Θεοφύλακτος Βουλγαρίας – Πρὸς τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἀτακτήσαντας

Ὑμῖν δέ, τέκνα, τί ἂν ἄλλο νῦν παραινέσαιμι ἢ τὸ μὴ τοὺς ἐχθροὺς εὐφραίνειν οἷς πράττομεν, μὴ ταῖς ἐκείνων παρατιθέναι μοχθηρίαις ἐκλεκτὰ βρώματα; Τί χαλκεύεις ὅπλα τοῖς πολεμίοις; Τί τὴν ἐκείνων ἀκονᾷς μάχαιραν; Τί κατὰ σαυτοῦ σωμασκεῖς τὸ ἀλιτήριον σύστημα;

Μὴ δῷς ὑπόθεσιν καὶ νενέκρωται. Οὐδὲ Βαλαὰμ ἐκεῖνος ὃν οὐ κατηρᾶτο Θεὸς καταράσασθαι ἴσχυσεν. Ἐδίψων Ἰουδαῖοι τοῦ θανατῶσαι Χριστόν, ἀλλ’ αἰτίαν οὐκ ἔδωκεν, ἀλλὰ περὶ ἁμαρτίας οὐ διηλέγχετο, ἀλλὰ Πιλᾶτος αὐτὸν ἠθῴωσε. Σὺ σαυτὸν ποίει κόσμιον καὶ οὐκ ἀκοσμήσεις παρὰ τοῖς ἔξωθεν, λύπησον τὸν ἐχθρόν, καλὸς κἀγαθὸς γενόμενος· οὐδὲν γὰρ ἄλλο τῷ φθονερῷ φύλῳ δηκτικὸν ὡς ἐχθρὸς εὐδοκιμῶν καὶ ἐν εὐφήμοις κείμενος στόμασιν. Ἐγένετό τί σοι δυσχερές, ἐν κρότοις ἐκεῖνος· ἀντέπνευσεν ἡ τύχη καὶ ὁ πλοῦς αἴσιος, ἐν ἀθυμίαις ἐκεῖνος.

Οὕτω τοῖς πολεμίοις προσφέρεσθε τὴν ὑμετέραν ζωὴν κατατάττοντες ὡς μᾶλλον μὲν τὸν βίον ὑμῶν ἢ τὸν τῶν ἄλλων λόγον θαυμάζεσθαι, μᾶλλον δὲ τὸν λόγον ἢ τὸν βίον, καὶ τῷ μὲν τοὺς ἄλλους νικᾶν, τῷ δὲ καὶ ἑαυτούς, μᾶλλον δὲ δι’ ἀμφοτέρων ἅπαντας. Οὕτως ἡ ὑμετέρα πολιτεία καὶ ἁγνὴ παρθένος σπῖλον ἢ ῥυτίδα μὴ ἔχουσα τοῖς βουλομένοις θεωρεῖν παραστήσεται· οὕτως ὁ ἀπεναντίας κατεντραπήσεται, μηδὲν ἐν ὑμῖν εὑρίσκων, ὥς φησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος. Ὁ δὲ Λόγος, ὁ πάντα ἐν σοφίᾳ ποιήσας, ὡς ἀκηκόαμεν καὶ πιστεύομεν, ὁ τῆς τάξεως Θεός, ἀλλ’ οὐχὶ ἀκαταστασίας ἢ ἀταξίας, καταρτίσαι ἡμᾶς ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ, ἵνα ἐν αὐτοῖς καὶ πᾶσιν εἰρηνεύοντες ἓν ὦμεν, τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης συνδούμενοι, καὶ Λόγου μαθηταὶ καὶ πρεσβευταὶ πιστευώμεθα.