“Όταν έλθει ή χάρις, λέεις τό όνομα «Χριστός» καί γεμίζει ό νούς, γεμίζει κι ή καρδιά

Μόνο μέ τη θεία χάρι μπορείς νά προσευχηθείς. Καμία προσευχή δέν μπορεί νά γίνει χωρίς τη θεία χάρι. Θυμηθείτε τη Σοφία Σειράχ: «Ἐν γὰρ σοφίᾳ ρηθήσεται αἶνος καὶ Κύριος εὐοδώσει αὐτήν». Δηλαδή μόνον Αυτός πού κατέχει τή θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει, καθώς πρέπει, τόν Θεό. Καί ό Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. Όταν έλθει ή χάρις, όταν έλθει ή αγάπη, λέεις τό όνομα «Χριστός» και γεμίζει ό νους, γεμίζει κι ή καρδιά. Ή αγάπη αυτή, ή λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. Όταν ζεις αυτή την αγάπη, επιθυμείς ν' αποκτήσεις τά πνευματικά, όταν είσαι ξύπνιος, αλλά τά ίδια βλέπεις και στά όνειρα. Τά πάντα νά τά κάνεις μέσα στην αγάπη. Νά κινείσαι μέσα στην αγάπη. Από αγάπη στον Θεό νά κάνεις τόν κόπο, τόν κάθε κόπο. Νά αισθάνεσαι αγάπη, εύγνωμοσύνη προς τόν Θεό, χωρίς νά έχεις στό νου σου νά επιτύχεις κάτι. Αξία έχει νά λέεις την ευχή μέ τρυφερότητα ψυχής, μέ αγάπη, μέ λαχτάρα, και τότε δέν θα σου φαίνεται κουραστική: όπως όταν λέεις, «μητέρα μου... πατέρα μου», και νιώθεις πλήρη ανάπαυση.

Όχι λοιπόν βία, γιά ν' αποκτήσεις την ευχή. Όχι, «θ' αγωνισθώ, γιά ν' αποκτήσω την ευχή και νά κερδίσω τόν Παράδεισο». Νά μή σκέπτεσαι ότι στον ουρανό θα λάβεις εκατονταπλασίονα. Νά λέεις την ευχή χωρίς υπολογισμούς, χωρίς υστεροβουλίες, όχι γιά νά κερδίσεις κάτι. Κι αν κάνεις χίλιες μετάνοιες, γιά νά μπεις στον Παράδεισο, δέν έχει αξία. Νά τό κάνεις από αγάπη κι αν ό Θεός θέλει νά σέ βάλει στην κόλαση, ό,τι θέλει άς κάνει. Αυτό σημαίνει ανιδιοτέλεια. Δέν έχει αξία νά κάνεις εκατό μετάνοιες και νά μή νιώθεις τίποτα. Ας κάνεις είκοσι μόνο ή δεκαπέντε, αλλά νά γίνονται μέ συναίσθηση και αγάπη στον Κύριο και μέ συμμόρφωση στις θείες εντολές Του. Έτσι σιγά σιγά φεύγουν τά πάθη, υποχωρούν οι αμαρτίες και απαλά απαλά, χωρίς νά σφιγγόμαστε, μπαίνουμε στην προσευχή. Άμα είσαι άδειος, που σημαίνει ότι δέν έχεις αγάπη, και μετάνοιες και προσευχή νά κάνεις, τίποτα δέν κάνεις. Και όταν γιά όποιονδήποτε λόγο έρχεσαι σέ κατάνυξη, νά μή χάνεις την ευκαιρία νά λέεις την ευχή κι έτσι σιγά σιγά σου γίνεται βίωμα. Όταν προχωρήσεις, δέν είναι ή σκέψη της ευχής, που ακούγεται στό νου, αλλά είναι κάτι άλλο. Είναι κάτι που τό αισθάνεσαι μέσα σου, αλλά χωρίς εσύ νά κάνεις προσπάθεια. Αυτό τό «κάτι» είναι ή θεία χάρις, που σου χαρίζει ό Χριστός.

Ή κατάνυξη είναι πάθος ιερό· υποφέρεις χωρίς νά σφίγγεσαι. Εγώ όλα τά εξηγώ μέ την Αγία Γραφή: «Αλλ' εις τών στρατιωτών λόγχη αυτού την πλευράν ένυξε και εύθεως εξήλθεν αίμα και ύδωρ». Κέντησε μέ τό βέλος, μέ τή λόγχη, κι έκανε πληγή. Αυτή τή ρίζα έχει ή λέξη «κατάνυξη», από τό ρήμα «νύττω, κατανύττω». Ακούστε με: «Κατανύττω» μέ μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». Κι όταν πρόκειται γιά την ψυχή, τό «κατανύττωμαι» σημαίνει ότι καταπληγώνωμαι απ' την αγάπη του Θεού. «Κατατιτρώσκω», τί πάει νά πει; «Τέτρωμαι της σής αγάπης εγώ». «Ώρκισα ύμας, θυγατέρες Ιερουσαλήμ, εν ταίς δυνάμεσι και εν ταίς ισχύσει του αγρού· εάν εύρητε τόν αδελφιδόν μου, τί απαγγείλητε αυτώ; ότι τετρωμένη αγάπης εγώ ειμί». Δηλαδή λέει ή νύμφη, που ψάχνει νά εὕρει τὸν Νυμφίο Χριστό: «Εἴμαι καταπληγωμένη ἀπ' τὴν ἀγάπη μου γι' Αὐτόν. Πῶς νὰ Τὸν ξεχάσω; Πῶς νὰ ζήσω δίχως Αὐτόν; Ὑποφέρω βαθιά, ὅταν Ἐκεῖνος εἶναι μακριά». Ἄρα κατάνυξη εἶναι ἕνας βαθύς πόνος. Πάθος ἱερό.

Ἂς πάρομε μία εἰκόνα ἀπ' τὰ ἀνθρώπινα. Ὁ ἐρωμένος δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει μακριά ἀπ' τὸ ἀγαπώμενο πρόσωπο, οὔτε χρειάζεται νὰ φέρει τὸ πρόσωπο ἀπ' τὸ νοῦ στὴν καρδιά, ἀλλὰ μόλις δεῖ τὴν ἐρωμένη, σκιρτάει ἡ καρδιά του. Ὅταν εἶναι μακριά καὶ τὴν σκέπτεται, πάλι σκιρτάει ἡ καρδιά του. Δὲν χρειάζεται νὰ κάνει καμία προσπάθεια. Ἔτσι καὶ μὲ τὸν Χριστό. Ἀλλὰ, βέβαια, ἐκεῖ εἶναι ὅλα θεία. Θεῖος ἔρως, θεία ἀγάπη, ὄχι σαρκική. Εἶναι ἤρεμη, ἀλλὰ καὶ πιὸ ἔντονη, πιὸ βαθιά. Κι ὅπως στὴ φυσικὴ ἀγάπη, ὅταν δὲν βλέπεις τὸ ἀγαπώμενο πρόσωπο, ὑποφέρεις, ἔτσι ὑποφέρεις κι ἐδῶ. Ἀλλὰ κι ὅπως, ὅταν εἶσαι κοντὰ στὸ ἀγαπώμενο πρόσωπο, ὑποφέρεις ἀπὸ ἀγάπη καὶ δακρύζεις, ἔτσι κι ἐδῶ ὑποφέρεις ἀπὸ ἀγάπη καὶ, χωρὶς νὰ τὸ καταλάβεις, ἀναλύεσαι σὲ δάκρυα ἀγάπης, κατανύξεως, χαρᾶς. Αὐτὸ εἶναι κατάνυξη. Δὲν εἶναι, ὅμως, πάντα τὰ δάκρυα ἡ ἔνδειξη. Αὐτὰ εἶναι συχνὰ γυναικεία ἀδυναμία.