Πατερικές αναφορές στο ΣΟΦΟΝΙΑΣ 3:7

Διότι, προκαλώντας τον με το να επιλέγουμε να αμαρτάνουμε, και μάλιστα αδιάκοπα, τότε ακριβώς τότε, και πολύ δίκαια, εμπλεκόμενοι κατά κάποιον τρόπο στις κατηγορίες της αλαζονείας, κατακρημνιζόμαστε προς τη φθορά, και θα μείνουμε γυμνοί από την άνωθεν περιβολή, θα βρούμε δε μέσα μας την καρδιά ευάλωτη και σαν ατείχιστη, και επιπλέον δεν θα βρούμε τους δρόμους της δικαιοσύνης· θα μπορούσε όμως εύκολα να αποφύγει τέτοια κακά εκείνος που έχει επιλέξει να ακολουθεί τα δεσποτικά θελήματα, και υποτάσσει σε αυτόν ταπεινό τον αυχένα της ψυχής του. <Είπα: Τουλάχιστον να με φοβάστε και να δεχθείτε παιδεία, και δεν θα εξολοθρευθείτε από τα μάτια της, όλα όσα εκδικήθηκα εναντίον της.> Ότι πάλι οι ίδιοι θα αποδεικνύονταν ότι ρίχνουν στα δικά τους κεφάλια τα δεινά της οργής, προσπαθεί να διδάξει. Διότι έχει νουθετήσει ότι πρέπει να ζουν με τον φόβο του Θεού, έχοντας προστάξει πολλές φορές, και ότι αρμόζει να δέχονται παιδεία, προφανώς εκείνη μέσω του νόμου και των προφητών. Διότι έτσι, και όχι διαφορετικά, θα μπορούσαν να αποτινάξουν την οργή και να αποκρούσουν τα όσα έχουν συμβεί. Επειδή όμως ο Ισραήλ ήταν ανένδοτος, σκληρός και δυσάγωγος, ξέπεσε από την παιδεία, δηλαδή βρέθηκε εκτός του να είναι σοφός, και εξολοθρεύτηκε σαν από τα μάτια της, αν και έπρεπε να παραμένει πάντα στα αγαθά παιδεύματα, και να είναι έτοιμος για οτιδήποτε είναι αρεστό στον Θεό. Διότι ήταν δυνατόν έτσι να αποφύγει, λέει, όλα όσα εκδικήθηκα εναντίον της.

Όταν, λοιπόν, αποβάλλουμε από τη διάνοιά μας τον θείο φόβο, όταν απορρίπτουμε την παιδεία, και θεωρούμε εντελώς ανάξιο λόγου το να είμαστε σοφοί, τότε σίγουρα θα υποστούμε εκείνα που αρμόζουν σε αυτούς που έχουν συνηθίσει να καταφρονούν τα θεία. Τότε θα εκδικηθεί ο Θεός και θα ζητήσει λόγο για την ανοσιότητα. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο να θυμόμαστε τα λόγια εκείνου που λέει: «Ο φόβος του Κυρίου παρέχει ζωή». «Ο φόβος του Κυρίου είναι δόξα και καύχημα». Είναι δε και «αγνός», δηλαδή αγνοποιός, «που παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος», σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού. <Ετοιμάσου, σήκω από τα χαράματα, έχει καταστραφεί κάθε τους απομεινάρι.> Επειδή, λέει, δεν δέχθηκες τη δική μου παιδεία, αλλά απώθησες και μίσησες το να ζεις με φόβο Θεού και με επιείκεια, ετοιμάσου για αναχώρηση και για να υποστείς ήδη αυτά, τα οποία θα μπορούσες να είχες αποφύγει, αν ήσουν φιλάρετος και σοφός. Πρόσταξε δε να σηκωθείς από τα χαράματα, για να δείξει ότι ο καιρός της συμφοράς βρίσκεται προ των πυλών, και ότι σαν να επρόκειτο να έρθει αύριο, θα είναι οπωσδήποτε παρών με το ξεκίνημα της αυγής. Αυτό αποδεικνύει ότι αποκόπτει την ελπίδα της αναβολής, και δεν επιτρέπει να σκεφτεί κανείς ότι θα υπάρξει κάποια ανακωχή και αναβολή, ούτε ότι θα μεσολαβήσει μακρύς χρόνος, ώστε να μεταθέσει τάχα στους απογόνους τα αποτελέσματα της οργής. Επομένως, προετοίμαζε τον εαυτό σου ως προς κάτι το αναπόφευκτο και σήκω από τα χαράματα για την αναχώρηση. Διότι θα φύγεις αιχμάλωτος προς τους εχθρούς, και, εγκαταλείποντας την πατρίδα σου, θα ζεις αξιολύπητος ανάμεσα σε ξένους.

Αλλά τι λέει στους μαθητές ο Σοφονίας εκ προσώπου του Χριστού; «Ετοιμάσου, σήκω την αυγή, έχει καταστραφεί κάθε επιφυλλίδα τους», των Ιουδαίων δηλαδή, στους οποίους δεν έχει απομείνει τσαμπί σωτηρίας, αλλά ούτε καν επιφυλλίδα. Διότι αποκόπτεται το αμπέλι τους. Δες πώς μιλάει προς τους μαθητές: ετοιμάσου, σήκω την αυγή· την αυγή να προσδοκάς την ανάσταση.

Και πάλι στο 〈πζ〉 λέει: Εγώ προς εσένα, Κύριε, έκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει. Και πάλι στο 〈νϛ〉 λέει: Εξεγέρσου ψαλτήρι και κιθάρα· θα εγερθώ την αυγή. 〈οζ〉 Ότι ο τόπος θα αποτελέσει μαρτυρία — Ο Ναούμ λέει: Ετοιμάσου, σήκω πρωί, έχει καταστραφεί όλο το φύλλωμά τους· γι' αυτό υπόμεινέ με, λέει ο Κύριος, έως την ημέρα της αναστάσεώς μου για την μαρτυρία μου· διότι η κρίση μου θα οδηγήσει όλους τους εχθρούς μου. 〈οη〉 Ότι από το προτείχισμα — Στο Άσμα λέει: Σήκω, έλα, αγαπημένη μου, υπό τη σκέπη της πέτρας, κοντά στο προτείχισμα. 〈οθ〉 Ότι θα αναζητηθεί από γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Στην κλίνη μου αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον ζήτησα και δεν τον βρήκα. Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου; 〈π〉 Ότι πρώτα θα συναντήσει γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον κράτησα και δεν τον άφησα. 〈πα〉 Ότι θα αναχωρήσουν έμφοβοι — Ο Δαβίδ στον 〈β〉 ψαλμό λέει: Να δουλεύετε τον Κύριο με φόβο και να αγαλλιάσθε σε αυτόν με τρόμο.

Και ο Ησαΐας λέγει: Γυναίκες που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε· διότι δεν είναι λαός που έχει φρόνηση. 〈πβ〉 Ότι θα εμφυσήσει στους αποστόλους το Άγιο Πνεύμα — ο Ναούμ λέγει: Ετοιμάσου, σήκω από το πρωί, έχει καταστραφεί όλη η υποφυλλίδα τους. Διότι ανέβηκε εμφυσώντας στο πρόσωπό τους. 〈πγ〉 Ότι θα φάει από κηρήθρα μελιού μετά την ανάσταση — Στα Άσματα λέγει: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου.

Γʹ. Θέλεις να ακούσεις και άλλα λόγια φιλανθρωπίας; Εάν επιστρέψεις, λέει, προς τον Κύριο και στενάξεις, τότε θα σωθείς. Βλέπετε τη σωτηρία συνδεδεμένη με τον στεναγμό; Και ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, θα πει: Ιδού, είμαι παρών· και θα μιλήσει στην ψυχή σου: Εγώ είμαι η σωτηρία σου. Τίποτε δεν μεσολαβεί μεταξύ της αιτήσεως και της εκπληρώσεως· ούτε χρυσός, ούτε άργυρος, ούτε διαφανείς και πολύτιμοι λίθοι, ούτε όσα κάνουν τους ανθρώπους να κάμπτονται προς την επιείκεια. Όταν λέει ο Σοφονίας, μιλώντας εκ μέρους του Θεού που είναι οργισμένος και αγανακτισμένος: Θα ερημώσω τελείως τους δρόμους τους, ώστε να μην περνάει κανείς. Εξαφανίστηκαν οι πόλεις τους, ώστε να μην υπάρχουν πια, ούτε να κατοικούνται· όταν απειλεί με τα πιο φρικτά δεινά, όταν καταβάλλει με την αποθάρρυνση, όταν προκαλεί ζόφο με την απειλή, αμέσως επιφέρει και το φως μιας καλύτερης ελπίδας, και με αναπτερώνει με τούτα τα λόγια: Πλην όμως είπα: Να με φοβάστε και να δεχθείτε τη διαπαιδαγώγηση, και δεν πρόκειται να εξολοθρευθείτε από τα μάτια της· και προχωρώντας λίγο παρακάτω, προσθέτει λόγια ακόμη πιο χαρμόσυνα και πιο φιλάνθρωπα: Εκείνον τον καιρό θα πει ο Κύριος: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου.

«Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο στους αιώνες.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος. Και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις. Διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του θα θεραπεύσουν.» «Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος, και καταστραφείτε.» «Η παιδεία σου με ανόρθωσε μέχρι τέλους, και η παιδεία σου.» «Οργή υπάρχει στον θυμό του, και ζωή στο θέλημά του.» «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε.» «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο.» «Καλό ήταν για μένα που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται.» «Αυτός που αποδέχεται την παιδεία, θα βρίσκεται σε αγαθά.» «Να με φοβάστε, και να δεχθείτε την παιδεία, και δεν πρόκειται να εξολοθρευτείτε από το πρόσωπο της γης.» «Όταν ξεσπάσει η οργή του θυμού μου, και πάλι θα θεραπεύσω.» «Η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου.» «Εξαιτίας της αμαρτίας για λίγο τον λύπησα, και τον πάταξα, και απέστρεψα το πρόσωπό μου από αυτόν· και εκείνος λυπήθηκε, και πορεύθηκε σκυθρωπός στους δρόμους της καρδιάς του. Τους δρόμους του είδα, και τον θεράπευσα, και τον παρηγόρησα, και του έδωσα αληθινή παρηγοριά.» «

Διότι δεν θα προόριζε εκείνα που δεν ήθελε. Πάλι, ο Κύριος λέει προς τον Μωυσή, ο οποίος αγανακτούσε επειδή ο λαός καταστρεφόταν: «Ας σταματήσει», λέει, «ο γογγυσμός των ανυπάκουων αυτών ενώπιόν μου, και δεν πρόκειται να πεθάνουν». Ώστε είναι φανερό ότι ο λαός δεν καταστρεφόταν εξαιτίας της αναγκαιότητας συμπλήρωσης κάποιου προκαθορισμένου ορίου, αλλά εξαιτίας του γογγυσμού τους προς τον Θεό· διότι, εάν έπαυαν να γογγύζουν, ο όλεθρος θα έφευγε αμέσως μακριά τους, όπως ακριβώς διακήρυξε η θεία φωνή. Και πάλι ο θαυμαστός Ιωήλ λέει: «Να με φοβάστε και να δεχθείτε παιδαγωγία, και δεν πρόκειται να εξολοθρευτείτε», λέει ο Κύριος. Πώς λοιπόν, σύμφωνα με τον προφήτη, δεν θα εξολοθρευτούν χάρη στον θείο φόβο και την αποδοχή της παιδαγωγίας, εάν βεβαίως οδηγούνται σε αυτό από τα δικά τους προκαθορισμένα όρια;