Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 1:30

Διότι, όταν μεν λέει, «από τον οποίο προέρχονται τα πάντα», εννοεί τη δημιουργία, και την παραγωγή από το μη ον στο είναι· όταν δε λέει, «και εμείς προς αυτόν», εννοεί τον λόγο περί της πίστεως και της οικειώσεως· πράγμα που έλεγε και προηγουμένως: «Από αυτόν προέρχεστε και εσείς εν Χριστώ Ιησού». Διότι κατά διπλό τρόπο προερχόμαστε από αυτόν: και με το ότι λάβαμε ύπαρξη ενώ δεν υπήρχαμε, και με το ότι γίναμε πιστοί. Επειδή βέβαια και αυτό αποτελεί κτίση· πράγμα που αναφέρει και αλλού: «Για να κτίσει τους δύο μέσα στον εαυτό του σε έναν καινό άνθρωπο».

Διότι από αυτό προέρχεται η αμαρτία· φιλονίκησαν να αποδειχθούν σοφότεροι από τους νόμους του Θεού· και επειδή δεν θέλησαν να τους μάθουν έτσι όπως ο ίδιος νομοθέτησε, γι' αυτόν τον λόγο δεν έμαθαν απολύτως τίποτα. «Από αυτόν, λοιπόν, εσείς είστε εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση.» Είστε παιδιά του Θεού, λέει, επειδή γίνατε τέτοιοι μέσω του Χριστού. Διότι, επειδή είπε «εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και τα αγενή», αποδεικνύει ότι είναι πιο ευγενείς από όλους, αφού έχουν τον Θεό για πατέρα· για αυτή την ευγένεια όμως, λέει, δεν είναι αίτιος ο τάδε ή ο δείνα, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος μας έκανε σοφούς, δίκαιους και άγιους. Διότι αυτό σημαίνει το: «Έγινε για εμάς σοφία και αγιασμός και απολύτρωση». «Ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, στον Κύριο ας καυχάται.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Κι εγώ, όταν ήρθα σε εσάς, αδελφοί, δεν ήρθα κηρύττοντάς σας με υπεροχή λόγου ή σοφίας.» Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, καταφέρθηκε σφοδρά εναντίον της σοφίας των Ελλήνων, ώστε να πείσει τους ανθρώπους για τούτο: όπως ακριβώς είναι δίκαιο να καυχάται κανείς στον Κύριο.

Διότι, εάν δεν αμφισβητείται ότι ο ένας Λόγος του Θεού είναι η ουσία της αρετής που υπάρχει στον καθένα —επειδή η ουσία όλων των αρετών είναι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, όπως έχει γραφτεί: ο οποίος έγινε για εμάς από τον Θεό σοφία, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση, έχοντας αυτά τα γνωρίσματα απόλυτα, εφόσον είναι η ίδια η σοφία, η δικαιοσύνη και η αγιότητα, και όχι με προσδιορισμό όπως συμβαίνει σε εμάς, για παράδειγμα «σοφός άνθρωπος» ή «δίκαιος άνθρωπος»—, τότε είναι προφανές ότι κάθε άνθρωπος που μετέχει στην αρετή ως μόνιμη έξη μετέχει αναντίρρητα στον Θεό, ο οποίος είναι η ουσία των αρετών, εφόσον καλλιέργησε γνήσια, με την προαίρεσή του, τη φυσική σπορά του αγαθού και απέδειξε ότι το τέλος ταυτίζεται με την αρχή και η αρχή με το τέλος, ή μάλλον ότι η αρχή και το τέλος είναι το ίδιο, όντας ανόθευτος συνήγορος του Θεού, αν βέβαια πιστεύεται ότι αρχή και τέλος κάθε πράγματος είναι ο σκοπός του: την μεν (αρχή) επειδή έλαβε από εκεί (από τον Θεό), μαζί με το είναι, και το εκ φύσεως αγαθό κατά μέθεξη, το δε (τέλος) επειδή, σύμφωνα με αυτήν, με τη γνώμη και την προαίρεση διένυσε με σπουδή τον αξιέπαινο δρόμο που οδηγεί αλάνθαστα προς αυτήν, μέσω του οποίου γίνεται Θεός, λαμβάνοντας από τον Θεό το να είναι Θεός, καθώς πρόσθεσε στο φυσικό κάλλος του «κατ’ εικόνα», με την προαίρεσή του, την εξομοίωση (το «καθ’ ομοίωσιν») μέσω των αρετών, με την έμφυτη ανάβαση και οικείωση προς την ίδια του την αρχή.

Γι' αυτό ήταν δίκαιος ο Άβελ, δίκαιος ο Σηθ, δίκαιος ο Ενώς, δίκαιος ο Ενώχ, ο οποίος λόγω της απόλυτης δικαιοσύνης του μετατέθηκε από τον Θεό και δεν γνώρισε την πείρα του θανάτου· δίκαιος ο Νώε, που διέφυγε την πείρα των καταστροφικών υδάτων του κατακλυσμού· δίκαιοι ο Αβραάμ και ο Ισαάκ και ο Ιακώβ και ο νομοθέτης Μωυσής, και ο Θεός τους μιλούσε όπως ένας φίλος σε φίλο· δίκαιος και άμεμπτος ο Ιώβ, ο οποίος, αν και χτυπήθηκε από τον φθόνο του πονηρού, έγινε λαμπρότερος με τη δικαιοσύνη του· δίκαιος είναι ο χορός των προφητών, ο δήμος των αποστόλων, το πλήθος των μαρτύρων και η κυψέλη των οσίων. Μάλιστα, είμαι πεπεισμένος ότι μέχρι και σήμερα υπάρχουν και θα υπάρχουν δίκαιοι με τη χάρη του Θεού. Και όπως είναι αδύνατον να μην υπάρχουν κάποιοι άδικοι στον κόσμο, έτσι πάλι είναι αδύνατον να μην υπάρχουν και κάποιοι δίκαιοι σύμφωνα με την ευδοκία του Θεού, μέχρι σήμερα και μέχρι το τέλος, διότι, όπως «καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας», έτσι και καθένας που πράττει τη δικαιοσύνη είναι δούλος της δικαιοσύνης, δηλαδή του Χριστού, ο οποίος είναι «δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση», για τη δικαιοσύνη του Οποίου μαρτυρώντας ακόμη και ένας άδικος κριτής, έλεγε: «Εγώ είμαι αθώος από το αίμα αυτού του δικαίου».

Νομίζω, λοιπόν, ότι κανείς από όσους έχουν γνωρίσει το δικό μας μυστήριο δεν θα φέρει αντίρρηση στο γεγονός ότι, μέσω αυτών, μας έχει παρουσιαστεί ο Βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, αυτός που εξουσιάζει με τη δύναμή του τον αιώνα, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Θεός μας. Διότι είναι ολοφάνερο σε όλους ότι αυτός, και όχι άλλος, είναι ο βασιλιάς που έχει εγερθεί, δίκαιος και σωτήρας, ο οποίος μας έκανε γνωστή τη θεία δικαιοσύνη. Ή, για να μιλήσουμε αποστολικά, αυτός έγινε για εμάς Σοφία προερχόμενη από τον Θεό, και δικαιοσύνη, και αγιασμός, και απολύτρωση.

Ποια είναι η αιτία για την οποία η θεία Ευχαριστία δύναται να συγχωρεί την αμαρτία. Επομένως, επειδή δεν είμαστε σε θέση να επιδείξουμε δικαιοσύνη από μόνοι μας και από τον εαυτό μας, ο ίδιος ο Χριστός έγινε για εμάς «δικαιοσύνη από τον Θεό και αγιασμός και απολύτρωση». Και «καταλύει την έχθρα με τη σάρκα του», και μας συμφιλιώνει με τον Θεό, όχι γενικά ως προς τη φύση ούτε μόνο τότε που πέθαινε, αλλά κάθε φορά και για τον καθένα από τους ανθρώπους, όπως ακριβώς τότε σταυρωνόταν, έτσι και τώρα προσφέρει το πνευματικό συμπόσιο, όταν, έχοντας μετανοήσει για όσα αμαρτήσαμε, παρακαλούμε για άφεση. Διότι μόνος αυτός μπόρεσε και να αποδώσει όλη την οφειλόμενη τιμή σε Εκείνον που τον γέννησε και να απολογηθεί για την τιμή που Του αφαιρέθηκε, το πρώτο με τη ζωή του, το δεύτερο με τον θάνατό του. Διότι τον θάνατο, τον οποίο υπέστη υπέρ της δόξας του Πατέρα πάνω στον σταυρό, προσφέροντάς τον ως αντιστάθμισμα της δικής μας ύβρεως με πολύ μεγαλύτερη προσφορά, αποκαθιστά σε μεγάλο βαθμό την τιμή που εμείς του στερήσαμε με τις αμαρτίες μας. Με τη ζωή του δε απέδωσε κάθε τιμή, και αυτήν που έπρεπε να αποδώσει Εκείνος, και αυτήν με την οποία έπρεπε να τιμηθεί ο Πατέρας.

«Για να μην καυχηθεί καμία σάρκα ενώπιόν του.» Επομένως ούτε και εμείς, λέει, θα καυχηθούμε; Ναι, λέει· εσείς οι πιστοί οφείλετε να καυχάστε. Διότι εσείς δεν είστε σάρκα, αλλά γεννηθήκατε από αυτόν διά της παλιγγενεσίας. Και είστε σοφοί, αλλά έχοντας ως σοφία τον ίδιο που σας λύτρωσε από την τυραννία· και όχι μόνο αυτό, αλλά και σας αγίασε διά του βαπτίσματος· και όχι μόνο αυτό, αλλά και σας δικαίωσε διά των χαρισμάτων. Εμείς λοιπόν εξαιτίας αυτών οφείλουμε να καυχόμαστε· να καυχόμαστε όμως όχι επειδή αξιωθήκαμε αυτά με κάποιο δικό μας κατόρθωμα, αλλά «εν Κυρίω», διότι όλα αυτά τα τόσο μεγάλα πλεονεκτήματα προέρχονται από τη δική του φιλανθρωπία και δωρεά προς εμάς. «Σοφία από τον Θεό» σημαίνει θεία σοφία, θεϊκή, όχι σαν την ανθρώπινη. «Και εγώ με ασθένεια.» Σαν να έλεγε σχεδόν: γιατί προσκολληθήκατε, άλλοι μεν στους σοφούς, άλλοι δε στους δυνατούς; Μήπως αυτά συμβάλλουν στο κήρυγμα, η νομιζόμενη σοφία και ο πλούτος και η δύναμη; Θυμηθείτε πώς ήρθα να σας κηρύξω: μήπως με σοφία; Αλλά δεν θα μπορούσατε να πείτε κάτι τέτοιο. Μήπως με εξουσία; Και όμως, τρέμοντας και όντας γεμάτος από φόβους και απειλές, έτσι κήρυξα ανάμεσά σας.

Πώς ο Θεολόγος Ιωάννης ερμηνεύει την οικονομία ως βραχίονα Κυρίου; Διότι ο Θεολόγος Ιωάννης, εκλαμβάνοντας τον βραχίονα ως την οικονομία του Σωτήρος και ως την θεότητά του, λέει: «Παρότι ο Ιησούς έκανε τόσα πολλά σημεία, οι Ιουδαίοι δεν πίστεψαν σε αυτόν, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον Ησαΐα: Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας, και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;». Αυτός λοιπόν είναι και δικαιοσύνη («διότι πλησιάζει η δικαιοσύνη μου να έλθει»), αυτός είναι και σωτήρας, αυτός και βραχίονας. Γι' αυτό και ο Παύλος, περιλαμβάνοντας τα πάντα, τα ανάγει σε ένα λέγοντας: «ο οποίος έγινε για εμάς από τον Θεό σοφία και αγιασμός και απολύτρωση». Αυτός ανέτειλε για εμάς ως δίκαιη ανατολή· διότι λέει: «Ιδού, θα ανατείλω στον οίκο του Δαβίδ δίκαιη ανατολή, και θα βασιλεύσει δίκαιος βασιλιάς». Μία είναι λοιπόν η ανατολή, αλλά πολλές οι ακτίνες της: ακτίνες φιλανθρωπίας, ιάσεως, ειρήνης, ακτίνες δικαιοσύνης και μυρίων άλλων. Γι' αυτό και ο Δαβίδ προφητεύοντας έψαλλε: «Θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης, μέχρι να εξαλειφθεί η σελήνη». Αυτή λοιπόν η ανατολή ανέτειλε από τα ύψη αλλά και από τη γη· από τα ύψη μεν ως προς τη θεότητα, από τη γη δε ως προς την οικονομία.

Γι' αυτό και ο Παύλος, περιλαμβάνοντας τα πάντα, τα συνοψίζει σε ένα, λέγοντας: «Ο οποίος έγινε για εμάς από τον Θεό σοφία και αγιασμός και απολύτρωση». Αυτός ανέτειλε για εμάς ως δίκαιη ανατολή· διότι, λέει, ιδού, θα ανατείλω για τον οίκο του Δαβίδ δίκαιη ανατολή. Και δίκαιος βασιλιάς. Μία λοιπόν είναι η ανατολή, αλλά πολλές οι ακτίνες της, ακτίνες φιλανθρωπίας, ίασης, ειρήνης, ακτίνες δικαιοσύνης και μύριων άλλων. Γι' αυτό και ο Δαβίδ, προφητεύοντας, έψαλλε: «Θα ανατείλει στις ημέρες του δικαιοσύνη και πλήθος ειρήνης, έως ότου εκλείψει η σελήνη». Αυτή, λοιπόν, η ανατολή ανέτειλε από τα ύψη και από τη γη, από τα ύψη μεν ως προς τη θεότητα, από τη γη δε ως προς την οικονομία.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΗ΄. Αν κάποιος στον κόσμο τυχαίνει να είναι πάρα πολύ πλούσιος και έχει αποκτήσει έναν κρυμμένο θησαυρό, από τον θησαυρό και τον πλούτο που διαθέτει αποκτά όλα όσα θέλει, και όποια εξαίρετα αποκτήματα επιθυμεί στον κόσμο τα προσθέτει εύκολα στον θησαυρό του, έχοντας την πεποίθηση ότι μέσω αυτού αποκτά εύκολα ό,τι και αν θελήσει. Έτσι και εκείνοι που ζητούν από τον Θεό και βρίσκουν και κατέχουν τον επουράνιο θησαυρό του Πνεύματος, δηλαδή τον ίδιο τον Κύριο που λάμπει μέσα στις καρδιές τους, επιτελούν κάθε δικαιοσύνη των αρετών και κάθε απόκτηση αγαθότητας των εντολών του Κυρίου εκ του θησαυρού, ο οποίος είναι ο Χριστός που υπάρχει μέσα τους, και μέσω αυτού συγκεντρώνουν ακόμη περισσότερο ουράνιο πλούτο. Διότι μέσω του επουράνιου θησαυρού κατεργάζονται κάθε αρετή δικαιοσύνης, έχοντας εμπιστοσύνη στο πλήθος του πνευματικού πλούτου που υπάρχει μέσα τους, και με ευκολία εφαρμόζουν κάθε δικαιοσύνη και εντολή του Κυρίου μέσω του αόρατου πλούτου της χάριτος που βρίσκεται εντός τους. Λέει άλλωστε και ο Απόστολος: «έχοντας αυτόν τον θησαυρό σε πήλινα σκεύη», δηλαδή αυτόν τον οποίο αξιώθηκαν να αποκτήσουν μέσα τους ενώ βρίσκονται στη σάρκα, την αγιαστική δύναμη του Πνεύματος, και πάλι: «ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση».

Δ΄. Όπως λέει ο Απόστολος, ότι έχουμε αυτόν τον θησαυρό σε πήλινα σκεύη, εννοώντας την αγιαστική δύναμη του Πνεύματος, την οποία κατέστη άξιος να λάβει ενώ βρισκόταν ακόμη στη σάρκα. Διότι κάπου πάλι λέει ο ίδιος: Ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση.

Όποιος λοιπόν ντρέπεται και γνωρίζει τη φτώχεια και τη γύμνια του, ας ζητήσει από εκείνον που δίνει και ντύνει την ψυχή με τη δόξα του Χριστού και με άρρητο φως, να μην πλέκει για τον εαυτό της ένδυμα από μάταιους λογισμούς, ούτε να εξαπατάται με την ιδέα της δικής της δικαιοσύνης και να νομίζει ότι έχει το ένδυμα της σωτηρίας. Διότι, αν κάποιος στηρίζεται μόνο στη δική του δικαιοσύνη, μη περιμένοντας τη δικαιοσύνη του Θεού —η οποία είναι ο Κύριος, «ο οποίος», λέει, «έγινε για μας δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση»—, τότε κοπιάζει μάταια και άσκοπα. Επειδή κάθε έπαρση για τη δική του δικαιοσύνη θα φανερωθεί κατά την έσχατη ημέρα «σαν ρυπαρό κουρέλι», όπως λέει ο προφήτης Ησαΐας. Ας ζητήσουμε, λοιπόν, και ας παρακαλέσουμε τον Θεό να ντυθούμε το ένδυμα της σωτηρίας, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, το άρρητο φως. Οι ψυχές που θα τον φορέσουν δεν θα τον απεκδυθούν ποτέ πια στους αιώνες, αλλά κατά την ανάσταση και τα σώματά τους θα δοξαστούν από τη δόξα του φωτός, με το οποίο είναι ντυμένες από τώρα οι πιστές, ευγενείς και άγιες ψυχές, καθώς λέει ο απόστολος: «Εκείνος που ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα διά του Πνεύματός του που κατοικεί μέσα σας». Δόξα στην άρρητη ευσπλαχνία του και στο άπειρο έλεός του.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓ΄. Εάν κάποιος στον κόσμο τυγχάνει να είναι πάρα πολύ πλούσιος και κατέχει έναν κρυμμένο θησαυρό, από τον θησαυρό και τον πλούτο που έχει αποκτά όλα όσα επιθυμεί, και όποια εξαιρετικά αποκτήματα θέλει στον κόσμο τα συγκεντρώνει εύκολα με τον θησαυρό, έχοντας την πεποίθηση ότι μέσω αυτού μπορεί εύκολα και άνετα να αποκτήσει κάθε κτήμα που θα επιθυμήσει. Έτσι και εκείνοι που ζήτησαν από τον Θεό και βρήκαν και έχουν μέσα τους τον επουράνιο θησαυρό του Πνεύματος, δηλαδή τον ίδιο τον Χριστό που λάμπει μέσα στις καρδιές τους, κάθε δικαιοσύνη των αρετών και κάθε κτήση της αγαθότητας των εντολών του Κυρίου τα κατορθώνουν από τον θησαυρό του Χριστού που υπάρχει μέσα τους και δι' αυτών συγκεντρώνουν πάλι περισσότερο επουράνιο πλούτο. Διότι μέσω του επουράνιου θησαυρού κατεργάζονται κάθε αρετή της δικαιοσύνης, έχοντας εμπιστοσύνη στο πλήθος του πνευματικού θησαυρού που έχουν μέσα τους, και κατεργάζονται εύκολα κάθε δικαιοσύνη και τις εντολές του Κυρίου μέσω του αόρατου πλούτου της χάριτος που βρίσκεται μέσα τους. Διότι έτσι λέει και ο απόστολος: Έχοντας «τον θησαυρόν τούτον εν οστρακίνοις σκεύεσι», δηλαδή αυτόν που, αν και βρίσκεστε στη σάρκα, αξιωθήκατε να αποκτήσετε, την αγιαστική δύναμη του Πνεύματος, και πάλι: «ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση».