Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΟΝΙΑΣ 1:12

Εάν όμως λένε ότι αυτός που ερευνά δεν γνωρίζει, και γι' αυτόν τον λόγο ερευνά· θα απαντήσουμε ότι και ο Θεός ερευνά τις καρδιές των ανθρώπων. Και μέσω των προφητών λέει: Θα ερευνήσω την Ιερουσαλήμ με το λυχνάρι. Και πάλι είναι γραμμένο: Δεν γνωρίζετε ότι τα σώματά σας είναι ναός του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται μέσα σας, το οποίο έχετε από τον Θεό; Και πάλι: Δεν γνωρίζετε ότι είστε ναός του Θεού, και ότι το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας; Και πάλι: Εσείς όμως δεν είστε στη σάρκα, αλλά στο Πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας. Και πάλι είναι γραμμένο: Και τέτοιοι ήσασταν μερικοί· αλλά απολουστήκατε, αγιαστήκατε, αλλά δικαιωθήκατε στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού, και στο Πνεύμα του Θεού μας. Και πάλι: Διότι δεν θα τολμήσω να πω τίποτα από όσα δεν κατεργάστηκε ο Χριστός μέσω εμού με λόγο και με έργο, για την υπακοή των εθνών, με δύναμη σημείων και τεράτων, με δύναμη του Αγίου Πνεύματος.

Είναι προτιμότερο, λοιπόν, «το καλό όνομα παρά ο πολύς πλούτος», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Διότι «δεν θα ωφελήσουν οι θησαυροί τους ανόμους, ενώ η δικαιοσύνη θα σώσει από τον θάνατο», και «είναι πράγματι καλύτερη μια μικρή μερίδα με φόβο Θεού, παρά πολλά αποκτήματα με αδικία». <Και κατά την ημέρα εκείνη, θα εξερευνήσω την Ιερουσαλήμ με λύχνο, και θα τιμωρήσω τους άνδρες που καταφρονούν τα καθήκοντά τους, εκείνους που λένε στις καρδιές τους: Ο Κύριος ούτε θα κάνει καλό ούτε θα κάνει κακό.> Όσα επρόκειτο να πράξουν οι εχθροί, κυριευμένοι από ακράτητη μανία εναντίον των αιχμαλώτων, αυτά τα αποδίδει στο δικό Του πρόσωπο ο Θεός, όχι επειδή είναι ο ίδιος εκτελεστής τόσο αποτρόπαιων έργων, αλλά επειδή επιτρέπει μάλλον να επέλθουν δίκαια, λόγω της οργής, εναντίον εκείνων που ασέβησαν. Διότι είναι αληθινό αυτό που είπε αινιγματικά στις Παροιμίες ο Σολομών: «Διότι δεν απλώνονται άδικα τα δίχτυα για τα πουλιά. Επειδή και αυτοί που συμμετέχουν σε φόνο, θησαυρίζουν για τον εαυτό τους κακά». Ενώ, δηλαδή, μπορούσαν να απέχουν όσο το δυνατόν περισσότερο από την ποινή και την καταδίκη, επιλέγοντας την αρετή αντί των φαύλων έργων, αυτοί οι ίδιοι οξύνουν την οργή εναντίον τους, και οδηγώντας τις ψυχές τους σε αυτόκλητο όλεθρο, κρίνονται ένοχοι τουλάχιστον από εκείνους που γνωρίζουν να κρίνουν ορθά. Ερευνάται, λοιπόν, η Ιερουσαλήμ με λύχνο.

Διότι κάτι τέτοιο υπέστησαν οι Ιουδαίοι από τους Ρωμαίους, το οποίο τους συνέβη όταν κυριεύτηκαν τα Ιεροσόλυμα από τον Ουεσπασιανό και τον Τίτο. Διότι, όπως εξιστορεί ο Ιώσηπος, ο οποίος περιέγραψε με πολύ παραστατικό τρόπο τα πάθη των Ιουδαίων, μετά τις σφαγές στους πολέμους και το αναρίθμητο πλήθος όσων είχαν χαθεί μέσα στην πόλη, αναζητούσαν με λυχνάρια και έβγαζαν στο φως όσους είχαν καταφύγει στα σπήλαια και στους υπονόμους, και τους έσφαζαν με τρόπο ωμό και απάνθρωπο. Λέει δε ότι θα τους εκδικηθεί, επειδή καταφρόνησαν τα παραγγέλματά τους (φυλάγματα), δηλαδή, είτε τους νόμους που είχαν οριστεί για καθετί που έπρεπε να πράξουν, τους οποίους παραβαίνοντας ασεβούσαν, θεωρώντας ότι δεν έχει καμία απολύτως αξία η τήρησή τους· είτε, πιο συγκεκριμένα, ονομάζει «φυλάγματα» τα έθιμα των ιερέων. Διότι ήταν πάρα πολύ μεγάλη, σύμφωνα με τον νόμο, η προσοχή που δινόταν τόσο στα άμφιά τους και στα ιεροπρεπή τους σχήματα, όσο βέβαια και στις θυσίες. Διότι δεν προσέφεραν με έναν μόνο τρόπο τα θύματα στο θυσιαστήριο. Και θα μπορούσε κανείς να κατανοήσει τη διαφορά ως προς αυτά, εάν μελετήσει τα μωσαϊκά συγγράμματα.

Αλλά δεν δίνουν καμία σημασία στις εντολές, επειδή έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο παραλογισμού και ψυχρών ιδεών, ώστε ίσως κάπου να νομίζουν και να τολμούν να πουν ότι ο Θεός των όλων δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τα δικά μας ζητήματα· και ότι αδιαφορεί τόσο πολύ για τα επίγεια πράγματα, ώστε ούτε τους αγαθούς επαινεί και τους απονέμει αμοιβές αντάξιες της αρετής τους, ούτε βέβαια οργίζεται με όσους αμαρτάνουν και τους επιβάλλει τιμωρίες ισάξιες των ανόσιων εγχειρημάτων τους. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το: «Ο Κύριος δεν πρόκειται να κάνει ούτε καλό, ούτε πρόκειται να κάνει κακό». Επομένως, αυτό που διαδίδεται δεν είναι τίποτε άλλο παρά η άρνηση της θείας πρόνοιας. Είναι δε τόσο αισχρό και απεχθές αυτό το δόγμα, ώστε δεν άρεσε ούτε καν στους ίδιους τους σοφούς των Ελλήνων. Διότι ονόμαζαν άθεο τον εισηγητή τέτοιων δοξασιών· αυτός ήταν ο Επίκουρος, ένας από αυτούς που ήταν φημισμένοι μεταξύ τους για τη σοφία. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι «Ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου, και επιβλέπει όλες τις τροχιές του». Και αξιώνει μεν με αμοιβές τους εργάτες της αρετής, ενώ θεωρεί απολύτως απεχθή τον ασεβή, και αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του, κατά το γεγραμμένο.

Έπειτα στη συνέχεια: «Και ιδού», λέει, «υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ που ονομαζόταν Συμεών, και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής, και περίμενε την παρηγοριά του Ισραήλ, και Άγιο Πνεύμα ήταν πάνω του· και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα έβλεπε θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου.» Πολύς είναι ο πλούτος του Συμεών, ποικίλα τα όπλα του στρατηγού, γεμάτο καρπούς το φυτό, γεμάτο σταφύλια το κλήμα. Όχι μόνο «ήταν άνθρωπος», αλλά και «ονομαζόταν Συμεών». Επιπλέον, ήταν «δίκαιος», και όχι μόνο «δίκαιος», αλλά και «ευλαβής», αλλά και ζητούσε παρηγοριά για τον Ισραήλ, αλλά και «Άγιο Πνεύμα ήταν πάνω του», αλλά και «του είχε αποκαλυφθεί ότι δεν θα έβλεπε θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου.» «Ιδού ένας άνθρωπος»· πού; «Στην Ιερουσαλήμ». Η λέξη προκαλεί έκπληξη, η φράση είναι γεμάτη θαύμα· ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, για την οποία ο προφήτης Σοφονίας παρουσίασε τον ίδιο τον Θεό να λέει: «Θα ερευνήσω την Ιερουσαλήμ με λυχνάρι και δεν θα βρω.» Και χρειάζεται λυχνάρι το φως; Όχι, λέει, αλλά ονομάζει λυχνάρι τον νόμο. «Και ιδού, ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ που ονομαζόταν Συμεών.» Και ποια είναι η ερμηνεία αυτού του ονόματος που αναφέρθηκε; «

Είδες δύναμη; Είδες δικαιοσύνη; Είδες φιλανθρωπία; Είδες να λέγονται αυτά από στόμα βαρβάρου; Ποιος θα μπορούσε να φιλοσοφήσει κατ' αυτόν τον τρόπο; Εκείνοι που ανατράφηκαν με τα λόγια των προφητών δεν έλεγαν τίποτε από αυτά, αλλά τα αντίθετα. «Ο Κύριος δεν πρόκειται να κάνει καλό», λέει, «ούτε πρόκειται να κάνει κακό». Και πάλι: «Μήπως δεν αποκτήσαμε δύναμη με τη δική μας ισχύ;». Και: «Καθένας που πράττει το πονηρό είναι καλός ενώπιον του Κυρίου, και σε αυτούς Εκείνος ευαρεστήθηκε».

Διότι, επειδή δεν τους υπολόγιζαν ως ανθρώπους, ούτε θεωρούσαν αυτοί ότι τα αγαθά προέρχονται από τον Θεό, αλλά έλεγαν: «Με τη δική μας δύναμη έχουμε κέρατα· και ο Κύριος ούτε καλό θα κάνει, ούτε κακό θα κάνει»· για τον λόγο αυτόν λέει: «Ώστε να βρεθεί η πληγή σου». *Ιδού, εγώ θα σκληρύνω εκείνους που κατοικούν τη γη.*

Και επάταξε ο Ισραήλ τη Συρία, εκατό χιλιάδες πεζούς σε μία ημέρα, και έπεσε το τείχος πάνω σε είκοσι επτά χιλιάδες άνδρες, και ο υιός Άδερ διέφυγε. Και του είπαν οι δούλοι του: «Ιδού, λοιπόν, γνωρίζουμε ότι οι βασιλείς του Ισραήλ είναι βασιλείς ελεήμονες. Ας φορέσουμε σάκους στις οσφύες μας και σχοινιά στα κεφάλια μας, και ας βγούμε προς τον βασιλιά του Ισραήλ, μήπως και χαρίσει τη ζωή στις ψυχές μας». Και έπραξαν έτσι, και είπαν στον βασιλιά του Ισραήλ: «Ο δούλος σου, ο υιός Άδερ, λέει: Ας ζήσει η ψυχή μου». Και είπε ο βασιλιάς: «Ζει ακόμη; Είναι αδελφός μου». Και βγήκε προς αυτόν ο υιός Άδερ, και τον ανέβασαν προς αυτόν πάνω στο άρμα. Και του είπε: «Τις πόλεις που πήρε ο πατέρας μου από τον πατέρα σου, θα σου τις επιστρέψω, και θα καθορίσεις εξόδους για τον εαυτό σου στη Δαμασκό, όπως καθόρισε ο πατέρας μου στη Σαμάρεια». Και συνήψε μαζί του διαθήκη και τον εξαπέστειλε». Και μετά από λίγα: «Είπε προς αυτόν ο άνθρωπος του Θεού: Τάδε λέγει ο Κύριος: Επειδή εσύ άφησες να φύγει από τα χέρια μου ένας ολέθριος άνδρας, θα δοθεί η ψυχή σου αντί για τη δική του ψυχή, και ο λαός σου αντί για τον δικό του λαό». «Θα εξερευνήσω την Ιερουσαλήμ με λυχνάρι, και θα εκδικηθώ τους άνδρες που καταφρονούν τα φυλάγματά τους». «Ανοίξτε τις αποθήκες της· ερευνήστε την σαν σπήλαιο και εξολοθρεύστε την, ώστε να μην υπάρξει σε αυτήν κατάλυμα». «