Νικηφόρος Βλεμμύδης – Ἐπιστολὴ καθολικωτέρα

Τῶν μὲν γὰρ παρόντων ἀνιαρῶν τὸ βιαιότατόν τε καὶ μονιμώτατον, μὴ περαιτέρω τῆς τοῦ δεσμοῦ διαρρήξεως ἐξισχῦσαν, τῇ ἐπικήρῳ συγκατεστράφη ζωῇ, μεγίστων ἀντιφιλοτιμησάμενον καὶ ἀκαταλύτων ἐπάθλων ἐσμόν· τὸ δ’ ἀλογῆσαι νόμων Θεοῦ, καί τι τῶν θελγόντων τὴν αἴσθησιν προκρῖναι τῶν τοῦ Κυρίου θεσμῶν, τὸ ἀπερρίφθαι προξενεῖ ἐξ αὐτοῦ, πικρίαν ἀνύποιστον, αἰσχύνην ἀπέραντον.

Χρὴ μὲν οὖν ἡμᾶς τὴν ἐν προσευχαῖς ἀληθίζειν ἐπίκλησιν, καὶ οἷα τέκνα τοῦ ἀγαθοῦ, τὸ ἀγαθὸν ἐνεργεῖν, εἰ καὶ ὁ χοῦς ὑποσύρει, συντόνως ἀνθέλκειν ἑαυτοὺς πρὸς τὰ ἄνω, διὰ τὴν πρὸς τὸν ὕψιστον Πατέρα αἰδῶ, καὶ τὸ πολίτευμα ἔχειν ὡς ἐν πατρίδι, ἐν οὐρανοῖς, ἔρρειν ἀφέντας πᾶν γεηρόν, καὶ πρό γε τῆς ἀναλύσεως· εἰ δὲ τῆς πρώτης οὐκ ἐφικνούμεθα τάξεως, πρὸς τὰς ἀνεκφράστους ἀπολαύσεις τέως ὁρᾶν, αἳ δὴ βραβεῖα τοῖς ἐν ἀρετῇ καμοῦσι προητοιμάσθησαν, καὶ πᾶσαν θλίψιν ὑποφέρειν διὰ τὴν αἰωνίζουσαν εὐκληρίαν· οὐ γάρ ἐστιν ὅλως τοῦ νῦν καιροῦ τὰ παθήματα, κἂν ὁπόσα κἂν ὁποῖά ποτ’ ἂν εἴη, πρὸς τὴν ἐλπιζομένην ἀντίδοσιν ἄξια· εἰ δὲ καὶ τῆς τῶν μισθωτῶν διαμαρτάνομεν ὁμηγύρεως, κἂν γοῦν τῇ ἐσχάτῃ μοίρᾳ τῶν σωζομένων ἐγκαταλέγεσθαι, καὶ τῶν δεσποτικῶν προσταγμάτων ἀντέχεσθαι, δεδοικότας τὸ τῆς περιφρονήσεως ἐπιτίμιον, τὴν ἐν γεέννῃ κατάκρισιν, καὶ διατοῦτο καὶ προκινδυνεύειν αὐτῶν εἰ δεήσειεν. Ἐπεὶ πόσης ἀνοίας ἐστὶ τό, μικρῶν τιμωριῶν τὰς μείζους, καὶ παυροτέρων βασάνων τὰς διαρκεστέρας ἀλλάξασθαι, καὶ μᾶλλον εἴπερ αἱ μὲν αἱ βραχεῖαι, σωφρονίζουσι καὶ καθαίρουσι τίς γὰρ ζήσας οὐχ’ ἥμαρτεν; ἀπὸ ῥύπου δε τίς καθαρός;, αἱ δὲ λάχός εἰσιν ἀναφαίρετον;

Ὥσπερ γάρ τις ὁπωσοῦν ἐπταικώς, ἐκλογῆς αὐτῷ προκειμένης κολάσεων, εἰ τῶν τήμερον κουφοτάτων, μετρίων ἴσως τινῶν ῥαπισμῶν, προέλοιτο τὰς ἐπιπονωτέρας εἰς τὸ ἑξῆς, οἷον στρεβλώσεις, ξέσεις, μελῶν ἐκτομάς, ἀφρονέστατος κρίνοιτ’ ἂν δικαίως καὶ ἀλογώτατος· οὕτως ὁ τῶν ἄρτι προελόμενος δυσχερῶν, τὰς ἐσομένας ἀλγηδόνας ἐν αἰῶνι τῷ τῆς ἐκτίσεως, ὅταν ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν ἐστι, δοκιμάσῃ τὸ πῦρ, ἀνοητότατός τε καὶ ἀθλιώτατος. Παραπλησίως καὶ ὁ τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀπάτην, ὑπὲρ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἠγαπηκώς· καὶ οὗτος γὰρ ὄντως τετύφλωται, καὶ σκιᾶς ἐπειλημμένος, ἢ νηὸς ἴχνους ἐν ὕδασιν, οἴεταί τι ἔχειν, ἔχων οὐδέν.