Τὰ παιδιά μὲ τοὺς συνεχεῖς ἐπαίνους δὲν οἰκοδομούνται

Τὰ παιδιά μὲ τοὺς συνεχεῖς ἐπαίνους δὲν οἰκοδομοῦνται. Γίνονται ἐγωιστὲς καὶ κενόδοξοι. Θὰ θέλουν σ' ὅλη τους τὴ ζωὴ νὰ τοὺς ἐπαινοῦν ὅλοι διαρκῶς, ἔστω κι ἂν τοὺς λένε καὶ ψέματα. Δυστυχῶς, σήμερα μάθανε ὅλοι νὰ λένε καὶ ψέματα καὶ τὰ δέχονται οἱ κενόδοξοι, εἶναι ἡ τροφή τους. «Πὲς το, κι ἂς εἶναι ψέμα, κι ἂς εἶναι εἰρωνεία», λένε. Ὁ Θεὸς αὐτὸ δὲν τὸ θέλει. Ὁ Θεὸς θέλει τὴν ἀλήθεια. Δυστυχῶς, αὐτὸ δὲν τὸ καταλαβαίνουν ὅλοι καὶ κάνουν τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο.

Τὰ παιδιά, ὅταν τὰ ἐπαινεῖς συνεχῶς, χωρὶς διάκριση, τὰ πειράζει ὁ ἀντίθετος. Τοὺς ξεσηκώνει τὸ μύλο τοῦ ἐγωισμοῦ καὶ, συνηθισμένα ἀπὸ μικρὰ στοὺς ἐπαίνους ἀπὸ γονεῖς καὶ δασκάλους, προχωροῦν ἴσως στὰ γράμματα, ἀλλὰ τί τὸ ὄφελος; Στὴ ζωὴ θὰ βγοῦν ἐγωιστὲς καὶ ὄχι χριστιανοί. Οἱ ἐγωιστὲς δὲν μποροῦν νὰ εἶναι ποτὲ χριστιανοί. Οἱ ἐγωιστὲς θέλουν διαρκῶς ὅλοι νὰ τοὺς ἐπαινοῦν, ὅλοι νὰ τοὺς ἀγαπᾶνε, ὅλοι νὰ λένε καλά γι' αὐτούς, πράγμα ποὺ ὁ Θεός μας, ἡ Ἐκκλησία μας, ὁ Χριστὸς μας δὲν τὸ θέλει.

Ἡ θρησκεία μας δὲν θέλει αὐτὸ τὸν τρόπο, αὐτὴ τὴν ἀγωγή. Ἀντίθετα, θέλει τὰ παιδιά ἀπὸ μικρὰ νὰ μαθαίνουν στὴν ἀλήθεια. Ἡ ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ τονίζει ὅτι, ἅμα ἐπαινεῖς ἕναν ἄνθρωπο, τὸν κάνεις ἐγωιστή. Ὁ ἐγωιστὴς εἶναι ὁ μπερδεμένος, ὁ ὁδηγοῦμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ κακοῦ πνεύματος. Ἔτσι, μεγαλώνοντας μέσα στὸν ἐγωισμό, ἡ πρώτη του δουλειά εἶναι ν' ἀρνεῖται τὸν Θεὸ καὶ νὰ εἶναι ἕνας ἐγωιστὴς ἀπροσάρμοστος μέσα στὴν κοινωνία.

Πρέπει νὰ πεῖς τὴν ἀλήθεια, νὰ τὴ μάθει ὁ ἄνθρωπος. Ἀλλιῶς τὸν ὑποστηρίζεις στὴν ἀμορφωσία του. Ὅταν πεῖς στὸν ἄλλο τὴν ἀλήθεια, αὐτὸς κατατοπίζεται, προσέχει, ἀκούει καὶ τοὺς ἄλλους, ἐγκρατεύεται. Ἔτσι καὶ στὸ παιδί θὰ πεῖς τὴν ἀλήθεια, θὰ τὸ μαλώσεις, γιὰ νὰ κατατοπισθῇ ὅτι αὐτὸ ποὺ κάνει δὲν εἶναι καλό. Τί λέγει ὁ σοφὸς Σολομών; «Ὃς φείδεται τῆς βακτηρίας, μισεῖ τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ὁ δὲ ἀγαπῶν, ἐπιμελῶς παιδεύει». Ὄχι, ὅμως, νὰ τὸ δέρνεις μέ τή μαγκούρα. Τότε φεύγομε απ' τά όρια και γίνεται τό αντίθετο.

Μέ τόν έπαινο από μικρά τά παιδιά μας τά όδηγοῦμε στόν εγωισμό. Καί τόν εγωιστή μπορεί και νά τόν κοροϊδεύεις, αρκεί νά τού λέεις ότι είναι καλός, νά τού φουσκώνεις τό εγώ του. Κι έτσι σοῦ λέει: «Ά, αυτός πού μ' επαινεί, αυτός είναι καλός». Αυτά δέν είναι σωστά πράγματα. Επειδή ό άνθρωπος μεγαλώνει μέ τόν εγωισμό, αρχίζουν τά μπερδέματα μέσα του, ύποφέρει, δέν ξέρει τί νά κάνει. Αίτια τής ψυχικής ακαταστασίας είναι ό εγωισμός. Αυτό τό πράγμα και οι ίδιοι οι ψυχίατροι, άμα τό μελετήσουν, θά τό βροῦν, ότι ό εγωιστής είναι άρρωστος.

Ποτέ δέν πρέπει νά έπαινοῦμε τούς συνανθρώπους μας και νά τούς κολακεύομε, αλλά νά τούς όδηγοῦμε στήν ταπείνωση και στήν αγάπη τού Θεοῦ. Κι ούτε νά έπιζητοῦμε εμείς νά μάς αγαπάνε, λέγοντας έπαινους στούς άλλους. Νά μαθαίνομε ν' αγαπάμε κι όχι νά ζητοῦμε νά μάς αγαπάνε. Ν' αγαπάμε όλους και νά κάνομε θυσίες, όσο μποροῦμε μεγάλες, γιά όλους τούς έν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς, χωρίς νά περιμένομε έπαινους κι αγάπη απ' αυτούς. Αυτοί θά κάνουνε γιά μάς ό,τι ό Θεός τούς λέει. Αν είναι κι εκείνοι χριστιανοί, θά δώσουνε δόξα στόν Θεό, πού βρεθήκαμε και τούς βοηθήσαμε ή τούς είπαμε έναν καλό λόγο.

Έτσι νά οδηγείτε και τά παιδιά τού σχολείου. Αυτή είναι ή αλήθεια. Αλλιώς γίνονται απροσάρμοστα. Δέν ξέρουνε τί κάνουν και πού βαδίζουν και αιτία είμαστε εμείς, πού τά κάναμε έτσι. Δέν τά οδηγήσαμε στήν αλήθεια, στήν ταπείνωση, στήν αγάπη τού Θεοῦ. Τά κάναμε εγωιστές και νά τό αποτέλεσμα τώρα!

Υπάρχουν, όμως, και παιδιά πού προέρχονται από γονείς ταπεινούς κι από μικρά όταν είναι, τούς μιλάνε γιά τόν Θεό και γιά τήν αγία ταπείνωση. Αυτά τά παιδιά δέν δημιουργούν προβλήματα στούς συνανθρώπους τους. Δέν θυμώνουν, όταν τούς υποδεικνύεις τό λάθος τους, αλλά προσπαθούν νά τό διορθώσουν, και προσέρχονται ό Θεός νά τούς βοηθήσει νά μή γίνουν εγωιστές.

Εγώ, τί νά σάς πώ, όταν είχα πάει στό Άγιον Όρος, πήγα σέ κάτι γέροντες αγιότατους. Αυτοί ποτέ δέν μού είπανε «μπράβο». Πάντα μέ συμβουλεύανε πώς ν' αγαπάω τόν Θεό και πώς νά είμαι πάντα ταπεινός. Νά έπικαλοῦμαι τόν Θεό νά μ' ενισχύει στήν ψυχή μου και νά Τόν αγαπάω πολύ. Ούτε τό ήξερα αυτό τό «μπράβο», ούτε ποτέ τό εξήτησα. Αντίθετα στενοχωριόμουνα, άμα οι Γέροντές μου δέν μέ μαλώνανε. Έλεγα: «Νά πάρει ή ευχή, δέν ηύρα γέροντες καλούς!». Ήθελα νά μέ παιδεύουνε, νά μέ μαλώνουνε, νά μού φέρονται σκληρά. Αυτά πού σάς λέω τώρα, νά τ' ακούσει ένας χριστιανός, τί θά πει; Θά τά χάσει και θά τ' απορρίψει. Κι όμως, αυτό είναι τό σωστό, τό ταπεινό, τό ακραιφνές.

Ούτε οι γονείς μου μού είπανε ποτέ «μπράβο». Ούτε τό ήθελα τό «μπράβο». Γι' αυτό ό,τι έκανα, τό έκανα ανιδιοτελώς. Τώρα πού μ' επαινούν οι άνθρωποι, αισθάνομαι πολύ άσχημα. Τί νά σάς πώ... Κλωστάω μέσα μου, όταν οι άλλοι μού λένε «μπράβο». Αλλά δέν μ' έβλαψε πού έμαθα τήν ταπείνωση. Καί τώρα γιατί δέν θέλω νά μ' επαινούν; Διότι ξέρω ότι ο έπαινος τόν κάνει κούφιο τόν άνθρωπο και διώχνει τήν χάρι του Θεού. Και ή χάρις του Θεού έρχεται μόνο με τήν άγια ταπείνωση. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. Δεν είναι ωραία αυτά; Δεν είναι αληθινά; Σ' όποιον τά πεῖς αυτά, θα πεῖ: «Τί λές, καλέ, άμα δέν επαινέσεις τό παιδί ούτε νά διαβάσει μπορεί, ούτε, ούτε...». Μά συμβαίνει αυτό, γιατί έτσι είμαστε εμείς και κάνομε και τό παιδί μας έτσι. Δηλαδή έχουμε ξεφύγει απ' τήν αλήθεια. Ο εγωισμός έβγαλε τόν άνθρωπο απ' τόν Παράδεισο, είναι μεγάλο κακό. Οι πρώτοι άνθρωποι, ο Αδάμ και η Εύα, ήταν απλοί και ταπεινοί, γι' αυτό ζούσαν στόν Παράδεισο. Δεν είχαν εγωισμό. Είχαν, όπως λένε στή θεολογική γλώσσα, τό αρχέγονον. Όταν λέμε «αρχέγονον», έννοούμε τά χαρίσματα που έδωσε ο Θεός αρχικά, όταν εδημιούργησε τόν άνθρωπο, δηλαδή τή ζωή, τήν αθανασία, τή συνείδηση, τό αυτεξούσιο, τήν αγάπη, τήν ταπείνωση κ.ά. Μετά ο διάβολος κατόρθωσε με τόν έπαινο και τούς επλάνησε. Γεμίσανε εγωισμό. Τό φυσικό, όμως, του ανθρώπου, έτσι όπως τόν έπλασε ο Θεός, είναι ή ταπείνωση. Ενώ ό εγωισμός είναι κάτι τό αφύσικο, είναι αρρώστια, είναι παρά φύσιν.

Όταν, λοιπόν, εμείς στό παιδί με τούς επαίνους δημιουργούμε αυτό τό «υπερεγώ», του φουσκώνομε τόν εγωισμό, του κάνομε μεγάλο κακό. Τό κάνομε νά γίνεται πιο επιρρεπές στά διαβολικά πράγματα. Έτσι μεγαλώνοντάς το, τό απομακρύνουμε απ' όλες τις αξίες της ζωής. Δεν νομίζετε ότι αυτά είναι ή αιτία που τά παιδιά χάνονται, που οί άνθρωποι ανταρτεύουν; Είναι ο εγωισμός, που τούς έχουν απ' τή μικρή ηλικία εμφυτεύει οι γονείς. Ο διάβολος είναι ο μέγας εγωιστής, ο μέγας εωσφόρος. Δηλαδή ζούμε τόν εωσφόρο μέσα μας, ζούμε τόν διάβολο. Δεν ζούμε τήν ταπείνωση. Η ταπείνωση είναι του Θεού, είναι κάτι τό απαραίτητο γιά τήν ψυχή του ανθρώπου. Είναι κάτι τό οργανικό. Κι όταν λείπει, είναι σάν νά λείπει απ' τόν οργανισμό ή καρδιά. Η καρδιά δίνει ζωή στόν οργανισμό και ή ταπείνωση δίνει ζωή στήν ψυχή. Με τόν εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με τό μέρος του κακού πνεύματος, δηλαδή αναπτύσσεται με τό κακό πνεύμα και όχι με τό αγαθό.

Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος νά κάνει. Έκανε τή γη λαβύρινθο, γιά νά μήν μπορούμε νά συνεννοηθούμε μεταξύ μας. Τί είναι αυτό που πάθαμε και δέν τό καταλάβαμε; Βλέπετε πώς πλανηθήκαμε; Καταντήσαμε τή γη μας και τήν εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δέν καταλαβαίνουμε τί μάς φταίει. Όλοι απορούμε: «Τί γίναμε, που πάμε, γιατί τά παιδιά μας πήρανε τούς δρόμους, γιατί φύγανε απ' τά σπίτια τους, γιατί παρατήσανε τή ζωή, γιατί παρατήσανε τή μόρφωσή τους; Γιατί γίνεται αυτό;». Ο διάβολος κατόρθωσε νά εξαφανίσει τόν εαυτό του και νά κάνει τούς ανθρώπους νά χρησιμοποιούν άλλα όνόματα. Οί γιατροί, οι ψυχολόγοι λένε συχνά, όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Α, νεύρωση έχεις! Α, άγχος έχεις!» και τά τοιαύτα. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στόν άνθρωπο τόν εγωισμό. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει, είναι τό πνεύμα του κακού. Αν πούμε ότι δέν υπάρχει, είναι σάν νά ἀρνούμαστε τό Εὐαγγέλιο πού μιλάει γι' αὐτόν. Αὐτός εἶναι ὁ ἐχθρός μας, ὁ πολέμιός μας στή ζωή, ὁ ἀντίθετος τοῦ Χριστοῦ καὶ λέγεται ἀντίχριστος. Ὁ Χριστός ἦλθε στή γῆ, γιὰ νὰ μᾶς ἀπαλλάξει ἀπὸ τὸν διάβολο καὶ νὰ μᾶς χαρίσει τὴ σωτηρία.

Τὸ συμπέρασμα πού βγαίνει εἶναι ὅτι πρέπει νὰ μάθομε στὰ παιδιά νὰ ζῶν ταπεινά καὶ ἀπλά καὶ νὰ μὴ ζητοῦν τὸν ἔπαινο καὶ τὸ «μπράβο». Νὰ τὰ μάθομε ὅτι ὑπάρχει ἡ ταπείνωση, πού εἶναι ἡ ὑγεία τῆς ζωῆς.

Ἡ νοοτροπία τῆς σημερινῆς κοινωνίας κάνει κακὸ στὰ παιδιά. Ἔχει ἄλλη ψυχολογία, ἄλλη παιδαγωγική, πού ἀπευθύνονται σὲ παιδιά ἀθέων. Ἡ νοοτροπία αὐτὴ ὁδηγεῖ στὴν ἀσυδοσία. Καὶ βλέπετε τ' ἀποτελέσματα στὰ παιδιά καὶ στοὺς νέους. Φωνάζουν σήμερα οἱ νέοι. Λένε: «Πρέπει νὰ μᾶς καταλάβετε!». Δὲν πρέπει, ὅμως, νὰ πάμε ἐμεῖς σ' αὐτούς. Ἀντίθετα, θὰ προσευχόμαστε γι' αὐτούς, θὰ λέμε τὸ σωστό, θὰ τὸ ζοῦμε, θὰ τὸ κηρύττομε, ἀλλὰ δὲν θὰ προσαρμοσθοῦμε μὲ τὸ πνεῦμα τους. Νὰ μὴ χαλάσομε τὸ μεγαλεῖο τῆς πίστεώς μας. Δὲν γίνεται, γιὰ νὰ τοὺς βοηθήσομε, ν' ἀποκτήσομε τὴ δική τους νοοτροπία. Πρέπει νὰ εἴμαστε αὐτοὶ πού εἴμαστε καὶ νὰ κηρύττομε τὴν ἀλήθεια, τὸ φῶς.

Ἀπὸ τοὺς Πατέρες θὰ μάθουν τὰ παιδιά. Ἡ διδασκαλία τῶν Πατέρων θὰ μάθει στὰ παιδιά μας γιὰ τὴν ἐξομολόγηση, γιὰ τὰ πάθη, γιὰ τὶς κακίες, πῶς νικοῦσαν οἱ ἅγιοι τὸν κακὸ ἑαυτό τους. Κι ἐμεῖς θὰ εὐχόμαστε ὁ Θεὸς νὰ ἐγκύψει μέσα τους.