Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τοὺς συνοδικοὺς κανόνας

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΕΚΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ Ἡ ἁγία καὶ Οἰκουμενικὴ ἕκτη Σύνοδος (ἥτις ἀριθμεῖται γʹ. τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένων), ἐγένετο ἐν ἔτει ἀπὸ Χριστοῦ 680. κατὰ τοὺς χρόνους Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου, ἀπογόνου τοῦ Ἡρακλείου, ἐν τῷ σεκρέτῳ τοῦ Θείου παλατίου, τῷ λεγομένῳ Τρούλλῳ, εἰς δεκαοκτὼ πράξεις περιεχομένη (σελίδι 327 τοῦ βʹ. τόμ. τῶν Συνόδων). Συνήχθησαν δὲ εἰς αὐτὴν Πατέρες τὸν ἀριθμὸν ροʹ. κατὰ τὸν Φώτιον, Νικηφόρον, Νεῖλον, Ἀνώνυμον, ἢ κατὰ ἄλλους σπθʹ.

Ἀρχηγοὶ δὲ αὐτῶν διέπρεψαν Γεώργιος Κωνσταντινουπόλεως· Θεόδωρος καὶ Σέργιος Πρεσβύτεροι σὺν Ἰωάννῃ Διακόνῳ, Ἔξαρχοι τοῦ Ῥώμης Ἀγάθωνος· Πέτρος μοναχὸς ἀντὶ τοῦ Ἀλεξανδρείας· Γεώργιος πρεσβύτερος ἀντὶ τοῦ Ἱεροσολύμων. Παρῆσαν δὲ καὶ τρεῖς Ἐπίσκοποι ἀντὶ τῶν Δυτικῶν, τῶν ἐν Ῥώμῃ τότε συνηθροισμένων. Κατέκρινε δὲ ἡ Σύνοδος αὕτη, Σέργιον, Πύῤῥον, Παῦλον καὶ Πέτρον, τοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως Πατριάρχας· Ὀνώριον τὸν Ῥώμης· Κῦρον Ἀλεξανδρείας, Θεόδωρον τὸν τῆς Φαρὰν Ἐπίσκοπον χρηματίσαντα κατὰ τὸν Ζωναρᾶν καὶ Βαλσαμῶνα, ἢ ἐκ τῆς Φαρὰν καταγόμενον, κατὰ τὸν Ῥώμης Λέοντα τὸν βʹ. γράφοντα πρὸς τὸν Αὐτοκράτορα Μακάριον Ἀντιοχείας, σὺν Στεφάνῳ τῷ μαθητῇ αὐτοῦ, καὶ τὸν νηπιόφρονα γέροντα Πολυχρόνιον, οἵτινες ἅπαντες ἐτόλμησαν νὰ δογματίσουν ἐπὶ Χριστοῦ μίαν θέλησιν, καὶ μίαν ἐνέργειαν. Ἐδογμάτισε δὲ αὕτη ἐξ ἐναντίας ὅτι, ὁ εἷς τῷ πρωσώπῳ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, μετὰ τὴν σάρκωσιν, ὥσπερ ἔχει δύω φύσεις, οὕτως ἔχει καὶ δύω φυσικὰς θελήσεις, καὶ δύω φυσικὰς ἐνεργείας, θείαν δηλαδὴ θέλησιν καὶ ἐνέργειαν, καὶ ἀνθρωπίνην θέλησιν καὶ ἐνέργειαν, ἀδιαιρέτους τε ἅμα καὶ ἀσυγχύτους. Ἐπειδὴ οὔτε ἡ Θεότης οὔτε ἡ ἀνθρωπότης, αἱ δύω τοῦ Χριστοῦ φύσεις, ἔμειναν χωρὶς θέλησιν καὶ ἐνέργειαν μετὰ τὴν ἕνωσιν.

Ἐὰν γὰρ τὰ ἰδιώματα τῶν φύσεων ἤθελαν ἀναιρεθοῦν, ἅπερ ἐστὶν ἡ θέλησις καὶ ἡ ἐνέργεια, ἐξάπαντος καὶ αὐταὶ αἱ φύσεις ἤθελαν συναναιρεθοῦν μὲ αὐτά· διότι πᾶσα φύσις μὲ τὰ φυσικὰ ἰδιώματά της συνίσταται καὶ ἔστι, καὶ χωρὶς τούτων συστῆναι οὐ δύναται. Καὶ συντόμως εἰπεῖν ἐδογμάτισεν ἡ Σύνοδος αὕτη, «ὅτι εἰς τὴν ὑπόστασιν τοῦ Θεανθρώπου Λόγου ἐνήργει ἑκατέρα μορφὴ μετὰ τῆς θατέρου κοινωνίας, ὅπερ ἰδίαν ἔσχηκε,» τοῦ μὲν Λόγου κατεργαζομένου τοῦτο, ὅσπερ ἐστὶ τοῦ Λόγου, τοῦ δὲ σώματος ἐκτελοῦντος, ὅπερ ἐστὶ τοῦ σώματος, καθὼς δηλαδὴ προεδογμάτισεν ἡ δʹ. διὰ τῆς τοῦ Λέοντος ἐπιστολῆς, Οὐ γὰρ ἦτο ἴδιον μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας, καθὼς λέγει ὁ σοφώτατος Φώτιος τὸ νὰ ἀνορθόνῃ τὸν χωλόν, καὶ τὸ νὰ κοπιάζῃ ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, τὸ νὰ ἀνασταίνῃ τὸν Λάζαρον, καὶ τὸ νὰ δακρύῃ εἰς αὐτόν, ἀλλ’ οὔτε ἦτο ἴδιον μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς θελήσεως, νὰ ζητῇ νὰ παρέλθῃ τὸ ποτήριον τοῦ θανάτου ἀπὸ αὐτόν, καὶ τὸ νὰ ὀνομάζῃ πάλιν αὐτὸν δόξαν του, καὶ νὰ θέλῃ τὸ ἀθέλητον. Τὰ μὲν γὰρ πρῶτα ἦσαν ἐνέργεια τῆς Θεότητος, τὰ δὲ δεύτερα ἐνέργεια τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ ἀντιστρόφως ἡ μὲν πρώτη θέλησις ἦτο τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ δὲ δευτέρα ἦτο τῆς Θεότητος. Κανόνας ὅμως καὶ αὕτη ἡ Σύνοδος οὐκ ἐξέθετο.