Νικόλαος Καβάσιλας – Εἰς τὸν ἅγιον Νικόλαον

Λόγος εἰς τὸν ἐν ἁγίοις πατέρα μέγαν ἱεράρχην, μυροβλύτην καὶ θαυματουργὸν Νικόλαον Ἐπεὶ δὲ πάντα ἀπήντησεν ἡμῖν παρὰ σοῦ, ὦ ποιμένων ἄριστε, τὰ ἐκ τῶν εὐχῶν ἥκομεν, ὡς ἂν οἷοί τε ἐγενόμεθα, ἀποδώσαντες τὴν ἐπὶ τούτοις χάριν, λόγους δὲ εὐξαίμεθα καὶ τούτων, ὅσοι δυνατοί. Ἃ μὲν γὰρ καὶ συγγραφεῖς συνεγράψαντο περὶ αὐτοῦ καὶ ἀπὸ στόματος ᾄδουσι πάντες ἄνθρωποι, τοῦτο μὲν τὸν βίον αὐτῷ, τοῦτο δὲ τὴν πολιτείαν ὑμνοῦντες, λέγω ὁποῖον ἑαυτὸν παρέσχετο τῷ κοινῷ, ὡς φιλανθρωπότατα τῶν πώποτε πολιτευσαμένων, οὐ πάνυ τοι ἡγοῦμαι εἶναι προσῆκον τῷ ἐμῷ πράγματι ἅπαντα ταυτὶ διιέναι, μηδὲ γὰρ ὑποδύντα τὸν ἀγῶνα τὸν ὑπὲρ ἁπάντων τούτων δυνηθῆναι διενεγκεῖν.

Ἄλλωστε, εἰ μὲν λόγων ἔδει Νικολάῳ πρὸς τὸ βέλτιστον εἶναι δόξαι καὶ ὑπὲρ τούτων παρῆλθον, εἰκὸς ἂν ἦν ἅπαντα, ἃ πρὸς ἔπαινον αὐτῷ ἔφερον, ἀπὸ τῶν λόγων ἀπαιτεῖν μηδενὸς παριέντας. Νυνὶ δὲ ἑτέρως ἔχοντος τοῦ πράγματος καὶ τοῦ μὲν κοσμοῦντος, οἴκοθεν ὄντος αὐτῷ, τῶν δὲ ἐπαινούντων λόγων ὑπὲρ τῶν ποιουμένων γιγνομένων, ἑαυτοὺς σεμνυνόντων διὰ τὸ σχῆμα τῆς σπουδῆς, πῶς οὐ φανερὸν γένοιτ’ ἂν ὅτι τοσοῦτον εἰσενέγκαι τοῖς λόγοις ἀνάγκη, ὅσον τὴν εὐχὴν ἀποδοῦναι; Ὥστε δοκεῖ ἐκεῖνο εἰκὸς εἶναι συμβαίνειν, τῶν μὲν ἄλλων, ἃ νομίζεται, λέγω πόλεως καὶ γονέων, ἃ τὸν γενναῖον ἤνεγκαν, ἀφεμένους ἐπ’ ἐκεῖνα μόνα ἐπαποδῦναι, ἃ καθαρῶς ὑπὲρ ἐκείνου γίνεται, καίτοι καὶ ἐκείνων μνησθῆναι μὲν δυνηθῆναι εἴποιμι ἄν, πάντων δέ, ἢ ὥσπερ εἰκός ἐστιν ἢ μικρῷ λειπόμενος. Οὐκ ἂν ἔτι, ᾧ γὰρ ὁ Θεὸς ἐγένετο ἀντὶ στεφάνων, («ἡ γὰρ δόξα μου, φησίν, ὁ Θεός μου»), λόγος ἀνθρώπινος τίς γενόμενος ἀρκέσειεν ἄν, ἢ τίνων δεήσει τῶν ἐγκωμίων;