτά, θα είναι τόσο μεγάλος στην αρετή, και θα ωφελήσει τόσο πολύ αυτούς που τον εμπιστεύονται, ώστε να αφαιρέσει τα άρματα από τον Εφραίμ, να απομακρύνει το άλογο από την Ιερουσαλήμ, να εξολοθρεύσει το πολεμικό τόξο και να απλώσει βαθιά ειρήνη σε όλα τα έθνη. Με τον όρο Εφραίμ εννοεί τις δέκα φυλές στη Σαμάρεια, και με την Ιερουσαλήμ αυτούς που κατοικούσαν σε αυτήν, δηλαδή τον Ιούδα και τον Βενιαμίν. Επομένως, ο προφητικός λόγος μάς φέρνει υπόσχεση ασφάλειας και ειρήνης. Διότι, λέει, η άγια πόλη, δηλαδή η νοητή Σιών ή Ιερουσαλήμ, «η οποία είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού», δεν θα γίνει εύκολα θύμα επιδρομής σε εκείνους που θέλουν να την βλάψουν, και ο σωτήρας της θα διευρύνει τόσο πολύ τη βασιλεία του, ώστε να κυριαρχήσει σε όλη την Ιουδαία, από τη θάλασσα μέχρι τους ποταμούς.

Περί του Γαδ. «Ο Γαδ θα δεχθεί επιδρομή από ληστές, αλλά αυτός θα τους καταδιώξει κατά πόδας.» Ερμήνευσε πάλι τι θα μπορούσε να σημαίνει ο Γαδ· διότι σημαίνει πειρασμός ή επιδρομή. Θα ταίριαζε, νομίζω, να εννοηθεί μέσω αυτού και το θεομίσητο και αλαζονικό σμήνος των Γραμματέων και των Φαρισαίων· οι οποίοι, παραμερίζοντας το θείο και ευαγγελικό κήρυγμα και μη τιμώντας καθόλου όσα είναι αναγκαία για την πνευματική ωφέλεια, έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού, ο οποίος βέβαια δίδασκε όσα υπερβαίνουν τη σκιά και τον Νόμο, απολάμβανε μεγάλη αποδοχή και ήταν θαυμαστός, και κατέπληττε εξίσου όσους βρίσκονταν σε όλη την Ιουδαία με την υπερβολή των θαυμάτων που επιτελούσε, εισάγοντας τα παράδοξα με τις διδασκαλίες Του σε κάθε τι που ήταν αρεστό στον Θεό. Και μάλιστα όταν, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, αφού άφησε τη Βηθανία, εισήλθε στα Ιεροσόλυμα, όντας ο ίδιος πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και νέο πώλο, τα παιδιά που προπορεύονταν Τον επευφημούσαν λέγοντας· «Ωσαννά στον Υιό του Δαβίδ. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου.» Μερικοί δε από το πλήθος που ακολουθούσε έστρωναν τα ενδύματά τους στους δρόμους, και θεωρούσαν εξαιρετικά αξιοθαύμαστη την είσοδό Του· οι Φαρισαίοι όμως έσκαγαν από τον θυμό τους, και πληγωμένοι από τα οξύτατα κεντριά του φθόνου, μιλούσαν μεταξύ τους, και σχεδόν κατηγορούσαν αυτούς που καθυστερούσαν ακόμη στην απόφαση ότι έπρεπε να Τον θανατώσουν. Έλεγαν δηλαδή ότι «Βλέπετε ότι δεν ωφελεί σε τίποτα. Δείτε, όλος ο κόσμος πήγε οπίσω Του.»

Στο βιβλίο του Ζαχαρία: Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών· κήρυξε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ, ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήρας, αυτός είναι πράος και επιβαίνει σε υποζύγιο και σε νέο πουλάρι. Στο βιβλίο του Ωσηέ: Διότι για πολλές ημέρες οι γιοι του Ισραήλ θα παραμείνουν χωρίς να υπάρχει βασιλιάς ούτε άρχοντας, χωρίς να υπάρχει θυσία ούτε θυσιαστήριο, ούτε ιεροσύνη ούτε αποκαλύψεις. Και μετά από αυτά, θα επιστρέψουν οι γιοι του Ισραήλ και θα αναζητήσουν τον Κύριο τον Θεό τους, και τον Δαβίδ τον βασιλιά τους, και θα εκπλαγούν με τον Κύριο και με τα αγαθά του στις έσχατες ημέρες.

Όλα δε όσα έχει, δεν τα έχει κατά μετάδοση, ούτε διδακτικώς, αλλά ως προερχόμενα από το αίτιο, όπως το: «Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από τον εαυτό του, αν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει». Διότι, αν δεν υπάρχει ο Πατέρας, δεν υπάρχει ούτε ο Υιός. Διότι ο Υιός προέρχεται από τον Πατέρα, και υπάρχει μέσα στον Πατέρα, και ταυτόχρονα με τον Πατέρα, και όχι μετά τον Πατέρα. Ομοίως και αυτά που κάνει, προέρχονται από εκείνον και γίνονται μαζί με εκείνον. Διότι μία και η αυτή, όχι απλώς όμοια, αλλά η ίδια ακριβώς είναι η θέληση, η ενέργεια και η δύναμη του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Άλλα πάλι λέγονται με την έννοια ότι η ευδοκία του Πατέρα εκπληρώνεται μέσω της δικής Του ενέργειας, όχι ως μέσω κάποιου οργάνου ή δούλου, αλλά ως μέσω του ουσιώδους και ενυπόστατου Λόγου και της σοφίας και της δύναμής Του, επειδή μία κίνηση θεωρείται ότι υπάρχει στον Πατέρα και στον Υιό, όπως το: «Τα πάντα έγιναν δι' αυτού» και το: «Απέστειλε τον Λόγο του και τους θεράπευσε» και το: «Για να γνωρίσουν ότι εσύ με απέστειλες». Άλλα πάλι λέγονται προφητικώς. Και από αυτά, άλλα μεν ως μελλοντικά, όπως: «Θα έλθει φανερά», και εκείνο του Ζαχαρία: «Ιδού, ο Βασιλιάς σου έρχεται σε σένα», και εκείνο που ειπώθηκε από τον Μιχαία: «Ιδού, ο Κύριος εξέρχεται από τον τόπο του, και θα καταβεί και θα βαδίσει πάνω στα υψώματα της γης».

Ποιος είναι όμως αυτός που κατεβαίνει; Λέει στη συνέχεια: Και θα παραμείνει μαζί με τον ήλιο και πριν από τη σελήνη, για γενεές γενεών. Και πάλι ένας άλλος από τους προφήτες λέει: Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ, ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σώζων. Πολλοί είναι οι βασιλείς· ερμήνευσέ μας για ποιον μιλάς, ω προφήτη. Δώσε μας ένα σημείο το οποίο δεν έχουν άλλοι βασιλείς. Εάν πεις για βασιλιά ντυμένο με πορφύρα, το αξίωμα της εμφάνισης αυτής έχει ήδη προκαταληφθεί. Εάν πεις ότι δορυφορείται από στρατιώτες και ότι κάθεται σε χρυσοποίκιλτα άρματα, και αυτό έχει ήδη προκαταληφθεί από άλλους. Δώσε μας ένα ιδιαίτερο σημείο του βασιλιά του οποίου την παρουσία εξαγγέλλεις.

Και ο προφήτης αποκρίνεται και λέει: Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας. Αυτός είναι πράος και επιβαίνει σε υποζύγιο και σε πουλάρι νέο, όχι σε άρματα. Έχεις το μοναδικό σημάδι του βασιλιά που έφτασε. Μόνος από τους βασιλιάδες ο Ιησούς κάθισε σε πουλάρι χωρίς σαμάρι, εισερχόμενος στην Ιερουσαλήμ με επευφημίες ως βασιλιάς. Και τι κάνει αυτός ο βασιλιάς αφού ήρθε; Και εσύ, μέσω του αίματος της διαθήκης, ελευθέρωσες τους δεσμίους σου από λάκκο που δεν έχει νερό.

Λόγος του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, στην Υπαπαντή του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού και στον Συμεών τον Θεοδόχο. Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών. Κήρυττε χαρά, θυγατέρα Ιερουσαλήμ. Χόρευε λαέ της πόλεως του Θεού. Σκιρτήστε πύλες και τείχη της Σιών, και πάσα η γη. Βοήστε τα όρη, και οι βουνοί σκιρτήστε έντονα. Ποταμοί κροτήστε τα χέρια, και τα πλήθη της Σιών συγκεντρωθείτε, βλέποντας την παρουσία του Θεού μέσα σε αυτήν. Ας εναρμονιστούν σήμερα τα ουράνια με τα επίγεια, και ας ανυμνήσει η άνω Ιερουσαλήμ μαζί με την κάτω, για τον Χριστό που βρίσκεται μέσα της, ο οποίος είναι ουράνιος και επίγειος. Ως ουράνιο, οι νοερές δυνάμεις περιχορεύστε τον, και ως επίγειο, εσείς που βρίσκεστε στη γη υμνήστε τον μαζί με τους αγγέλους.

Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, η νέα Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία του Θεού· παρατήρησε τα βαθύτερα μυστήρια της εορτής σου· τρέξε ψηλότερα από τα ορώμενα, για να γνωρίσεις με πνευματική αναγωγή και όσα τελούνται αισθητά. Για ποιον λόγο ο Ιησούς, που παντού οδοιπορούσε πεζός, τώρα για πρώτη και μόνη φορά κάθισε πάνω σε ζώο, υψώνοντας τον εαυτό Του και υπαινισσόμενος τη δική Του ύψωση στον σταυρό; Ποια είναι η απέναντι κώμη; Είναι βεβαίως η αντίθετη και ενάντια στον κόσμο νοοτροπία, την οποία απέκτησε ο άνθρωπος που εξορίστηκε απέναντι από τον παράδεισο, προς τον οποίο ο Χριστός έστειλε δύο από τους μαθητές Του, δηλαδή την Παλαιά και τη Νέα Του Διαθήκη, τις δύο Διαθήκες. Ποια είναι η όνος; Είναι βεβαίως η παλαιά και μοιχαλίδα Συναγωγή, η οποία έχει καταβαρύνει τη ζωή της με φορτία, και πάνω στην οποία ο Χριστός κάθισε μέχρις ενός σημείου.

Του εν αγίοις Πατρός ημών Επιφανίου, επισκόπου Κύπρου, εις τα Βαΐα. Κύριε, ευλόγησον. Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, τέρπου και αγαλλίασου [και ευφραίνου], όλη η Εκκλησία του Θεού· διότι ιδού, πάλι ο Βασιλιάς καταφθάνει σε σένα. Ιδού ο νυμφίος σου έρχεται καθήμενος πάνω σε πώλο [σαν σε θρόνο]. Ας εξέλθουμε προς συνάντησή του, ας σπεύσουμε να δούμε τη δόξα του, ας τον προϋπαντήσουμε με φαιδρότητα προς τιμήν της εισόδου του. [Πάλι στον κόσμο έρχεται σωτηρία, πάλι ο Θεός πορεύεται προς τον σταυρό.] Πάλι ο βασιλιάς της Σιών, η προσδοκία των εθνών, έρχεται στη Σιών, πάλι χαρίζει σωτηρία στον κόσμο, πάλι το φως ανατέλλει, πάλι η πλάνη καταπαύει, πάλι ανθίζει η αλήθεια, πάλι η Εκκλησία πανηγυρίζει, πάλι η Συναγωγή χηρεύει, πάλι καταισχύνονται οι δαίμονες, πάλι η κατάρα λύεται, πάλι οι Εβραίοι ταράσσονται, πάλι ο δράκοντας συντρίβεται, πάλι τα έθνη ευφραίνονται, πάλι η Σιών στολίζεται. Ο Χριστός έρχεται καθήμενος πάνω σε πώλο σαν σε θρόνο· οι ουρανοί, αγαλλιαστείτε· οι άγγελοι, υμνήστε· τα όρη, ευφρανθείτε· οι βουνοί, σκιρτήστε· οι ποταμοί, κροτήστε· οι κάτοικοι της Σιών, πανηγυρίστε· οι Εκκλησίες, χαρείτε· οι ιερείς, υμνήστε· οι προφήτες, προϋπαντήστε· οι μαθητές, κηρύξτε· οι λαοί, συναντήστε τον· οι γέροντες, συνδράμετε· οι μητέρες, πανηγυρίστε· τα θηλάζοντα βρέφη, ψάλτε· οι νέοι, αναφωνήστε· τα έθνη, συναχθείτε.

Χερουβίμ, αναβοήστε: Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος, ο τρισάγιος, Σαβαώθ· πλήρης ο ουρανός και η γη από τη δόξα του· Σεραφίμ, υμνήστε· προφήτες, κηρύξτε. Και ο μεν ας λέει: Ας ευφρανθούν οι ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη· ο δε: Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· και άλλος, ατενίζοντας τον βασιλέα Χριστό, ας αναβοά: Ιδού ο Αμνός του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου· και έτερος ας κηρύξει για τον ίδιο τον Κύριο: Αυτός είναι ο Θεός μας· κανείς άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του· και άλλος: Ιδού, συγχρόνως άνθρωπος και Θεός.

Και πάλι: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου· ο Κύριος ο Θεός είναι μέσα σου, δυνατός να σε σώσει. Και ο Αγγαίος λέει: Εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος, και το πνεύμα μου παραμένει επάνω σας. Και ο Ζαχαρίας λέει: Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος.

Θα δουν εκείνοι στους οποίους δεν αναγγέλθηκε περί αυτού, και εκείνοι που δεν άκουσαν θα κατανοήσουν. 〈λς〉 Ότι με 〈ε〉 άρτους θα θρέψει πολλούς— ο Ησαΐας λέει: Θα πουν κατά την ημέρα εκείνη: Ιδού ο Θεός μας· ελπίσαμε και αγαλλιάσαμε για τη σωτηρία μας, διότι ο Θεός θα δώσει ανάπαυση στο όρος τούτο. 〈λζ〉 Ότι πάνω σε όνο θα εισέλθει στη Σιών— ο Ζαχαρίας λέει: Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ, διότι ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και πράος, επιβαίνοντας σε υποζύγιο και σε νέο πώλο.

Διότι προηγουμένως μεν τα όρη είχαν έχθρα προς τον λαό, καθώς και οι λόφοι ομοίως· όταν όμως ο υιός του βασιλέως έκανε δικό του τον λαό, που παλαιότερα είχε αποξενωθεί από αυτόν, τότε και τα όρη που αναφέρονται εδώ ειρηνεύουν με τον λαό. Ποια θα μπορούσες να πεις ότι είναι τα όρη και οι λόφοι που ειρηνεύουν με τους ανθρώπους, αν όχι ο χορός των αγγέλων και οι ανώτερες από αυτούς θείες δυνάμεις; Αυτές παλαιότερα μεν, όταν ο λαός ήταν αποξενωμένος από τον Θεό, ήταν εχθρικές προς αυτόν· τώρα όμως, που έγινε κτήμα του υιού του βασιλέως, συμφιλιώθηκαν μαζί του, εγκαταλείποντας την έχθρα. Θα κατανοήσεις δε ότι πρόκειται για τον λαό που έχει συγκεντρωθεί από όλα τα έθνη, εάν παραθέσεις σε αυτά την προφητεία του Ζαχαρία, η οποία λέγει τα εξής: «Χαίρε και ευφραίνου, θύγατερ Σιών. Ιδού, ο βασιλεύς σου έρχεται, και θα κατασκηνώσει ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος».

Μέσω ποιου προφήτη είχαν ειπωθεί αυτά, αν όχι μέσω του προκειμένου Ασάφ; Επειδή μερικοί δεν το κατανόησαν αυτό, πρόσθεσαν στο Ευαγγέλιο τη φράση «μέσω του προφήτη Ησαΐα»· στα ακριβή αντίγραφα όμως, χωρίς την προσθήκη του «μέσω του Ησαΐα», αναγράφεται απλώς έτσι: «Για να εκπληρωθεί το ρηθέν μέσω του προφήτη, ο οποίος λέγει: Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές· θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου», τα οποία βέβαια περιέχονται στο προκείμενο κείμενο, και όχι στην προφητεία του Ησαΐα. Επομένως, από την ευαγγελική παράθεση προκύπτει ότι ο Σωτήρας πρέπει να είναι, και κανένας άλλος, αυτός που ομιλεί στο δικό του πρόσωπο εδώ λέγοντας το: «Προσέχετε, λαέ μου, τον νόμο μου». Και για να τον κατανοήσουμε, έθεσε ως επιγραφή τη λέξη «σύνεσις»· ώστε να μη νομίζουμε ότι τα λεγόμενα είναι ψαλμός ή ωδή ή κάτι παρόμοιο, αλλά διδασκαλία του Χριστού προς τον δικό του λαό, δηλαδή την Εκκλησία του, διασαφηνίζοντας τις παρανομίες του ιουδαϊκού έθνους. Θα κατανοήσεις δε ότι ο δικός του λαός είναι διαφορετικός από εκείνον που κατηγορείται στη συνέχεια, εάν παραβάλεις σε αυτά την προφητεία του Ζαχαρία, μέσω της οποίας έχει ειπωθεί: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, διαλάλει, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα γίνω Θεός τους».

Αρχίζοντας λοιπόν ο Σωτήρας να κηρύττει τη βασιλεία του Θεού από το βάπτισμα στον Ιορδάνη ποταμό, γέμισε όλη την οικουμένη. Και στον προφήτη Ζαχαρία εξάλλου έχει λεχθεί: «Χαίρε και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε νέο πώλο. Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τις εσχατιές της γης». Αντί αυτού, το εβραϊκό κείμενο περιέχει: «Και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της γης». Θα μπορούσε δε κάποιος να πει πιο μυστηριακά και με άλλον τρόπο μέσω αυτών, ότι λέγεται πως η δεξιά του βρίσκεται σε ποταμούς, διότι όλοι όσοι βρίσκονται στα δεξιά του καθαρίζονται μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας, και αξιώνονται της ένθεης αναγέννησης μέσω της επιρροής του Αγίου Πνεύματος· διδαχθήκαμε να θεωρούμε ως «δεξιούς» του εκείνους προς τους οποίους έδωσε την υπόσχεση λέγοντας: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω», και τα εξής. Επειδή αυτούς, τους οποίους ονόμασε δικά του πρόβατα, υποσχέθηκε ότι θα τους στήσει στα δεξιά του· για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με μια βαθύτερη και πιο μυστηριακή ερμηνεία, έχει λεχθεί ότι η δεξιά του θα βρίσκεται μέσα σε ποταμούς. Ως ποταμοί του δε, έχουν ονομαστεί και οι λαοί του, σύμφωνα με το χωρίο: «Οι ποταμοί θα χειροκροτήσουν όλοι μαζί»· και πάλι: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τη φωνή τους· θα υψώσουν οι ποταμοί τα κύματά τους».

Περί του Χριστού, όπως περί του Ιησού του Ιωσεδέκ· και ότι αυτός είναι άνδρας με το όνομα Ανατολή, και περί της οικοδόμησης της Εκκλησίας. Περί του Χριστού, ως περί βασιλέως ο οποίος πρόκειται να έλθει πάνω σε υποζύγιο και πώλο, και ο οποίος θα εξολοθρεύσει το ιππικό και το πεζικό των Ιουδαίων που κατοικούσε άλλοτε στην Ιερουσαλήμ· και περί της ειρήνης των εθνών.

Σε τέτοιες λοιπόν ψυχές ο λόγος προαναγγέλλει ότι πρόκειται να επιδημήσει ο Χριστός του Θεού, επιβαίνοντας σε υποζύγιο και σε νέο πώλο· έτσι νοείται η ανθρώπινη φύση, την οποία προσέλαβε κατά την επιδημία Του. Με αυτήν εξολόθρευσε κάθε εχθρική δύναμη από κάθε εκκλησιαστική ψυχή που δύναται να φέρει αγίους καρπούς, καθώς το όνομα Εφραίμ ερμηνεύεται ως καρποφορία, και το Ιερουσαλήμ, στην ελληνική γλώσσα, ως όραση ειρήνης. Και αφού, βεβαίως, εξολόθρευσε τους πονηρούς δαίμονες που προηγουμένως κυριαρχούσαν στην ανθρωπότητα, από όλα τα έθνη που άλλοτε ήταν υποχείριά τους, υπέταξε αναρίθμητους ανθρώπους υπό τον ευσεβή ζυγό της διδασκαλίας Του.

Και κατά τις έσχατες ημέρες το όρος του Κυρίου θα είναι εμφανές, ετοιμασμένο πάνω στις κορυφές των ορέων, και θα υψωθεί υπεράνω των λόφων· και θα σπεύσουν σε αυτό λαοί, και θα πορευθούν έθνη πολλά και θα πουν, ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας δείξουν την οδό του, και θα πορευθούμε στα μονοπάτια του· διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ». ⟨κη'. Από τον Ζαχαρία⟩. «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, διακήρυξε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ, ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σώζων, ο ίδιος πράος και επιβαίνων σε υποζύγιο και σε πώλο νέο, και θα εξολοθρεύσει τα άρματα από τον Εφραίμ και τα άλογα από την Ιερουσαλήμ, και θα εξολοθρεύσει το πολεμικό τόξο· και θα φέρει πλήθος ειρήνης από τα έθνη, και θα εξουσιάσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της γης». ⟨κθ'. Από τον Μαλαχία⟩. «Δεν υπάρχει η εύνοιά μου σε εσάς, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και δεν θα δεχτώ θυσία από τα χέρια σας. Διότι από τις ανατολές του ηλίου μέχρι τις δύσεις το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου, και θυσία καθαρή. Διότι είναι μέγα το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, εσείς όμως το βεβηλώνετε». λ'. ⟨Από τον Ησαΐα⟩. «

Διότι αυτό θαύμασε και ένας άλλος από τους προφήτες λέγοντας: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος, επιβαίνοντας σε υποζύγιο και σε νέο πουλάρι». Όσο για το «θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του», σκέψου και ο ίδιος μήπως υπαινίσσεται με απόρρητο τρόπο το μυστικό πάθος του, κατά το οποίο, αφού έπλυνε τη στολή του και το ένδυμά του, δηλώνεται ότι με λουτρό κρασιού ξεπλένει τους παλαιούς ρύπους εκείνων που έχουν πιστέψει σε αυτόν. Διότι μέσω του κρασιού, το οποίο αποτελούσε σύμβολο του αίματός του, καθαρίζει από τα παλαιά κακά αυτούς που βαπτίζονται «εις τον θάνατό» του και έχουν πιστέψει στο αίμα του, ξεπλένοντας και απομακρύνοντας την παλαιά τους στολή και το ένδυμά τους, ώστε αυτοί, λυτρωμένοι «με το τίμιο αίμα» του ένθεου και πνευματικού σταφυλιού και με το κρασί από την άμπελο που παραδόθηκε, να απεκδυθούν «τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του», και να ενδυθούν «τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται προς επίγνωση σύμφωνα με την εικόνα εκείνου που τον έκτισε». Και το «χαρωποί είναι οι οφθαλμοί του από το κρασί» και το «λευκά τα δόντια του περισσότερο από το γάλα», θεωρώ ότι και πάλι περιέχουν με απόρρητο τρόπο τα μυστήρια της Καινής Διαθήκης του Σωτήρα μας.

Εφόσον, λοιπόν, αυτά δεν εκπληρώθηκαν ποτέ άλλοτε από αιώνος, παρά μόνο κατά την εποχή της κυριαρχίας των Ρωμαίων, από τους χρόνους της επιφανείας του Σωτήρος μας και μέχρι σήμερα, θεωρώ ότι έχει λάβει αναμφισβήτητη απόδειξη ο χρόνος της προφητευμένης παρουσίας του Κυρίου στους ανθρώπους. 〈Από τον Ζαχαρία〉. «Τέρπου και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών, διότι ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα και θα γίνουν δικός του λαός, και θα κατασκηνώσουν ανάμεσά σου, και θα επιγνώσεις ότι ο Κύριος Παντοκράτωρ με απέστειλε σε εσένα». Και μετά από πάρα πολλά ενδιάμεσα προσθέτει: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, κήρυττε, θυγατέρα Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σώζων, ο ίδιος πράος και επιβαίνων σε υποζύγιο και σε πώλο νέο. Και θα εξολοθρεύσει τα άρματα από τον Εφραΐμ και τον ίππο από την Ιερουσαλήμ, και θα εξολοθρευθεί το πολεμικό τόξο, και θα υπάρξει πλήθος ειρήνης από τα έθνη· και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα και από τους ποταμούς μέχρι τα πέρατα της γης».

Ή πότε, κατά τους χρόνους των Περσών ή των Μακεδόνων, ήλθε ο προφητευόμενος βασιλιάς, «επιβαίνοντας σε υποζύγιο και σε νέο πώλο», και, όταν ήλθε, εξολόθρευσε τη βασιλική παράταξη του ιουδαϊκού έθνους (το οποίο ονομάζεται «Εφραίμ») και της ίδιας της Ιερουσαλήμ (η οποία επικαλείται «άρματα» και «ίππο»), και κατέλυσε τη στρατιωτική δύναμη του ιουδαϊκού έθνους; Διότι αυτό ακριβώς δήλωνε το λόγιο όταν έλεγε: «ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σώζων, ο ίδιος πράος και επιβαίνοντας σε υποζύγιο και σε νέο πώλο», «και θα εξολοθρευθεί το πολεμικό τόξο». Διότι αυτά προφητεύονταν σχετικά με την καθαίρεση του βασιλικού αξιώματος του ιουδαϊκού έθνους, γεγονός μετά το οποίο προστίθενται και πάλι όσα αφορούν την ειρήνη των εθνών, σύμφωνα με όσα ερμηνεύθηκαν προηγουμένως, μέσω του «και πλήθος ειρήνης από τα έθνη». Αντί αυτού, ο Ακύλας και οι λοιποί ερμηνευτές απέδωσαν: «και θα μιλήσει για ειρήνη στα έθνη», πράγμα το οποίο μάλιστα διαπιστώνεται από την εποχή της βασιλείας του Αυγούστου και έχει εκπληρωθεί κατά λέξη, καθώς από τότε καταλύθηκε κάθε πολυαρχία, και η ειρήνη περιέλαβε τα περισσότερα έθνη της οικουμένης. Ποιος δε πριν από τους ρωμαϊκούς χρόνους, κατά τη διάρκεια των περσικών ή των μακεδονικών, υπήρξε τέτοιος βασιλιάς των Ιουδαίων, ώστε να κυβερνήσει αυτός «από θάλασσα έως θάλασσα και από ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης»; Αυτό άλλωστε δήλωσαν και οι λοιποί ερμηνευτές.

«Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα Σιών· διακήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ· ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα δίκαιος και σωτήρας, αυτός είναι πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε νέο πώλο. Και θα εξολοθρεύσει τα άρματα από τον Εφραίμ και το άλογο από την Ιερουσαλήμ, και θα εξολοθρευτεί το πολεμικό τόξο, και θα υπάρξει πλήθος ειρήνης από τα έθνη· και θα κυριαρχήσει από θάλασσα έως θάλασσα και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της γης.» Αν και αυτά τα προφήτευσε ο Ζαχαρίας μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, όντας από τους τελευταίους προφήτες, δεν αναφέρεται ιστορικά να έχει υπάρξει κανένας βασιλιάς στους Ιουδαίους μετά τους χρόνους της προφητείας τέτοιος που τον παρουσιάζει η προφητεία, παρά μόνο ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός του Θεού, στο πρόσωπο του οποίου βρήκε την εκπλήρωσή της αυτή η πρόρρηση, όταν είπε στους μαθητές του κατά λέξη: «Αφού πορευθείτε στο απέναντι χωριό θα βρείτε έναν όνο και έναν πώλο δεμένο· αφού τα λύσετε, φέρτε τα. Και εάν κάποιος σας πει: "τι κάνετε;", να του πείτε: "ο Κύριος τα έχει ανάγκη"». Και εκείνοι, αφού έφυγαν, έπραξαν σύμφωνα με όσα τους πρόσταξε. Έτσι, λοιπόν, έχουν τα πράγματα σχετικά με την πρόρρηση και την έκβασή της.

Και θα ήταν βέβαια καλό να παραθέσουμε και τις δύο σε όσους προέρχονται από την περιτομή και να τους ζητήσουμε να εξηγήσουν πώς θα μπορούσαν να διασώσουν τις προφητείες, ενώ προσδοκούν μία μόνο έλευση του Χριστού. Διότι, εφόσον και οι ίδιοι ομολογούν ότι καθεμία από τις προφητείες που παρατέθηκαν αφορά τον Χριστό, είναι ώρα να μιλήσουν και να απαντήσουν σε εμάς που ρωτούμε, πώς είναι δυνατόν στον ίδιο ακριβώς καιρό και σε μία έλευση να φέρεται ο ίδιος πάνω στις νεφέλες του ουρανού και συγχρόνως να επιβαίνει σε υποζύγιο και σε νέο πώλο· διότι αυτά απέχουν πάρα πολύ το ένα από το άλλο. Συγκεντρώνοντας, λοιπόν, αναρίθμητες τέτοιες και άλλες προφητείες περί του Χριστού, παραθέτοντας και αντιπαραβάλλοντας τα όσα υποδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο, θα αντιληφθείς με απόλυτη ενάργεια ότι άλλες μεν περιέχουν δηλώσεις της πρώτης του παρουσίας, οι οποίες εκπληρώθηκαν κατά την πρώτη του επιφάνεια, άλλες δε αναφέρονται στη δεύτερη και ένδοξη έλευσή του.

Όταν κάποτε ο Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός εισήλθε στα Ιεροσόλυμα, τότε που, σύμφωνα με την προγενέστερη προφητεία, επιβαίνοντας σε όνο εκπλήρωνε την πρόρρηση του Ζαχαρία, κατά τον θείο ευαγγελιστή «τα πλήθη που προπορεύονταν από αυτόν και τον ακολουθούσαν, τον επευφημούσαν λέγοντας: ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ωσαννά εν τοις υψίστοις», τότε που «κατά την είσοδό του στα Ιεροσόλυμα σείστηκε όλη η πόλη και έλεγαν: ποιος είναι αυτός; Και τα πλήθη έλεγαν: αυτός είναι ο προφήτης Ιησούς, ο από τη Ναζαρέτ της Γαλιλαίας». Επειδή, λοιπόν, από τον προκείμενο ψαλμό έχει ειπωθεί το «ως αννά» (το οποίο ερμηνευόμενο σημαίνει «σώσον δη», ενώ το εβραϊκό περιέχει το «αννά Αδωναΐ ως αννά»), αλλά και το «ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου» (καθώς και αυτό έχει ληφθεί από τον ίδιο ψαλμό), και εφόσον αυτά αναφέρονται σαφώς στον Χριστό του Θεού, εύλογα συμπεραίνουμε ότι και τα υπόλοιπα της πρόρρησης αναφέρονται σε αυτόν.

Βʹ. Του ιδίου, άλλα περί της ενσάρκου παρουσίας του Κυρίου. «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό της γνώσεως και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Και μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» —«Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει.» Και πάλι: «Θα εμφανιστεί ο Θεός των θεών στη Σιών.» Και πάλι: «Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.» «Ξαφνικά θα έλθει στον ναό του ο Κύριος, τον οποίο εσείς ζητείτε, και ο Άγγελος της διαθήκης, τον οποίο εσείς επιθυμείτε.» «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. Ιδού, ο Βασιλιάς σου έρχεται σε εσένα πράος, επιβιβασμένος πάνω σε υποζύγιο και σε πώλο όνου.» Ποιος άραγε από τους βασιλείς εισήλθε ποτέ στην Ιερουσαλήμ καθισμένος πάνω σε όνο; Και πάλι: «Τέρπου και ευφραίνου, θυγατέρα της Σιών, διότι εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο εκείνη την ημέρα, και θα γίνουν δικός του λαός.» Και πάλι: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου εμπρός από εσένα.» Και πάλι: «Θα σταθούν τα πόδια του εκείνη την ημέρα πάνω στο όρος των Ελαιών, που βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ προς τα ανατολικά.»

Ο άκακος λαός, λοιπόν, έτσι πίστεψε σε αυτόν σε όλα, ώστε όχι μόνο να κρατά την πίστη σιωπηλά, αλλά και να γίνουν κήρυκες της θεότητάς του με έργα και με λόγια. Διότι, μετά την έγερση του Λαζάρου την τέταρτη ημέρα, αφού βρήκε ο Κύριος ένα πουλάρι, το οποίο είχε προετοιμαστεί από τους μαθητές, όπως λέει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, αφού κάθισε πάνω του, εισερχόταν στα Ιεροσόλυμα σύμφωνα με την προφητεία του Ζαχαρία που είχε προείπει: «Μη φοβάσαι, θυγατέρα Σιών, ιδού ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα, δίκαιος και σωτήρας, πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε πουλάρι όνου». Με αυτούς τους λόγους ο προφήτης έδειχνε ότι αυτός ο προφητευόμενος βασιλιάς, ο οποίος και είναι ο μόνος πραγματικός βασιλιάς της Σιών: «διότι ο βασιλιάς σου», λέει, «δεν προκαλεί φόβο από την εξωτερική του εμφάνιση, ούτε είναι κάποιος σκληρός και κακοποιός, που να φέρνει μαζί του υπασπιστές και σωματοφύλακες, ή να ακολουθείται από πλήθος πεζών και ιππέων, και να ζει με πλεονεξία, απαιτώντας τέλη και φόρους και δουλείες και υπηρεσίες ταπεινωτικές και επιβλαβείς»· αλλά το χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι η ταπείνωση, η πτωχεία και η απλότητα· διότι εισέρχεται εποχούμενος σε όνο, χωρίς να φέρνει μαζί του καμία ανθρώπινη επίδειξη. Γι' αυτό μόνο αυτός είναι δίκαιος βασιλιάς που σώζει με δικαιοσύνη, και ο ίδιος είναι πράος, έχοντας την πραότητα ως το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του· διότι και ο ίδιος ο Κύριος λέει για τον εαυτό του: «μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά».

Ας κατανοήσουμε τι ευαγγελίζεται ο κήρυκας, ο οποίος προτρέχει της βασιλείας πολύ χρόνο πριν. Ελάτε να απολαύσουμε, ως λογικοί συνδαιτυμόνες, τα λόγια που εκπορεύονται από το στόμα του Θεού μέσω του πνευματικού οικοδεσπότη Ζαχαρία· διότι σε αυτόν έλαχε να μας θρέψει σε τούτη τη γιορτή, καθώς λέει ο Κύριος ότι «δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού». Επειδή, λοιπόν, η λύπη είναι μισητή στους ανθρώπους, ενώ η χαρά είναι ποθητή, αρχίζει να αναφωνεί με χαρά λέγοντας: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών». «Χαίρε σφόδρα», αναφωνεί ο προφήτης προς την αιχμαλωσία. «Ω, βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσης του Θεού». Γιατί «Χαίρε»; Και γιατί «σφόδρα» «τέρπου και ευφραίνου»; Διότι έρχεται αυτός που σε επαναφέρει, καθώς προανήγγειλε ο πατέρας του βασιλιά που σε επαναφέρει, λέγοντας: «Όταν ο Κύριος επέστρεψε την αιχμαλωσία της Σιών, γίναμε σαν παρηγορημένοι· τότε το στόμα μας γέμισε με χαρά και η γλώσσα μας με αγαλλίαση.» «

«Χαίρε», λέγει, διότι επιστρέφεις από την αιχμαλωσία των δαιμόνων και την εξορία αυτού του αιώνα στην άνω Ιερουσαλήμ, την οποία προσδοκούσε ο πατέρας σου Αβραάμ, καθώς λέγει κάπου ο μακάριος απόστολος Παύλος: Εσείς όμως «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανηγυρική σύναξη και εκκλησία πρωτοτόκων οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, και στον Θεό που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δικαίων που έχουν τελειωθεί». Από εκεί «απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός», εκεί όπου βρίσκεται η κατοικία όλων των δικαίων που ευφραίνονται. Τότε «τέρπου και ευφραίνου» και «χαίρε σφόδρα, θύγατερ», δηλαδή αυτής εδώ της Σιών. «Και γιατί», λέγει, «να χαρώ σφόδρα, ω προφήτη;» «Χαίρε», διότι δεν πρόκειται πλέον εκείνος ο φοβερός να σε αιχμαλωτίσει, «σφόδρα» δε, διότι αυτός που σε λυτρώνει δεν είναι όπως οι υπόλοιποι βασιλείς, αλλά είναι βασιλεύς αιώνιος και η βασιλεία του είναι αιώνια, καθώς λέγει ο άγγελος Γαβριήλ προς τη μητέρα του και παρθένο Μαρία: «Και της βασιλείας του δεν θα υπάρξει τέλος». Και όπως είναι αιώνια η βασιλεία του, έτσι είναι αιώνια και η σωτηρία σου. Δια τούτο, λοιπόν: «Χαίρε σφόδρα· κήρυττε, θύγατερ Ιερουσαλήμ». Τι να κηρύξω, ω προφήτη; Κήρυττε προς τον βασιλέα σου, ο οποίος κατήλθε από τα ύψη του ουρανού για να σε σώσει, ευχαριστία, δοξολογία, υμνολογία. Κήρυττε: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, από όπου παρέστης για να με σώσεις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Πρόσεχε με σύνεση, παρακαλώ. Διότι, όπως ακριβώς τα ονόματα των βοτάνων, των πτηνών, των τετραπόδων και των ανθρώπων έχουν δοθεί σύμφωνα με τη διαφορά της μορφής και της δύναμής τους, έτσι και κάθε κεραία των θείων λογίων κατέχει τη δική της δύναμη και θεωρία. Ας ερευνήσουμε λοιπόν, για ποιο λόγο τη νυν πιστή Ιερουσαλήμ την ονομάζει πρώτα ο προφήτης «θυγατέρα Σιών» και έπειτα «θυγατέρα Ιερουσαλήμ». Διότι λέγει: «Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυττε, θύγατερ Ιερουσαλήμ». Σιών ερμηνεύεται «διψώσα»· και αυτή είναι η σύναξη των δικαίων και των προφητών, εκείνων που από αιώνων μέχρι την παρουσία του Χριστού δίψασαν να ενωθούν και να ευαρεστήσουν τη θεία και προσκυνητή ουσία της θεότητας, όπως λέγει ο κορυφαίος των αποστόλων Πέτρος: «Για να γίνουν κοινωνοί της θείας φύσεως». Αυτοί, αναζητώντας τον Κύριο και διψώντας, ονομάστηκαν Σιών, όπως ένας από αυτούς έλεγε: «Εδίψησε η ψυχή μου για τον Θεό, τον ισχυρό, τον ζωντανό». Όταν όμως το πέτυχαν και τον πλησίασαν, ή μάλλον παρουσιάστηκαν και αντίκρισαν το πρόσωπό του (διότι έτσι λέγει μια άλλη έκδοση), έγιναν Ιερουσαλήμ, «βλέποντες τον Θεό και σκοπευτήριο κάθε γνώσης».

Θυγατέρα δε αυτής της Σιών ονομάζει τους πιστούς εν Κυρίω, εκείνους που μέσω της πίστεως διψούν και μέσω της τηρήσεως των εντολών του Ευαγγελίου ζητούν να βρουν τον Κύριο, ο οποίος είναι κρυμμένος μέσα τους, καθώς λέει το Άγιο Πνεύμα: «Αυτή είναι η γενεά εκείνων που ζητούν τον Κύριο, που ζητούν το πρόσωπο του Θεού του Ιακώβ». Και όταν το επιτύχουν αυτό, ονομάζονται θυγατέρα της προαναφερθείσας Ιερουσαλήμ, επειδή θεωρούν τον Θεό και αποβλέπουν στην πνευματική γνώση. Ο δε προφήτης, παρακαλώντας τον Θεό μέσω του Πνεύματος να αναδείξει μια τέτοια Σιών και Ιερουσαλήμ, λέει: «Θυμήσου τη συναγωγή σου, την οποία απέκτησες από την αρχή». Επομένως, μαζί με αυτήν τη μητέρα σου Σιών, «Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυττε, θύγατερ Ιερουσαλήμ», βοώντας επουρανίως μαζί με τη μητέρα σου: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Και τι λέει το Ευαγγέλιο; «Όταν πλησίασαν στην Ιερουσαλήμ και ήλθαν στη Βηθφαγή». Διότι, για να τον γευθούν οι πιστοί, ερχόταν στο υπερώο, «προς το όρος των Ελαιών», το οποίο είναι η πιστή Εκκλησία που προέρχεται από τον λαό. «Τότε ο Ιησούς απέστειλε δύο από τους μαθητές» του, οι οποίοι είναι οι δύο χοροί των προφητών και των αποστόλων. Διότι, μαθητεύοντας τα έθνη, οι απόστολοι είχαν μαζί τους τα θεόπνευστα λόγια των προφητών, τα οποία μαρτυρούν για τον Χριστό, με τον τρόπο που τους είδε ο Ιεζεκιήλ, ο μέγας μεταξύ των προφητών: «Τροχός», λέει, «μέσα σε τροχό», που πετούσε και έτρεχε.