Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:23

44. Αν ποτέ άκουγε τον Παύλο να λέει: Εμείς όμως κηρύττουμε Χριστό εσταυρωμένο, τι θα προέκυπτε γι' αυτόν από αυτό; Επειδή το όνομα Χριστός είναι κοινό και για τις δύο φύσεις που ενώθηκαν, θα εξαναγκαζόταν, ακόμη και παρά τη θέλησή του, σύμφωνα με τα δικά του επιχειρήματα, επειδή μέσω του ονόματος δηλώνεται και ο Θεός, ώστε να μη διαχωρίσει την ενότητα, να πει ότι και ο ίδιος ο Λόγος συσταυρώθηκε πραγματικά κατά τη φύση του, και ότι η θεία και απόρρητη ουσία έπαθε μαζί με την ανθρώπινη. Και αν κάποιος του υποδείκνυε τον θείο και ζωοποιό τάφο, για να παραλείψουμε τώρα την περιτομή και τα άλλα πάθη, θα έλεγε ότι ο Λόγος έχει πεθάνει, και ότι η θεία και αθάνατη φύση ενταφιάστηκε οπωσδήποτε μαζί με την ανθρώπινη και θνητή.

Όχι βέβαια· οι Ιουδαίοι τολμούν κάτι τέτοιο, καθώς και οι Έλληνες και οι βάρβαροι, επειδή είναι εχθροί και ξένοι προς την ιερή μας θρησκεία, με τους οποίους βεβαίως και αυτοί, ως χριστομάχοι, θα καταταχθούν μαζί. Ας σκανδαλίζονται όπως οι Ιουδαίοι, ας θεωρούν ότι είναι μωρία όπως οι Έλληνες· επειδή ακριβώς ο σταυρωμένος Χριστός που κηρύσσεται, το οποίο είναι το ίδιο με το να λέμε ότι εικονίζεται, για τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο, και για τους Έλληνες μωρία. Όπως λοιπόν ο λόγος του σταυρού και τα υπομνήματα αυτού που σταυρώθηκε, για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, ενώ για εμάς που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού, έτσι ακριβώς και αυτά περιγράφουν σε εμάς τον σταυρό και το πάθος του Χριστού· και, για να πούμε την αλήθεια με μεγαλύτερη πληρότητα, δείχνουν επίσης τα θεϊκά σημεία και τις θαυματουργίες που επιτελούσε κάνοντας θαύματα· και ένα είναι το αίτιο της τιμής και για τα δύο: η κένωση του Χριστού.

Τι λέω λοιπόν; Ότι, όπως ακριβώς αυτός ο λόγος του σταυρού για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού. Και το να κηρύσσεται ο Χριστός εσταυρωμένος, για τους Ιουδαίους μεν είναι σκάνδαλο, για τους Έλληνες δε μωρία. Και: Αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών. Έτσι ακριβώς και η ιερή ιστορία του Ευαγγελίου: για εκείνους μεν που διάκεινται με κακό και άθεο τρόπο απέναντι στην οικονομία της σωτηρίας του Χριστού, και οι οποίοι ταράσσονται και δυσφορούν με αυτή την ανάμνηση, προβάλλει ως σκάνδαλο και βλαβερό θέαμα. Διότι τους είναι βαρύς ο Χριστός ακόμη και όταν τον βλέπουν σε εικόνα. Για εμάς όμως, που ορθοτομούμε την αλήθεια, αποτελεί εξήγηση και ανάμνηση του θείου μυστηρίου, και πρόξενο της μέγιστης ωφέλειας και σωτηρίας, και για τον λόγο αυτόν λογίζεται ως σεβάσμια και τίμια.

ώστε να μην αποδέχεσαι ούτε τη δική του εικόνα· διότι για σένα δεν υπάρχει καμία διάκριση στην παρουσίαση και τη θέαση των ίδιων των εικόνων. ÷ Αλλά εμείς θα καταδείξουμε στους ακροατές των αλλόκοτων φλυαριών του πόσο παράλογα είναι τα λόγια του. Και ο ίδιος προσθέτει: ÷ «Για να μη σκανδαλιστεί ούτε αυτή ούτε άλλοι, την αφαίρεσα και την κράτησα σε μένα». ÷ Δεν νομίζω ότι διέφυγε της προσοχής του σοφού ότι, όπου εκτίθεται η εικόνα κάποιου, εκεί οπωσδήποτε εισάγεται μαζί και η μνήμη του αρχετύπου, και σε όποιον δυσφορεί με αυτήν γεννιέται το σκάνδαλο. Όπως λοιπόν ο Εσταυρωμένος Χριστός που κηρύσσει ο Παύλος είναι για τους Ιουδαίους σκάνδαλο και για τα έθνη μωρία, έτσι ακριβώς και γι' αυτόν το να βλέπει εικονισμένο τον Χριστό, επειδή έχει ιουδαϊκό φρόνημα, αποτελεί σκάνδαλο· γι' αυτόν τον λόγο την αφαιρεί, όχι για να εξαλείψει το σκάνδαλο των άλλων, αλλά για να εξαλείψει μαζί και το δικό του σκάνδαλο. Διότι, αν ο λόγος της Οικονομίας του Σωτήρα, όταν κηρύσσεται, αποτελεί γι' αυτόν σκάνδαλο, τότε θα καταταχθεί μαζί με τους Ιουδαίους, αποβάλλοντας την τελειότητα των Χριστιανών·

Προσποιείται ότι διάκειται ευνοϊκά προς τη δόξα και την ομολογία των Χριστιανών, στην πραγματικότητα όμως κατηγορεί τη δική μας ορθή και ευσεβή αντίληψη, ορίζοντας ως νόμο ότι τάχα δεν επιτρέπεται σε έναν χριστιανό να αποσπάται μέσω της όρασης και του ρεμβασμού του νου. Δεν κατανοεί ο ανόητος ότι αυτά δεν αποπλανούν τον νου, αλλά μάλλον τον ανυψώνουν στις πνευματικές θεωρίες. Διότι, σε σύγκριση με όσα λέγονται και ακούγονται, εκείνα που γίνονται αντιληπτά μέσω της όρασης εντυπώνουν κάπως πιο καθαρά στην ψυχή τα νοήματα αυτών που δηλώνουν, ώστε να παραμένουν αποταμιευμένα στη μνήμη για μεγαλύτερο διάστημα, καθώς η όραση είναι πιο δραστήρια από την ακοή και διαθέτει μεγαλύτερη πειστική δύναμη για την πίστη. Εάν λοιπόν για τον δικό του νου, και για όσους συμμετέχουν στην ίδια πλάνη με εκείνον, τα άγια αποτελούν μετεωρισμό και ρεμβασμό, το ίδιο θα ισχύει και για τους Ιουδαίους, τους βαρβάρους και τους Έλληνες. Έτσι άλλωστε και ο Χριστός, όταν κηρύσσεται εσταυρωμένος, «για τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο και για τα έθνη μωρία· και ο λόγος του σταυρού για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού».

Αλλά όπως ακριβώς ο λόγος του σταυρού για όσους μεν χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού, και για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τους Έλληνες δε μωρία, έτσι και για τούτον τον ματαιόφρονα και Έλληνα, τον πατέρα αυτών των βλάσφημων λόγων, το κήρυγμα του Ευαγγελίου, δηλαδή τα άγια, θεωρούνταν σκάνδαλο, επειδή του ήταν βαρύς ο Χριστός και οι άγιοι, ακόμη και όταν φαίνονταν σε εικόνες. Σε αυτά προσαρμόζουν και έναν άλλον λόγο του, του οποίου η επιγραφή είναι η εξής:

Και αν πολλοί είναι υπερβολικά μεγαλόψυχοι, ώστε όχι μόνο να τα υπομένουν αυτά χωρίς δάκρυα, αλλά και να τα θεωρούν άξια γέλιου· εγώ όμως τόσο πολύ μικροψυχώ γι' αυτά, ώστε εξαιτίας αυτού ακριβώς του γεγονότος να θεωρώ μάλλον τη συμφορά απαρηγόρητη, επειδή όσα απαιτούν πένθος και τραγωδία αντιμετωπίζονται ως άξια γέλιου και κωμωδίας. Και ποιος, λέει, είναι ο αίτιος αυτών των κακών, αν όχι ο λίθος που τέθηκε ως πρόσκομμα, και το σκάνδαλο που βρίσκεται στον δρόμο; Ο οποίος, αν βέβαια απομακρυνθεί από τη μέση, θα αφήσει την πορεία όλων απρόσκοπτη και ασκανδάλιστη. Εκείνος που τα κρίνει αυτά, εκείνος που τα νομοθετεί αυτά, πρώτον μεν φαίνεται να αγνοεί, ότι και για τον Χριστό, τον αρχηγό της σωτηρίας μας, έχει προφητευθεί ότι θα τεθεί για την πτώση πολλών από εκείνους που δεν Τον πιστεύουν, και ότι ήλθε στον κόσμο για κρίση, και ο Ίδιος είπε ότι δεν ήλθε να βάλει ειρήνη αλλά μάχαιρα, και με αυτές ακριβώς τις φράσεις έχει ονομαστεί λίθος προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου· Και όπως λέει ο Παύλος, εμείς κηρύσσουμε Χριστόν εσταυρωμένο, που για μεν τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο, για δε τους Έλληνες μωρία, και βέβαια δεν πρόκειται εξαιτίας αυτών να εγκαταλείψουμε τον Χριστό, αλλά η φωνή «άρε τούτον» ανήκει στους στρατιώτες.

Και αυτό το θαυμάσιο είναι για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τους Έλληνες δε μωρία. Τι λέει δε ο απόστολος; «Εμείς όμως κηρύττουμε Ιησού Χριστό και μάλιστα εσταυρωμένο, που για τους Ιουδαίους μεν είναι σκάνδαλο, για τους Έλληνες δε μωρία». «Για εμάς όμως που σωζόμαστε, ο Χριστός είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία». Διότι μέσα στο νεκρό σώμα βρίσκεται η ζωή· εδώ είναι η απολύτρωση, εδώ το φως, εδώ έρχεται προς τον θάνατο και διαλέγεται μαζί του ο Κύριος και προστάζει να βγουν από τον Άδη και τον θάνατο οι ψυχές και να του παραδοθούν. Ιδού λοιπόν, αυτός ταρασσόμενος από αυτά εισέρχεται προς τους υπηρέτες του και συνάγει όλες τις δυνάμεις, και προβάλλει ο άρχοντας της πονηρίας τα χειρόγραφα των αμαρτιών και λέει: «Δες, αυτοί υπάκουσαν στον λόγο μου· δες πως μας προσκύνησαν οι άνθρωποι». Ο Θεός όμως, όντας δικαιοκρίτης, και εκεί δείχνει το δίκαιό του και του λέει: «Σε υπάκουσε ο Αδάμ και κατέλαβες όλες τις καρδιές τους· σε υπάκουσε η ανθρωπότητα. Το δικό μου σώμα τι κάνει εδώ; Αυτό είναι αναμάρτητο. Εκείνο το σώμα του πρώτου Αδάμ σου χρωστούσε, και δικαίως κατέχεις τα χειρόγραφά του. Για εμένα όμως όλοι μαρτυρούν ότι δεν αμάρτησα· δεν σου χρωστώ τίποτα. Και ότι είμαι Υιός του Θεού, όλοι μου το μαρτυρούν. Διότι πάνω από τους ουρανούς μαρτύρησε φωνή που ήρθε στη γη: \"Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός· αυτόν να ακούτε\"».

Του Μεγάλου Μακαρίου Λόγος περί Αγάπης. 1. Όπως ακριβώς σε αυτά τα ορατά πράγματα απαρνήθηκες τον εξωτερικό άνθρωπο, μοίρασες τα υπάρχοντά σου και τα σκόρπισες, έτσι πρέπει να απαρνηθείς και τις προκαταλήψεις των ηθών, και αν έμαθες σαρκική σοφία ή κοσμική γνώση, να την αρνηθείς. Αν έχεις εμπιστοσύνη σε σαρκικά δικαιώματα, απομακρύνσου από αυτά, ταπεινώνοντας και σμικρύνοντας τον εαυτό σου. Διότι έτσι θα μπορέσεις να μαθητεύσεις στη μωρία του κηρύγματος. Σε αυτήν όμως θα βρεις την αληθινή σοφία, όχι σε περίτεχνους λόγους, αλλά στη δύναμη του σταυρού, η οποία ενεργείται υποστατικώς σε εκείνους που αξιώθηκαν να την αποκτήσουν. Διότι ο σταυρός του Χριστού, λέει ο Παύλος, για μεν τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο, για δε τους Έλληνες μωρία, για εμάς όμως που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού.

Ήταν, λοιπόν, προτύπωση του σώματος του Κυρίου, προς έλεγχο των Ιουδαίων που δεν ήθελαν να πιστέψουν στον Εσταυρωμένο. Διότι, θέλοντας ο μακάριος Μωυσής να υψώσει τον χαμερπή νου του λαού και να τους διδάξει να προσηλώνονται στα άνω, έκανε τον χάλκινο όφι, με προσταγή του Θεού, να υψωθεί πάνω στο ξύλο, και έτσι όσοι δαγκώνονταν από τα φίδια τότε, ανασηκώνοντας το βλέμμα και ατενίζοντας τον χάλκινο όφι, πιστεύοντας, σώζονταν σύμφωνα με το τότε δεσποτικό πρόσταγμα. Επειδή δεν μπορούσαν ακόμη να πιστέψουν στον Θεό, κατά κάποιον τρόπο καθοδηγούνταν να βλέπουν ψηλά και να πιστεύουν στη δεσποτική δύναμη, και έτσι θεραπεύονταν. Ωστόσο, ήταν τύπος του Κυρίου, ώστε, όπως ακριβώς ο λαός που δαγκωνόταν από τα φίδια και πίστευε στον νεκρό όφι, σωζόταν —διότι καταργούνταν το δηλητήριο που υπήρχε μέσα τους μέσω της δύναμης του Θεού που κατασκήνωνε τότε στον χάλκινο όφι—, έτσι και όσοι είναι δαγκωμένοι από τα πνευματικά φίδια της κακίας και είναι τραυματισμένοι από το θανατηφόρο δηλητήριο των παθών, να προσέξουν και να πιστέψουν στο νεκρό εσταυρωμένο σώμα και έτσι να θεραπευτούν, πράγμα που είναι «για τους Ιουδαίους σκάνδαλο και για τα έθνη μωρία», για εκείνους όμως που πιστεύουν στο εσταυρωμένο σώμα, ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού.

Διότι τι λέει ο Παύλος; Ότι ο σταυρός του Χριστού είναι «στους μεν Ιουδαίους σκάνδαλο, στους δε Έλληνες μωρία», «σε εμάς όμως που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού», και «εμείς όμως κηρύττουμε Ιησού Χριστό, και μάλιστα εσταυρωμένο». Και ίσως κάποιος από τους τότε, θέλοντας να φανεί σοφός απέναντί του, αποκρίθηκε: Και μας λες να πιστέψουμε σε έναν νεκρό άνθρωπο που δεν μπόρεσε να σώσει τον εαυτό του, αλλά υπέστη τον πιο ατιμωτικό θάνατο ως κακούργος, και ισχυρίζεσαι ότι αυτός είναι ο δημιουργός των πάντων; Τι θέλουν να πουν αυτοί, ω σπερμολόγοι και κήρυκες ξένων θεοτήτων; Διότι αυτά ήταν τα λόγια των τότε σοφών που θεώρησαν το κήρυγμα ως μωρία: «Επειδή ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό μέσω της σοφίας, ευδόκησε ο Θεός να σώσει αυτούς που πιστεύουν μέσω της μωρίας του κηρύγματος». Εσύ όμως, ακόμη και αν έλαβες κάποια γεύση από τον ουρανό και βρήκες ανάπαυση στην ψυχή σου και μετείχες σε εκείνη τη σοφία εκείνου του αιώνος, μην υπερηφανεύεσαι και μην επαίρεσαι σαν να έχεις ήδη φτάσει και κατανοήσει όλη την αλήθεια, για να μην ακούσεις και εσύ: «Έχετε πλέον χορτάσει, έχετε πλέον πλουτίσει, και βασιλεύσατε χωρίς εμάς. Μακάρι, βέβαια, να βασιλεύατε, για να συμβασιλεύσουμε και εμείς μαζί σας». Αλλά, ενώ έχεις γευθεί, να είσαι εσωτερικά σαν να μην έχεις καν ξεκινήσει τη χριστιανική ζωή. Και αυτό όχι μόνο με λόγια, αλλά για να είναι εμφυτευμένο στον ίδιο σου τον νου και επικυρωμένο, παραμένοντας πάντοτε σταθερός στην προαίρεσή σου.

Και τούτο το θαυμαστό είναι «για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τους εθνικούς δε μωρία». Τι δε λέει ο απόστολος; «Εμείς όμως κηρύττουμε Ιησού Χριστό, και μάλιστα εσταυρωμένο, για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τους εθνικούς δε μωρία, για εμάς όμως που σωζόμαστε δύναμη Θεού και σοφία Θεού». Εδώ είναι η ζωή, εδώ το φως, εδώ η νίκη, εδώ η απολύτρωση. Έρχεται προς τον θάνατο και διαλέγεται μαζί του ο Κύριος και προστάζει να βγάλει από τον άδη και τον θάνατο τις ψυχές και να τις παραδώσει. Αυτός δε, ταραγμένος από αυτά, εισέρχεται στους υπηρέτες του και συγκεντρώνει όλες τις δυνάμεις του. Και προβάλλει ο άρχοντας τα χειρόγραφα και λέει: «Δες πού υπάκουσαν στον λόγο μου, δες πού μας προσκύνησαν οι άνθρωποι». Ο δε Θεός, όντας δίκαιος κριτής, δείχνει και εκεί τη δικαιοσύνη Του και λέει: «Ναι, σε υπάκουσε ο Αδάμ, κυρίευσες όλες τις καρδιές τους, σε υπάκουσε η ανθρωπότητα, το δικό μου σώμα όμως τι κάνει εδώ; Αυτό είναι αναμάρτητο. Το σώμα του πρώτου Αδάμ σου χρωστούσε, και δικαίως κατέχεις τα χειρόγραφά του. Για εμένα όμως όλοι μαρτυρούν ότι δεν αμάρτησα. Δεν σου χρωστώ τίποτα».