Πατερικές αναφορές στο Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ 11:32

«Όταν, όμως, κρινόμαστε, διαπαιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο». Αυτά τα λέγει, αφενός παρηγορώντας τους ασθενείς και αφετέρου κάνοντας τους υπόλοιπους πιο επιμελείς. «Επομένως, αδελφοί μου, όταν συνέρχεστε για να φάτε, να περιμένετε ο ένας τον άλλον. Εάν δε κάποιος πεινά, ας τρώει στο σπίτι του, για να μη συνέρχεστε προς καταδίκη. Τα δε υπόλοιπα θα τα διευθετήσω όταν έλθω». Δηλαδή, για κόλαση και τιμωρία, επειδή προσβάλλετε την Εκκλησία και ντροπιάζετε τον αδελφό. Διότι γι' αυτόν τον λόγο συνέρχεστε, λέγει, για να συνδεθείτε μεταξύ σας· εάν όμως συμβαίνει το αντίθετο, είναι προτιμότερο να δειπνείτε στο σπίτι σας. Το έλεγε δε αυτό, για να τους ελκύσει περισσότερο.

Είναι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, το οποίο εισέρχεται για τη σύσταση της ψυχής και του σώματός μας, χωρίς να αναλώνεται, χωρίς να φθείρεται, χωρίς να αποβάλλεται στον αφεδρώνα —μη γένοιτο—, αλλά χρησιμεύει για τη δική μας ουσία και συντήρηση, αποτελώντας προστασία από κάθε είδους βλάβη και μέσο καθαρμού από κάθε ρύπο —και αν τυχόν βρει κίβδηλο χρυσό, τον καθαρίζει διά της δοκιμαστικής φωτιάς—, ώστε να μην κατακριθούμε στο μέλλον μαζί με τον κόσμο. Διότι αποκαθαίρει από τις νόσους και από κάθε είδους συμφορές, όπως λέει ο θείος Απόστολος: «Διότι, αν κρίναμε μόνοι μας τον εαυτό μας, δεν θα κρινόμασταν. Όταν όμως κρινόμαστε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Και αυτό είναι που λέει αλλού: «Ώστε εκείνος που μετέχει στο σώμα και στο αίμα του Κυρίου αναξίως, τρώει και πίνει την καταδίκη του». Αφού λοιπόν καθαριστούμε δι' αυτού, ενωνόμαστε με το σώμα του Κυρίου και με το Πνεύμα Του και γινόμαστε σώμα Χριστού.

Κανείς που αθυμεί δεν στεφανώνεται· κανείς που είναι σκυθρωπός δεν αναγείρει τρόπαιο. Μη σκυθρωπιάζεις όταν θεραπεύεσαι· είναι άτοπο να μη χαίρεσαι για την υγεία της ψυχής. Δεν είναι βαρύ το να πληγείς, αλλά είναι βαρύτερο το να μη συνετίζεσαι από την πληγή. Το να μην πάθουν τίποτα εδώ όσοι αμαρτάνουν, γίνεται εφόδιο για μεγαλύτερη τιμωρία εκεί. Και φανερώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Τώρα όμως που κρινόμαστε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Διότι όσα συμβαίνουν εδώ, είναι προς νουθεσία· ενώ όσα συμβαίνουν εκεί, είναι προς τιμωρία.

Προς τον Αλέξιο. Πολλούς από εκείνους που απέκτησαν μεγάλη δόξα για την αρετή τους, ο Θεός πολλές φορές τους δοκίμασε μέσα από πειρασμούς και θλίψεις, για πολλούς άλλους λόγους, αλλά κυρίως για να μην τους οδηγήσει στην υπερηφάνεια το μέγεθος της αρετής τους. Διότι, εάν ο Μέγας Παύλος το είχε αυτό ανάγκη: «μου δόθηκε», λέει, «αγκάθι στη σάρκα, για να με χτυπά, ώστε να μην υπερηφανεύομαι», πόσο μάλλον άλλοι, οι οποίοι, έστω κι αν είχαν ανεπίληπτο βίο, υπολείπονταν ωστόσο κατά πολύ της δικής του αρετής και του πνεύματος. Λέει επίσης ο θείος αυτός απόστολος γράφοντας προς τους Κορινθίους: «εάν ανακρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως από τον Κύριο διαπαιδαγωγούμαστε, ώστε να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο». Δες και εδώ πώς εκείνους που δεν διαπαιδαγωγούνται σε αυτόν τον βίο τούς κατατάσσει στη μερίδα των ειδωλολατρών και τους καταδικάζει μαζί με αυτούς. Διότι αυτούς σε πολλά σημεία τους ονομάζει κόσμο, τους οποίους ο δίκαιος Κριτής, προς το παρόν, δεν τιμωρεί καθόλου, ακόμη κι αν πράττουν τα χειρότερα ατοπήματα, φυλάσσοντάς τους για την εκεί αυστηρότατη δίκη.

Διότι πρέπει να εκπληρωθεί ολοφάνερα σε εμάς και το «θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου»· και το «εσείς θα κλάψετε και θα θρηνήσετε, ενώ ο κόσμος θα χαρεί»· και το «έρχεται η ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει, θα νομίζει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό». Όλα αυτά και τα παρόμοια μας συμβαίνουν, προκειμένου η δοκιμασία της πίστης μας να βρεθεί καθαρότερη από κάθε χρυσό· «διότι, αν κρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας», όπως λέει ο απόστολος, «δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως, διαπαιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο». Επειδή λοιπόν είναι εντελώς αδύνατο να συνταχθούμε με τους υιούς του Θεού χωρίς τη διαπαιδαγώγηση από την οποία πέρασαν εκείνοι, ευδοκεί ο Κύριος που μεριμνά για τη σωτηρία μας να διαπαιδαγωγηθούμε εμείς προσωρινά ως υιοί, ώστε να συναριθμηθούμε με τους προηγουμένως διαπαιδαγωγημένους υιούς του και να μην αποβληθούμε από την πατρική οικία ως νόθοι εξαιτίας της απουσίας παιδείας· «εάν όμως είστε χωρίς τη διαπαιδαγώγηση, λέει, της οποίας όλοι έχουν γίνει μέτοχοι», δηλαδή οι κατά χάριν γνήσιοι υιοί του Θεού, «τότε είστε νόθα» παιδιά και ξένοι υιοί, «και όχι υιοί»· και με αυτόν τον τρόπο εμείς διαπαιδαγωγούμαστε, επειδή είναι αδύνατον να συμπληρωθεί εκείνη η ουράνια Εκκλησία των πρωτοτόκων, παρά μόνο μέσα από αυτήν την επίγεια και ορθόδοξη, και από πουθενά αλλού.

ΜΑ΄. Σχεδόν κάθε αμαρτία γίνεται εξαιτίας της ηδονής, και η αναίρεσή της επιτυγχάνεται μέσω κακοπάθειας και λύπης, είτε εκούσιας είτε ακούσιας, δηλαδή είτε μέσω της μετάνοιας είτε μέσω κάποιας δοκιμασίας που επιφέρεται κατά θεία οικονομία από την πρόνοια του Θεού. Διότι, αν κρίναμε μόνοι μας τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι δε από τον Κύριο παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο.

Να μην αποδέχεσαι τους λογισμούς κατά του πλησίον που σπέρνονται μέσα σου από υπόνοιες, διότι είναι ψευδείς και ολέθριοι, και εντελώς απατηλοί. Να γνωρίζεις, λοιπόν, ότι με αυτόν τον σκοπό προσπαθούν οι δαίμονες να ωθήσουν στον βόθρο της απώλειας τις ψυχές εκείνων που ήδη προκόβουν στις αρετές. Διότι με άλλον τρόπο δεν μπορούν να ρίξουν κάποιον από τους αγωνιζομένους στον βυθό της κατάκρισης και της έμπρακτης αμαρτίας, παρά μόνο αν τον πείσουν να δεχτεί πονηρές υποψίες, με αφορμή την εξωτερική συμπεριφορά και τις διαθέσεις του πλησίον. Διότι έτσι, αφού τον υποβάλουν σε κρίση και πτώση αμαρτίας, εργάζονται για να κατακριθεί μαζί με τον κόσμο, σύμφωνα με τον ιερό λόγο: «Διότι, αν κρίναμε τους εαυτούς μας», λέει, «δεν θα κρινόμασταν. Όταν όμως κρινόμαστε, παιδευόμαστε από τον Κύριο, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». ΞΓ'. Όταν από ραθυμία δώσουμε χώρο στους δαίμονες να ψιθυρίζουν στα αυτιά μας υποψίες κατά των αδελφών μας, επειδή προφανώς δεν φυλάσσουμε τις κινήσεις των ματιών μας, τότε οδηγούμαστε από αυτούς στην κατάκριση, ορισμένες φορές μάλιστα ακόμη και εκείνων που είναι τέλειοι στην αρετή.

Μετά από αυτά όμως θα εξέλθουν από εκεί με πολλή περιουσία· εσύ όμως θα αναχωρήσεις προς τον πατέρα σου, έχοντας φθάσει σε βαθιά γεράματα· και στην τέταρτη γενιά θα επιστρέψουν εδώ· διότι δεν έχουν ακόμη συμπληρωθεί οι αμαρτίες των Αμορραίων. Έτσι λοιπόν και ο Πέτρος, ο οποίος πρώτος αξιώθηκε τον θείο μακαρισμό και του εμπιστεύθηκαν τα κλειδιά της βασιλείας ως ανταμοιβή για την ομολογία του, αλλά βέβαια και ο Παύλος, το σκεύος της εκλογής, παρέδωσε ότι όχι μόνο θάνατοι, αλλά και ασθένειες μας επιφέρονται σύμφωνα με τη θεία κρίση ή πρόγνωση, όπως είναι φανερό από όσα έγραψε στους Κορινθίους: «Γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς, και αρκετοί πεθαίνουν. Διότι, αν ανακρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Επιπλέον αυτών και ο Προφήτης λέει: «Δεν υπάρχει συμφορά σε πόλη, την οποία να μην προκάλεσε ο Κύριος»· και κάποιος άλλος πάλι:

Και τούτο πρέπει απαραιτήτως να το επισημάνουμε, ότι οι ασθένειες πολλές φορές επιφέρονται και από τον Θεό και όχι πάντοτε από σωματικές αιτίες, είτε για να επιπλήξει όσους σφάλλουν (όπως συνέβη στον Ασά, τον βασιλιά της Ιουδαίας, ο οποίος σε γεροντική ηλικία έπαθε ασθένεια στα πόδια, οπότε και λέγεται ότι παρόργισε τον Κύριο επειδή δεν αναζήτησε Αυτόν, αλλά αναζήτησε τους ιατρούς, όπως είναι γραμμένο) είτε για να οικονομήσει τη μελλοντική σωτηρία μέσω της παρούσας κακοπάθειας και να λύσει με αυτόν τον τρόπο την ενοχή των αμαρτημάτων. Καθώς είπε στους Κορινθίους ο απόστολος: «Γι' αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και αρκετοί πεθαίνουν. Διότι, αν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν. Κρινόμενοι όμως από τον Κύριο παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Επομένως, θεωρούμε ότι τα άλλα μας συμβαίνουν ποικιλοτρόπως και με πολλούς τρόπους, για διάφορες αιτίες και λόγους, όμως για τους θανάτους που επέρχονται στους ανθρώπους δεν πρέπει να νομίζουμε κάτι άλλο, παρά σύμφωνα με τον λόγο του σοφότατου Βασιλείου: «όταν συμπληρωθούν τα όρια της ζωής, τα οποία από την αρχή για τον καθένα καθόρισε η δίκαιη κρίση του Θεού, ο Οποίος προνοεί από μακριά για το συμφέρον του καθενός μας».

Διότι λέγει, όσους επιστρέφουν από μόνοι τους σε μετάνοια, ο Κύριος τους αγκαλιάζει και τους αποδέχεται, ενώ εκείνους που δεν μετανοούν από δική τους πρωτοβουλία, τους συνετίζει και τους ανακαλεί. Αναπτύσσοντας δε αυτήν την έννοια ο απόστολος λέγει: «Διότι, εάν κρίναμε μόνοι μας τον εαυτό μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως από τον Κύριο παιδευόμαστε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Το δε «ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο» δεν το λέγει για το δημιούργημα (διότι το δημιούργημα του Θεού είναι καλό), αλλά ονομάζει εδώ «κόσμο» την πονηρία που υπάρχει μέσα στον κόσμο, τα σκάνδαλα του πονηρού.

Διότι όσες θλίψεις κι αν υπομείνουμε για τον Κύριο, τι μπορεί να θεωρηθεί ισάξιο είτε σε σχέση με τη μέλλουσα ζωή που μας έχει υποσχεθεί, είτε σε σχέση με την παρηγοριά «του Αγίου Πνεύματος» που δίνεται από τώρα στις ψυχές που υπομένουν, είτε σε σχέση με τη λύτρωση από το σκοτάδι των παθών της κακίας, είτε ακόμη και σε σχέση με τα χρέη από το πλήθος των αμαρτιών μας; Καθώς έχει ειπωθεί: «όταν κρινόμαστε, παιδαγωγούμαστε από τον Κύριο, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», και πάλι: διότι «δεν είναι άξια τα παθήματα του τωρινού καιρού να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς».

Διότι, όσες θλίψεις και αν υπομείνουμε για τον Κύριο, τίποτα δεν είναι αντάξιο προς τη μέλλουσα και υποσχεθείσα αιώνια ζωή, ή προς την παρηγοριά του Αγίου Πνεύματος που παρέχεται εδώ στις ψυχές που υπομένουν, ή προς την απολύτρωση από το σκοτάδι των παθών της κακίας, ή ακόμη και προς τα χρέη από το πλήθος των αμαρτιών μας. Καθώς έχει ειπωθεί: «όταν κρινόμαστε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», και πάλι: διότι «δεν είναι άξια τα παθήματα του τωρινού καιρού σε σύγκριση με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς».

Γι' αυτό ακριβώς και ένας τέτοιος άνθρωπος στη μέλλουσα κρίση και δίκη δεν κρίνεται, διότι έχει ήδη κριθεί· ούτε ελέγχεται από το φως εκείνο, διότι έχει ήδη φωτιστεί· ούτε εισερχόμενος σε τούτο το πυρ δοκιμάζεται ή καίγεται, διότι έχει ήδη δοκιμαστεί· ούτε θεωρεί ότι η ημέρα του Κυρίου φανερώθηκε τότε, διότι ολόκληρος, εξαιτίας της αναστροφής και της κοινωνίας με τον Θεό, έχει γίνει ημέρα φωτεινή και λαμπρή· ούτε βρίσκεται τότε μέσα στον κόσμο ή μαζί με τον κόσμο, αλλά βρίσκεται εξ ολοκλήρου έξω από αυτόν. «Διότι εγώ», λέει, «σας εξέλεξα από τον κόσμο», και ο Απόστολος: «Διότι, αν κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι δε από τον Κύριο, παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», και πάλι: «Να περιπατείτε ως τέκνα φωτός», λέει.

Προς τον Λέοντα, πατρίκιο και σακελλάριο. Εάν εσύ ο ίδιος επιθυμείς να μαθαίνεις τα της ταπεινής μας ζωής, όπως είπες κινούμενος από αγαθή και φιλάδελφη διάθεση, πόσο εγώ ο ταπεινός θα έπρεπε να προθυμοποιούμαι να γράφω στην ανυπέρβλητη υπεροχή σου, μαθαίνοντας από αυτό ακριβώς την ποθητή υγεία σου και νομίζοντας ότι βλέπω το αγαπητό σου πρόσωπο και ακούω τη γλυκύτατη φωνή σου μέσα από τη συγκαταβατική συνομιλία και συνάντησή σου με τον κομιστή της επιστολής (διότι για χάρη του Θεού δέχεσαι με πολλή ευμένεια και συνομιλείς προσηνώς ακόμη και με τον κάθε τυχαίο). Αυτός, μάλιστα, μου ανέφερε πώς θλίβεσαι βαθιά για όσα έχουν ήδη τολμηθεί εξαιτίας των αμαρτιών μας, στενάζοντας και πονώντας στην καρδιά για το καθένα από τα τεκταινόμενα. Και δικαιολογημένα· διότι είσαι άνθρωπος του Θεού, με ιερό νου, ψυχή φιλόχριστη, θεοτελή γνώση, συγκροτημένη διάνοια, ειλικρινή πίστη, με τα οποία αγωνιάς, μη μπορώντας να βοηθήσεις την κατάσταση όπως συνήθιζες, αλλά βλέποντας την Εκκλησία να κινδυνεύει με αυτόν τον τρόπο, αυτήν που ο Κύριος απέκτησε με το ίδιο Του το αίμα. Ω δέσποτα, σε τι δεινά έχουμε φτάσει και πόσο μεγάλα κακά έχουμε δει. Αυτά είναι ανταποδόσεις προηγούμενων αμαρτημάτων· επειδή, δηλαδή, δεν θεωρήσαμε σωστό να έχουμε την επίγνωση του Θεού τηρώντας τις εντολές Του, αλλά παραβήκαμε όχι μία αλλά πολλές, και ιδιωτικά και δημόσια σχίζοντας το Ευαγγέλιο του Χριστού (γνωρίζεις εσύ ο σοφός τι εννοώ), μας παρέδωσε ο Θεός σε αυτά που υποφέρουμε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο, ακόμη και εκείνοι από εμάς που θεωρούνται ότι είναι κάτι.

Αυτός λοιπόν που μολύνει τη σάρκα δεν είναι μέλος του Χριστού, αυτός που μνησικακεί δεν είναι μέλος του Χριστού, αυτός που κυριεύεται από κάποιο άλλο πάθος δεν είναι μέλος του Χριστού, ούτε βέβαια είναι άξιος να μετέχει στα Άγια· διότι λέει ο Απόστολος: «Ας εξετάζει δε ο καθένας τον εαυτό του, και έτσι ας τρώει από τον άρτο και ας πίνει από το ποτήριο· διότι εκείνος που τρώει και πίνει αναξίως, τρώει και πίνει καταδίκη για τον εαυτό του, επειδή δεν διακρίνει το σώμα του Κυρίου. Γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και αρκετοί κοιμώνται· διότι, αν κρίναμε αυστηρά τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν· κρινόμενοι όμως από τον Κύριο παιδαγωγούμαστε, ώστε να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο». Ώστε ας αγιαζόμαστε και ας καθαριζόμαστε, για να ονομαζόμαστε επάξια μέλη του Χριστού και να μετέχουμε στα Άγια. Εάν δε συμβαίνει ακόμη να ανάβει μέσα μας από απροσεξία κάποια πονηρή επιθυμία ή οργή ή φθόνος ή μίσος ή κάτι άλλο από όσα μισεί ο Θεός, δεν είναι παράξενο· αλλά πρέπει να επανερχόμαστε το ταχύτερο πάλι στην προηγούμενη καλή κατάσταση και να θεραπευόμαστε και να μην επιμένουμε στην κακία· διότι η επιμονή σε αυτήν επιφέρει αναπόφευκτη την καταδίκη. Ή μήπως και ο θάνατος δεν επέρχεται αιφνιδίως; Να, χθες επισκεφθήκαμε τον ασθενούντα επίσκοπο και τον βρήκαμε σε δεινή κατάσταση, ολότελα εξαντλημένο από τον πυρετό, γεμάτο αμηχανία από την αθυμία, να κοιτάζει από εδώ και από εκεί, και να μη βρίσκει πουθενά βοήθεια, παρά μόνο τη συνείδησή του, είτε καλή είναι αυτή είτε κακή.

Και για ποιον λόγο, λέει, δεν τιμωρούνται όλοι κατ' αυτόν τον τρόπο; Διότι βλέπουμε πολλούς από τους φαύλους να έχουν γερό σώμα, να σφύζουν από υγεία και να ευημερούν. Αλλά το ότι δεν παθαίνουν τίποτα εδώ, γίνεται εφόδιο για μεγαλύτερη τιμωρία εκεί. Και δηλώνοντας αυτό ο Παύλος έλεγε: «Όταν κρινόμαστε από τον Κύριο», εδώ δηλαδή, «παιδαγωγούμαστε, για να μην κατακριθούμε μαζί με τον κόσμο», εκεί δηλαδή. Διότι τα μεν παθήματα εδώ είναι για νουθεσία, ενώ τα εκεί για τιμωρία. Τι λοιπόν; Όλες οι ασθένειες προέρχονται από αμαρτήματα; Όχι όλες, αλλά οι περισσότερες. Διότι κάποιες συμβαίνουν εξαιτίας αμαρτημάτων, όπως ακριβώς και αυτού του παραλύτου, και στα βιβλία των Βασιλειών βλέπουμε κάποιον να παθαίνει ποδάγρα εξαιτίας αμαρτίας· άλλες πάλι γίνονται για ευδοκίμηση και ανάδειξη, όπως στην περίπτωση του Ιώβ, για να φανερωθεί η αρετή του· συμβαίνουν επίσης κάποιες και από αμέλεια, όπως από λαιμαργία και μέθη. Μερικοί, πάλι, στοχαζόμενοι πάνω στο ότι ο Κύριος είπε: «Μην αμαρτάνεις πλέον», αποφαίνονται ότι ο Κύριος γνώριζε πως αυτός ο παράλυτος επρόκειτο να τον υποδείξει και να τον καταμηνύσει στους Ιουδαίους, αφού τον βρήκε στον ναό, και γι' αυτό του λέει: «Μην αμαρτάνεις πλέον». Αλλά δεν συμβαίνει αυτό. Διότι ο άνθρωπος φαίνεται πως είναι ευλαβής: «Τον βρίσκει, λέει, ο Ιησούς μέσα στον ναό».