Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τὰ τοπικὰ σύνοδα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΙ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΝ ΣΥΝΑΧΘΕΙΣΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Ἡ ἁγία αὕτη τοπικὴ Σύνοδος συνήχθη ἐν Κωνσταντινουπόλει, μετὰ τὴν ἁγίαν καὶ Οἰκουμενικὴν βʹ. Σύνοδον, ἐν ἔτει 394. κατὰ τὸν Δοσίθεον, καὶ τὴν Συλλογὴν τῶν Συνόδων, τὴν ὑπὸ τοῦ Μίλια γενομένην, ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἀρκαδίου καὶ Ὀνωρίου. Παρόντες δὲ ἐν αὐτῇ ἦσαν Πατριάρχαι τρεῖς, Νεκτάριος Κωνσταντινουπόλεως, Θεόφιλος Ἀλεξανδρείας, καὶ Φλαυϊανὸς Ἀντιοχείας, καὶ ἄλλοι δεκαεπτὰ Ἐπίσκοποι κατ’ ὄνομα, καὶ ἄλλοι διάφοροι ἀνώνυμοι, μετὰ παντὸς τοῦ ἱερατείου, καθεσθέντες ἐν τῷ φωτιστηρίῳ τῆς μεγάλης Ἐκκλησίας. Αἴτιον δὲ τῆς συναθροίσεως ταύτης ἐστάθη ἡ ὑπόθεσις δύω Ἐπισκόπων Ἀγαπίου καὶ Βαγαδίου, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν νὰ ἐπισκοπεύουν καὶ οἱ δύω ἐν ταὐτῷ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Βόστρης, καὶ μάλιστα, διὰ τί ἔφθασε νὰ καθαιρεθῇ ὁ Βαγάδιος ἀπὸ δύω μόνους Ἐπισκόπους, οἵτινες καὶ εἶχον τελευτήσει τότε κατὰ τὸν καιρὸν τῆς Συνόδου. Ὅθεν περὶ τούτου ὥρισεν ἡ Σύνοδος αὕτη τοὺς παρόντας δύω Κανόνας, ἀναγκαίους ὄντας εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας εὐταξίαν τε καὶ κατάστασιν, οἵτινες ἐπικυροῦνται, ἀορίστως μὲν ἀπὸ τὸν αʹ. τῆς δʹ. καὶ αʹ. τῆς ζʹ. ὡρισμένως δὲ ἀπὸ τὸν βʹ. τῆς ϛʹ. (αὕτη γὰρ ἡ Σύνοδος εἶναι, περὶ ἧς ταῦτα λέγει ὁ βʹ. τῆς ϛʹ. «

Προσέτι γεμήν, καὶ τῶν αὖθις ἐν ταύτη τῇ θεοφυλάκτῳ καὶ βασιλίδι πόλει συνελθόντων, ἐπὶ Νεκταρίου τοῦ τῆς βασιλίδος ταύτης πόλεως Προέδρου, καὶ Θεοφίλου τοῦ γενομένου Ἀλεξανδρείας Ἀρχιεπισκόπου»), καὶ διὰ τῆς ἐπικυρώσεως ταύτης Οἰκουμενικὴν τρόπον τινὰ ἀναλαμβάνουσι δύναμιν. Ἡ Σύνοδος δὲ αὕτη, ὀνομάζεται μέν, πραχθέντα ὑπομνήματα ἐν Κωνσταντινουπόλει περὶ Ἀγαπίου καὶ Βαγαδίου, ἑκατέρου ἀντεχομένου τῆς ἐπισκοπῆς Βόστρης, κεῖται δὲ ἐν ταῖς Πανδέκταις μετὰ τὴν ἐν Καρθαγένῃ Σύνοδον οὐκ ὀρθῶς. Δι’ ὃ ἡμεῖς ἀκολουθήσαντες τοὺς χρόνους, καθ’ οὓς γέγονεν, ὡς καὶ περὶ τῶν ἄλλων τοπικῶν ἐποιήσαμεν, ᾧδε πρὸ τῆς ἐν Καρθαγένῃ αὐτὴν ἐτάξαμεν.

Οἱ δύο Κανόνες τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει συναχθείσης τοπικῆς Ἁγίας Συνόδου ἑρμηνευόμενοι. ΚΑΝΩΝ Αʹ. Ὁρίζομεν, ὥστε μὴ ἐξεῖναι ὑπὸ δύω χειροτονεῖσθαι Ἐπίσκοπον, ἀκολούθως τῇ ἐν Νικαίᾳ Συνόδῳ.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ ἡ ἁγία καὶ Οἰκουμενικὴ πρώτη Σύνοδος ὁρίζει ἐν τῷ δʹ. αὐτῆς Κανόνι, ὅτι τρεῖς Ἐπίσκοποι ἐξάπαντος νὰ συνάγωνται καὶ νὰ χειροτονοῦν τὸν Ἐπίσκοπον, ἀκολουθήσασα εἰς τὸν δεύτερον διορισμὸν τοῦ Ἀποστολικοῦ αʹ., οὕτω καὶ ἡ παροῦσα ἁγία Σύνοδος διορίζεται νὰ μὴ χειροτονῆται ἀπὸ δύω μόνους Ἐπισκόπους Ἐπίσκοπος. Καὶ ὅρα τὸν αʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Βʹ. Ὁρίζομεν μὴ χρῆναι πρὸς τὸ ἑξῆς, μήτε παρὰ τριῶν, μήτε γε παρὰ δύω, τὸν ὑπεύθυνον Ἐπίσκοπον δοκιμαζόμενον καθαιρεῖσθαι· ἀλλὰ πλείονος Συνόδου ψήφῳ, καὶ εἰ δυνατόν, πάντων τῶν ἐπαρχιωτῶν, καθὼς καὶ οἱ Ἀποστολικοὶ Κανόνες διωρίσαντο, ἵνα τῇ τῶν πολλῶν ψήφῳ ἀκριβεστέρα ἡ κατάκρισις τοῦ ἀξίου καθαιρέσεως δεικνύηται, παρόντος καὶ κρινομένου.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ ὡς προείπομεν, ὁ Βαγάδιος Ἐπίσκοπος καθῃρέθη παρανόμως ἀπὸ δύω μόνους Ἐπισκόπους, ἀναιρεῖ τοῦτο ἡ παροῦσα Σύνοδος καὶ λέγει, ὅτι πλέον εἰς τὸ ἑξῆς δὲν πρέπει ὁ ὑπεύθυνος Ἐπίσκοπος νὰ καθαίρεται, μήτε ἀπὸ δύω Ἐπισκόπους, μήτε ἀπὸ τρεῖς, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Σύνοδον τῶν περισσοτέρων Ἐπισκόπων, καὶ ἂν ᾖναι δυνατὸν καὶ ὅλων τῶν Ἐπισκόπων τῆς ἐπαρχίας. καθὼς καὶ ὁ οδʹ. τῶν Ἀποστόλων Κανὼν διορίζει, ἵνα μὲ τὴν ψῆφον τῶν πολλῶν ἀκριβεστέρα γένηται ἡ καθαίρεσις τοῦ τοιούτου Ἐπισκόπου, ὅστις καὶ πρέπει νὰ ᾖναι νὰ κρίνεται, καὶ ὄχι λείπωντας νὰ καταδικάζεται. Ὅρα καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολικόν.