Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΟΝΙΑΣ 3:16

Και ο σκοπός ολόκληρης της ωδής συνίσταται σε αυτά, ο θεσπέσιος Παύλος όμως θεολογεί βαθύτατα και μεταβάλλει έντεχνα την άρρωστη φύση μας σε καινούργια μέσω του Χριστού. Διότι νέα κτίση είναι τα πάντα σε Αυτόν και τα παλαιά παρήλθαν, όλα έγιναν καινούργια. Αυτό λέει και το Άγιο Πνεύμα μέσω ενός από τους προφήτες: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου· ο Κύριος ο Θεός σου βρίσκεται μέσα σου, είναι δυνατός να σε σώσει και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη Του». Ο Παύλος, λοιπόν, μας παρουσιάζει αποστερημένους από τη δόξα που μας είχε δοθεί στο παρελθόν· γι' αυτό λέει: «Τώρα όμως δεν βλέπουμε ακόμη να έχουν υποταχθεί σε αυτόν τα πάντα». Και βέβαια δεν νομίζουμε, εφόσον επιλέγουμε να σκεπτόμαστε ορθά, ότι λέει αυτά τα πράγματα για έναν μόνο άνθρωπο, αλλά, υποδηλώνοντας στο πρόσωπο ενός ολόκληρο τον άνθρωπο, λέει ότι έχει αποστερηθεί τη μετοχή της δόξας που του είχε δοθεί παλαιά. Και είναι αναγκαίο να εξηγήσουμε ποια είναι η δομή όλου του συλλογισμού και ποιο το συμπέρασμα της έντεχνης αυτής διατύπωσης. Διότι αποφαίνεται ότι ο άνθρωπος στερήθηκε τη δόξα εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, για να διηγηθεί και τον τρόπο της αποκατάστασης, και να φανερώσει πόσο μεγάλη ήταν η φτώχεια του ανθρώπινου γένους, ώστε να δείξει πάλι Εκείνον μέσω του οποίου έχουμε πλουτίσει.

Διότι ενυπάρχει στο πεπτωκός σώμα, και σαν να έχει σπαρεί στη γη, η φθορά και η αδυναμία και η έλλειψη ομορφιάς, καθώς και το ψυχικό φρόνημα, το οποίο λέμε ότι ταυτίζεται με το σαρκικό και το πιο γεώδες. Επειδή, όμως, όταν δημιουργήθηκε στην αρχή, εκ φύσεως δεν ήταν έτσι, αυτά παρεισέφρησαν εξαιτίας της παραβάσεως και της καταδίκης σε θάνατο, ενώ η φύση μας ανακαλείται προς αυτό που ήταν εξαρχής. Έτσι, αναγκαστικά, με τη δύναμη και την ενέργεια του Θεού, πραγματοποιείται η αποβολή αυτών που στο μεταξύ παρενεβλήθησαν, και αντιθέτως εισάγεται η μέθεξη των πρώτων αγαθών που υπήρχαν μέσα μας από την αρχή. Διότι έχουμε ανακαινιστεί εν Χριστώ σύμφωνα με τις Γραφές. Όπως είπε ένας άγιος προφήτης: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου. Ο Κύριος ο Θεός σου είναι μέσα σου, δυνατός να σε σώσει, και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη του». Διότι, όταν μας αγάπησε ο Θεός και Πατέρας, ακριβώς τότε μας ανακαίνισε εν Χριστώ. Και πράγματι είναι αλήθεια ότι τα πάντα εν αυτώ είναι «καινή κτίση· και τα μεν αρχαία παρήλθαν, έγιναν δε καινούργια». Ποια λοιπόν ονομάζει αρχαία; Εκείνα που πέρασαν. Και ποια καινούργια; Αυτά που εισήχθησαν στη θέση τους. Παλαιά είναι η φθορά, καθώς και η αδυναμία, και επιπλέον η αδοξία, και τα ελαττώματα του ψυχικού φρονήματος. Καινούργια δε, μέσω του Χριστού, είναι η δόξα και η αφθαρσία και η δύναμη και το πνευματικό φρόνημα. Διότι το σώμα μας θα είναι πνευματικό.

Διότι αυτός είναι το όπλο της ευδοκίας, η ειρήνη, το τείχος, ο χορηγός της αφθαρσίας, ο πρύτανης των στεφάνων, αυτός που απομακρύνει τον πόλεμο των νοητών Ασσυρίων και ανακουφίζει από τις επιβουλές των δαιμόνων· αυτός που μας δίνει την εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», μέσω του οποίου πατήσαμε πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, και καταπατούμε λιοντάρι και δράκοντα· μέσω του οποίου αποκτήσαμε αγαθές ελπίδες για αφθαρσία και ζωή, για υιοθεσία και δόξα· μέσω του οποίου δεν θα δούμε πια κακά. <Εκείνο τον καιρό θα πει ο Κύριος στην Ιερουσαλήμ: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου. Ο Κύριος ο Θεός σου που είναι μέσα σου είναι δυνατός, θα σε σώσει, θα φέρει σε σένα ευφροσύνη και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη του, και θα ευφρανθεί για σένα με τέρψη όπως σε ημέρα εορτής· και θα συνάξω τους συντετριμμένους σου.> Είναι σαφής, λοιπόν, η προαναγγελία ότι πρέπει να έχουμε θάρρος· και αψευδής αυτός που το υποσχέθηκε· άλλωστε το έχουμε ακούσει αυτό να το λέει και ο ίδιος ο Χριστός, σαν να ανανεώνει την παλαιά προφητεία, ή μάλλον θέτοντας μπροστά στα μάτια μας αυτό που είχε προηγουμένως υποσχεθεί. Διότι είπε: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο».

Και αυτό μας το προανήγγειλε ο Θεός μέσω άλλου προφήτη λέγοντας: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου. Ο Κύριος ο Θεός σου, που είναι μέσα σου, ως δυνατός θα σε σώσει, θα φέρει σε σένα χαρά και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη Του». Αλλά και τώρα είναι μαζί μας. διότι δεν μας άφησε ορφανούς, αλλά έστειλε σε εμάς αντί του Εαυτού Του τον Παράκλητο, και είναι μαζί με αυτούς που Τον αγαπούν μέσω Αυτού. Και μας διαβεβαιώνει λέγοντας: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος». Γίναμε λοιπόν δικός Του λαός, εμείς που κάποτε δεν ήμασταν λαός, και ήμασταν λάτρεις των λίθων αποστρεφόμενοι με βδελυγμία την παλαιά και βέβηλη πλάνη αναγνωρίσαμε Αυτόν ως Θεό μας, και αυτό με αλήθεια και δικαιοσύνη. Διότι δεν προσκολλώμαστε, όπως οι φίλοι του γράμματος, σε τύπους και σκιές, αλλά έχοντας αποδεχθεί στο νου και στην καρδιά τη λαμπρότητα των ευαγγελικών κηρυγμάτων, εκτελούμε την αληθινή λατρεία, και κρατώντας σταθερά τη δικαιοσύνη που Του είναι ευάρεστη, προσφέρουμε την εν πνεύματι προσκύνηση.»

Συμπίπτει λοιπόν σε αυτόν τον δικό μας καιρό, το να ανακαινίζεται μαζί με όλα τα άλλα και η ανώτερη από όλες τις επίγειες υπάρξεις φύση· δημιουργός δε αυτού του έργου είναι ο Χριστός. Και βέβαια ο Θεός και Πατέρας φώναζε μέσω ενός από τους προφήτες: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου. Ο Κύριος ο Θεός είναι μέσα σου δυνατός, θα σε σώσει, και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη του». Διότι στον καιρό της αγάπης του προς εμάς, δηλαδή, όταν για χάρη μας έγινε άνθρωπος, αναμορφώνοντας ολόκληρη τη φύση μας μέσα του προς μια νέα ζωή, και επαναφέροντάς την, ως Θεός, στην αρχική της κατάσταση, μας φανέρωσε μια νοητή άνοιξη, και ενώ ήμασταν ψυχικοί εξαιτίας της αμαρτίας που κυριαρχούσε παλαιότερα, μας ανέδειξε πνευματικούς μέσω της ευσέβειας. Και αν σε κάποιον είναι ευχάριστο να μαθαίνει, και θεωρεί πολύ σπουδαίο να γνωρίζει με σαφήνεια τι δηλώνεται και από τα δύο, και ποια είναι η διαφορά των ονομάτων, θα παραθέσω τα λόγια του Παύλου: «Ο ψυχικός άνθρωπος δεν δέχεται αυτά που προέρχονται από το Πνεύμα του Θεού. Διότι του φαίνονται μωρία, και δεν μπορεί να τα γνωρίσει, επειδή αυτά ανακρίνονται με τρόπο πνευματικό. Ο πνευματικός όμως άνθρωπος ανακρίνει τα πάντα, ενώ ο ίδιος δεν ανακρίνεται από κανέναν». Διότι εκείνοι που συνηθίζουν να προχωρούν αδιάκριτα σε καθετί που ανεβαίνει στον νου τους, και έχουν λύσει κάθε χαλινάρι στις επιθυμίες της ψυχής, δυσφορούν αφόρητα με τους νόμους του Πνεύματος που τους προτρέπουν να σωφρονούν και να ασκούν έναν βίο ενάρετο και πειθαρχημένο.

«Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας.» Διότι το ότι επρόκειτο να μας αναπαύσει ο Χριστός, το προανήγγειλε και ο αρχάγγελος Γαβριήλ στην αγία Παρθένο λέγοντας: «Μη φοβάσαι, Μαριάμ, διότι βρήκες χάρη ενώπιον του Θεού. Και ιδού, θα συλλάβεις στην κοιλιά σου και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους.» Και βέβαια και οι θεσπέσιοι προφήτες φρόντιζαν να προαναγγέλλουν την ανάπαυση που θα ερχόταν μέσω αυτού. Διότι ο ένας έλεγε: «Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου, ο Κύριος ο Θεός σου που είναι μέσα σου είναι δυνατός, θα σε σώσει και θα σε ανακαινίσει με την αγάπη του.» Ο δε Ησαΐας πάλι σχεδόν τον παρουσίαζε μπροστά στα μάτια μας λέγοντας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρά και γόνατα παραλυμένα, παρηγορηθείτε οι λιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας.»

Σοφονίας. Εκείνη την ημέρα, θα πει ο Κύριος προς την Ιερουσαλήμ: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην ατονήσουν τα χέρια σου, ο Κύριος ο Θεός σου είναι μέσα σου, δυνατός για να σε σώσει. Θα φέρει επάνω σου ευφροσύνη, και θα σε ανανεώσει με την αγάπη Του.

Έχε θάρρος Ιερουσαλήμ, ο Κύριος θα εξαλείψει όλα τα αδικήματά σου· θα ξεπλύνει ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων του με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως, θα σας ραντίσει με καθαρό νερό και θα καθαριστείτε από κάθε αμαρτία σας· θα χορέψουν γύρω σας άγγελοι και θα πουν: Ποια είναι αυτή που ανεβαίνει ολόλευκη, στηριζόμενη στον αγαπημένο της; Διότι η ψυχή που πρωτύτερα ήταν δούλη, τώρα αναγνώρισε τον ίδιο τον Δεσπότη ως αγαπημένο της· και εκείνος, αποδεχόμενος την ανυπόκριτη προαίρεση, θα αναφωνήσει: Ιδού, είσαι ωραία, αγαπημένη μου, ιδού, είσαι ωραία· τα δόντια σου είναι σαν κοπάδια προβάτων που μόλις κουρεύτηκαν· εξαιτίας της ευσυνείδητης ομολογίας· και καθεξής· όλα γεννούν δίδυμα· εξαιτίας της διπλής χάριτος, εννοώ αυτήν που τελείται μέσω του ύδατος και του Πνεύματος, ή εξαιτίας αυτής που εξαγγέλλεται από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Και πάλι: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου· ο Κύριος ο Θεός είναι μέσα σου, δυνατός να σε σώσει. Και ο Αγγαίος λέει: Εγώ είμαι μαζί σας, λέει ο Κύριος, και το πνεύμα μου παραμένει επάνω σας. Και ο Ζαχαρίας λέει: Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, διότι ιδού εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος.

Γʹ. Θέλεις να ακούσεις και άλλα λόγια φιλανθρωπίας; Εάν επιστρέψεις, λέει, προς τον Κύριο και στενάξεις, τότε θα σωθείς. Βλέπετε τη σωτηρία συνδεδεμένη με τον στεναγμό; Και ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, θα πει: Ιδού, είμαι παρών· και θα μιλήσει στην ψυχή σου: Εγώ είμαι η σωτηρία σου. Τίποτε δεν μεσολαβεί μεταξύ της αιτήσεως και της εκπληρώσεως· ούτε χρυσός, ούτε άργυρος, ούτε διαφανείς και πολύτιμοι λίθοι, ούτε όσα κάνουν τους ανθρώπους να κάμπτονται προς την επιείκεια. Όταν λέει ο Σοφονίας, μιλώντας εκ μέρους του Θεού που είναι οργισμένος και αγανακτισμένος: Θα ερημώσω τελείως τους δρόμους τους, ώστε να μην περνάει κανείς. Εξαφανίστηκαν οι πόλεις τους, ώστε να μην υπάρχουν πια, ούτε να κατοικούνται· όταν απειλεί με τα πιο φρικτά δεινά, όταν καταβάλλει με την αποθάρρυνση, όταν προκαλεί ζόφο με την απειλή, αμέσως επιφέρει και το φως μιας καλύτερης ελπίδας, και με αναπτερώνει με τούτα τα λόγια: Πλην όμως είπα: Να με φοβάστε και να δεχθείτε τη διαπαιδαγώγηση, και δεν πρόκειται να εξολοθρευθείτε από τα μάτια της· και προχωρώντας λίγο παρακάτω, προσθέτει λόγια ακόμη πιο χαρμόσυνα και πιο φιλάνθρωπα: Εκείνον τον καιρό θα πει ο Κύριος: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου.