Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης – Σχόλια εἰς τὰ τοπικὰ σύνοδα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΚΑΡΘΑΓΕΝῌ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Ἡ ἁγία καὶ τοπικὴ Σύνοδος ἡ ἐν Καρθαγένῃ συνήχθη ἐν ἔτει μὲν τῷ ἀπὸ Χριστοῦ 418. ἢ 419. ἐν τῷ δωδεκάτῳ δὲ τῆς ὑπατείας τοῦ ἐν Ῥώμῃ βασιλέως Ὀνωρίου, καὶ ὀγδόῳ τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει βασιλέως Θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ, κατὰ τὸ σεκρέτον τῆς Ἐκκλησίας Φαύστου· οἱ δὲ ἐν αὐτῷ διαπρέποντες Πατέρες ἦσαν, ὅ,τε προκαθήμενος πάντων τῆς Καρθαγένης Ἐπίσκοπος Αὐρήλιος (ὅστις καὶ Πάπας ἐν πολλοῖς τόποις τῶν πρακτικῶν τῆς αὐτῆς Συνόδου ὀνομάζεται παρὰ τῶν Πατέρων), Βαλεντῖνος τῆς πρώτης καθέδρας τῆς Νουμιδικῆς χώρας, Αὐγουστῖνος Ἐπίσκοπος Ἱππώνης, καὶ Τοποτηρητὴς τῆς Νουμιδικῆς ἐπαρχίας καὶ λοιποὶ ἄλλοι Τοποτηρηταὶ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἀφρικῆς· τὸν ἀριθμὸν ὄντες, κατὰ μὲν τὰ πρακτικὰ αὐτῆς 217. κατὰ δὲ τὸν Φώτιον 225. κατὰ δὲ ἄλλους 214.

Παρῆσαν δὲ τῇ Συνόδῳ ταύτῃ καὶ Τοποτηρηταὶ τοῦ Ῥώμης Ζωσίμου Φαυστῖνος Ἐπίσκοπος Πικένου τῆς Ποντετινῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἰταλίας, καὶ Φίλιππος καὶ Ἄσελλος οἱ Πρεσβύτεροι. Συνεκροτήθη δὲ αὕτη, προηγουμένως μὲν κατὰ Πελαγίου καὶ Κελεστίου τοῦ μαθητοῦ αὐτοῦ, καὶ κατὰ Δονάτου· ἑπομένως δὲ καὶ κατὰ Ἀπιαρίου τοῦ Πρεσβυτέρου Σίκκης· διήρκεσε δὲ εἰς χρόνους ὁλοκλήρους ἕξ. Ἀπὸ γὰρ τοῦ τετρακοσιοστοῦ δεκάτου ὀγδόου ἀρξαμένη, ἐτελείωσε δὲ ἐν τῷ τετρακοσιοστῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ. Συμβέβηκε δὲ νὰ χρηματίσουν εἰς ὅλον τὸν καιρὸν τῆς Συνόδου τρεῖς Πάπαι εἰς τὴν Ῥώμην, Ζώσιμος, Βονιφάτιος καὶ Κελέστιος (ἀγκαλὰ καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ αὐτῆς ἀναφέρεται καὶ τέταρτος Πάπας, Ἀναστάσιος, καὶ ὅρα τὸν ξϛʹ. Κανόνα τῆς αὐτῆς). Μετὰ τὰς πολλὰς οὖν ἐξετάσεις καὶ τρακταϊσμοὺς ὁποῦ αὕτη ἔκαμεν, ἐξέθετο καὶ ρμαʹ. Κανόνας, ἀφορῶντας εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας εὐταξίαν καὶ κατάστασιν, οἵτινες εἶναι οἱ ἐφεξῆς, ἐπισφραγιζόμενοι καὶ ἐπικυρούμενοι, ὡρισμένως μὲν καὶ ὀνομαστὶ ἀπὸ τὸν βʹ. Κανόνα τῆς ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς ϛʹ. Συνόδου, ἁπλῶς δὲ καὶ ἀορίστως ἀπὸ τὸν αʹ. τῆς δʹ. καὶ τὸν αʹ. τῆς ζʹ. τὸν δὲ πθʹ. Κανόνα αὐτῆς αὐτολεξεὶ ἀναφέρει ἡ ἁγία καὶ Οἰκουμενικὴ εʹ. Σύνοδος, καὶ διὰ τῆς ἐπικυρώσεως ταύτης Οἰκουμενικὴν τρόπον τινὰ ἀναλαμβάνουσι δύναμιν

Οἱ ρμαʹ. Κανόνες τῆς ἐν Καρθαγένῃ τοπικῆς Ἁγίας Συνόδου ἑρμηνευόμενοι. ΚΑΝΩΝ Αʹ. «Ταῦτα οὕτω παρ’ ἡμῖν ἔχονται τὰ ἴσα τῶν ὁρισθέντων, ἅπερ τότε οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐκ τῆς ἐν Νικαίᾳ Συνόδου μεθ’ ἑαυτῶν κατήγαγον, ἧς τὸν τύπον φυλάττοντα τὰ ἑπόμενα καὶ ὁρισθέντα παρ’ ἡμῶν, φυλαχθήσεται βεβαιωθέντα».

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἀνεγνώσθησαν, τόσον ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως, ἤτοι τό, Πιστεύω, ὅσον καὶ οἱ κʹ. Κανόνες τῆς ἐν Νικαίᾳ ἁγίας καὶ Οἰκουμενικῆς αʹ. Συνόδου, ὁ αʹ. οὗτος Κανὼν διορίζεται, ὅτι ταῦτα τὰ ἀναγνωσθέντα ἀπαραλλάκτως ἔχουσι καὶ τὰ παρὰ τῇ Ἀφρικῇ εὑρισκόμενα ἀντίγραφα, καὶ ἴσα τῆς ἀνωτέρω ὁμολογίας τῆς πίστεως καὶ τῶν Κανόνων, τὰ ὁποῖα οἱ εἰς τὴν αʹ. ἐκείνην Σύνοδον τότε εὑρεθέντες Ἀφρικανοὶ Πατέρες ἔφερον μαζή τους εἰς τὴν Ἀφρικήν. Ἦσαν γάρ, ὡς φαίνεται, παρόντες ἐκεῖσε τῇ Συνόδῳ καὶ ἐξ Ἀφρικῆς Ἐπίσκοποι. Λοιπὸν ἀνίσως καὶ τὰ παρ’ ἡμῶν, ἤτοι τὰ παρὰ τῆς Συνόδου ἡμῶν ὁρισθέντα (καὶ μάλιστα περὶ τῆς ἐκκλήτου τῶν Πρεσβυτέρων καὶ Διακόνων, περὶ ἧς, ὡς εἴπομεν, ἀμφιβάλλοντες, ἔγραψαν πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ἀλεξανδρείας νὰ ἀποστείλωσιν εἰς αὐτοὺς τὰ αὐθεντικὰ καὶ ἀληθέστατα ἴσα τῆς ἐν Νικαίᾳ, τὰ ὁποῖα, ὡς φαίνεται, δὲν εἶχον ἀκόμη ἀποσταλῇ) ἢ τὰ μέλλοντα ὁρισθῆναι, φυλάττουσι τὸν τύπον καὶ τὴν ἀκολουθίαν τῆς αʹ. Συνόδου, θέλουν διαμένει βέβαια καὶ ἀπαρασάλευτα.

ΚΑΝΩΝ Βʹ. «Θέλοντος τοῦ Θεοῦ, ἴσῃ ὁμολογίᾳ ἡ ἐκκλησιαστικὴ πίστις ἡ δι’ ἡμῶν παραδεδομένη, ἐν ταύτῃ τῇ ἐνδόξῳ συνελεύσει πρωτοτύπως ὁμολογητέα ἐστίν, ἔπειτα ἡ ἐκκλησιαστικὴ τάξις, μετὰ συναινέσεως ἑκάστου καὶ ὁμοῦ πάντων, φυλακτέα ἐστί.» Πρὸς βεβαιότητα δὲ τῆς τῶν ἀδελφῶν καὶ Συνεπισκόπων ἡμῶν τῶν ἔναγχος χειροτονηθέντων διανοίας, ταῦτα δεῖ προσθεῖναι, ἃ παρὰ τῶν Πατέρων βεβαίᾳ διατυπώσει παρελάβομεν, ὥστε, τῆς Τριάδος, τοὐτέστι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν ἑνότητα, τὴν μηδεμίαν ἔχειν διαφορὰν γινωσκομένην, ἐν ταῖς ἡμετέραις διανοίαις ἐγκαθιερωθεῖσαν κατέχομεν, καί, καθὼς ἐμάθομεν, οὕτω τοὺς λαοὺς τοῦ Θεοῦ διδάξομεν.

Ἑρμηνεία. Διορίζεται ὁ παρὼν Κανών, ὅτι εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην πρέπει προηγουμένως μὲν νὰ κηρυχθῇ ἡ παρὰ πάσης τῆς Ἐκκλησίας κηρυττομένη ὀρθόδοξος πίστις, ἥτις διὰ μέσου τῶν Ἐπισκόπων καὶ εἰς τοὺς ἄλλους λαοὺς παραδίδεται μὲ τὴν ἴσην ὁμολογίαν, ἢ ὁποῦ τὴν ὡμολόγησε καὶ ἡ αʹ. Σύνοδος καὶ ὅλη ἡ καθεξῆς Ἐκκλησία, ἢ μὲ ἴσην, ἤτοι κοινὴν καὶ σύμφωνον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐν τῇ Συνόδῳ εὑρισκομένους. Ἀκολούθως δὲ καὶ νὰ κηρυχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ φυλάττηται καὶ ἀπὸ τὸν καθ’ ἕνα χωριστὰ Ἐπίσκοπον, καὶ ἀπὸ ὅλους ὁμοῦ ἡ τῆς Ἐκκλησίας διάταξις καὶ Κανόνες. Πρὸς βεβαίωσιν δὲ καὶ πληροφορίαν τῶν νεοχειροτονήτων Ἀρχιερέων διορίζει, ὡς ἐν συντόμῳ, τί πρέπει νὰ φρονοῦν περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, δηλ. ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν ἐσφραγισμένην εἰς τὴν διάνοιάν τους ταύτην τὴν δόξαν, ὅτι τὰ τρία πρόσωπα τῆς ἁγίας Τριάδος, ὁ Πατὴρ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, εἶναι ἡνωμένα κατὰ τὴν οὐσίαν, καὶ δόξαν, καὶ δύναμιν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα τῆς οὐσίας ἰδιώματα, χωρὶς νὰ ἔχουν κἀμμίαν διαφορὰν κατ’ αὐτά, καὶ ὅτι, καθὼς αὐτοὶ δοξάζουν καὶ ἔμαθον, ἔτσι καὶ τὸν χριστώνυμον λαὸν νὰ διδάσκωσιν.

ΚΑΝΩΝ Γʹ. Ἤρεσεν, ὥστε τοὺς τρεῖς βαθμοὺς τούτους, τοὺς συνδέσμῳ τινὶ τῆς ἁγνείας διὰ τῆς καθιερωσύνης συμπεπλεγμένους (φημὶ δὴ Ἐπισκόπους, Πρεσβυτέρους καὶ Διακόνους), ὡς πρέπει ὁσίοις Ἐπισκόποις καὶ Ἱερεῦσι Θεοῦ, καὶ Λευΐταις, καὶ ὑπουργοῦσι θείοις καθιερώμασιν, ἐγκρατεῖς εἶναι ἐν πᾶσιν, ὅπως δυνηθῶσιν, ὃ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἁπλῶς αἰτοῦσιν, ἐπιτυχεῖν, ἵνα καὶ τὸ διὰ τῶν Ἀποστόλων παραδοθέν, καὶ ἐξ αὐτῆς ἀρχαιότητος κρατηθέν, καὶ ἡμεῖς ὁμοίως φυλάξωμεν.

Ἑρμηνεία. Ἡ ἐγκράτεια ὁποῦ ζητεῖ ὁ παρὼν Κανὼν νὰ ἔχουν οἱ Ἀρχιερεῖς, Ἱερεῖς καὶ Διάκονοι, εἶναι τὸ νὰ κάμνουν ὑπόσχεσιν ὅταν χειροτονοῦνται, ὅτι νὰ μὴ σμίγωσιν οὐδέποτε σαρκικῶς μετὰ τῶν γυναικῶν αὐτῶν, μετὰ καὶ τῆς συμφωνίας τούτων αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ ἐγκρατεύωνται, ἤτοι νὰ παρθενεύουσιν ἀπὸ αὐτάς, ὡς ἀπὸ τὸν ἀκόλουθον δʹ. τῆς παρούσης Συνόδου Κανόνα τοῦτο δηλοῦται, ἀλλὰ δὴ καὶ ἀπὸ τὸν λʹ. τῆς ϛʹ. ἵνα, λέγει, διὰ τῆς παντοτεινῆς ἐγκρατείας ταύτης καὶ καθαρότητος, ἥτις πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τοὺς ὑπηρέτας τῆς ἀναιμάκτου θυσίας, τῆς τῷ Θεῷ καθιερωμένης, καὶ τῆς ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις κακοῖς ἐγκρατείας, δυνηθῶσι νὰ λάβουν παρὰ Θεοῦ τὰ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ αἰτήματά των, ὡς μεσῖται Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὑπάρχοντες, καὶ ἵνα καὶ τὴν διὰ τῶν Ἀποστόλων, καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἐπικρατήσασαν παράδοσιν, ταὐτὸν εἰπεῖν, καὶ τὰς ἐγγράφους παραδόσεις καὶ τὰς ἀγράφους, κατὰ τὸν Βαλσαμῶνα καὶ Ζωναρᾶν, καὶ αὐτοὶ ὁμοίως φυλάττωσιν. Ἡ δὲ ϛʹ. Οἰκουμενικὴ Σύνοδος τὴν ἐν τῷ παρόντι Κανόνι ταύτην ἐγκράτειαν τῶν Ἱερωμένων αἰχμαλωτίζουσα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν τοπικὴν ταύτην συνήθειαν, οἰκουμενικὸν Κανόνα ποιοῦσα, ἐξέλαβε, κατὰ τὸν ιγʹ. αὐτῆς Κανόνα, ἀντὶ τῆς ἐγκρατείας ὁποῦ πρέπει νὰ ἔχουν οἱ Ἱερωμένοι ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐφημερίας των.

Τοὺς Ἀρχιερεῖς δὲ μόνους ὥρισε νὰ παρθενεύουν παντοτεινὰ ἀπὸ τὰς γυναῖκάς των.

Καὶ ἀνάγνωθι τὸν ιβʹ. καὶ ιγʹ. αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὸν εʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Δʹ. Ἀρέσκει, ἵνα Ἐπίσκοπος καὶ Πρεσβύτερος καὶ Διάκονος, καὶ πάντες οἱ τὰ ἱερὰ ψηλαφῶντες, τῆς σωφροσύνης φύλακες, γυναικῶν ἀπέχωνται.

Ἑρμηνεία. Καὶ οὗτος ὁ Κανὼν παρομοίως διορίζεται, ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι, Ἱερεῖς καὶ Διάκονοι, ἀλλὰ δὴ καὶ οἱ τὰ ἱερὰ ψηλαφῶντες, ἤτοι οἱ Ὑποδιάκονοι (κατὰ τὸν λγʹ. τῆς ἰδίας ταύτης Συνόδου) πρέπει νὰ ἀπέχουσι μὲ τελειότητα ἀπὸ τὴν σαρκικὴν μίξιν τῶν γυναικῶν αὐτῶν κατὰ συμφωνίαν αὐτῶν. Ἡ συνήθεια δὲ αὕτη ἐπικρατοῦσα εἰς τὴν Ῥώμην, κατὰ τὸν ιγʹ. τῆς ιϛʹ. ἀπὸ τῆς Ῥώμης, ἠκολούθησε καὶ εἰς τὴν Ἀφρικὴν διὰ τῶν τοῦ Ῥώμης τοποτηρητῶν. Ὁ γὰρ τὸν Κανόνα τοῦτον προβαλών, εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην, ἦτο Φαυστῖνος ὁ Ἐπίσκοπος Πικένου τῆς Ποντετινῆς χώρας τῆς Ἰταλίας, ὁ καὶ τοῦ Ῥώμης τοποτηρητής, ὡς ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Συνόδου ταύτης ὁρᾶται. Ἀνάγνωθι τὸν ιβʹ. καὶ ιγʹ. τῆς ϛʹ, καὶ εʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Εʹ. Τὴν τῆς ἀπληστίας ἐπιθυμίαν, ἣν τῶν κακῶν ἁπάντων μητέρα εἶναι, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, δέον ἐπέχειν, ἵνα μὴ τοῖς ἀλλοτρίοις κατακέχρηται, μηδὲ ἵνα, διὰ κέρδος, τοὺς τῶν Πατέρων ὅρους τις ὑπερβαίνῃ, μηδὲ ἵνα παντοίως τινὶ Κληρικῷ ἐξὸν εἴη ἀπὸ οἱουδήποτε πράγματος τόκον λαβεῖν. Καὶ τὰ μὲν νεωστὶ ἀνενεχθέντα, ἀμαυρὰ ὄντα, καὶ καθόλου λανθάνοντα, σκοπούμενα παρ’ ἡμῶν, τυπωθήσονται. Περὶ ὧν δὲ φανερώτατα ἡ θεία Γραφὴ ἐθέσπισεν, οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον ἕπεσθαι.

Ἀκολούθως γὰρ τὸ ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμον, πολλῷ μᾶλλον ἐν Κληρικοῖς ὀφείλει καταδικάζεσθαι.

Ἑρμηνεία. Μέλλωντας ὁ παρὼν Κανὼν νὰ διατάξῃ, ὅτι νὰ μὴ παίρνουν διάφορα οἱ Κληρικοί, γενικώτερον καὶ ἀναβατικώτερον ἄρχεται ἀπὸ τὴν πλεονεξίαν, ἥτις εἶναι μήτηρ ὅλων τῶν κακῶν, καὶ ἀκολούθως καὶ τῶν διαφόρων, λέγων, ὅτι ἡ τοιαύτη ἁμαρτία πρέπει νὰ ἐμποδίζεται, ἵνα μὴ μὲ τὴν εὐλογοφανῆ τάχα τῶν δανείων δόσιν, ἥτις κακή, καὶ παρὰ τὸ πρέπον μεταχείρισίς ἐστιν, ἀφαιρεῖ τὰ ξένα κέρδη τῶν δανειζομένων· καὶ ἵνα μὴ ἔχῃ ἄδειαν κἀνένας Κληρικὸς νὰ λαμβάνῃ διάφορον, τόσον ἀπὸ τὰ ἄσπρα, ὅσον καὶ ἀπὸ ἄλλου οἱουδήποτε εἴδους πρᾶγμα ὁποῦ ἤθελε δανείσει, καὶ διὰ τὸ κέρδος αὐτὸ νὰ παραβαίνῃ τοὺς Κανόνας τῶν Πατέρων, τοὺς τὰ διάφορα ἐμποδίζοντας. Καὶ τὰ μὲν τώρα νεωστὶ ἀναφερθέντα εἰς τὴν Σύνοδον ταύτην, σκοτεινὰ ὄντα καὶ ἀσαφῆ, θέλουν θεωρηθοῦν ἀπὸ ἡμᾶς, καὶ ἀποφασισθοῦν. Εἰς ἐκεῖνα δὲ ὁποῦ καὶ ἡ θεία Γραφή, καὶ οἱ ἱεροὶ Κανόνες θεσπίζουσιν, ἐμποδίζοντες φανερὰ τὰ διάφορα καὶ ἀπὸ τοὺς λαϊκούς, καὶ ἀπὸ τοὺς Κληρικούς, ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ἀποφασίζωμεν, ἀλλὰ νὰ ἀκολουθοῦμεν, διὰ τί, ἂν ἀπὸ τὴν θείαν Γραφὴν καὶ τοὺς Κανόνας καὶ οἱ λαϊκοὶ καταδικάζωνται, ὅταν παίρνουσι διάφορα, πόσῳ μᾶλλον καταδικάζονται οἱ Κληρικοὶ τοῦτο πράττοντες; Ἀνάγνωθι καὶ τὸν μδʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν γʹ. Γρηγορίου τοῦ Θαυματουργοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΣΤʹ. Χρίσματος ποίησιν καὶ κορῶν καθιέρωσιν ἀπὸ Πρεσβυτέρων μὴ γίνεσθαι, μήτε δὲ καταλλάξαι τινὰ εἰς δημοσίαν λειτουργίαν Πρεσβυτέρῳ ἐξεῖναι, τοῦτο πᾶσιν ἀρέσκει.

Ἑρμηνεία. Τρία πράγματα ἐμποδίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ μὴ γίνωνται ἀπὸ τὸν Ἱερέα, τὴν ἐκ διαφόρων ἀρωματικῶν εἰδῶν κατασκευὴν τοῦ ἁγίου Μύρου, τὸ νὰ ἀφιερώνῃ εἰς τὸν Θεὸν διὰ τῶν εὐχῶν τὰς κόρας ἐκείνας, αἱ ὁποῖοι χωριζόμεναι ἀπὸ τοὺς γονεῖς των, κατὰ τὸν ναʹ. τῆς παρούσης ταύτης Συνόδου, ὡμολόγουν νὰ παρθενεύουν, καὶ τὸ νὰ λύῃ ἀπὸ τὸ ἐπιτίμιον τῆς ἁμαρτίας τὸν μετανοοῦντα, καὶ ἀκολούθως διὰ τῆς κοινωνίας τῶν Μυστηρίων νὰ τὸν φιλιώνῃ μὲ τὸν Θεόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἐχθρὸς διὰ τῆς ἁμαρτίας, κάμνωντας αὐτὸν νὰ συνίσταται μὲ τοὺς πιστούς, καὶ φανερὰ νὰ λειτουργῇ, ἤτοι νὰ συμπροσεύχεται μὲ αὐτούς, νὰ συμμεταλαμβάνῃ, καὶ δι’ ὕμνων νὰ λατρεύῃ τὸν Θεὸν (λειτουργία γὰρ καὶ ἡ προσευχὴ καὶ πρὸς Θεὸν δοξολογία ὀνομάζεται)· διότι ταῦτα τὰ τρία πρέπει νὰ ἐνεργοῦνται ἀπὸ τὸν Ἀρχιερέα, κατ’ ἐξαίρετον δὲ ἡ τοῦ ἁγίου Μύρου κατασκευή. Κατὰ ἄδειαν δὲ τοῦ Ἀρχιερέως δύναται νὰ καταλλάττῃ τοὺς μετανοοῦντας καὶ ὁ Πρεσβύτερος. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν λθʹ. Ἀποστολικὸν καὶ τὸν ιθʹ. τῆς αʹ.

ΚΑΝΩΝ Ζʹ. Ἐὰν δέ τις ἐν κινδύνῳ καθεστώς, αἰτήσῃ ἑαυτὸν καταλλαγῆναι τοῖς ἱεροῖς θυσιαστηρίοις, τοῦ Ἐπισκόπου ἀπόντος, ὀφείλει εἰκότως ὁ Πρεσβύτερος ἐρωτῆσαι τὸν Ἐπίσκοπον, καὶ οὕτω τὸν ἐν κινδύνῳ καταλλάξαι, κατὰ τὴν ἐκείνου παραγγελίαν.

Ἑρμηνεία. Ἐπειδὴ ὁ ἀνωτέρω Κανὼν ἀπροσδιορίστως εἶπε νὰ μὴ λύῃ τοὺς μετανοοῦντας ἀπὸ τὰ ἐπιτίμια ὁ Πρεσβύτερος, ἀλλὰ ὁ Ἐπίσκοπος, ᾧ καὶ τὸ δεσμεῖν τοὺς ἁμαρτάνοντας δέδοται, ὁ παρὼν Κανὼν ἀκολούθως προσδιορίζει, ὅτι ἐάν τις μετανοῶν, εὑρίσκεται εἰς κίνδυνον θανάτου καὶ ζητήσῃ νὰ κοινωνήσῃ, ὁ δὲ Ἀρχιερεὺς δὲν εἶναι παρών, πρέπει ὁ Πρεσβύτερος νὰ ἐρωτήσῃ περὶ τούτου τὸν Ἐπίσκοπον, (ἂν δηλ. δίδωσι καιρὸν ἡ ἀσθένεια τοῦ κινδύνου), καὶ οὕτω νὰ συγχωρήσῃ εἰς αὐτὸν νὰ κοινωνήσῃ, Εἰ δέ, τοῦ Ἐπισκόπου μακρὰν εὑρισκομένου, ὁ ἀσθενὴς κινδυνεύῃ εἰς θάνατον καὶ δὲν καρτερεῖ, δύναται καὶ χωρὶς τὴν παραγγελίαν τοῦ Ἐπισκόπου νὰ συγχωρήσῃ τὸν ἀσθενῆ ὁ Πρεσβύτερος, κατὰ τὸν νʹ. τῆς αὐτῆς ταύτης Συνόδου (ὅρα καὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ Διονυσίου, τὴν εἰς τὴν ὑποσημ. τοῦ ιβʹ. τῆς αʹ. κειμένην), ἵνα μὴ στερηθῇ τοῦ ἀναγκαιοτάτου ἐφοδίου πρὸς τὴν φοβερὰν ἐκείνην ἀποδημίαν, τῆς θείας, λέγω, Μεταλήψεως, κατὰ τὸν αὐτὸν ιβʹ. τῆς αʹ.

ΚΑΝΩΝ Ηʹ. Εἰσὶ πολλοὶ οὐκ ἀγαθῆς ἀναστροφῆς, οἵτινες ἡγοῦνται τοὺς Πατέρας καὶ Ἐπισκόπους, ὡς ἔτυχεν, ὀφείλειν ἐνάγεσθαι. Τοὺς τοιούτους οὐ δεῖ προσδέχεσθαι.

Ἑρμηνεία. Τοῦ παρόντος Κανόνος τὸ νόημα δὲν εἶναι ἄλλο, πάρεξ νὰ μὴ ᾖναι δεκτοὶ εἰς τὸ νὰ κατηγοροῦν τοὺς Ἀρχιερεῖς, εἰς ὑπόθεσιν ἐγκληματικὴν καὶ ἐκκλησιαστικήν, ἄνθρωποι διαβεβλημένοι καὶ οὐ καλὸν βίον ἔχοντες, ἀλλὰ ἄνθρωποι ἀξιόπιστοι καὶ ἀκατηγόρητοι. Πατέρας δὲ τοὺς Ἀρχιερεῖς ὀνομάζει, ὡς τοὺς πιστοὺς ἀναγεννῶντας διὰ τῆς διδασκαλίας, καὶ μάλιστα διὰ τῆς τελεσιουργίας τῶν Μυστηρίων, καθ’ ὃ καὶ υἱοὶ τῶν Προφητῶν οἱ μαθηταὶ ἐκείνων, κατὰ τὸν Ἀλεξανδρείας Κύριλλον ὀνομάζονται. Ὅρα καὶ τὸν οδʹ. τῶν Ἀποστόλων.

ΚΑΝΩΝ Θʹ. Ὥστε τοὺς ἀξίως τῶν οἰκείων ἐγκλημάτων ἀπὸ Ἐκκλησίας διωχθέντας, ἐάν τις Ἐπίσκοπος ἢ Πρεσβύτερος δέξηται εἰς κοινωνίαν, καὶ αὐτὸς ἔτι μὴ τῷ ἴσῳ ἐγκλήματι ὑπεύθυνος φανῇ, ἅμα τοῖς τοῦ οἰκείου Ἐπισκόπου τὴν κανονικὴν ψῆφον ἀποφεύγουσιν.

Ἑρμηνεία. Διορίζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι ἐὰν κἀνένας Ἐπίσκοπος ἢ Πρεσβύτερος, συγκοινωνήσῃ μὲ ἐκείνους ὁποῦ εἶναι ἀφωρισμένοι ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν ὑπὸ τοῦ ἐδικοῦ των Ἀρχιερέως, ἢ καὶ καθῃρημένοι, ἢ καὶ ἀναθεματισμένοι μὲ δικαιοσύνην καὶ κατ’ ἀξίαν τῶν ἐγκλημάτων τους, καὶ αὐτοὶ οἱ τούτους δεχθέντες νὰ ὑποπίπτουν εἰς τὸν ἴδιον ἐκείνων ἀφορισμὸν ἢ καθαίρεσιν ἢ ἀναθεματισμόν.

Καὶ ὅρα τὸν ιʹ. ιαʹ. καὶ τὸν λβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Ιʹ. Ἐάν τις τυχὸν Πρεσβύτερος ὑπὸ τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου καταγνωσθείς, φυσιότητί τινι καὶ ὑπερηφανείᾳ ἐπαρθείς, ἡγήσηται ὀφείλειν κεχωρισμένως ἅγια τῷ Θεῷ προσφέρειν, ἢ ἄλλο ἀνορθοῦν θυσιαστήριον οἰηθείη κατὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω.

Ἑρμηνεία. Ἐὰν δέ τινας τυχὸν Ἱερεύς, διορίζει ὁ παρὼν Κανών, κατηγορηθεὶς εἰς τὴν ζωὴν (δηλ. ὅτι οὐ καλῶς ζῇ) ἀπὸ τὸν Ἐπίσκοπόν του, ἔλθῃ εἰς τόσην ὑπερηφάνειαν καὶ φύσημα, ὥστε νὰ ἀποστατήσῃ ἀπὸ αὐτὸν καὶ νὰ ἱερουργῇ μὲν μόνος, καὶ καθ’ ἑαυτὸν δὲ νὰ καινουργήσῃ ἄλλο θυσιαστήριον καὶ Ἐκκλησίαν, χωρὶς τὴν ἄδειαν τοῦ Ἐπισκόπου του, ὁ τοιοῦτος ἂς ἀναθεματίζεται· διότι τοῦτο ὁποῦ κάμνει εἶναι ἐναντίον καὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ἐκκλησίας, ἥτις θέλει νὰ ὑπόκεινται τοῖς Ἀρχιερεῦσιν οἱ Ἱερεῖς, καὶ ἐναντΐον τῆς πίστεως, ὡσὰν ὁποῦ ἐκ τούτου οἱ ἄπιστοι βλασφημοῦσι καὶ περιγελοῦσι τὴν πίστιν ἡμῶν, βλέποντες ἔτσι ἀτακτοῦντας τοὺς Ἱερωμένους, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, διὰ τί τοῦτο ὁποῦ κάμνει, προξενεῖ σχίσμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν λαʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΙΑʹ. Ἐάν τις Πρεσβύτερος ἐν τῇ διαγωγῇ αὐτοῦ καταγνωσθῇ, ὀφείλει ὁ τοιοῦτος τοῖς γειτνιῶσιν Ἐπισκόποις προσαγγεῖλαι, ἵνα αὐτοὶ τοῦ πράγματος ἀκροάσωνται, καὶ δι’ αὐτῶν τῷ ἰδίῳ Ἐπισκόπῳ καταλλαγῇ. Τοῦτο δὲ ἐὰν μὴ ποιήσῃ, ἀλλ’ ὅπερ ἀπείη, ὑπεροψίᾳ φυσιούμενος, ἐκ τῆς τοῦ ἰδίου Ἐπισκόπου κοινωνίας ἑαυτὸν χωρίσῃ, καὶ παρὰ μίαν μετά τινων σχίσμα ποιῶν, ἁγίασμα τῷ Θεῷ προσενέγκῃ, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα λογισθήτω καὶ τὸν ἴδιον τόπον ἀπολεσάτω, σκοπουμένου, μήποτε κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου μέμψιν ἔχῃ δικαίαν.

Ἑρμηνεία. Ἡνωμένος εἶναι ὁ παρὼν Κανὼν μὲ τὸν πρὸ αὐτοῦ ἀνωτέρω· λέγει γὰρ ὅτι νὰ ἀναθεματίζεται ναὶ ὁ ἀπὸ τοῦ Ἐπισκόπου του χωρίσας ἑαυτὸν Πρεσβύτερος, καὶ τὸν τόπον του νὰ χάνῃ, ἤτοι νὰ καθαίρεται, ἐὰν ὅμως δὲν ἀναγγείλῃ πρότερον τὸ πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται ἀπὸ τὸν Ἐπίσκοπόν του εἰς τοὺς γείτονας καὶ πλησιοχώρους Ἐπισκόπους, ἵνα δι’ αὐτῶν φιλιωθῇ μὲ ἐκεῖνον, ἀλλὰ καταφρονήσας δι’ ὑπερηφάνειαν, ἀποστατήσῃ. Πρὸς τούτοις δὲ πρέπει νὰ γίνεται ἐξέτασις, μήπως διὰ δικαίας κατηγορίας καὶ ἐγκλήματα φεύγῃ τὴν κοινωνίαν τοῦ Ἐπισκόπου του ὁ Πρεσβύτερος. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν λαʹ. καὶ λβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΙΒʹ. Ἐάν τις Ἐπίσκοπος, ὅπερ ἀπείη, ἔν τινι ἐγκλήματι περιπέσῃ καὶ γένηται πολλὴ ἀνάγκη τοῦ μὴ δύνασθαι πολλοὺς συνελθεῖν, διὰ τὸ μὴ ἀπομεῖναι αὐτὸν ἐν τῷ ἐγκλήματι, ἀπὸ δώδεκα Ἐπισκόπων ἀκουσθῇ, καὶ ὁ Πρεσβύτερος ἀπὸ ἓξ Ἐπισκόπων καὶ τοῦ ἰδίου· καὶ ὁ Διάκονος ἀπὸ τριῶν.

Ἑρμηνεία. Ὁ Ἐπίσκοπος κατηγορούμενος, ὡρίσθη μὲν ἀπὸ τὸν δʹ. τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ νὰ κρίνεται ἁπὸ τὴν Σύνοδον τῆς ἐπαρχίας. Ἐὰν δὲ ἀκολουθήσῃ δυσκολία εἰς τὸ νὰ συναχθοῦν Ἐπίσκοποι πολλοί, προστάζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ κρίνεται ἡ ἐγκληματικὴ ὑπόθεσις αὐτοῦ ἀπὸ δώδεκα Ἐπισκόπους καὶ ἀπὸ τὸν ἐδικόν του, ἵνα μὴ ὁ Ἐπίσκοπος ἀπομείνη εἰς τὸ ἔγκλημα ὁποῦ κατηγορεῖται, δηλ. ἵνα μὴ ὡς ὑπὸ κατηγορίας εὑρισκόμενος, καὶ μὴ ἀθωωθείς, καταφρονῆται ἀπὸ τὸν λαόν του. Τῶν δὲ Πρεσβυτέρων ἡ ἐγκληματικὴ κρίσις νὰ κρίνεται ἀπὸ ἓξ ξένους Ἐπισκόπους καὶ ἀπὸ τὸν ἐδικόν τους. Τῶν δὲ Διακόνων ἀπὸ τρεῖς καὶ ἀπὸ τὸν ἐδικόν τους. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολ. καὶ τὸν ϛʹ. τῆς βʹ. καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΙΓʹ. Πολλοὶ Ἐπίσκοποι συναχθέντες, Ἐπίσκοπον χειροτονήσουσιν. Εἰ δὲ ἀνάγκη γένηται, τρεῖς Ἐπίσκοποι, ἐν οἱῳδήποτε ἂν τόπῳ ὦσι, τῷ τοῦ πρωτεύοντος παραγγέλματι, χειροτονήσουσι τὸν Ἐπίσκοπον. Καὶ ἐάν τις ἔν τινι ἐναντιωθῇ τῇ ἰδίᾳ ὁμολογίᾳ, ἢ τῇ ὑπογραφῇ, αὐτὸς ἑαυτὸν ἀποστερήσῃ τῆς τιμῆς.

Ἑρμηνεία. Τόσον ἡ ψῆφος, ὅσον καὶ ἡ διὰ τῶν εὐχῶν ἱεροτελεστία τοῦ Ἀρχιερέως πρέπει νὰ γίνεται ἀπὸ πολλοὺς Ἀρχιερεῖς, κατὰ τὸν παρόντα Κανόνα. Ἂν δὲ ὑπὸ ἀνάγκης καὶ δυσκολίας τινὸς δὲν δύνανται πολλοὶ νὰ συναχθοῦν, τρεῖς ὅμως Ἀρχιερεῖς πρέπει καὶ νὰ ψηφίζουν καὶ νὰ χειροτονοῦν τὸν μέλλοντα ἀρχιερατεῦσαι, μὲ τὴν παραγγελίαν καὶ τὴν γνώμην τοῦ τῆς ἐπαρχίας Μητροπολίτου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπόκεινται αὐτοὶ καὶ ὁ μέλλων χειροτονηθῆναι.

Ἐὰν δέ τινας ἐκ τῶν ψηφισαμένων Ἀρχιερέων, καὶ ὁμολογήσας διὰ στόματος, καὶ ὑπογράψας διὰ χειρός, ὅτι ἄξιος τῆς Ἐπισκοπῆς ἐστιν ὁ μέλλων ἀρχιερατεῦσαι, ὕστερον ἐναντιωθῇ εἰς τὴν ὁμολογίαν καὶ ὑπογραφήν του λέγων, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιος (ἴσως διὰ τί ἔμαθε κἀνένα τι ἔγκλημά του κωλύον αὐτὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης), οὗτος αὐτὸς ἑαυτὸν ἐστέρησεν ἀπὸ τὴν τοῦ Ἐπισκόπου τιμήν, ἤτοι θέλει καθαιρεθῇ, ἂν ὅμως δὲν ἀποδείξῃ τὸ κατὰ τοῦ ὑποψηφίου ἔγκλημα.

Ὅρα καὶ τὸν αʹ. Ἀποστολ. τὸν δʹ. τῆς αʹ. καὶ τὸ τέλος τοῦ ϛʹ. τῆς αὐτῆς αʹ,

ΚΑΝΩΝ ΙΔʹ. Ἤρεσεν, ἵνα ὅστις δήποτε τῶν Ἐπισκόπων, ἢ Πρεσβυτέρων, ἢ Διακόνων, ἢ Κληρικῶν, πράγματος αὐτῷ ἐγκληματικοῦ ἢ πολιτικοῦ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κινουμένου, ἐὰν παραιτούμενος τὸ ἐκκλησιαστικὸν δικαστήριον, δημοσίοις θελήσῃ καθαρθῆναι δικαστηρίοις, κᾂν ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ ψῆφος ἐκφωνηθῇ, ὅμως τὸν ἴδιον τόπον ἀπολέσῃ.

Καὶ τοῦτο μὲν ἐπὶ τοῦ ἐγκληματικοῦ, ἐπὶ δὲ τοῦ πολιτικοῦ, ἀπολέσῃ τό, εἰς ὃ ἐνίκησεν, ἐὰν τὸν ἴδιον τόπον θελήσῃ κατέχειν.

Ἑρμηνεία. Οἱ Ἱερωμένοι πάντες καὶ Κληρικοί, ὅταν ἔχουσι κᾀμμίαν ὑπόθεσιν, ἢ ἐγκληματικήν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ τοὺς καθαίρῃ, ἢ πολιτικήν, ἤγουν διὰ χρημάτων ζημίαν, πρέπει τόσον οἱ ἐνάγοντες, ὅσον καὶ οἱ ἐναγόμενοι νὰ θεωροῦν ταύτην εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν κριτήριον τοῦ Ἐπισκόπου ἢ τοῦ Μητροπολίτου, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπόκεινται, καθὼς ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται.

Ὄχι καὶ καταφρονήσει μὲν τὸ ἐσωτερικὸν κριτήριόν τινας ἐξ αὐτῶν, θελήσει δὲ νὰ φανῇ καθαρὸς ἀπὸ τὸ ἔγκλημά του εἰς ἐξωτερικὰ δικαστήρια καὶ κοσμικά, οὗτος, κᾂν καὶ δικαιωθῇ ἀπὸ τὸ ἔγκλημά του εἰς αὐτά, νὰ καθαίρεται ἂν ἡ ὑπόθεσις ἦτο ἐγκληματική· εἰ δὲ ἡ ὑπόθεσις ἦτο διὰ χρήματα καὶ ἐνίκησε τὴν κρίσιν, εἰ μὲν αὐτὸς θέλῃ νὰ ἔχῃ τὸν βαθμὸν τῆς Ἱερωσύνης καὶ νὰ μὴ καθαιρεθῇ, πρέπει νὰ χάσῃ τὸ κέρδος τῶν χρημάτων ὁποῦ ἔλαβε διὰ τῶν κοσμικῶν κριτηρίων· ὄχι καὶ δὲν παραιτεῖ τὸ κέρδος αὐτό, νὰ καθαίρεται διὰ τὴν καταφρόνησιν ὁποῦ ἔκαμε τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ κριτηρίου. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολικόν, τὸν ϛʹ. τῆς αʹ. καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΙΕʹ. Καὶ τοῦτο γεμὴν ἤρεσεν, ὥστε, ἐὰν ἀπὸ οἱωνδήποτε δικαστῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπ’ ἄλλους δικαστὰς ἐκκλησιαστικούς, ἔχοντας μείζονα τὴν αὐθεντίαν, ἔκκλητος γένηται, μηδὲν βλάπτειν τούτους, ὧν ἡ ψῆφος λύεται, ἐὰν ἐλεγχθῆναι μὴ δυνηθῶσιν, ἢ κατὰ ἔχθραν, ἢ κατὰ προσπάθειαν δεδικακέναι, ἤ τινι χάριτι ὑποφθαρῆναι.

Ἑρμηνεία. Ἐὰν δὲ οἱ κρινόμενοι Κληρικοὶ ἀναβιβάσουν καὶ ἐκκαλέσουν τὴν κρίσιν των ἀπὸ μικροτέρους κριτὰς εἰς μεγαλητέρους, ἀπὸ Ἐπίσκοπον θετέον εἰς Μητροπολίτην ἢ Πατριάρχην, καὶ ἐξεταζομένη ἡ ἀπόφασις τῶν μικροτέρων, ἀνατραπῇ ἀπὸ τοὺς μεγαλητέρους, ἂν τοῦτο, λέγω, γένῃ, διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ μὴ βλάπτωνται οἱ μικρότεροι ἐκεῖνοι, ἂν ὅμως δὲν φανερωθοῦν ὅτι ἔκαμαν τὴν ἀπόφασιν ἐχθρικά, ἢ διὰ φιλίαν, ἢ διὰ χάριν τινὰ καὶ δωροληψίαν. Εἰ μὲν γὰρ διὰ ταῦτα ἔκριναν, βλάπτονται εἰς τὴν οἰκείαν τιμήν. Ὅρα καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστ. τὸν ϛʹ. τῆς αʹ. καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΙΣΤʹ. Ἐὰν δὲ κατὰ συναίνεσιν τῶν μερῶν, ἐπιλεγέντες ὧσι δικασταί, εἰ καὶ ὀλιγώτεροι ἔσονται τῶν ὁρισθέντων, μὴ ἐξεῖναι ἐκκαλεῖσθαι.

Ἑρμηνεία. Ἐὰν δὲ οἱ Ἱερωμένοι καὶ Κληρικοί, ὅ, τε κατηγορῶν καὶ ὁ κατηγορούμενος, διαλέξουν αἱρετοὺς κριτὰς διὰ νὰ κρίνουν τὴν ἀγωγήν, τότε, ἐὰν καὶ οἱ διαλεχθέντες αὐτοὶ αἱρετοὶ κριταὶ ἦναι ὀλιγώτεροι κατὰ τὸν ἀριθμὸν ἀπὸ τοὺς ὁρισθέντας ἀνωτέρω, ἐπὶ μὲν Ἐπισκόπου δώδεκα, ἐπὶ Πρεσβυτέρου ἕξ, καὶ ἐπὶ Διακόνου τρεῖς, δὲν εἶναι ἄδεια τοῦ λοιποῦ εἰς τοὺς κρινομένους νὰ ἐκκαλέσουν καὶ νὰ ἀναβιβάσουν τὴν κρίσιν αὐτῶν εἰς ἀνώτερον κριτήριον, ἀλλὰ νὰ στέργουν εἰς τὴν τῶν ὑπ’ αὐτῶν διαλεχθέντων ἀπόφασιν.

Συμφωνία. «Συμφώνως, λέγει καὶ ὁ ρεʹ. τῆς αὐτῆς Συνόδου, ἀλλὰ καὶ οἱ πολιτικοὶ νόμοι· ὁ δὲ ριαʹ. τῆς παρούσης ταύτης Συνόδου λέγει, ὅτι ἡ Σύνοδος ἐπένευσεν εἰς τοὺς αἱρετικοὺς κριτὰς ὁποῦ ἐδιάλεξεν ὁ Μαυρέντιος καὶ Σάγκιπτος οἱ Ἐπίσκοποι· ὁ δὲ ρλαʹ. ταύτης διορίζει νὰ μένῃ ἀκοινώνητος ὁ Ἐπίσκοπος ἐκεῖνος ὁποῦ δὲν πεισθῇ εἰς τὴν κρίσιν τῶν αἱρετῶν κριτῶν, ἕως οὖ νὰ πεισθῇ». Ὅρα καὶ τὸν οδʹ. Ἀποστολ. τὸν ϛʹ. τῆς αʹ. καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΙΖʹ. Ὥστε τὰ τέκνα τῶν Ἱερέων θεώρια κοσμικὰ μὴ ἐκτελεῖν, μηδὲ θεωρεῖν. Τοῦτο δὲ καὶ πᾶσι τοῖς Χριστιανοῖς ᾀεὶ κεκήρυκται, ὥστε, ὅπου βλασφημίαι εἰσὶ μὴ προσιέναι.

Ἑρμηνεία. Προστάζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι οἱ υἱοὶ τῶν Ἱερέων νὰ μὴ κάμνουσι τὰς θεωρίας καὶ παίγνια ὁποῦ γίνονται εἰς τὰ θέατρα μὲ τὰ τρεξίματα τῶν ἀλόγων, καὶ μὲ τὰς μάχας τῶν θηρίων καὶ ζώων, ἔχοντες δηλ. αὐτοὶ τὴν τῶν ἀλόγων καὶ τῶν τοιούτων ζώων ἐπιστασίαν, ἀλλ’ οὔτε ὅλως νὰ στέκωνται νὰ τὰ θεωροῦν ὅταν οἱ ἄλλοι τὰ κάμνουν, ὄχι μόνον δὲ οἱ τῶν Ἱερωμένων υἱοί, ἀλλὰ καὶ ὅλοι κοινῶς οἱ Χριστιανοὶ παντοτεινὰ διδάσκονται νὰ μὴ πλησιάζουν εἰς τὰ θέατρα, ὅπου πολλὰ ἄσεμνα πράγματα γίνονται, διὰ μέσου τῶν ὁποίων βλασφημεῖται καὶ ὑβρίζεται ἡ πίστις τῶν Χριστιανῶν ἀπὸ τοὺς ἀπίστους καὶ ἀσεβεῖς. Ὅρα καὶ τὸν κδʹ. τῆς ϛʹ. ἀλλὰ καὶ τὸν μβʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΙΗʹ. Ἤρεσεν, ἵνα Ἐπίσκοποι, καὶ Πρεσβύτεροι, καὶ Διάκονοι ἐκλήπτορες μὴ γίνωνται, ἢ προκουράτορες, μηδὲ ἔκ τινος αἰσχροῦ καὶ ἀτίμου πράγματος τροφὴν πορίζωνται. Ὀφείλουσι γὰρ ἀποβλέψαι εἰς τὸ γεγραμμένον. «Οὐδεὶς στρατευόμενος τῷ Θεῷ, ἐμπλέκει ἑαυτὸν πράγμασι κοσμικοῖς».

Ἑρμηνεία. Δὲν πρέπει οἱ Ἱερωμένοι νὰ ἐκλαμβάνουσιν, ἤτοι νὰ πακτώνουσι ξένα ὑποστατικά, ἢ νὰ γίνωνται προκουράτορες, ἤτοι φροντισταὶ καὶ διοικηταὶ πραγμάτων κοσμικῶν (κοῦρα γὰρ Λατινιστὶ φροντὶς καὶ διοίκησις ἑρμηνεύεται), καθὼς διορίζει ὁ παρὼν Κανών, ἀλλ’ οὐδὲ πρέπει νὰ εὐγάζωσι τὴν ζωοτροφίαν τους ἀπὸ κἀνένα ἐργόχειρον αἰσχρὸν καὶ ἄτιμον. Αἰσχρὸν μέν, καθὼς εἶναι τὸ νὰ γίνωνται πορνοβοσκοί, ἄτιμον δέ, καθὼς εἶναι τὸ νὰ ἔχουν ἐργαστήριον καπηλικόν, ἢ ἀρωματικόν, ἢ τὸ νὰ ἰατρεύουν, καὶ ἄλλα παρόμοια. Διότι, ἂν κατὰ τὸν Παῦλον κἀνένας στρατιώτης δὲν ἀνακατώνετο εἰς πραγματείας ἄλλας, διὰ νὰ ἀρέσῃ εἰς τὸν ἐπίγειον αὐτοῦ Βασιλέα, πόσῳ μᾶλλον οἱ στρατιῶται τοῦ Θεοῦ Ἱερωμένοι δὲν πρέπει εἰς κοσμικὰς φροντίδας νὰ ἐμπλέκουσιν ἑαυτούς, ἵνα τῷ οὐρανίῳ αὑτῶν Βασιλεῖ φανῶσιν εὐάρεστοι. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ϛʹ. Ἀποστολ. καὶ τὸν θʹ. τῆς ϛʹ.

ΚΑΝΩΝ ΙΘʹ. Ἤρεσεν, ὥστε τοὺς Ἀναγνώστας, εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἥβης ἐρχομένους, ἀναγκάζεσθαι, ἢ συμβίους ἀγαγέσθαι, ἢ ἐγκράτειαν ὁμολογεῖν.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι ὅταν οἱ Ἀναγνῶσται ἔλθουν εἰς ἡλικίαν ιδʹ. χρόνων, ἀναγκάζονται, ἢ νὰ λαμβάνουν γυναῖκα, ἢ νὰ ὑπόσχωνται ὅτι θέλουν φυλάξουν παρθενίαν καὶ ἀγαμίαν. Οὗτος δὲ ὁ Κανὼν φαίνεται νὰ ἐπεκράτει μόνον εἰς τὴν Ἀφρικὴν κατὰ τὸν Ζωναρᾶν, ἀλλ’ ὄχι καὶ εἰς ἄλλους τόπους. Ὅρα καὶ τὸν κϛʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ Κʹ. Ἤρεσεν, ἵνα Κληρικός, ἐὰν χρήματα δῷ ἐν χρήσει, τὰ χρήματα λάβῃ· ἐὰν εἶδος, ὅσον δέδωκε λάβῃ.

Ἑρμηνεία. Καὶ οὗτος ὁ Κανὼν παρομοίως μὲ τὸν εʹ. τῆς παρούσης ταύτης Συνόδου ἐμποδίζει τὸ νὰ λαμβάνουν διάφορα οἱ Κληρικοΐ, ἀλλ’ ὅσα μὲν ἄσπρα δανείσουν, τόσα καὶ νὰ λαμβάνουν, καὶ ὅ,τι ἄλλο εἶδος δώσουν, εἴτε σῖτον, εἴτε ὄσπρια, εἴτε ἄλλο τοιοῦτό τι, τόσον καὶ νὰ παίρνουν ὀπίσω, καὶ ὄχι περισσότερον. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν μδʹ. Ἀποστολικὸν Κανόνα.

ΚΑΝΩΝ ΚΑʹ. Ἤρεσεν, ἵνα πρὸ τῶν εἰκοσιπέντε ἐνιαυτῶν Διάκονοι μὴ χειροτονῶνται.

Ἑρμηνεία. Οἱ Διάκονοι δὲν πρέπει νὰ χειροτονῶνται, κατὰ τὸν παρόντα Κανόνα, πρὸ τοῦ νὰ φθάσουν εἰς ἡλικίαν χρόνων κεʹ. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ιδʹ. τῆς ϛʹ.

ΚΑΝΩΝ ΚΒʹ. Ἤρεσεν, ἵνα οἱ Ἀναγνῶσται τὸν δῆμον μὴ προσκυνῶσιν

Ἑρμηνεία. Ὁ Κανὼν οὗτος ἐμποδίζει μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν θείων λόγων, νὰ μὴ στρέφωνται οἱ Ἀναγνῶσται καὶ προσκυνοῦσι τὸν λαόν, ἐπειδὴ μόνους τοὺς Ἀρχιερεῖς καὶ Ἱερεῖς καὶ Διακόνους ὀφείλουσι νὰ προσκυνοῦν, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὸ πλῆθος τῶν λαϊκῶν, καὶ μάλιστα ἐν τῷ καιρῷ τῆς ὑπηρεσίας των. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν λγʹ. τῆς ϛʹ.

ΚΑΝΩΝ ΚΓʹ. Ἤρεσεν, ἵνα ἡ Μαυριτανία Σιτιφένσης, ὡς ᾔτησε, (τὸν πρωτεύοντα τῆς Νουμιδικῆς χώρας, ἧς τινος ἐκ τῆς Συνόδου κεχώρισται), ἵνα ἴδιον ἔχη πρωτεύοντα, συναινέσει πάντων τῶν πρωτευόντων τῶν Ἀφρικανῶν ἐπαρχιῶν, καὶ πάντων τῶν Ἐπισκόπων, διὰ τὸ μακροδαπὲς ἔχειν, ἐπετράπη.

Ἑρμηνεία. Ὁ Κανὼν οὗτος, ἀγκαλὰ καὶ τοπικός ἐστι, λέγων, ὅτι ἡ Μαυριτανία νὰ μὴ ᾖναι ὑποκειμένη εἰς τὸν Μητροπολίτην τῆς Νουμιδίας, διὰ τὸ μάκρος τοῦ τόπου ὁποῦ ἔχει ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλην, καὶ τὴν δυσκολίαν ὁποῦ ἐντεῦθεν ἀκολουθεῖ εἰς τὸ νὰ συνέρχωνται ἐν τῇ Συνόδῳ, ἀλλὰ νὰ συγχωρηθῇ νὰ ἔχῃ ἐδικόν της Μητροπολίτην μὲ ὅλον τοῦτο ὁ τοπικὸς καὶ μερικὸς οὗτος Κανὼν δύναται νὰ γένῃ καθολικὸς καὶ γενικός. Μανθάνομεν γὰρ ἐξ αὐτοῦ, ὅτι καὶ κάθε ἄλλος τόπος μακρὰν ἀπὸ ἄλλον διακείμενος, πρέπει νὰ συγχωρῆται εἰς τὸ νὰ ἔχῃ ἴδιον Μητροπολίτην διὰ τὰ αὐτὰ αἴτια.

ΚΑΝΩΝ ΚΔʹ. Ἤρεσεν, ὥστε χειροτονουμένου Ἐπισκόπου ἢ Κληρικοῦ, πρότερον ἀπὸ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς τὰ δεδογμένα ταῖς Συνόδοις εἰς τὰς ἀκοὰς αὐτῶν ἐντίθεσθαι, ἵνα μή, ποιοῦντες κατὰ τοὺς ὅρους τῆς Συνόδου, μεταμεληθῶσιν.

Ἑρμηνεία. Οἱ χειροτονοῦντες Ἐπίσκοπον ἢ Κληρικὸν πρέπει, κατὰ τὸν Κανόνα τοῦτον, πρὸ τῆς χειροτονίας νὰ λέγουσιν εἰς αὐτοὺς τὰ ὁρισθέντα ἀπὸ τὰς ἁγίας Συνόδου, Οἰκουμενικάς τε καὶ τοπικάς, τόσον περὶ ὀρθῆς πίστεως, ὅσον καὶ περὶ βίου ὀρθοῦ, καὶ ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας καὶ καταστάσεως, ἵνα διὰ τῆς διδασκαλίας ταύτης οἱ χειροτονούμενοι οὗτοι μανθάνοντες τοὺς ὅρους καὶ Κανόνας τῶν Πατέρων, καὶ κατ’ αὐτοὺς ποιοῦντες καὶ πολιτευόμενοι, μὴ μετανοήσωσιν ὡς παραβάται, οὔτε ἐν τῇ παρούσῃ ζωῇ κανονιζόμενοι καὶ Συνοδικῶς ἐπιτιμώμενοι, οὔτε εἰς τὴν μέλλουσαν κολαζόμενοι (ἐπειδὴ δὲ γράφεται, καὶ κατὰ τῶν ὅρων τῶν Συνόδων, εὐοδοῦται τὸ νόημα καὶ οὕτω· διὰ νὰ μὴ μετανοήσουν, εἴτε ἐν τῷ παρόντι, εἴτε ἐν τῷ μέλλοντι, ἀνίσως κάμουν ἐναντίον τῶν διδαχθέντων Κανόνων καὶ ὅρων, ὡς ἐν γνώσει ἁμαρτάνοντες).

Ὅρα καὶ τὸν βʹ. τῆς ζʹ.

ΚΑΝΩΝ ΚΕʹ. Ἤρεσεν, ἵνα τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων Εὐχαριστία μὴ δοθῇ. Γέγραπται γάρ, Λάβετε φάγετε· τὰ δὲ τῶν νεκρῶν σώματα οὐδὲ λαβεῖν δύναται, οὐδὲ φαγεῖν, καὶ ἵνα μὴ τοὺς ἤδη τελευτῶντας βαπτισθῆναι ποιήσῃ ἡ τῶν Πρεσβυτέρων ἄγνοια.

Ἑρμηνεία. Ἀπὸ τὸν παρόντα Κανόνα ἐρανίσθη ἡ ϛʹ. Σύνοδος τὸν πγʹ. αὐτῆς Κανόνα, δηλ. μόνον τὸ νὰ μὴ μεταλαμβάνῃ τινὰς τοὺς νεκρούς. Καὶ ὅρα τὴν ἑρμηνείαν ἐκεῖ. Ὁ δὲ παρὼν προσδιορίζει ἀκόμη καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ βαπτίζῃ τινὰς Ἱερεὺς κατὰ ἄγνοιαν τοὺς ἀποθανόντας καὶ τελευτήσαντας, ἐπειδὴ οἱ νεκροὶ οὔτε νὰ συνταχθοῦν δύνανται μὲ τὸν Χριστόν, οὔτε νὰ ἀποταχθοῦν τὸν Σατανᾶν, οὔτε ἄλλο τι νὰ κάμουν σύνηθες εἰς τὴν τελεσιουργίαν τοῦ βαπτίσματος. Ἕως οὗ δὲ ἀναπνέει ἀκόμη τινάς, θέλει ἀξιωθῇ τοῦ θείου Βαπτίσματος, κατὰ τὸν Ζωναρᾶν.

ΚΑΝΩΝ ΚΣΤʹ. Ὥστε, κατὰ τοὺς ἐν Νικαίᾳ ὅρους, διὰ τὰς ἐκκλησιαστικὰς αἰτίας, αἵτινες πολλάκις πρὸς ὄλεθρον τοῦ λαοῦ παλαιοῦνται, καθ’ ἕκαστον ἐνιαυτὸν Σύνοδον συγκαλεῖσθαι, πρὸς ἣν πάντες οἱ τῶν ἐπαρχιῶν τὰς πρώτας καθέδρας ἐπέχοντες, ἐκ τῶν οἰκείων Συνόδων, δύω, ἢ καὶ ὅσους ἐπιλέξωνται Ἐπισκόπους τοποτηρητὰς ἀποστείλωσιν, ἵνα ἐν τῇ συναχθείσῃ συνελεύσει πλήρης εἶναι δυνηθῇ ἡ αὐθεντία.

Ἑρμηνεία. Διὰ νὰ μὴ παλαιόνωνται καὶ μὲ τὸν χρόνον βεβαιόνωνται αἱ κατὰ καιροὺς ἀνακύπτουσαι ἐκκλησιαστικαὶ ὑποθέσεις καὶ ἀταξίαι πρὸς βλάβην τοῦ λαοῦ, διορίζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ γίνεται Σύνοδος τῶν Ἐπισκόπων κατ’ ἔτος, ὡς καὶ ὁ εʹ. τῆς ἐν Νικαίᾳ τοῦτο διορίζει, πρὸς τὴν ὁποίαν Σύνοδον ὅλοι οἱ Μητροπολῖται νὰ στέλλουν δύω, ἢ καὶ περισσοτέρους Ἐπισκόπους ἀπὸ τὴν Σύνοδον τῆς ἐπαρχίας των τοποτηρητάς, ἤτοι τηροῦντας καὶ ἐπέχοντας τὸν τόπον αὐτῶν, ἵνα τὰ παρὰ τῆς Συνόδου ταύτης διοριζόμενα μὲ πληρεξουσιότητα διορισθῇ, ὡς συμψηφιζομένων ταῦτα ἁπάντων τῶν Μητροπολιτῶν. Ἐν δὲ τοῖς πρακτικοῖς τῆς παρούσης ταύτης Συνόδου γέγραπται, ὅτι ἀπὸ τὴν Τρίπολιν νὰ στέλλεται εἰς τὴν ἐνιαυσίαν ταύτην Σύνοδον ἕνας τοποτηρητὴς διὰ τὴν ἐκεῖσε σπανιότητα τῶν Ἐπισκόπων. Ὁ δὲ Βαλσαμὼν λέγει, ὅτι δὲν ἐμποδίζεται τὸ νὰ στέλλωνται τοποτηρηταὶ τῶν Μητροπολιτῶν καὶ Πρεσβύτεροι καὶ Διάκονοι, καθὼς καὶ εἰς μερικὰς Οἰκουμενικὰς Συνόδους τοῦτο ἐγένετο. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν λζʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΚΖʹ. Ἐάν τις τῶν Ἐπισκόπων κατηγορῆται παρὰ τοῖς τῇ αὐτοῦ χώρᾳ πρωτεύουσιν, ὁ κατήγορος ἀγάγῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ μηδὲ ἀπὸ τῆς κοινωνίας κωλυθῇ ὁ κατηγορούμενος, εἰ μὴ δ’ ἂν πρὸς ἀπολογίαν ἐν τῷ δικαστηρίῳ τῶν ἐπιλεγέντων δικάζειν, γράμμασι προσκληθείς, τῇ ὡρισμένῃ ἡμέρᾳ οὐδαμῶς ἀπαντήσοι, τοὐτέστιν, ἐντὸς προθεσμίας μηνός, ἀφ’ ἧς ἡμέρας φανείη τὰ γράμματα δεξάμενος. Ἐὰν δὲ ἀληθεῖς τινας καὶ ἀναγκαστικὰς αἰτίας ἀποδείξῃ, τὰς αὐτὸν κωλυούσας ἀπαντῆσαι πρὸς ἀπολογίαν τῶν κατ’ αὐτοῦ προτεθέντων, ἐντὸς ἑτέρου μηνὸς ἀκεραίαν ἐχέτω εὐχέρειαν, μετὰ δὲ τὸν δεύτερον μῆνα μὴ κοινωνήσῃ ἕως οὗ καθαρὸς ἀποδειχθείη. Εἰ δὲ πρὸς σύμπασαν τὴν ἐτησίαν Σύνοδον ἀπαντῆσαι μὴ βουληθείη, ἵνα κἂν ἐκεῖ τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ περαιωθῇ, αὐτὸς καθ’ ἑαυτοῦ τῆς καταδίκης τὴν ψῆφον ἐκπεφωνηκέναι κριθήσεται. Ἐν δὲ τῷ καιρῷ, ᾧ οὐ κοινωνεῖ, μηδὲ ἐν τῇ ἰδίᾳ Ἐκκλησίᾳ, μηδὲ ἐν παροικίᾳ κοινωνήσῃ. Ὁ δὲ τούτου κατήγορος, ἐὰν μηδαμοῦ ἀπολειφθεὶς ἐν αἷς ἡμέραις γυμνάζεται τὰ τοῦ πράγματος, μηδαμῶς κωλυθείη ἀπὸ τῆς κοινωνίας. Ἐὰν δέ ποτε ἐλλείψῃ ἑαυτὸν ὑποσύρας, ἀποκαθισταμένου τῇ κοινωνίᾳ τοῦ Ἐπισκόπου, αὐτὸς ἀπὸ τῆς κοινωνίας ἐκβληθῇ ὁ κατήγορος.

Οὕτω μέντοι, ὡς μὴ καὶ τὴν εὐχέρειαν αὐτῷ ἀφαιρεῖσθαι τῆς κατηγορίας τοῦ πράγματος, ἐὰν δυνηθῇ ἀποδεῖξαι κατὰ τὴν προθεσμίαν, οὐχὶ μὴ τεθεληκέναι, ἀλλὰ μὴ δεδυνῆσθαι ἀπαντῆσαι, ἐκείνου δήλου ὄντος, ὡς ἐν τῷ κινεῖσθαι τὰ τοῦ πράγματος ἐν τῷ τῶν Ἐπισκόπων δικαστηρίῳ, ἐὰν διαβέβληται τὸ πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μὴ προσδεχθῇ εἰς κατηγορίαν, εἰ μήδ’ ἂν ὑπὲρ ἰδίου πράγματος, μὴ μέντοι περὶ ἐκκλησιαστικοῦ θελήσῃ ἐπιβαλέσθαι.

Ἑρμηνεία. Ὅταν κατηγορῆται κἀνένας Ἐπίσκοπος, πρέπει ὁ κατήγορος νὰ ἀποδεικνύῃ τὴν κατηγορίαν ἔμπροσθεν τοῦ Μητροπολίτου τοῦ Ἐπισκόπου, κατὰ τὸν παρόντα Κανόνα, παρευθὺς δὲ μετὰ τὴν κατηγορίαν, δὲν πρέπει νὰ γίνεται ἀκοινώνητος ἀπὸ τοὺς λοιποὺς Συνεπισκόπους ὁ κατηγορηθεὶς Ἐπίσκοπος, ἔξω μόνον ἂν δὲν ἔλθῃ εἰς τὴν κρίσιν μετὰ διορίαν ἑνὸς μηνός, ἀφ’ οὗ λάβῃ τὰ γράμματα τοῦ Μητροπολίτου, τὰ προσκαλοῦντα αὐτὸν εἰς τὸ κριτήριον. Εἰ δὲ καὶ ἀποδείξει, ὅτι ἀπὸ ἀληθεῖς, καὶ ὄχι πλαστάς, ἀλλὰ ἀναγκαίας αἰτίας ἐμποδίσθη καὶ δὲν ἦλθε, νὰ τοῦ δίδεται ἀκόμη ἄλλου ἑνὸς μηνὸς διορία. Εἰ δὲ καὶ μετὰ τοὺς δύω μῆνας δὲν ἔλθῃ, νὰ ἀφορίζεται διὰ τὴν ἀπείθειάν του, ἕως οὗ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀθῶος τῆς κατ’ αὐτοῦ γενομένης κατηγορίας. Ἐὰν δέ, οὔτε εἰς τὸν Μητροπολίτην του θελήσῃ νὰ κριθῇ, οὔτε εἰς τὴν κατ’ ἔτος συναθροιζομένην Σύνοδον, αὐτὸς ἑαυτὸν κατεδίκασε διὰ τὴν ἀπείθειαν καὶ καταφρόνησιν. Ἐν ὅσῳ δὲ καιρῷ εἶναι εἰς τὸ ἐπιτίμιον τοῦ ἀφορισμοῦ ὁ Ἐπίσκοπος, δὲν πρέπει, οὔτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, οὔτε εἰς ἄλλην νὰ τὸν συγκοινωνῇ τινάς, καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ κατηγορουμένου Ἐπισκόπου. Περὶ δὲ τοῦ κατηγόρου αὐτοῦ, ἐν ὅσῳ μὲν αὐτὸς στέκεται κατηγορῶν, δὲν πρέπει διὰ τὴν κατηγορίαν καὶ μόνην νὰ ἀφορίζεται.

Ἀνίσως δὲ μὲ κρύφιον τρόπον ἀναχωρήσῃ ἀπὸ τὸ κριτήριον καὶ δὲν εὑρίσκεται, ὁ μὲν κατηγορούμενος Ἐπίσκοπος νὰ λύεται τοῦ ἐπιτιμίου τῆς ἀκοινωνησίας, ὁ δὲ κατήγορος ν’ ἀφορίζεται.

Ἐὰν ὅμως ἀποδείξῃ, ὅτι ὄχι ἀπὸ θέλησίν του ἢ καταφρόνησιν, ἀλλὰ διά τινα εὔλογον αἰτίαν ἔλειψε, δὲν ἐμποδίζεται εἰς τὸ νὰ κατηγορῇ πάλιν, ἐκείνου ὄντος φανεροῦ, ὅτι ἐὰν ἔχῃ κατηγορημένην ὑπόληψιν, ἢ ἀμφίβολον ὁ κατήγορος, δὲν πρέπει νὰ δέχεται εἰς κατηγορίαν Ἐπισκόπου, ἐπὶ ὑποθέσεως ἐκκλησιαστικῆς καὶ ἐσωτερικῆς· ἐπὶ ὑποθέσεως δὲ ἰδίας, χρηματικῆς καὶ ἐξωτερικῆς, δέχεται ὅποιος καὶ ἂν ᾖναι. Ὅρα τὸν οδʹ. Ἀποστολικόν, τὸν ϛʹ. τῆς βʹ. καὶ θʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ ΚΗʹ. Ἐὰν Πρεσβύτεροι ἢ Διάκονοι κατηγορηθῶσι, προζευγνυμένου τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ τῶν ἐκ τῆς πλησιαζούσης τοποθεσίας αἱρετῶν Ἐπισκόπων, οὓς οἱ κατηγορούμενοι αἰτήσονται, τοὐτέστιν ἐπ’ ὀνόματι Πρεσβυτέρου ἕξ, καὶ τοῦ Διακόνου, τριῶν, σὺν τούτοις αὐτὸς ὁ ἴδιος τῶν κατηγορουμένων Ἐπίσκοπος τὰς αἰτίας αὐτῶν ἐξετάσει, τοῦ αὐτοῦ τῶν ἡμερῶν, καὶ ὑπερθέσεων, καὶ ἐξετάσεων, καὶ προσώπων, μεταξὺ τῶν κατηγορούντων καὶ κατηγορουμένων τύπου φυλαττομένου, τῶν δὲ λοιπῶν Κληρικῶν τὰς αἰτίας καὶ μόνος ὁ ἐντόπιος Ἐπίσκοπος διαγνῶ καὶ περατώσει.

Ἑρμηνεία. Ὁ μὲν ἀνωτέρω Κανὼν εἶπε περὶ Ἐπισκόπων κατηγορουμένων, ὁ δὲ παρὼν περὶ Πρεσβυτέρων καὶ Διακόνων διοριζόμενος, ὅτι, ἐὰν οὗτοι κατηγορηθῶσι, νὰ διαλέγωσιν, ὁ μὲν Πρεσβύτερος ἕξ, ὁ δὲ Διάκονος τρεῖς Ἐπισκόπους ξένους ἀπὸ τὰ πλησιόχωρα μέρη των, καὶ ὁμοῦ μὲ αὐτοὺς νὰ κρίνῃ τὰς κατ’ αὐτῶν κατηγορίας ὁ ἐδικός των Ἐπίσκοπος, νὰ φυλάττεται δὲ ὁ περὶ τῶν Ἐπισκόπων προδιαληφθεὶς τύπος καὶ Κανὼν (ὁ κζʹ. δηλ.) εἰς τοὺς Πρεσβυτέρους καὶ Διακόνους· ἤτοι νὰ δίδεται καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ ἰδία διορία τῶν ἡμερῶν, καὶ νὰ γίνεται ἡ ἰδία ἐξέτασις τῶν προσώπων ὁποῦ τοὺς κατηγοροῦν, τῶν δὲ ἄλλων μικροτέρων Κληρικῶν τὰς κατηγορίας μόνος ὁ ἐντόπιος αὐτῶν Ἐπίσκοπος κρίνει καὶ ἀποφασίζει. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν θʹ. τῆς δʹ. καὶ τὸν ιβʹ. καὶ ιϛʹ. τῆς παρούσης.

ΚΑΝΩΝ ΚΘʹ. Ἤρεσεν, ὥστε τέκνα τῶν Κληρικῶν ἐθνικοῖς ἢ αἱρετικοῖς γαμικῶς μὴ συνάπτεσθαι.

Ἑρμηνεία. Προστάζει ὁ παρὼν Κανών, ὅτι τὰ τέκνα τῶν Ἱερωμένων καὶ Κληρικῶν νὰ μὴ ὑπανδρεύωνται μὲ γυναῖκας, τόσον τῶν ἀπίστων, ὅσον καὶ αἱρετικῶν. Ἀνάγνωθι καὶ τὸν ιδʹ. τῆς δʹ.

ΚΑΝΩΝ Λʹ. Ὥστε τοὺς Ἐπισκόπους καὶ τοὺς Κληρικοὺς μηδένα συνεισάγειν τοῖς μὴ ὀρθοδόξοις Χριστιανοῖς, εἰ καὶ συγγενεῖς ἔτι μὴν ὦσιν, μηδὲ διὰ δωρεᾶς τῶν οἰκείων πραγμάτων, ὡς εἴρηται, τοὺς Ἐπισκόπους ἢ Κληρικοὺς τούτοις συνεισάγειν.

Ἑρμηνεία. Ἀκολούθως μὲ τὸν ἀνωτέρω καὶ ὁ παρὼν Κανὼν περὶ τὼν ἐθνικῶν καὶ αἱρετικῶν διορίζεται λέγων, ὅτι δὲν πρέπει οἱ Ἐπίσκοποι καὶ Κληρικοί, ἀποθνήσκοντες, νὰ εἰσάγουν εἰς τὴν διαθήκην αὐτῶν κληρονόμους τῶν ὑπαρχόντων τους τοὺς πιστοὺς καὶ ὀρθοδόξους συγγενεῖς των, μαζὴ μὲ τοὺς μὴ ὀρθοδόξους, ἀλλ’ ἢ ἀπίστους, ἢ καὶ αἱρετικοὺς ὄντας, κᾂν καὶ συγγενεῖς αὐτῶν ᾖναι οἱ τοιοῦτοι ἄπιστοι καὶ αἱρετικοί. Ταὐτὸν εἰπεῖν, δὲν πρέπει οἱ Ἐπίσκοποι καὶ Κληρικοὶ νὰ ἀφίνουσιν ἢ κληρονομίαν ἢ ληγάτον, ἤτοι δωρεάν, ἐν τῇ διαθήκῃ των εἰς τοὺς συγγενεῖς των αἱρετικούς, ἀλλὰ οὐδὲ ἔτι ζῶντες πρέπει νὰ χαρίζουν εἰς τοὺς αἱρετικοὺς τὰ ἐδικά των πράγματα. Ἀλλὰ καὶ οἱ πολιτικοὶ νόμοι ἐμποδίζουσι τὸ νὰ ἀφίνουν οἱ ὀρθόδοξοι εἰς τοὺς αἱρετικοὺς κληρονομίαν τινὰ ἢ ληγάτον. Ὅρα καὶ τὸν μʹ. Ἀποστολικόν.

ΚΑΝΩΝ ΛΑʹ. Ἐπίσκοποι πέραν θαλάσσης μὴ ἀποδημείτωσαν, εἰμὴ μετὰ ψηφίσματος τῆς αʹ. καθέδρας τοῦ ἰδίου ἑκάστης χώρας Ἐπισκόπου, τοὐτέστιν, εἰμὴ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ πρωτεύοντος κατ’ ἐξαίρετον λάβῃ, τήν, ἥτις λέγεται ἀπολυτική, τετυπωμένην, ἤτοι παράθεσιν.

Ἑρμηνεία. Προστάζει ὁ παρὼν Κανὼν νὰ μὴ ἀποδημοῦν οἱ τῆς Ἀφρικῆς Ἐπίσκοποι πέραν θαλάσσης, ἤτοι εἰς τὴν Ἰταλίαν, μήτε ἄλλος τινὰς Ἐπίσκοπος νὰ ἀναχωρῇ ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν του εἰς μακρυνὸν τόπον. Πρέπει γὰρ οὗτοι μᾶλλον νὰ προσμένουσιν εἰς τὰς Ἐκκλησίας των, καὶ νὰ ποιμαίνωσι καθημερινῶς τοὺς ἐμπιστευθέντας εἰς αὐτοὺς λαούς. Τότε δὲ μόνον νὰ ἀναχωροῦν, ὅταν ἔχουν μὲν καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἐπισκόπους γράμματα, κυρίως δὲ καὶ ἐξαιρέτως λάβουν παρὰ τοῦ πρωτεύοντος αὐτῶν Μητροπολίτου ἢ Πατριάρχου τὴν ἀπολυτικὴν καλουμένην ἐπιστολήν, τυποῦσαν καὶ φανερόνουσαν, ὅτι εἶναι ἀναγκαία καὶ ἀπόλυτος, ἤτοι ἀνεμπόδιστος, ἡ ἀναχώρησις αὐτῶν· ἢ τετυπωμένην ἀντὶ τοῦ, ὑπογεγραμμένην καὶ παρατιθεῖσαν, καὶ συνιστῶσαν αὐτοὺς πρὸς ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπέρχονται. Ὅρα καὶ τὴν ἑρμηνείαν καὶ ὑποσημείωσιν τοῦ ιβʹ. Ἀποστολικοῦ.

ΚΑΝΩΝ ΛΒʹ. Ἤρεσεν, ἵνα, ἐκτὸς τῶν Κανονικῶν Γραφῶν, μηδὲν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀναγινώσκηται ἐπ’ ὀνόματι θείων Γραφῶν. Εἰσὶ δὲ αἱ Κανονικαὶ Γραφαὶ αὗται, Γένεσις, Ἔξοδος, Λευϊτικόν, Ἀριθμοί, Δευτερονόμιον, Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, Κριταί, Βασιλειῶν δʹ. τῶν Παραλειπομένων βίβλοι δύω, Ἰώβ, Ψαλτήριον, Σολομῶντος βίβλοι δʹ. τῶν Προφητῶν βίβλοι ιβʹ. Ἡσαίας, Ἱερεμίας, Ἰεζεκιήλ, Δανιήλ, Τωβίας, Ἰουδήθ, Ἐσθήρ, Ἔσδρου βίβλοι δύω. Τῆς νέας Διαθήκης, Εὐαγγέλια δʹ. Πράξεων Ἀποστόλων βίβλος μία, Ἐπιστολαὶ Παύλου ιδʹ. Πέτρου Ἀποστόλου δύω, Ἰωάννου Ἀποστόλου τρεῖς, Ἰακώβου Ἀποστόλου μία, Ἰούδα Ἀποστόλου μία, Ἀποκάλυψις Ἰωάννου βίβλος μία.

Ἑρμηνεία. Ὁ παρὼν Κανὼν διορίζει, ὅτι εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἄλλο τι νὰ μὴ ἀναγινώσκεται εἰς ὄνομα ἁγίων Γραφῶν, πάρεξ τὰ κανονικὰ ταῦτα βιβλία, ἅτινα καὶ ἐκθέτει ὀνομαστί, περὶ ὧν ὅρα καὶ τὸν πεʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὴν εἰς αὐτὸν ὑποσημείωσιν.

ΚΑΝΩΝ ΛΓʹ. Ὥστε τοὺς Ὑποδιακόνους τοὺς τὰ ἱερὰ Μυστήρια ψηλαφῶντας, καὶ τοὺς Διακόνους καὶ Πρεσβυτέρους, ἀλλὰ καὶ Ἐπισκόπους, κατὰ τοὺς ἰδίους ὅρους, καὶ ἐκ τῶν συμβίων ἐγκρατεύεσθαι, ἵνα ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν, ὅπερ εἰ μὴ ποιήσωσι, τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἀποκινηθῶσι καθήκοντος. Τοὺς δὲ λοιποὺς Κληρικοὺς πρὸς τοῦτο μὴ ἀναγκάζεσθαι, εἰμὴ ἐν προβεβηκυίᾳ κείρᾳ, ἀλλ’ ὀφείλει κατὰ τὴν ἑκάστης Ἐκκλησίας συνήθειαν παραφυλάττεσθαι.

Ἑρμηνεία. Παρομοίως μὲ τὸν γʹ. καὶ δʹ. καὶ ὁ παρὼν Κανὼν διορίζεται, δηλ. ὅτι οἱ Ὑποδιάκονοι, οἱ τὰ Μυστήρια ψηλαφῶντες (περὶ ὧν ὅρα εἰς τὸν ιεʹ. τῆς ϛʹ.) καὶ Διάκονοι καὶ Ἐπίσκοποι, πρέπει νὰ παρθενεύουσιν ἀπὸ τὰς γυναῖκάς των μὲ κοινὴν συμφωνίαν, κατὰ τοὺς ὅρους καὶ τὰς ὑποσχέσεις ὁποῦ ἔκαμαν πρὸ τοῦ νὰ χειροτονηθοῦν, ἵνα κατὰ τὸ Ἀποστολικὸν ἐκεῖνο, καὶ ἔχοντες γυναῖκας, εἶναι ὡσὰν νὰ μὴ τὰς εἶχον ὁλότελα. Ἐὰν δὲ τοῦτο οὐ φυλάξωσι, νὰ ἐκπίπτουσιν ἀπὸ τὴν τάξιν καὶ τὸν βαθμὸν τῆς Ἱερωσύνης των, ἤτοι νὰ καθαίρωνται.

Οἱ δὲ λοιποὶ Κληρικοὶ κατώτεροι, Ἀναγνῶσται δηλ. Ψάλται, Θυρωροί, Ἐφορκισταὶ καὶ οἱ ἄλλοι, νὰ μὴ ἀναγκάζωνται εἰς τὸ νὰ παρθενεύουν ἀπὸ τὰς γυναῖκάς των, ἔξω μόνον ὅταν φθάσουν εἰς γηραλέαν ἡλικίαν (εἰ γὰρ κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον ἡ ἐν γήρᾳ σωφροσύνη οὐ σωφροσύνη, ἀλλὰ ἀκολασίας ἀδυναμία, βέβαια ὁ μηδὲ εἰς τὸ γῆράς του σωφρονῶν, πολλὰ ἀκόλαστος εἶναι, ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ὁ Κληρικὸς), ἀλλὰ νὰ ἀκολουθοῦν κατὰ τὴν συνήθειαν τῆς κάθε Ἐκκλησίας, τῆς ὁποίας εἶναι Κληρικοί. Ἡ δὲ ϛʹ. κατὰ τὸν ιγʹ. αὐτῆς Κανόνα, τὸ κατὰ τοὺς ἰδίους ὅρους, ἀντὶ τοῦ κατὰ τὰς ἰδίας ἐφημερίας ἐξέλαβε. Καὶ ἀνάγνωθι αὐτόν τε καὶ τὸν ιβʹ. αὐτῆς, καὶ τὸν εʹ. Ἀποστολικόν, καὶ τὸν ιθʹ. τῆς παρούσης.